4870/02

WyrokETPCz2010-06-08ECLI:CE:ECHR:2010:0608JUD000487002

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skazanie skarżących za udział w demonstracjach i wykrzykiwanie haseł wspierających nielegalną organizację, a także odmowa dostępu do adwokata w areszcie, stanowiły naruszenie prawa do wolności wyrażania opinii (art. 10) oraz prawa do rzetelnego procesu (art. 6) Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że ingerencja w wolność wyrażania opinii skarżących, wynikająca z postępowania karnego i wyroków skazujących za wykrzykiwanie haseł i posiadanie publikacji, była przewidziana prawem i służyła uzasadnionym celom ochrony bezpieczeństwa narodowego i porządku publicznego. Kluczowe było jednak ustalenie, czy ingerencja ta była „konieczna w społeczeństwie demokratycznym”. ETPCz zauważył, że choć niektóre hasła miały charakter przemocowy, były to „znane i stereotypowe hasła lewicowe” wykrzykiwane podczas dozwolonych demonstracji, co ograniczało ich potencjalny wpływ na bezpieczeństwo. Trybunał nie znalazł dowodów na to, by hasła te nawoływały do przemocy lub buntu, ani by istniało „jasne i bezpośrednie zagrożenie” uzasadniające tak poważną ingerencję. Dodatkowo, Trybunał uznał, że początkowe kary pozbawienia wolności (3 lata 9 miesięcy), a także długotrwałość postępowania, były nieproporcjonalne do celu.
Stan faktyczny
Skarżący, Ercan Gül, Deniz Kahraman, Zehra Delikurt i Erkan Arslanbenzer, zostali aresztowani w 1999 roku w Turcji pod zarzutem powiązań z nielegalną organizacją TKP/ML-TĐKKO-TMLGB. Odmówiono im dostępu do adwokata w areszcie. Zostali oskarżeni o udział w demonstracjach, wykrzykiwanie haseł wspierających organizację oraz posiadanie związanych z nią publikacji. Początkowo skazano ich na 3 lata i 9 miesięcy więzienia. Po zmianach w prawie tureckim, Zehra Delikurt została zwolniona na mocy ustawy o reintegracji społecznej, natomiast pozostali skarżący zostali ponownie skazani na 10 miesięcy więzienia za propagandę nawołującą do przemocy, a ich sprawy były nadal w toku odwoławczym w momencie wydania wyroku ETPCz.
Rozstrzygnięcie
Trybunał, większością głosów, uznał skargę Deniz Kahraman za dopuszczalną. Trybunał, jednogłośnie, uznał pozostałą część skargi za dopuszczalną. Trybunał, pięcioma głosami za i dwoma przeciw, stwierdził naruszenie art. 10 Konwencji. Trybunał, jednogłośnie, stwierdził, że nie ma potrzeby odrębnego rozpatrywania skargi na podstawie art. 6 Konwencji. Trybunał, pięcioma głosami za i dwoma przeciw, zasądził każdemu skarżącemu 3 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za szkody niemajątkowe. Trybunał oddalił pozostałe roszczenia o słuszne zadośćuczynienie.

