49523/99

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   KONUK - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 49523/99)   KARAR   STRAZBURG   Haziran 2006   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   bazı düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (49523/99) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu   ülke vatandaꢀı olan Ali Konuk’un (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM)   Mayıs 1999 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesinin Temel Đnsan Haklarını güvence   altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đzmir Barosu   avukatlarından Çolakoğlu tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVA KOꢀULLARI   Türk vatandaꢀı olan baꢀvuran 1952 doğumludur. Baꢀvurusunu yaptığı sırada Bergama   Cezaevinde bulunmaktadır.   Baꢀvuran, 26 Temmuz 1996 tarihinde Đzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele   ꢁubesi polisleri tarafından, yasadıꢀı terör örgütü THKP-C aleyhinde baꢀlatılan bir operasyon   çerçevesinde evinde yakalanmıꢀtır. Baꢀvuran aynı gün gözaltına alınmıꢀtır.   Baꢀvuran gözaltında bulunduğu sırada, polisler tarafından sorgulanmıꢀ ve sözkonusu   yasadıꢀı örgüt adına yasak olan afiꢀ ve ilan dağıttığına iliꢀkin itirafın yer aldığı bir ifade   imzalamıꢀtır. Baꢀvuran ayrıca, 25 Temmuz 1996 tarihinde evinin yakınlarında bulunan bir   bankaya molotof kokteyli attığını kabul etmiꢀtir.   Baꢀvuran, 6 Ağustos 1996 tarihinde Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM)   Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından dinlenmiꢀtir. Baꢀvurana burada, yalnızca yasak olan afiꢀ ve   ilanları dağıttığını kabul ettiğinden polise verdiği ifadenin yalnızca bir kısmını kabul etmiꢀtir.   Baꢀvuran aynı gün DGM yedek hakimine sevk edilmiꢀtir. DGM yedek hakimi   baꢀvuranın tutuklu yargılanmasına karar vermiꢀtir. Baꢀvuran hakim karꢀısında, yalnızca   Cumhuriyet Savcısı’na yaptığı itirafları kabul etmiꢀtir.   Ekim 1996 tarihinde Cumhuriyet Savcısı, biri asker kökenli olan ve üç hakimden   oluꢀan DGM önünde baꢀvuranı itham etmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranı THKP-C   örgütüne üye olmakla, bu örgüte yardım ve yataklıkta bulunmakla suçlayarak, Türk Ceza   Kanunu’un 168 § 2. maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’un 5. maddesi   uyarınca mahkum edilmesini talep etmiꢀtir.   Baꢀvuran, DGM önünde aleyhindeki bütün suçlamaları reddetmiꢀtir. Bu açıdan   baꢀvuran bir yandan polise baskı altında ifade verdiğini, diğer yandan da gözlerindeki   bozukluk nedeniyle imzaladığı ifadenin içeriğini okuyamadığını iddia etmektedir. Baꢀvuran   ayrıca, sözkonusu yasadıꢀı örgütün liderini tanımadığını ileri sürmektedir.   Kamuya ait alanlarda afiꢀ yapıꢀtırmak, ilan dağıtmak ve izinsiz yazılar yazmak   suçundan 3 Eylül 1997 tarihinde aleyhinde ikinci bir cezai soruꢀturma açılan baꢀvuran,   Karꢀıyaka Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından verilen bir kararla serbest bırakılmıꢀtır.   Karꢀıyaka Sulh Hukuk Mahkemesi kararında, baꢀvuranın polise verdiği ifadeleri dikkate   almamıꢀ ve baꢀvuranın suçluluğunu ortaya koyabilecek yeterli delil bulunmadığına karar   vermiꢀtir.   DGM, 26 Mart 1998 tarihli bir kararla baꢀvuranı suçlu bularak sekiz yıl yirmi gün   hapis cezasına mahkum etmiꢀtir. DGM, kanıt unsurlarının iddianamede yer alan olayları   destekler nitelikte olduğuna kanaat getirmiꢀtir. DGM aynı zamanda, baꢀvuranın bankaya   molotof kokteyli atma eylemine karıꢀtığını tespit etmiꢀtir.   Baꢀvuran kararın temyizine gitmiꢀtir. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı   iddianamesinde, 26 Mart 1998 tarihli kararının bozulmasını talep etmiꢀtir.   Yargıtay,18 Kasım 1998 tarihinde açıklanan, 10 Kasım 1998 tarihli bir kararla temyiz   edilen kararı onamıꢀtır.   HUKUK AÇISINDAN   I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran kendisini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin   bünyesinde bir askeri hakim bulunması nedeniyle “bağımsız ve tarafsız bir mahkeme”   tarafından adilce yargılanmadığı iddiasında bulunmaktadır.   Baꢀvuran aynı zamanda davasının hakkaniyete uygun olarak görülmediğini ifade   etmektedir. Bu itibarla AĐHS’nin 6 §§ 1. ve 3 b), c) ve d) maddesinin ihlal edildiğini iddia   etmektedir.   A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin   AĐHM içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz. Özellikle Çıraklar-Türkiye, 28   Ekim 1998 tarihli karar, Derleme Kararlar ve Hükümler) ve elindeki mevcut deliller göz   önüne alındığında, AĐHS’nin 6. maddesine iliꢀkin ꢀikayetlerin esastan incelenmesi gerektiğine   karar vermiꢀtir. Bunun dıꢀında baꢀka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmamaktadır.   