52798/21;19825/22;24320/22;28177/22;50697/22
WyrokETPCz2024-04-25ECLI:CE:ECHR:2024:0425JUD005279821
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewlekłość postępowań karnych i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym naruszyły prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie (art. 6 ust. 1) oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego (art. 13) Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że czas trwania postępowań karnych w sprawach skarżących był przewlekły i nie spełniał wymogu „rozsądnego terminu”, opierając się na ugruntowanych kryteriach oceny, takich jak zawiłość sprawy, zachowanie stron i organów oraz znaczenie sprawy dla skarżących. Ponadto Trybunał stwierdził, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym w odniesieniu do tych zarzutów, co stanowi naruszenie art. 13 Konwencji. Orzeczenie to jest zgodne z wcześniejszym orzecznictwem Trybunału w podobnych sprawach przeciwko Polsce.Stan faktyczny
Pięciu skarżących z Polski wniosło skargi do ETPCz, zarzucając przewlekłość postępowań w sprawach karnych, które w niektórych przypadkach trwały ponad 8 lat i nadal były w toku. Skarżący podnieśli również brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym w odniesieniu do tych zarzutów. Wszyscy skarżący złożyli skargi na przewlekłość postępowania na poziomie krajowym, ale Trybunał uznał, że nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie postanawia połączyć skargi; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy; uznaje skargi za dopuszczalne; orzeka, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowań w sprawach karnych i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym; orzeka, że pozwane państwo powinno uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową oraz zwrotu kosztów i wydatków.Pełny tekst orzeczenia
© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
SEKCJA PIERWSZA
SPRAWA SZAFRANIAK I INNI przeciwko POLSCE
(Skargi nr 52798/21 i 4 inne – zob. załączony wykaz)
WYROK
STRASBURG
25 kwietnia 2024 r.
Wyrok jest ostateczny, ale może podlegać korekcie wydawniczej.
W sprawie Szafraniak i Inni przeciwko Polsce,
Europejski Trybunał Praw Człowieka (sekcja pierwsza), zasiadając jako Komitet w składzie:
Péter Paczolay, Przewodniczący,
Gilberto Felici,
Raffaele Sabato, sędziowie,
oraz Viktoriya Maradudina, p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji,
obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2024 r.,
wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:
Procedura
1. Sprawa wywodzi się ze skarg przeciwko Polsce, wniesionych do Trybunału w różnych dniach wskazanych w załączonej tabeli na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”).
2. Sprawy zostały zakomunikowane rządowi polskiemu („Rząd”).
FAKTY
3. Wykaz skarżących i istotne informacje dotyczące ich skarg zostały zawarte w załączonej tabeli.
4. Skarżący zarzucili przewlekłość postępowań w sprawach karnych oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym.
PRAWO
POŁĄCZENIE SKARG
5. Mając na uwadze podobny przedmiot skarg, Trybunał uznaje za właściwe rozpatrzenie ich łącznie i rozstrzygnięcie w jednym wyroku.
WNIOSEK RZĄDU O SKREŚLENIE SKARG Z LISTY NA PODSTAWIE ART. 37 UST. 1 KONWENCJI
6. W odniesieniu do wszystkich pięciu skarg Rząd złożył jednostronne oświadczenia, które nie stanowiły wystarczającej podstawy do stwierdzenia, iż poszanowanie praw człowieka określonych w Konwencji nie wymaga dalszego rozpatrywania sprawy przez Trybunał (art. 37 ust. 1 in fine). Trybunał odrzuca wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy i w związku z tym będzie dalej rozpatrywał istotę sprawy (zob. Tahsin Acar przeciwko Turcji (zastrzeżenia wstępne) [WI], skarga nr 26307/95, § 75, ETPCz 2003-VI).
ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 6 UST. 1 I ART. 13 KONWENCJI
7. Skarżący zarzucili, że czas trwania przedmiotowych postępowań w sprawach karnych był niezgodny z wymogiem „rozsądnego terminu” i że w związku z tym byli pozbawieni skutecznego środka odwoławczego. Powołali się na art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji.
8. Trybunał podkreśla, że rozsądny charakter czasu trwania postępowania należy oceniać w świetle okoliczności sprawy i z uwzględnieniem następujących kryteriów: zawiłości sprawy, zachowania skarżących i właściwych organów oraz znaczenia sprawy dla interesów skarżących (zob. między innymi orzecznictwo w sprawie Pélissier i Sassi przeciwko Francji [WI], skarga nr 25444/94, § 67, ETPCz 1999‑II, oraz Frydlender przeciwko Francji [WI], skarga nr 30979/96, § 43, ETPCz 2000‑VII).