Pełny tekst orzeczenia

COUNCIL   A V R U P A   OF E U R O P E   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   GÜL VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 4870/02)   KARAR   STRAZBURG   Haziran 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın   adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri   Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari   olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 4870/02 no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀları   Ercan Gül, Deniz Kahraman, Zehra Delikurt ve Erkan Arslanbenzer’in (“baꢀvuranlar”)   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 5 Kasım 2001 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel   Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ   oldukları baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Ankara Barosu   avukatlarından F. Kalaycı tarafından temsil edilmiꢀlerdir.   OLAYLAR   Baꢀvuranlar, sırasıyla 1966, 1977, 1979 ve 1965 doğumludurlar.   Baꢀvuranlar, 30 Kasım 1999 tarihinde, Ankara Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele   ꢁubesi’nde görevli polis memurları tarafından yakalanmıꢀlardır. Aynı gün, baꢀvuranların   avukatları, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Baꢀsavcılığı’na baꢀvurarak   baꢀvuranların yakalanmasına ve gözaltı sürelerine iliꢀkin bilgi talebinde bulunmuꢀtur.   Avukatlar, ayrıca, ifade verme sürecine katılmayı talep etmiꢀtir. Cumhuriyet Baꢀsavcısı,   avukatlara, 2845 No.lu Kanun’un 16. maddesi ile 3842 No.lu Kanun’un 30. ve 31. maddeleri   uyarınca, baꢀvuranların gözaltındayken avukat yardımı alma haklarının bulunmadığını   bildirmiꢀtir.   Baꢀvuranlar, 3 Aralık 1999 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi   Cumhuriyet Savcısı önüne çıkartılmıꢀlar ve yasadıꢀı silahlı bir örgüt olan Türkiye Komünist   Partisi/Marksist-Leninist - Türkiye Đꢀçi Köylü Kurtuluꢀ Ordusu - Türkiye Marksist Leninist   Gençlik Birliği (“TKP/ML-TĐKKO-TMLGB”) ile olan bağlantılarıyla ilgili olarak   sorgulanmıꢀlardır. Ercan Gül, söz konusu örgüt üyesi olmadığını ifade etmiꢀtir. Ercan Gül,   evinde bulunan yayınların yasal yayınlar olduğunu ve bulunduğu iddia edilen posterin   kendisine ait olmadığını belirtmiꢀtir. Dolayısıyla, baꢀvuran, yakalama ve arama tutanaklarını   imzalamayı reddetmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca, Tüm Maliye-Sen’in kurucu ve yöneticilerinden   birisi olduğunu ve söz konusu sendikanın üyesi olarak 1 Mayıs gösterilerine ve 1993 Sivas   Katliamı’nı anma etkinliklerine katıldığını ifade etmiꢀtir. Ercan Gül, son olarak, TKP/ML-   TĐKKO-TMLGB lehine slogan atmadığını belirtmiꢀtir.   Erkan Arslanbenzer, Cumhuriyet Savcısı önünde verdiği ifadesinde, söz konusu örgüt   üyesi olmadığını belirtmiꢀtir. Erkan Aslanbenzer, evinde bulunan yayınların yasal yayınlar   olduğunu, TKP/ML-TĐKKO-TMLGB adına propaganda araçları olmadığını ileri sürmüꢀtür.   Baꢀvuran, ayrıca, KESK üyesi olduğunu ve bazı gösterilere katıldığını ifade etmiꢀtir.   Baꢀvurana, üzerinde Partizan yazılı bir pankart taꢀırken gösteride çekilen bir fotoğrafının   bulunduğu iddia edilmiꢀ, ancak baꢀvuran fotoğraftaki kiꢀinin kendisi olamayacağını ileri   sürmüꢀtür. Baꢀvuran, son olarak, 2 Temmuz 1998 tarihinde, 1993 Sivas Katliamı’nı anma   gösterisine katılıp katılmadığını hatırlayamadığını ifade etmiꢀtir.   