53844/20;728/21;57170/21

WyrokETPCz2023-05-11ECLI:CE:ECHR:2023:0511JUD005384420

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy nadmierna długość tymczasowego aresztowania skarżących naruszyła ich prawo do bycia sądzonym w rozsądnym terminie lub zwolnienia na czas postępowania, gwarantowane przez art. 5 ust. 3 Konwencji?

Ratio decidendi

Trybunał stwierdził naruszenie art. 5 ust. 3 Konwencji, opierając się na ugruntowanym orzecznictwie dotyczącym nadmiernej długości tymczasowego aresztowania. Wskazał, że ogólne zasady w tym zakresie zostały już określone w wielu poprzednich wyrokach, a wiodące sprawy przeciwko Polsce (Kauczor i Celejewski) już stwierdzały naruszenia w podobnych kwestiach. ETPCz uznał, że w niniejszej sprawie nie przedstawiono żadnych faktów ani argumentów, które skłaniałyby do odmiennych wniosków, co doprowadziło do uznania długości tymczasowego aresztowania za nadmierną.

Stan faktyczny

Trzech skarżących – Sławomir Stefański, Tomasz Lisowski i Albert Porębski – zostało tymczasowo aresztowanych w Polsce na okresy odpowiednio: 3 lata, 9 miesięcy i 30 dni; 3 lata, 5 miesięcy i 9 dni; oraz 3 lata, 4 miesiące i 2 dni. Skarżący zarzucili, że ich tymczasowe aresztowanie było niezasadnie długotrwałe, powołując się na art. 5 ust. 3 Konwencji. W przypadku Stefańskiego i Lisowskiego, zarzuty dotyczyły przyjęcia domniemania ryzyka ucieczki lub utrudniania postępowania bez podstaw dowodowych oraz niezbadania możliwości zastosowania innych środków zapobiegawczych. W przypadku Porębskiego, zarzuty obejmowały prowadzenie postępowania bez należytej staranności i powtarzalność uzasadnień sądów.

Rozstrzygnięcie

Trybunał jednogłośnie postanawia połączyć skargi; uznaje skargi za dopuszczalne; orzeka, że przedmiotowe skargi wskazują na naruszenia art. 5 ust. 3 Konwencji odnośnie do nadmiernie długiego okresu tymczasowego aresztowania; orzeka, że pozwane Państwo winno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli tytułem słusznego zadośćuczynienia, wraz z odsetkami od upływu tego terminu.

