52798/21;19825/22;24320/22;28177/22;50697/22

WyrokETPCz2024-04-25ECLI:CE:ECHR:2024:0425JUD005279821

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przewlekłość postępowań karnych i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym naruszyły prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie (art. 6 ust. 1) oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego (art. 13) Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że czas trwania postępowań karnych w sprawach skarżących był przewlekły i nie spełniał wymogu „rozsądnego terminu”, opierając się na ugruntowanych kryteriach oceny, takich jak zawiłość sprawy, zachowanie stron i organów oraz znaczenie sprawy dla skarżących. Ponadto Trybunał stwierdził, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym w odniesieniu do tych zarzutów, co stanowi naruszenie art. 13 Konwencji. Orzeczenie to jest zgodne z wcześniejszym orzecznictwem Trybunału w podobnych sprawach przeciwko Polsce.
Stan faktyczny
Pięciu skarżących z Polski wniosło skargi do ETPCz, zarzucając przewlekłość postępowań w sprawach karnych, które w niektórych przypadkach trwały ponad 8 lat i nadal były w toku. Skarżący podnieśli również brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym w odniesieniu do tych zarzutów. Wszyscy skarżący złożyli skargi na przewlekłość postępowania na poziomie krajowym, ale Trybunał uznał, że nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie postanawia połączyć skargi; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy; uznaje skargi za dopuszczalne; orzeka, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowań w sprawach karnych i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym; orzeka, że pozwane państwo powinno uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową oraz zwrotu kosztów i wydatków.