9. Już w wyroku w precedensowej sprawie Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, skargi nr 72287/10 i 2 inne, z dnia 7 lipca 2015 r., Trybunał stwierdził naruszenie art. 6 Konwencji w odniesieniu do czasu trwania postępowania sądowego.
10. Po zapoznaniu się z całością przedstawionego mu materiału Trybunał nie ustalił żadnych okoliczności faktycznych ani argumentów, które uzasadniałaby łączny czas trwania postępowań na poziomie krajowym. Uwzględniając swoje orzecznictwo w tym zakresie, Trybunał stwierdza, że postępowania w przedmiotowych sprawach były przewlekłe i nie został spełniony wymóg „rozsądnego terminu”.
11. Trybunał zauważa ponadto, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do tych zarzutów.
12. Zarzuty te są zatem dopuszczalne i wskazują na naruszenie art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Konwencji.
ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI
13. Uwzględniając posiadaną dokumentację oraz swoje orzecznictwo (zob. w szczególności powyższy wyrok w sprawie Rutkowski i Inni), Trybunał uznaje za zasadne zasądzenie kwot wskazanych w załączonej tabeli.
Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE
postanawia połączyć skargi;
oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy;
uznaje skargi za dopuszczalne;
orzeka, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowań w sprawach karnych i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym;
orzeka,
(a) że pozwane państwo powinno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności;
(b) że, od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności, należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe.
Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie dnia 25 kwietnia 2024 r. zgodnie z Regułą 77 § 2 i § 3 Regulaminu Trybunału.
Viktoriya Maradudina Péter Paczolay
p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji Przewodniczący
ZAŁĄCZNIK
Wykaz skarg, w których podniesiono zarzuty na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji
(przewlekłość postępowań w sprawach karnych i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym)
Lp.
Nr skargi
Data wniesienia skargi
Imię i nazwisko skarżącego
Rok urodzenia
Imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania/siedziba pełnomocnika
Data wszczęcia postępowania
Data zakończenia postępowania
Całkowity czas trwania postępowania
Liczba instancji sądowych
Decyzja krajowa w przedmiocie zarzutu na mocy ustawy z 2004 r.
Kwota zasądzona przez sąd krajowy (w PLN)
Kwota zasądzona z tytułu szkody niemajątkowej oraz zwrotu kosztów i wydatków na jednego skarżącego
(w EUR)[1]
52798/21
22.04.2022 r.
Jacek Marian SZAFRANIAK
1977 r.
11.02.2019 r.
w toku
Ponad 5 lat i 11 dni
1 instancja
Sąd Apelacyjny w Gdańsku, 19.03.2020 r., sygn. akt II S 3/20;
Sąd Apelacyjny w Gdańsku, 22.12.2021 r., sygn. akt II S 139/21
3 300
19825/22
08.04.2022 r.
Krystyna MOLIŃSKA
1953 r.
Czarnecki, Karol
Warszawa
30.05.2018 r.
w toku
Ponad 5 lat, 8 miesięcy i 23 dni
1 instancja
Sąd Apelacyjny w Warszawie, 18.06.2019 r., II S 24/19;
Sąd Apelacyjny w Warszawie, 08.12.2021 r., II S 42/21;
Sąd Apelacyjny w Warszawie, 15.03.2023 r., II S 12/23
5 100
24320/22
30.04.2022 r.
Mirosław SOBOLEWSKI
1963 r.
Kotuła, Sebastian
Lublin
31.12.2012 r.
03.11.2021 r.
8 lat, 10 miesięcy i 4 dni
2 instancje
Sąd Apelacyjny w Lublinie, 19.01.2022 r., sygn. akt II S 45/21
5 200
28177/22
13.07.2022 r.
Paweł SOŚNICKI
1984 r.
30.08.2015 r.
w toku
Ponad 8 lat, 6 miesięcy i 6 dni
1 instancja
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga, 15.03.2022 r., sygn. akt VI S 10/22 oraz VI S 11/22, 4 200 PLN
6 800
50697/22
18.10.2022 r.
Igor FRANKOWSKI
1971 r.
22.02.2017 r.
w toku
Ponad 7 lat
1 instancja
Sąd Okręgowy w Warszawie, 06.09.2022 r., sygn. akt IX S 83/22, 3 000 PLN
4 500
[1] Plus wszelkie podatki należne od skarżących.
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 28.07.2026. · Źródło