Deniz Kahraman, TKP/ML ile hiçbir bağlantısının olmadığını ifade etmiꢀtir.   Baꢀvuran, 1997 yılındaki 1 Mayıs gösterisine ve 2 Temmuz 1998 tarihinde yapılan gösteriye   katıldığını belirtmiꢀtir. Baꢀvurana, üzerinde Partizan yazılı bir pankartı taꢀırken gösteride   çekilen bir fotoğrafının bulunduğu iddia edilmiꢀ, ancak baꢀvuran fotoğraftaki kiꢀinin kendisi   olmadığını ileri sürmüꢀtür.   Son olarak, Zehra Delikurt, TKP/ML-TĐKKO-TMLGB üyesi olmadığını ifade   etmiꢀtir. Baꢀvuran, Ankara’daki okulların duvarlarına TKP/ML-TĐKKO lehine sloganlar   yazdığını inkar etmiꢀtir. Baꢀvurana, TKP/ML-TĐKKO genel sekreterinin resmini taꢀırken   çekilen bir fotoğraf gösterilmiꢀtir. Baꢀvuran, 2 Temmuz 1998 tarihinde yapılan gösteriye   katıldığını, ancak resimdeki kiꢀiyi tanımadığını ifade etmiꢀtir.   Baꢀvuranlar, aynı gün, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde hakim huzuruna   çıkartılmıꢀlardır. Baꢀvuranlar, Cumhuriyet Savcısı önünde vermiꢀ oldukları ifadeleri   yinelemiꢀlerdir. Hakim, Zehra Delikurt’un tutuklanmasına, diğer baꢀvuranların ise serbest   bırakılmalarına hükmetmiꢀtir.   Aralık 1999 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı,   aralarında baꢀvuranların da bulunduğu on kiꢀi hakkında iddianame hazırlamıꢀtır. Cumhuriyet   Savcısı, eski TCK’nın sırasıyla 168. ve 169. maddeleri uyarınca, Zehra Delikurt’u yasadıꢀı bir   örgüte üye olmakla, diğer baꢀvuranları ise yasadıꢀı bir örgüte yardım ve yataklık etmekle   itham etmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı, Zehra Delikurt’un, 1997 ve 1999 yıllarında yapılan 1   Mayıs gösterilerinde ve 2 Temmuz 1998 tarihinde yapılan gösteride TKP/ML-TĐKKO lehine   sloganlar attığını iddia etmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı, söz konusu gösterilerde, baꢀvuranın   üzerinde Partizan yazılı bir pankartın arkasında bulunduğunu ve TKP/ML-TĐKKO genel   sekreterinin posterini taꢀıdığını ileri sürmüꢀtür. Zehra Delikurt’un bahsi geçen gösterilerde   “Biz iꢀçinin, köylünün yiğit sesiyiz, namluya sürülmüꢀ halk mermisiyiz” ve “Marks, Lenin,   Mao, Önderimiz ĐBO, Savaꢀıyor Tikko” ꢀeklinde sloganlar attığı iddia edilmiꢀtir.   Ayrıca, Zehra Delikurt’un Ankara’daki okulların duvarlarına “TKP/ML-TĐKKO”,   “ĐBO yaꢀıyor, TĐKKO savaꢀıyor”, “Yaꢀasın partimiz TKP-ML-TĐKKO”, “Gerillalar ölmez,   yaꢀasın halk savaꢀı”, “Parti ve devrim ꢀehitleri ölümsüzdür”, “TKP-ML TĐKKO iꢀçi köylü el   ele demokratik devrime” gibi TKP/ML-TĐKKO lehine sloganlar yazdığı iddia edilmiꢀtir.   Ayrıca, baꢀvuranın kültür merkezlerinde ve sol görüꢀlü bir siyasi parti merkezinde düzenlenen   seminerlere katıldığı iddia edilmiꢀtir. Ayrıca, baꢀvuranın Özgür Gelecek adlı gazeteyi sattığı   da iddialar arasında yer almaktadır.   Cumhuriyet Savcısı, Ercan Gül’ün 1997 yılında düzenlenen 1 Mayıs gösterisine   katıldığını ve gösteride “Liderimiz Đbrahim Kaypakkaya”, “Yaꢀasın Halkın Adaleti”,   “Yaꢀasın partimiz TKP-ML”, “Đktidar namlunun ucundadır”, “Marks Lenin Mao önderimiz   Đbo, Savaꢀıyor TĐKKO”, “Biz iꢀçinin, köylünün yiğit sesiyiz, namluya sürülmüꢀ halk   mermisiyiz”, “Liderimiz Đbrahim Kaypakkaya, iꢀçi, köylü, gençlik halk savaꢀında birleꢀtik”   gibi TKP/ML-TĐKKO lehinde sloganlar atıldığını kaydetmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı, Ercan   Gül’ün 1999 yılında yapılan gösteride yasadıꢀı sloganlar attığını iddia etmiꢀtir. Ayrıca, Ercan   Gül’ün evinde bazı yayınlar, TKP/ML-TĐKKO’ya üye bir kiꢀinin resmi ve bir kitap   bulunduğu da kaydedilmiꢀtir.   