49892/99

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   BULUT - TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 49892/99)   KARAR   STRAZBURG   Kasım 2005   Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak,   üzerinde ꢀekle iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Bulut – Türkiye davasında,   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Đkinci Daire),   Baꢀkan J.-P. COSTA,   Yargıçlar A.B. BAKA,   R. TÜRMEN   K. JUNGWIERT   M. UGREKHELIDZE   A. MULARONI   E. FURA-SANDSTRÖM ve   Bölüm Sekreteri S. DOLLÉ’nin katılımı ile kapalı oturumda 3 Kasım 2005 tarihinde   toplanmıꢀ ve anılan tarihte izleyen kararı vermiꢀtir:   USUL   1.Dava, Hüseyin Bulut (“baꢀvuran”) isimli Türk vatandaꢀının, 1 Mart 1999 tarihinde,   Đnsan Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesine   dayanarak Türkiye Cumhuriyeti aleyhine AĐHM’ye yaptığı baꢀvurudan (no. 49892/99)   kaynaklanmaktadır.   2.Baꢀvuran, Malatya’da görev yapan Y.Đ. Koluaçık isimli avukat tarafından temsil   edilmiꢀtir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) AĐHM’deki yargılama için bir Ajan tayin etmemiꢀtir.   3. 27 Ocak 2004 tarihinde, AĐHM, baꢀvuruyu kısmen kabuledilmez bulmuꢀ ve   baꢀvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma hakkına iliꢀkin ꢀikayeti   Hükümet’e bildirmeye karar vermiꢀtir. AĐHS’nin 29 § 3. maddesinin hükümleri çerçevesinde,   baꢀvurunun kabuledilebilirliği ile esaslarını aynı anda incelemeye karar vermiꢀtir.   4.1 Kasım 2004 tarihinde, AĐHM, Dairelerinin kompozisyonunu değiꢀtirmiꢀtir (Đç   Tüzük, 25 § 1. madde). Bu dava, yeni oluꢀturulmuꢀ olan Đkinci Daire’ye tevzi edilmiꢀtir (52 §   1. madde).   OLAYLAR   I.DAVA OLAYLARI   5.Baꢀvuran, 1952 doğumludur. Baꢀvurusunu yaptığı tarihte Burdur Cezaevi’nde   tutuklu idi.   6.28 Mart 1994 tarihinde, baꢀvurana iliꢀkin olarak tutuklama emri çıkarılmıꢀtır.   7.14 Nisan 1994 tarihinde, Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı, baꢀvuranla   birlikte diğer iki sanığı, Marksist Leninist Komünist Parti isimli yasadıꢀı silahlı örgüte   mensup olmakla suçlayan bir iddianame hazırlamıꢀtır. Savcı, baꢀvuranın Türk Ceza   Kanunu’nun 168 § 2. maddesi ile 3713 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca yargılanıp   mahkum edilmesini talep etmiꢀtir.   8.19 Ekim 1995 tarihinde, Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi, bulunamadığından   dolayı baꢀvurana iliꢀkin iꢀlemlerin ayrılmasına karar vermiꢀtir.   9.30 Ağustos 1996 tarihinde, baꢀvuran yakalanmıꢀ ve polis tarafından gözaltına   alınmıꢀtır. 6 Eylül 1996 tarihinde, iki polis tarafından sorguya çekilmiꢀtir.   10.10 Eylül 1996 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı ve Devlet Güvenlik Mahkemesi   huzuruna çıkarılmıꢀtır. Polis gözaltında verdiği ifadeleri inkar etmiꢀtir.   11.30 Ekim 1996 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı tarafından   baꢀka bir iddianame sunulmuꢀtur.   12.20 Ocak 1998 tarihinde, iki sivil ve bir askeri yargıçtan müteꢀekkil Malatya   Devlet Güvenlik Mahkemesi heyeti, baꢀvuranı Türk Ceza Kanunu’nun 168 § 2. maddesi ile   sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca yargılamıꢀ ve on iki yıl altı ay hapse mahkum   etmiꢀtir.   13. 2 Mart 1998 tarihinde, baꢀvuran, Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin   kararını temyize götürmüꢀtür.   14.7 Aralık 1998 tarihinde, Yargıtay’da bir duruꢀma yapılmıꢀ ve Yargıtay, aynı gün   yukarıda anılan kararı onamıꢀtır.   II.ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK   15. Sözkonusu tarihte yürürlükte olan lgili iç hukuk ve uygulaması, Özel – Türkiye   (no.42739/98, §§ 20-21, 7 Kasım 2002) ve Gençel – Türkiye (53431/99, §§ 11-12)   kararlarında bulunabilir.   HUKUK   I.AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   16.Baꢀvuran, kendisini yargılayıp mahkum eden Malatya Devlet Güvenlik   Mahkemesi heyetinde askeri yargıç bulunması sebebiyle adil yargılama hakkının ihlal   edildiğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur. Đfadenin üzerindeki imzanın incelemesi talebini reddeden ve   yüzleꢀmemiꢀ olduğu tanıkların ifadelerine güvenen Mahkeme’nin, adil yargılanma hakkını   ihlal etmiꢀ olduğunu iddia etmiꢀtir. Đddiasını, AĐHS’nin ilgili kısmı aꢀağıda kaydedilen 6.   maddesine dayandırmıꢀtır:   “Herkes, … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla   kurulmuꢀ bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının … hakkaniyete uygun ve açık olarak   görülmesini istemek hakkına sahiptir.”   