Pełny tekst orzeczenia

© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC     SEKCJA PIERWSZA SPRAWA SZAFRANIAK I INNI przeciwko POLSCE (Skargi nr 52798/21 i 4 inne – zob. załączony wykaz)         WYROK   STRASBURG 25 kwietnia 2024 r.   Wyrok jest ostateczny, ale może podlegać korekcie wydawniczej. W sprawie Szafraniak i Inni przeciwko Polsce, Europejski Trybunał Praw Człowieka (sekcja pierwsza), zasiadając jako Komitet w składzie:  Péter Paczolay, Przewodniczący,  Gilberto Felici,  Raffaele Sabato, sędziowie, oraz Viktoriya Maradudina, p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji, obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2024 r., wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu: Procedura 1.  Sprawa wywodzi się ze skarg przeciwko Polsce, wniesionych do Trybunału w różnych dniach wskazanych w załączonej tabeli na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”). 2.  Sprawy zostały zakomunikowane rządowi polskiemu („Rząd”). FAKTY 3.  Wykaz skarżących i istotne informacje dotyczące ich skarg zostały zawarte w załączonej tabeli. 4.  Skarżący zarzucili przewlekłość postępowań w sprawach karnych oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym. PRAWO POŁĄCZENIE SKARG 5.  Mając na uwadze podobny przedmiot skarg, Trybunał uznaje za właściwe rozpatrzenie ich łącznie i rozstrzygnięcie w jednym wyroku.   WNIOSEK RZĄDU O SKREŚLENIE SKARG Z LISTY NA PODSTAWIE ART. 37 UST. 1 KONWENCJI 6.  W odniesieniu do wszystkich pięciu skarg Rząd złożył jednostronne oświadczenia, które nie stanowiły wystarczającej podstawy do stwierdzenia, iż poszanowanie praw człowieka określonych w Konwencji nie wymaga dalszego rozpatrywania sprawy przez Trybunał (art. 37 ust. 1 in fine). Trybunał odrzuca wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy i w związku z tym będzie dalej rozpatrywał istotę sprawy (zob. Tahsin Acar przeciwko Turcji (zastrzeżenia wstępne) [WI], skarga nr 26307/95, § 75, ETPCz 2003-VI). ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 6 UST. 1 I ART. 13 KONWENCJI 7.  Skarżący zarzucili, że czas trwania przedmiotowych postępowań w sprawach karnych był niezgodny z wymogiem „rozsądnego terminu” i że w związku z tym byli pozbawieni skutecznego środka odwoławczego. Powołali się na art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji. 8.  Trybunał podkreśla, że rozsądny charakter czasu trwania postępowania należy oceniać w świetle okoliczności sprawy i z uwzględnieniem następujących kryteriów: zawiłości sprawy, zachowania skarżących i właściwych organów oraz znaczenia sprawy dla interesów skarżących (zob. między innymi orzecznictwo w sprawie Pélissier i Sassi przeciwko Francji [WI], skarga nr 25444/94, § 67, ETPCz 1999‑II, oraz Frydlender przeciwko Francji [WI], skarga nr 30979/96, § 43, ETPCz 2000‑VII). 9.  Już w wyroku w precedensowej sprawie Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, skargi nr 72287/10 i 2 inne, z dnia 7 lipca 2015 r., Trybunał stwierdził naruszenie art. 6 Konwencji w odniesieniu do czasu trwania postępowania sądowego. 10.  Po zapoznaniu się z całością przedstawionego mu materiału Trybunał nie ustalił żadnych okoliczności faktycznych ani argumentów, które uzasadniałaby łączny czas trwania postępowań na poziomie krajowym. Uwzględniając swoje orzecznictwo w tym zakresie, Trybunał stwierdza, że postępowania w przedmiotowych sprawach były przewlekłe i nie został spełniony wymóg „rozsądnego terminu”. 11.  Trybunał zauważa ponadto, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do tych zarzutów. 12.  Zarzuty te są zatem dopuszczalne i wskazują na naruszenie art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Konwencji. ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI 13.  Uwzględniając posiadaną dokumentację oraz swoje orzecznictwo (zob. w szczególności powyższy wyrok w sprawie Rutkowski i Inni), Trybunał uznaje za zasadne zasądzenie kwot wskazanych w załączonej tabeli. Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE postanawia połączyć skargi; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy; uznaje skargi za dopuszczalne; orzeka, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowań w sprawach karnych i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym; orzeka, (a)  że pozwane państwo powinno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności; (b)  że, od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności, należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe. Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie dnia 25 kwietnia 2024 r. zgodnie z Regułą 77 § 2 i § 3 Regulaminu Trybunału.  Viktoriya Maradudina Péter Paczolay p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji Przewodniczący       ZAŁĄCZNIK Wykaz skarg, w których podniesiono zarzuty na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji (przewlekłość postępowań w sprawach karnych i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym)   Lp. Nr skargi Data wniesienia skargi Imię i nazwisko skarżącego Rok urodzenia   Imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania/siedziba pełnomocnika Data wszczęcia postępowania Data zakończenia postępowania Całkowity czas trwania postępowania Liczba instancji sądowych Decyzja krajowa w przedmiocie zarzutu na mocy ustawy z 2004 r. Kwota zasądzona przez sąd krajowy (w PLN) Kwota zasądzona z tytułu szkody niemajątkowej oraz zwrotu kosztów i wydatków na jednego skarżącego (w EUR)[1]     52798/21 22.04.2022 r. Jacek Marian SZAFRANIAK 1977 r.     11.02.2019 r.   w toku   Ponad 5 lat i 11 dni   1 instancja   Sąd Apelacyjny w Gdańsku, 19.03.2020 r., sygn. akt II S 3/20; Sąd Apelacyjny w Gdańsku, 22.12.2021 r., sygn. akt II S 139/21 3 300     19825/22 08.04.2022 r. Krystyna MOLIŃSKA 1953 r. Czarnecki, Karol Warszawa 30.05.2018 r.   w toku   Ponad 5 lat, 8 miesięcy i 23 dni   1 instancja   Sąd Apelacyjny w Warszawie, 18.06.2019 r., II S 24/19; Sąd Apelacyjny w Warszawie, 08.12.2021 r., II S 42/21; Sąd Apelacyjny w Warszawie, 15.03.2023 r., II S 12/23 5 100     24320/22 30.04.2022 r. Mirosław SOBOLEWSKI 1963 r. Kotuła, Sebastian Lublin 31.12.2012 r.   03.11.2021 r.   8 lat, 10 miesięcy i 4 dni   2 instancje   Sąd Apelacyjny w Lublinie, 19.01.2022 r., sygn. akt II S 45/21 5 200     28177/22 13.07.2022 r. Paweł SOŚNICKI 1984 r.     30.08.2015 r.   w toku   Ponad 8 lat, 6 miesięcy i 6 dni   1 instancja   Sąd Okręgowy Warszawa-Praga, 15.03.2022 r., sygn. akt VI S 10/22 oraz VI S 11/22, 4 200 PLN   6 800     50697/22 18.10.2022 r. Igor FRANKOWSKI 1971 r.     22.02.2017 r.   w toku   Ponad 7 lat   1 instancja   Sąd Okręgowy w Warszawie, 06.09.2022 r., sygn. akt IX S 83/22, 3 000 PLN 4 500     [1] Plus wszelkie podatki należne od skarżących.

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 28.07.2026. · Źródło