Cumhuriyet Savcısı, Erkan Arslanbenzer’in 1996 ve 1997 yıllarında düzenlenen 1   Mayıs gösterilerine, 1998 yılında düzenlenen Nevruz kutlamalarına ve 1997 ve 1998   yıllarında yapılan Sivas Katliamı’nı anma etkinliklerine katıldığını iddia etmiꢀtir. Baꢀvuran,   söz konusu gösterilerde “Yaꢀasın partimiz TKP/ML”, “Faꢀizme isyan, halka önder partizan”,   “Đktidar namlunun ucundadır”, “Umudun adı TKP-ML”, “Biz iꢀçinin, köylünün yiğit sesiyiz,   namluya sürülmüꢀ halk mermisiyiz”,”Kızılordu, TĐKKO, TMLGB”, “Faꢀist devlet, yıkacağız   elbet”, “Bizde hesapları namlular sorar” ꢀeklinde TLP/ML-TĐKKO lehine sloganlar atmıꢀtır.   Cumhuriyet Savcısı, ayrıca, baꢀvuranın evinde söz konusu örgüt yanlısı yayın ve kitapların   bulunduğunu kaydetmiꢀtir.   Son olarak, Cumhuriyet Savcısı, Deniz Kahraman’ın 1997 ve 1998 yıllarında   düzenlenen 1 Mayıs gösterilerine ve 2 Temmuz 1998 tarihli gösteriye katıldığını belirtmiꢀtir.   Deniz Kahraman, bu gösterilerde, “Faꢀizme isyan, halka önder Partizan”, “Yaꢀasın partimiz   TKP-ML”, “Biz iꢀçinin, köylünün yiğit sesiyiz, namluya sürülmüꢀ halk mermisiyiz”, “Đꢀçi,   köylü, gençlik halk savaꢀında birleꢀtik”, “Bizde hesapları namlular sorar” ꢀeklinde TLP/ML-   TĐKKO lehine sloganlar atmıꢀtır. Cumhuriyet Savcısı, ayrıca, baꢀvuranın evinde örgüt yanlısı   bazı yayınların bulunduğunu kaydetmiꢀtir.   Ocak 2000 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, davanın esasına iliꢀkin   ilk duruꢀmasını yaparak sanıkları dinlemiꢀtir. Baꢀvuranlar, Cumhuriyet Savcısı ve 3 Aralık   tarihinde tek hakim önünde vermiꢀ oldukları ifadeleri yinelemiꢀler, polis tarafından   alınan ifadelerini ise geri çekmiꢀlerdir. Aynı gün, ilk derece mahkemesi, Zehra Kurt’un   tahliyesine karar vermiꢀtir.   Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, sekiz duruꢀma yaptıktan sonra 9 Ağustos 2000   tarihinde karara varmıꢀtır. Mahkeme, eski TCK’nın 169. maddesi uyarınca baꢀvuranları   mahkum etmiꢀtir.   Đlk derece mahkemesi, baꢀvuranları üç yıl dokuz ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır.   Mahkeme, baꢀvuranların TKP/ML-TĐKKO pankartlarıyla birlikte gösterilere katıldıklarına ve   söz konusu yasadıꢀı örgüt lehine sloganlar attıklarına karar vermiꢀtir. Mahkeme, söz konusu   kararını, Ankara Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi tarafından hazırlanan   gösterilere ait video kopyalarına, güvenlik güçleri tarafından çekilen fotoğraflara,   baꢀvuranların polis, Cumhuriyet Savcısı ve Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi önünde   verdikleri “kaçamak” ifadelere ve baꢀvuranların evlerinde TKP/ML-TĐKKO adına   propaganda aracı olarak kullanılan yayınların bulunduğunu belirten yakalama ve arama   tutanaklarına dayandırmıꢀtır. Mahkeme, ayrıca, bulunan dergilerin bazı sayılarının   dağıtımının mahkeme kararıyla durdurulması nedeniyle söz konusu yayınların yasadıꢀı   olduğunu kaydetmiꢀtir.   Yargıtay, 16 Nisan 2001 tarihinde, 9 Ağustos 2000 tarihli kararı onamıꢀtır.   Ağustos 2003 tarihinde yürürlüğe giren 4963 No.lu Kanun’un kabulü ile eski   TCK’nın 169. maddesinde yer alan "eder veya her ne suretle olursa olsun hareketlerini teshil"   ibaresi madde metninden çıkarılmıꢀtır.   Bunun ardından, baꢀvuranların avukatı ile Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi   Cumhuriyet Savcısı’nın talebi üzerine baꢀvuranlar aleyhindeki dava yeniden açılmıꢀtır.   