51500/08

© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.mfa.gov.pl/en - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Foreign Affairs for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.msz.gov.pl - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr 193 Luty 2016 r. Çam p. Turcji – skarga nr 51500/08 Wyrok z 23.02.2016 r. [Sekcja II] Art. 14 Dyskryminacja Odmowa ze strony akademii muzycznej przyjęcia osoby niewidomej pomimo zdania przez nią konkursowego egzaminu wstępnego: naruszenie Fakty – Skarżąca, która jest niewidoma, zdała egzamin wstępny na akademię muzyczną, pomyślnie przechodząc testy praktyczne w zakresie opanowania lutni tureckiej. Według opinii sporządzonej przez radę medyczną i przekazanej akademii muzycznej, mogła ona uczęszczać na lekcje na tych wydziałach akademii, na których wzrok nie jest konieczny. Na wniosek dyrektora akademii muzycznej, opinia ta została zmieniona w ten sposób, że wspominała, iż skarżąca „nie może otrzymać kształcenia lub szkolenia”. Akademia odrzuciła wniosek skarżącej o przyjęcie. Jej odwołanie od tej decyzji zostało oddalone przez sądy krajowe. Skarżąca podniosła przed Europejskim Trybunałem, że odrzucenie jej wniosku o przyjęcie na akademię muzyczną miało charakter dyskryminujący, jako że opierało się na fakcie, że jest niewidoma. Prawo – Art. 14 w związku z art. 2 Protokołu nr 1: Fakt, że przedmiotowa akademia zapewniała kształcenie głównie w dziedzinie artystycznej, nie uzasadniał wykluczenia badania kryteriów dostępu do tej instytucji z zakresu art. 2 Protokołu nr 1. Różne przepisy ustawowe obowiązujące w przedmiotowym czasie zawierały prawo dzieci z niepełnosprawnością do nauki bez dyskryminacji. A zatem, źródłem wykluczenia skarżącej z możliwości nauki na akademii muzycznej nie było ustawodawstwo, ale regulamin akademii, który wymagał, by wszystkie osoby aplikujące o przyjęcie przedstawiały zaświadczenie lekarskie o zdolności fizycznej. Trybunał nie mógł nie zauważyć skutków takiego wymogu dla osób z niepełnosprawnością fizyczną, takich jak skarżąca. Odnotowując łatwość, z jaką akademia muzyczna uzyskała zmianę opinii medycznej przedstawionej przez skarżącą, nie może być żadnych wątpliwości, że jedyną przyczyną odmowy przyjęcia jej był fakt, że jest osobą niewidomą. W każdym razie skarżąca nie byłaby w stanie spełnić wymogu zdolności fizycznej, jako że zdefiniowanie go pozostawione było uznaniu akademii. Choć bez wątpienia władze krajowe korzystają z marginesu uznania w określaniu umiejętności wymaganych od osób aplikujących do akademii muzycznych, argument ten nie miał zastosowania do obecnej sprawy. Zdając egzamin wstępny przed wnioskowaniem o przyjęcie, skarżąca wykazała, że w pełni kwalifikowała się do przyjęcia. W odniesieniu do rzekomego braku odpowiedniej infrastruktury, by przyjąć studentów z niepełnosprawnościami, art. 14 Konwencji musi być odczytywany w świetle takich instrumentów międzynarodowych jak Europejska Karta Społeczna oraz Konwencja NZ o prawach osób niepełnosprawnych, w odniesieniu do kwestii racjonalnych usprawnień, których osoby z niepełnosprawnościami mają prawo oczekiwać. Wszystkie dzieci mają własne szczególne potrzeby edukacyjne i odnosi się to zwłaszcza do dzieci z niepełnosprawnością. W dziedzinie edukacji, racjonalne usprawnienie może przyjąć różne formy, czy to materialne czy niematerialne, edukacyjne lub organizacyjne bądź usprawnienia w zakresie architektonicznej dostępności szkół i uczelni wyższych, szkolenia nauczycieli, dostosowania programu nauczania lub zapewnienia odpowiednich udogodnień. Jednakże nie jest zadaniem Trybunału definiowanie sposobu lub środków zaspokojenia potrzeb edukacyjnych dzieci z niepełnosprawnościami, ponieważ to władze krajowe, mając bezpośredni i stały kontaktu ze społeczeństwem swych krajów, są co do zasady lepiej niż sąd międzynarodowy usytuowane do oceny lokalnych potrzeb i warunków w danym obszarze. Tym niemniej, Trybunał uznał za istotne, by Państwa dokładały szczególnej staranności przy dokonywaniu wyborów w tym obszarze, zważywszy na wpływ, jaki wybory te mogą mieć na dzieci z niepełnosprawnościami, których szczególnej wrażliwości nie wolno pomijać. W związku z tym Trybunał uznał, że dyskryminacja w oparciu o niepełnosprawność obejmuje odmowę przyznania racjonalnego usprawnienia. W obecnej sprawie właściwe władze krajowe nie podjęły żadnych wysiłków, by zidentyfikować potrzeby skarżącej, a także nie wyjaśniły, dlaczego fakt, że jest niewidoma, mógł utrudniać jej dostęp do edukacji muzycznej, i w jaki sposób to sprawiał. Nie spróbowały także rozważyć nowych udogodnień w celu zaspokojenia szczególnych potrzeb edukacyjnych wynikających z faktu, że skarżąca jest niewidoma. Akademia muzyczna nigdy od 1976 r. nie podjęła próby dostosowania swojego podejścia do nauczania, by udostępnić je niewidomym studentom. A zatem skarżącej odmówiono bez obiektywnego i rozsądnego uzasadnienia możliwości skorzystania z kształcenia się na akademii muzycznej wyłącznie na podstawie jej niepełnosprawności wzrokowej. Rozstrzygnięcie: naruszenie (jednomyślnie). Art. 41: 10.000 euro z tytułu szkody niematerialnej; roszczenie z tytułu szkody materialnej oddalone.   © Council of Europe/European Court of Human Rights Niniejsze streszczenie przygotowane przez Kancelarię nie wiąże Trybunału. Link do Not informacyjnych nt. orzecznictwa