Pełny tekst orzeczenia

© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC PIERWSZA SEKCJA SPRAWA STEFAŃSKI I INNI p. POLSCE (Skargi nr 53844/20 i dwie inne – zob. załączony wykaz) WYROK STRASBURG 11 maja 2023 r. Wyrok jest ostateczny, ale może podlegać korekcie wydawniczej. W sprawie Stefański i Inni przeciwko Polsce Europejski Trybunał Praw Człowieka (pierwsza sekcja), zasiadając jako Komitet w składzie: Alena Poláčková, Przewodnicząca, Gilberto Felici, Raffaele Sabato, Sędziowie, i Viktoriya Maradudina, p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji, obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2023 r., wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu: POSTĘPOWANIE 1. Sprawa wywodzi się ze skarg przeciwko Polsce, wniesionych do Trybunału w różnych datach, wskazanych w załączonej tabeli, na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”). 2. Sprawy zostały zakomunikowane rządowi polskiemu („Rząd”). FAKTY 3. Wykaz skarżących i istotne informacje dotyczące ich skarg zostały zawarte w załączonej tabeli. 4. Skarżący zarzucili nadmierną długość tymczasowego aresztowania. PRAWO POŁĄCZENIE SKARG 5. Zważywszy na podobny przedmiot skarg, Trybunał uważa za stosowne ich połączenie celem wspólnego rozpatrzenia w ramach jednego wyroku. ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 5 UST. 3 KONWENCJI 6. Skarżący zarzucili, że ich tymczasowe aresztowanie było niezasadnie długotrwałe. Powołali się na art. 5 ust. 3 Konwencji. 7. Trybunał zauważa, że ogólne zasady dotyczące prawa bycia sądzonym w rozsądnym terminie lub zwolnienia na czas postępowania, gwarantowanego art. 5 ust. 3 Konwencji, określono w wielu poprzednich wyrokach (zob. m.in. wyroki w sprawach Kudła p. Polsce [WI], skarga nr 30210/96, § 110, ETPC 2000‑XI i McKay p. Zjednoczonemu Królestwu [WI], skarga nr 543/03, §§ 41-44, ETPC 2006‑X, z dalszymi odniesieniami). 8. W wiodących sprawach – Kauczor p. Polsce, skarga nr 45219/06, 3 lutego 2009 r. i Celejewski p. Polsce, skarga nr 17584/04, 4 maja 2006 r. – Trybunał stwierdzał już naruszenia w odniesieniu do zagadnień podobnych do tych z niniejszej sprawy. 9. Zbadawszy przedłożone materiały, Trybunał stwierdza, że żadne fakty czy argumenty nie skłaniają do wyciągnięcia innych wniosków na temat dopuszczalności czy przedmiotu tych skarg. Biorąc pod uwagę swoje orzecznictwo w tej kwestii Trybunał uważa, że długość okresu tymczasowego aresztowania skarżących była nadmierna. 10. Zarzuty są zatem dopuszczalne i wskazują na naruszenie art. 5 ust. 3 Konwencji. ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI 11. Artykuł 41 Konwencji stanowi: „Jeżeli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Protokołów, oraz jeżeli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi taka potrzeba, o przyznaniu słusznego zadośćuczynienia pokrzywdzonej stronie”. 12. Mając na uwadze posiadane dokumenty oraz swoje orzecznictwo (zob. w szczególności sprawę Kauczor, cyt. pow.), Trybunał uznaje za uzasadnione zasądzić kwoty wskazane w załączonej tabeli. Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE postanawia połączyć skargi; uznaje skargi za dopuszczalne; orzeka, że przedmiotowe skargi wskazują na naruszenia art. 5 ust. 3 Konwencji odnośnie do nadmiernie długiego okresu tymczasowego aresztowania; orzeka, (a) że pozwane Państwo winno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności; (b) że od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe. Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie 11 maja 2023 r., zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału. Viktoriya Maradudina Alena Poláčková p.o. Zastępcy Kanclerza Przewodnicząca ZAŁĄCZNIK Wykaz skarg z zarzutami dotyczącymi art. 5 ust. 3 Konwencji (nadmiernie długie tymczasowe aresztowanie) Lp. Nr skargi Data wniesienia skargi Imię i nazwisko skarżącego Rok urodzenia Imię i nazwisko oraz miejscowość przedstawiciela Okres tymczasowego aresztowania Sąd wydający postanowienie o tymczasowym aresztowaniu / rozpatrujący odwołanie Długość tymczasowego aresztowania Szczegółowe wady Kwota zasądzona na rzecz skarżącego tytułem zadośćuczynienia za szkodę majątkową i niemajątkową (w euro)[1] Kwota zasądzona tytułem poniesionych kosztów i wydatków (w euro)[2] 53844/20 3.11.2020 r. Sławomir STEFAŃSKI 1969 r. Paweł Nawrocki Kwidzyn 13.03.2017 r.- 11.01.2021 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku, 16.03.2017 r., sygn. akt II Kp 406/17 (tymczasowe aresztowanie); prokurator Prokuratury Regionalnej w Gdańsku, 11.01.2021 r., sygn. akt RPII Ds.1.2019 (tymczasowe aresztowanie) 3 lata, 9 miesięcy i 30 dni przyjęcie domniemania, bez podstaw dowodowych, istnienia ryzyka ucieczki lub utrudniania postępowania; niezbadanie możliwości zastosowania innych środków zapobiegawczych 5 200 728/21 15.12.2020 r. Tomasz LISOWSKI 1983 r. 19.06.2017 r. - 27.11.2020 r. Sąd Rejonowy w Koszalinie, 21.06.2017 r., sygn. akt II Kp 293/17 (tymczasowe aresztowanie); Sąd Okręgowy w Koszalinie, 27.11.2020 r., sygn. akt II K 110/18 (postępowanie główne) 3 lata, 5 miesięcy i 9 dni słabość przesłanek, na które powołały się sądy; przyjęcie domniemania, bez podstaw dowodowych, istnienia ryzyka ucieczki lub utrudniania postępowania; niezbadanie możliwości zastosowania innych środków zapobiegawczych 4 700 - 57170/21 16.11.2021 r. Albert PORĘBSKI 1973 r. Dawid Cupiał Warszawa 16.01.2018 r.- 17.05. 2021 r. Sąd Rejonowy w Płocku, 17.01.2018 r., sygn. akt VII Kp 24/18 (tymczasowe aresztowanie); Sąd Okręgowy w Warszawie, 17.05.2021 r., sygn. akt VIII K 108/18 (postępowanie główne) 3 lata, 4 miesiące i 2 dni prowadzenie postępowania bez należytej staranności w okresie tymczasowego aresztowania; słabość i powtarzalność uzasadnień sądów w dalszym toku sprawy 4 600 [1] Plus wszelkie należne podatki. [2] Plus wszelkie należne podatki.