Belirtilmeyen bir tarihte, Zehra Delikurt, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne   baꢀvurarak 6 Ağustos 2003 tarihinde yürürlüğe giren 4959 No.lu Topluma Kazandırma   Yasası’ndan yararlanma talebinde bulunmuꢀtur.   Nisan 2004 tarihinde, Zehra Delikurt hapis cezasını çekmeye baꢀlamıꢀtır.   Haziran 2004 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 16 Haziran 2004 tarihli ve 5190   No.lu Kanun ile devlet güvenlik mahkemeleri kaldırılmıꢀtır. Baꢀvuranlar aleyhindeki dava   Ankara Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiꢀtir.   Temmuz 2004 tarihinde, Ankara Ağır Ceza Mahkemesi kararını vermiꢀtir.   Mahkeme, Zehra Delikurt’un talebini kabul etmiꢀ ve 4959 No.lu Kanun’un 4. maddesi   uyarınca baꢀvurana ceza verilmemesine hükmetmiꢀtir. Bunun sonucunda baꢀvuran serbest   bırakılmıꢀtır. Ankara Ağır Caza Mahkemesi, diğer baꢀvuranlarla ilgili olarak, eski TCK’nın   169. maddesinde yapılan değiꢀikliğin ardından, baꢀvuranların yaptıkları eylemlerin söz   konusu maddeye göre suç oluꢀturmadığına karar vermiꢀtir. Bununla birlikte, mahkeme,   Terörle Mücadele Kanunu'nun 7/2 maddesi uyarınca, Ercan Gül, Erkan Arslanbenzer ve   Deniz Kahraman’ı ꢀiddet yöntemlerine teꢀvik edecek ꢀekilde örgüt propagandası yapmak   suçundan on ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır.   Ercan Gül ve Erkan Arslanbenzer temyiz talebinde bulunmuꢀtur.   ꢁubat 2006 tarihinde, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı, 5237 No.lu Yeni Ceza   Kanunu’nun yürürlüğe girmesi nedeniyle, 21 Temmuz 2004 tarihli kararın tekrar gözden   geçirilmesi için dava dosyasını Ankara Ağır Ceza Mahkemesi’ne iade etmiꢀtir.   Aralık 2006 tarihinde, Ankara Ağır Ceza Mahkemesi, Terörle Mücadele   Kanunu'nun 7/2 maddesi uyarınca, Ercan Gül ve Erkan Arslanbenzer’i ꢀiddet yöntemlerine   teꢀvik edecek ꢀekilde örgüt propagandası yapmak suçundan yeniden mahkum etmiꢀ ve   baꢀvuranları on ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır.   Ercan Gül ve Erkan Arslanbenzer temyiz talebinde bulunmuꢀtur. Dava dosyasında yer   alan en son bilgiye göre, yargılama halen Yargıtay önünde derdesttir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 10. VE 11. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuranlar, ilk derece mahkemesinin kendilerini bazı dergileri okumak, gösterilere   katılmak ve slogan atmak suçlarından mahkum etmesi nedeniyle, mahkumiyetlerinin ve   verilen cezanın AĐHS’nin 10. ve 11. maddelerine aykırı olduğu konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.   Baꢀvuranlardan Ercan Gül ve Erkan Arslanbenzer, konuyla ilgili olarak, AĐHS’nin 11.   maddesi uyarınca, sendikadaki görevleri kapsamında bazı gösterilere katıldıkları hususunun   Ankara Ağır Ceza Mahkemesi tarafından dikkate alınmadığını ileri sürmüꢀlerdir.   Hükümet, baꢀvuranların görüꢀlerini ifade etmeleri veya bir toplantıya katılmaları   nedeniyle değil, TCK’nın 169. maddesi uyarınca yasadıꢀı bir örgüte yardım ve yataklık etme   suçundan yargılanıp mahkum edildiklerini ileri sürmüꢀtür.   AĐHM, baꢀvuranların ꢀikayetlerinin yalnızca AĐHS’nin 10. maddesi bağlamında   incelenmesi gerektiği kanaatindedir (Karademirci ve Diğerleri / Türkiye, no. 37096/97).   AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca bu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden   AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit   eder. Bu nedenle ꢀikayet kabuledilebilir niteliktedir.   AĐHM, davanın koꢀullarıyla ilgili olarak, silahlı ve yasadıꢀı bir örgüt lehinde slogan   atmaları nedeniyle baꢀvuranlar hakkında ceza kovuꢀturması baꢀlatıldığını kaydeder. Dört   baꢀvuranın da aleyhlerindeki suçlamalardan mahkum edilmesine ve her birinin üç yıl altı ay   hapis cezasına çarptırılmasına rağmen, ceza kanununda yapılan değiꢀikliklerin ardından   baꢀvuranlar hakkında yeniden dava açılmıꢀtır. Ercan Gül ile Erkan Arslanbenzer aleyhindeki   davalar ise halen derdesttir. Sonuç olarak, iki baꢀvuranla ilgili olarak kesin bir mahkumiyet   kararı bulunmamasına rağmen, eski TCK’nın 169. maddesi uyarınca bütün baꢀvuranların   suçlu bulunması ve 1999 yılında baꢀlayan ceza yargılamasının henüz sonuçlanmamıꢀ olması   dikkate alındığında, baꢀvuranların ifade özgürlüğü hakkına müdahalede bulunulduğu   görülmektedir. AĐHM, ayrıca, müdahalenin TCK’nın 169. maddesi ile Terörle Mücadele   Kanunu’nun 7/2 maddesince öngörüldüğünü kaydeder. AĐHM, izlenen amaçların   meꢀruluğuyla ilgili olarak, makamların ulusal güvenliği ve kamu düzenini korumaya   çalıꢀtıklarını gözlemlemektedir. Bu nedenle, ꢀikayet konusu müdahalenin “demokratik bir   toplumda gerekli olup olmadığı” konusunun açıklığa kavuꢀturulması gerekmektedir.   AĐHM, önceki davalarda sıklıkla “gerekli” kavramının “acil bir sosyal ihtiyacın”   bulunması anlamına geldiğini, Sözleꢀmeye Taraf Devletlerin böyle bir gerekliliğin var olup   olmadığının belirlenmesinde takdir yetkisine sahip olduklarını, ancak bunun Avrupa’nın   gözetiminde yapılması gerektiğini belirtmiꢀtir (Zana / Türkiye, Hüküm ve Karar Raporları   1997-VII).   AĐHM, denetleme yetkisini kullanırken ꢀikayet konusu müdahaleyi davanın bütünü   ıꢀığında incelemelidir. Özellikle, söz konusu müdahalenin “izlenen amaçlarla orantılı” olup   olmadığı ve yerel makamlar tarafından öne sürülen gerekçelerin “ilgili ve yeterli” olup   olmadığı konularının AĐHM tarafından açıklığa kavuꢀturulması gerekmektedir (Fressoz ve   Roire / Fransa, no. 29183/95). Ayrıca, müdahalenin orantılı olup olmadığı incelenirken,   uygulanan cezaların niteliği ve ağırlığı da göz önünde bulundurulmalıdır (Yarar / Türkiye, no.   57258/00).   AĐHM, yukarıda bahsi geçen ilkelerin, aynı zamanda, terörle mücadele kapsamında   ulusal güvenliğin ve kamu düzeninin korunması amacıyla makamlar tarafından alınan   önlemlere de uygulandığı kanaatindedir. Bu bağlamda, AĐHM, davanın özel koꢀullarını ve   devletin takdir yetkisini göz önünde bulundurarak, kiꢀinin ifade özgürlüğü hakkı ile   demokratik bir toplumun kendisini terör örgütlerinin eylemlerine karꢀı koruma hakkı arasında   adil bir dengenin bulunup bulunmadığını belirlemelidir (Zana).   Bu noktada, AĐHM, söz konusu davadakine benzer sorunlar içeren birçok davada   AĐHS’nin 10. maddesinin ihlalini tespit ettiğini hatırlatır (Yılmaz ve Kılıç / Türkiye, no.   68514/01; Bahçeci ve Turan / Türkiye, no. 33340/03; Kızılyaprak / Türkiye, no. 27528/95;   Feridun Yazar / Türkiye, no. 42713/98).   Söz konusu davada, 1997 ve 1998 yıllarında yapılan 1 Mayıs gösterilerinde ve Sivas   Katliamı anısına 2 Temmuz 1998 tarihinde yapılan gösteride baꢀvuranların slogan attığı   konusu taraflar arasında ihtilaflı değildir. Ayrıca, dava dosyasında, söz konusu gösterilerin   sakin bir ꢀekilde sonuçlanmadığına veya gösterilerde ꢀiddet eylemlerinde bulunulduğuna dair   herhangi bir bilgi yer almamaktadır.   