A. Kabuledilebilirlik   17. Hükümet, AĐHS’nin 35 § 1. maddesi uyarınca, baꢀvuranın Malatya Devlet   Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığına iliꢀkin ꢀikayetinin, iç hukuk yollarının   tüketilmemiꢀ olması nedeniyle reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuranın,   sözkonusu ꢀikayeti yerel mahkemeler huzurunda sunmadığını iddia etmiꢀtir.   18. AĐHM, daha önce de benzer davalarda Hükümet’in sözkonusu ilk itirazını   incelemiꢀ ve reddrtmiꢀ olduğunu yineler (bkz. Vural/Türkiye, no. 56007/00, § 22, 21 Aralık   2004, Çolak/Türkiye (no. 1), no. 52898/99, § 24, 15 Temmuz 2004, ve Özel, § 25).   19. Yukarıda kaydedilenler ıꢀığında AĐHM, sözkonusu davada Hükümet’in ilk itirazını   reddeder.   20. Yerleꢀik içtihadı ıꢀığında (bkz., diğer içtihatlar yanında, Çiraklar/Türkiye, 28 Ekim   tarihli karar, Hüküm ve Karar Raporları 1998-VII) ve kendisine sunulan delilleri göz   önünde bulunduran AĐHM davanın, AĐHS’nin öngördüğü ve karara bağlanması için esaların   incelenmesi gereken, dava olaylarına ve hukuka iliꢀkin karmaꢀık konuları açığa çıkardığı   kanısındadır. Bu nedenle AĐHM, baꢀvurunun kalan kısmının, AĐHS’nin 35 § 3. maddesi   bağlamında temelden yoksun olmadığı sonucuna varmıꢀtır. Baꢀvurunun kabuledilemez   olduğu sonucuna varmak için baꢀka bir gerekçe görülmemektedir.   B. Esaslar   1. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı   21. AĐHM, sözkonusu davada açığa çıkan meselelerin günıꢀığına çıktığı birçok dava   incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğu sonucuna varmıꢀtır (bkz. Özel,   §§ 33-34, ve Özdemir/Türkiye, no. 59659/00, §§ 35-36, 6 ꢁubat 2003).   22. Sözkonusu davaya iliꢀkin AĐHM, Hükümet’in farklı bir sonuca varılmasına neden   olacak herhangi bir delil ya da ikna edici iddia sunmadığı kanısındadır. “Ulusal güvenliğe”   iliꢀkin suçlar iꢀlediği için bir Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde aleyhinde dava açılan   baꢀvuranın, askeri bir hakimin yeraldığı bir Mahkeme tarafından yargılanmaktan sıkıntı   duyması anlaꢀılmaz değildir. Bu hususta DGM’nin, davanın niteliği ile ilgisi olmayan   görüꢀlerden etkilenebileceğine dair endiꢀe duyması doğaldır. Sonuç olarak, baꢀvuranın   DGM’nin bağımsız ve tarafsız olmadığı hususundaki endiꢀelerinin haklı olduğu kabul   edilebilir (bkz. Incal/Türkiye, 9 Haziran 1998 tarihli karar, Raporlar 1998-IV, sayfa 1568, §   in fine).   23. Sonuç olarak AĐHM, baꢀvuranı yargılayan ve mahkum eden DGM’nin, AĐHS’nin   § 1. maddesi bağlamında bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığı kanısındadır.   Dolayısıyla, sözkonusu madde ihlal edilmiꢀtir.   2. Dava iꢀlemlerinin hakkaniyete uygunluğu   24. Baꢀvuranın, bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme tarafından hakkaniyete uygun   ꢀekilde yargılanma haklarının ihlal edildiği sonucuna varan AĐHM, diğer ꢀikayetlerin   AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca, huzurunda görülen davaların hakkaniyete uygunluğuna iliꢀkin   incelenmesinin gerekli olmadığı kanısındadır (bkz., diğer içtihatlar yanında, Incal, § 74).   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   25. AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek   Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,   hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   26. AĐHM Đç Tüzüğünün 60. maddesi uyarınca, adil tazmin talebinin, “sunulmaması   halinde Heyet’in talebi kısmen ya da tamamen reddedebileceği” destekleyici nitelikte uygun   belgeler veya makbuzlarla birlikte yazılı olarak belirtilmesi ve sunulması gerektiğini belirtir.   27. Sözkonusu davada baꢀvurandan 21 Haziran 2004 tarihinde adil tazmin taleplerini   sunması istenmiꢀtir. Belirtilen zaman içerisinde bu tür bir talep sunmamıꢀtır.   28. Yukarıda kaydedilenler ıꢀığında AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca tazminat   ödenmemesine karar vermiꢀtir.   29. Bununla beraber AĐHM, sözkonusu davada olduğu gibi bir baꢀvuranın, AĐHS’nin   bağımsızlık ve tarafsızlık gereklerini karꢀılamayan bir Mahkeme tarafından mahkum edildiği   durumlarda, yeniden yargılama ya da davanın yeniden açılmasının, talep edildiği takdirde,   prensip olarak ihlalin uygun ꢀekilde telafisi anlamına geldiği kanısındadır (bkz.   Öcalan/Türkiye, no. 46221/99 [BD], § 210, ECHR 2005- … ).   YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE   1. Baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna,   2. Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığına ve tarafsızlığına iliꢀkin olarak   AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine,   3. Baꢀvuranın diğer ꢀikayetlerini, AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca değerlendirmenin gerekli   olmadığına karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3.   maddeleri uyarınca 22 Kasım 2005 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   S. DOLLÉ   Sekreter   J.-P. COSTA   Baꢀkan   5