B. Esasa iliꢁkin   1. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı Hakkında   AĐHM daha önce buna benzer ꢀikayetlerin dile getirildiği birçok dava incelediğini ve   bunların AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlali yönünde sonuçlandığını ortaya koymaktadır (Bkz.   adıgeçen Özel, ve Özdemir-Türkiye, no: 59659/00, 6 ꢁubat 2003).   AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak   hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. AĐHM, “milli güvenliğe” iliꢀkin suçlardan   ötürü Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde yargılanan baꢀvuranın, aralarında asker kökenli bir   hakimin yer aldığı mahkeme önüne çıkma konusunda endiꢀe duymasının anlaꢀılabilir olduğu   kanısındadır. Dolayısıyla baꢀvuran, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin davanın gerekçesine   yabancı mülahazalar ıꢀığında sebepsiz bir yargı kararı almasından haklı olarak kaygı   duymaktadır. Bu nedenle baꢀvuranın, bu yargı merciinin tarafsız ve bağımsız olmadığı   yönündeki ꢀüphelerinin dikkate alınması gerekmektedir (Incal –Türkiye, 9 Haziran 1998   tarihli karar, Derleme 1998-IV).   AĐHM, baꢀvuranı yargılayıp mahkum eden Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin   AĐHS’nin 6 § 1 maddesinde yer alan bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğini taꢀımadığı   sonucuna varmıꢀtır.   2. Cezai Yargılama Sürecinin Adilliği Hakkında   Hükümet bir ihlalin varlığını kabul etmemektedir.   AĐHM, daha önceki benzer davalarda da dile getirildiği üzere, tarafsızlıktan ve   bağımsızlıktan yoksun bir mahkemenin, hiçbir surette, yargı yetkisi altındaki kiꢀilere adil ve   hakkaniyete uygun bir yargılama süreci temin edebileceğinin varsayılamayacağını hatırlatır.   Baꢀvuranın, davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme önünde görülmesi hakkının   ihlal edildiği tespiti ıꢀığında, AĐHM, mevcut ꢀikayeti incelemeye gerek olmadığı kanaatine   varmıꢀtır (Bkz., diğerleri arasında, Çıraklar).   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Maddi ve Manevi tazminat   Baꢀvuran 13.350 Euro tutarında maddi, 50.000 Euro tutarında da manevi zarara   uğradığını iddia etmektedir.   Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   Đddia edilen maddi zarara iliꢀkin olarak AĐHM, AĐHS’nin ihlal edilmemiꢀ olması   halinde Devlet Güvenlik Mahkemesi’ndeki davanın sonucunun ne olacağına dair spekülasyon   yapılamayacağını belirterek, baꢀvurana bu yönde bir tazminat ödenmesine gerek olmadığına   karar vermiꢀtir (Bkz, Findlay-Birleꢀik Krallık, 25 ꢁubat 1997, Derleme).   Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM mevcut davada ihlal tespitinin, adil tazmin   için baꢀlı baꢀına yeterli olduğu kanaatine varmıꢀtır (Çıraklar kararı).   AĐHM, mevcut davadakine benzer olaylarda, ilgilinin talebi doğrultusunda yeni bir   sürecin ya da yargılamanın baꢀlatılması ilke olarak tespit edilen ihlalin giderilmesi   bakımından uygun bir yöntemi oluꢀturmasına rağmen (Öcalan-Türkiye, no: 46221/99),   baꢀvuranın DGM tarafından mahkum edilmiꢀ olması konusunda, ihlal kararının tespitinin   iddia edilen manevi zararın adil tazmini için baꢀlı baꢀına yeterli olduğu kanaatine varmıꢀtır   (Biyan-Türkiye, no: 56363/00, 3 ꢁubat 2005).   B. Masraf ve Harcamalar   Baꢀvuran yerel mahkemeler ve AĐHM nezdinde yaptığı masraf ve harcamalar için   2.350 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran, bununla ilgili olarak herhangi bir belge   sunmamaktadır.   Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   Mahkemenin bu konudaki içtihadı ve mevcut unsurlar doğrultusunda AĐHM, masraf   ve harcamalar için 2.000 (iki bin) Euro ödenmesinin makul olduğuna karar vermiꢀtir.   C. Gecikme faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz   oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlık ve tarafsızlıktan yoksun olması   nedeniyle AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 6. maddesine uyarınca yapılan diğer ꢀikayetlerin incelenmesine gerek   olmadığına;   4. Mevcut kararın kendisinin adil tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olduğuna;   5. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay   içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek   her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana masraf   ve harcamalar için 2.000 Euro (iki bin) ödenmesine;   b)Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç   puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine;   karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3   maddesine uygun olarak 22 Haziran 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   5