AĐHM, “Đktidar namlunun ucundadır”, “Bizde hesapları namlular sorar” gibi   sloganların ꢀiddet içerikli olduğunu gözlemlemektedir. Bununla birlikte, bu sloganların   bilinen ve kalıplaꢀmıꢀ solcu sloganlar olduğu ve izinli gösterilerde slogan atıldığı (böylelikle   sloganların “ulusal güvenlik” ve “kamu düzeni” üzerindeki potansiyel etkisi kısıtlanmıꢀtır)   göz önünde bulundurulduğunda, sloganların ꢀiddete veya ayaklanmaya çağrıda bulunduğu   düꢀünülemez. Ancak, AĐHM, bu değerlendirmenin söz konusu sloganların tonunu   desteklediği ꢀeklinde yorumlanmaması gerektiğinin yanı sıra, 10. maddenin yalnızca ifade   edilen fikirlerin ve bilginin içeriğini değil, aynı zamanda ifade edilme ꢀeklini koruduğunun   hatırlanması gerektiğini vurgulamaktadır (Karataꢀ / Türkiye, no. 23168/94). AĐHM, ayrıca,   yerleꢀik içtihadına göre, 10. maddenin 2. paragrafının yalnızca kabul gören veya zararsız veya   kayıtsızlık içeren “bilgiler” veya “fikirlere” değil, aynı zamanda kırıcı, ꢀok edici veya rahatsız   edici olanlara da uygulandığını hatırlatır. Bunlar, “demokratik bir toplumun” olmazsa   olmazları olan çoğulculuk, hoꢀgörü ve açık fikirliliğin gerekleridir (Sürek ve Özdemir /   Türkiye, no. 23927/94).   AĐHM, baꢀvuranların söz konusu sloganları atarak herhangi bir kiꢀiye karꢀı ꢀiddeti   veya yaralamayı desteklemediklerini gözlemlemektedir. Ayrıca, ne yerel mahkeme   kararlarında ne de Hükümet’in görüꢀlerinde, baꢀvuranların karꢀı karꢀıya kaldıkları uzun ceza   yargılaması gibi bir müdahaleyi gerektiren kesin ve yakın bir tehlike bulunduğuna dair   herhangi bir iꢀaret bulunmamaktadır.   AĐHM, ayrıca, söz konusu davanın olayları ve bağlamı bakımından Taꢀdemir / Türkiye   (38841/07) davasından farklı olduğunu kaydeder. Taꢀdemir davasında, baꢀvuranın attığı   sloganlar terörü savunur nitelikte olup baꢀvuran yargılama sonucunda yirmi beꢀ gün hapis   cezasına çarptırılmıꢀtır. Bu bağlamda, AĐHM, müdahalenin orantılı olup olmadığı   incelenirken, uygulanan cezaların niteliğinin ve ağırlığının da göz önünde bulundurulması   gerektiğini hatırlatır (Yarar / Türkiye, no. 57258/00). AĐHM, söz konusu davada, iç hukukta   yapılan değiꢀikliklerin ardından baꢀvuranlar aleyhindeki ceza yargılamasının yeniden   baꢀlatılmasına rağmen, baꢀlangıçta bütün baꢀvuranların üç yıl dokuz ay hapis cezasına   çarptırıldığını kaydeder. Bununla birlikte, AĐHM, söz konusu ceza ile uzun süren ceza   yargılamasının orantısız olduğu sonucuna varır (mutatis mutandis, Koç ve Tambaꢀ / Türkiye,   no. 50934/99).   Yukarıda anlatılanları göz önünde bulunduran AĐHM, baꢀvuranların, baꢀkalarını ꢀiddet   yöntemlerine, silahlı direniꢀe veya isyana teꢀvik ederek “ulusal güvenliği” veya “kamu   düzenini” etkilediğinin düꢀünülemeyeceği kanaatindedir (a contrario, Sürek / Türkiye (no. 1),   no. 26682/95).   Yukarıdaki unsurları göz önünde bulunduran AĐHM, söz konusu dava koꢀullarında,   yapılan müdahalenin “demokratik bir toplumda gerekli olmadığı” sonucuna varır. Buna göre,   AĐHS’nin 10. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuranlar, ayrıca, gözaltındayken avukat yardımından yararlanamadıkları   konusunda ꢀikayetçi olmuꢀlar ve bu ꢀikayetlerini AĐHS’nin 6. maddesine dayandırmıꢀlardır.   