49514/99

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   UYANIK/TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 49514/99)   KARAR   STRAZBURG   Temmuz 2006   Sözkonusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak ,ꢀekle iliꢀkin   değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USULĐ ĐꢀLEMLER   Davanın nedeni, Türk vatandaꢀı Mehmet Ali Uyanık’ın (“baꢀvuran”), 6 Temmuz 1998   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”)   eski 25. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na   (“Komisyon”) yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru no. 49514/99).   OLAYLAR   Baꢀvuran, 1937 doğumludur ve Ankara’da ikamet etmektedir.   senesinde belirli olmayan bir tarihte Devlet Karayolları Genel Müdürlüğü,   Ankara Otobanı’nı inꢀa etmek için Ankara’da baꢀvurana ait olan bir parsel toprağı   kamulaꢀtırmıꢀtır. Yetkili makamlar, kamulaꢀtırma gerçekleꢀtirildiğinde, bilirkiꢀi komitesince   değerlendirilmiꢀ toprağın bedelini, baꢀvurana ödemiꢀtir.   Baꢀvuranın talebini müteakip, 21 Aralık 1993 tarihinde, Ankara Hukuk Mahkemesi,   baꢀvurana, ek kamulaꢀtırma tazminatı artı geçerli olan yasal oranda faizin ödenmesine karar   vermiꢀtir.   Haziran 1994 tarihinde, Yargıtay bu kararı onamıꢀtır.   ꢁubat 1998 tarihinde, baꢀvurana 3.600.000.000 TL ödenmiꢀtir.   II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMA   Đlgili iç hukuk ve uygulama Akkuꢀ – Türkiye kararında (9 Temmuz 1997 tarihli karar,   Reports of Judgments and Decisions 1997-IV, §§ 13-16) ortaya konmaktadır.   HUKUK   I. 1 NO.’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran, yetkililerden ancak ꢁubat 1998’de almıꢀ olduğu ek kamulaꢀtırma   tazminatının, ödenebilir gecikme faizinin Türkiye’deki yüksek enflasyon oranına ayak   uydurmamıꢀ olması dolayısıyla, değer kaybetmiꢀ olduğundan ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, 1   No. ’lu Protokol’ün 1. maddesine istinat etmiꢀtir, sözkonusu maddenin ilgili kısmı ꢀöyledir:   “Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.   Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun   genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”   A. Kabuledilebilirlik   AĐHM, bu ꢀikayetin, AĐHS’nin 35 § 3. maddesi anlamı dahilinde temelsiz olmadığını   kaydetmektedir. Ayrıca, baꢀka açılardan da kabuledilmez olmadığını belirtmektedir.   B. Esaslar   AĐHM, bu davadaki konularla benzer konular ortaya koyan bazı davalarda, 1 No.’lu   Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz., yukarıda anılan, Akkuꢀ s. 1317,   § 31).   Hükümet tarafından sunulan olgu ve argümanları inceleyerek, AĐHM, geçmiꢀ   davalardaki tespitlerinden sapmayı gerektirecek hiçbir unsur bulunmadığı kanısına varmıꢀtır.   Yerel mahkemelerin ödenmesine karar verdiği artırma bedelinin ödenmesindeki gecikmenin,   kamulaꢀtırma makamına ait olduğunu ve malikin, kamulaꢀtırılmıꢀ arsaya ek olarak bir kayba   maruz kaldığını tespit etmiꢀtir. Bu gecikmenin ve genel olarak yargılamanın uzunluğu   sonucunda, AĐHM, baꢀvuranın, kamu yararı ve mülkiyetten faydalanma hakkından   yararlanmanın korunması arasında bulunması gereken adil dengeyi bozmuꢀ olan, bireysel ve   aꢀırı bir külfete katlanmak zorunda kaldığını tespit etmiꢀtir.   Sonuç olarak, 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesine göre:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili   Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme,   gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Maddi ve manevi tazminat   Baꢀvuran, adil tazmin görüꢀlerinde, baꢀvuru formunda yer alan taleplerini yinelemiꢀ   ve toplam 25.026 Dolar maddi tazminat talebinde bulunmuꢀtur. Ayrıca, 2.000.000.000 TL   manevi tazminat talebinde bulunmuꢀtur.   Hükümet, bu meblağlara itiraz etmiꢀ ve AĐHM’den adil tazmin ödenmemesine karar   vermesini talep etmiꢀtir.   Akkuꢀ kararındaki hesaplama yöntemini kullanarak ve ilgili ekonomik verileri dikkate   alarak AĐHM, baꢀvurana, maddi tazminat olarak talep edilen toplam meblağın, yani 20.700   Euro’nun, ödenmesine karar vermiꢀtir.   AĐHM, 1. no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinin kendi baꢀına,   baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için yeterli tazmin teꢀkil ettiği kanısındadır.   B.Mahkeme masrafları   Baꢀvuran ayrıca, yerel mahkemeler ve AĐHM’de yapılan masraflar için 1.000.000.000   TL talep etmiꢀtir.   Hükümet, bu meblağa itiraz etmiꢀ ve AĐHM’den mahkeme masrafı ödenmesine   hükmetmemesini talep etmiꢀtir.   Bu davada, sahip olduğu tüm bilgileri gözönünde tutan AĐHM, baꢀvurana, tüm   mahkeme masraflarını kapsamak üzere, 500 Euro tazminat ödenmesinin makul olduğu   sonucuna varmıꢀtır.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere   uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar   verir.   YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna,   2. AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi’nin ihlal edilmiꢀ olduğuna,   3. Bir ihlalin sözkonusu olduğunun tespit edilmesinin, baꢀvuranın maruz kaldığı her türlü   manevi zarar için baꢀlı baꢀına yeterli adil tazmin teꢀkil ettiğine;   4.(a) Sorumlu Devlet’in, baꢀvurana, AĐHS’nin 44 § 2. Maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği   tarihten itibaren üç ay içinde, aꢀağıdaki meblağları, ödeme günündeki kur üzerinden Yeni   Türk Lirası’na dönüꢀtürmek üzere ödemesine,   (i) 20.700 EUR (yirmi bin yedi yüz euro) maddi tazminat;   (ii) 500 EUR (beꢀ yüz euro) mahkeme masrafı;   (iii) yukarıdaki meblağlara uygulanabilecek her türlü vergi;   (b) Yukarıda kaydedilmiꢀ olan üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar, Avrupa   Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluꢀacak   faiz oranına göre yukarıda belirtilen miktarlarda ödenecek basit faizi ödemekle yükümlü   olduğuna karar vermiꢀ,   5. Baꢀvuranların adil tazmin taleplerinin geri kalan kısmını reddetmiꢀtir.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ olup 4 Temmuz 2006 tarihinde, Mahkeme Đç   Tüzüğü’nün 77. Maddesi’nin 2. ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   S. DOLLÉ   J.-P. COSTA   Yazı Đꢀleri Müdürü   Baꢀkan   4