Hükümet, Deniz Kahraman’ın Ankara Ağır Ceza Mahkemesi’nin 21 Temmuz 2004   tarihli kararını temyiz etmemesi nedeniyle, söz konusu ꢀikayetin iç hukuk yollarının   tüketilmediği gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüꢀtür. Hükümet, ayrıca, Zehra   Delikurt’un 4959 No.lu Kanun’dan yararlanması nedeniyle mağdur statüsünün bulunmadığını   ileri sürmüꢀtür.   AĐHM, aꢀağıda belirtilen gerekçelerle, Hükümet’in ön itirazına iliꢀkin karar vermesine   gerek olmadığını gözlemlemektedir. AĐHM, ayrıca, bu ꢀikayetlerin yukarıda incelenen   ꢀikayetlerle bağlantılı olması nedeniyle aynı ꢀekilde kabuledilebilir nitelikte olduğunu   kaydeder.   Bununla birlikte, dava olaylarını, tarafların ifadelerini ve 10. maddenin ihlal edildiği   yönündeki tespitini göz önünde bulunduran AĐHM, söz konusu baꢀvuruda ortaya konan temel   hukuki sorunu incelemiꢀ olduğu kanaatindedir. AĐHM, söz konusu dava koꢀullarında,   baꢀvuranların 6. madde uyarınca yapmıꢀ oldukları diğer ꢀikayetlerle ilgili olarak ayrı bir karar   vermesine gerek olmadığı sonucuna varır (Böke ve Kandemir / Türkiye, no. 71912/01; Yalçın   Küçük / Türkiye (no. 3), no. 71353/01).   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   Baꢀvuranlar, maddi ve manevi tazminat olarak aꢀağıda belirtilen miktarları talep   etmiꢀlerdir:   - - - - Ercan Gül: 37,000 Euro maddi tazminat, 20,000 Euro manevi tazminat   Deniz Kahraman: 10,000 Euro maddi tazminat, 20,000 Euro manevi tazminat   Zehra Delikurt: 10,000 Euro manevi tazminat   Erkan Arslanbenzer: 20,000 Euro maddi tazminat, 20,000 Euro manevi tazminat.   Baꢀvuranlar, ayrıca, yargılama masraf ve giderleri için 3,600 Euro talep etmiꢀler,   ancak taleplerini desteklemek üzere herhangi bir belge sunmamıꢀlardır.   Tespit edilen ihlalle talep edilen maddi tazminat arasında herhangi bir illiyet bağı   bulunmadığını kaydeden AĐHM, söz konusu talebi reddeder. Ancak, AĐHM, adil temellere   dayanarak, baꢀvuranların her birine manevi tazminat olarak 3,000 Euro ödenmesine karar   verir.   Yargılama masraf ve giderleriyle ilgili olarak, AĐHM’nin içtihadına göre, bir   baꢀvuranın gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı makul miktarlardaki yargı giderlerini elde   edebilir. Söz konusu davada, baꢀvuranlar, iddia ettikleri yargı giderlerinin gerçekliğini   kanıtlamamıꢀlardır. Bu nedenle, AĐHM, bu baꢀlık altında herhangi bir ödeme yapılmamasına   karar verir.   AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM,   1. Oyçokluğu ile Deniz Kahraman’la ilgili baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. Oybirliği ile baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;   3. 2’ye 5 oyla AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;   4. Oybirliği ile AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine   gerek olmadığına;   5. 2’ye 5 oyla   (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten   itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na   çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet   tarafından baꢀvuranların her birine manevi tazminat olarak 3,000 Euro (üç bin Euro)   ödenmesine;   (b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin   yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal   kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragrafları gereğince 8 Haziran 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   9

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło