54902/00

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   DÖRDÜNCÜ DAĐRE   GÜLꢀEN VE DĐĞERLERĐ/TÜRKĐYE   (B a ꢀvuru no. 54902/00)   KARAR   STRAZBURG   Mayıs 2007   Sözkonusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak ,ꢀekle iliꢀkin   değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın   adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri   Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari   olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USULĐ ĐꢀLEMLER   Davanın nedeni, yedi Türk vatandaꢀı Bedaettin Bahattin Gülꢀen, Hüsnü Aksoy, Aziz   Yıldırım, Aykut Kocaman, Kamil Dağlı, Ahmet Güzel ve Sinan Erbil’in (“baꢀvuranlar”), 6   Ocak 2000 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin   (“Sözleꢀme”) 34. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne   yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru no. 54902/00).   OLAYLAR   I. DAVA OLAYLARI   Baꢀvuranlar, sırasıyla 1927, 1947, 1952, 1965 ve 1950 doğumludur ve Kocaeli ve   Đstanbul’da yaꢀamaktadır.   senesinde Kocaeli Đl Özel Đdare Müdürlüğü, baꢀvuranlara ait parselleri   kamulaꢀtırmıꢀtır. Bilirkiꢀi komitesi, parsellerin değerini tespit etmiꢀ ve ilgili meblağ   baꢀvuranlara ödenmiꢀtir.   Baꢀvuranların tazminatın artırılmasına iliꢀkin taleplerini müteakiben 9 Ekim ve 16   Ekim 1998’de Gebze Đlk Derece Mahkemesi baꢀvuranların her birine ek tazminat yanında   mahkeme kararının verildiği tarihte uygulanan oran üzerinden faiz ödemiꢀtir.   HUKUK   I. AĐHS’YE EK 1 NO.LU PROTOKOLÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ   ĐDDĐASI   Baꢀvuranlar, yetkili makamların kendilerine ek tazminat ödemede geciktiği ve   Türkiye’de yıllık enflasyon oranının oldukça yüksek olduğu bir vakitte, kendilerine yeterli   olmayacak bir faiz ödendiği hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur. ꢁikayetlerini, 1 No.lu   Protokol’ün ilgili kısmı aꢀağıda kaydedilen 1. maddesine dayandırmıꢀtır:   “Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.   Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası   hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”   A. Kabuledilebilirlik   Hükümet, baꢀvuranların Ceza Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca kullanabilecekleri   iç hukuk yolunu kullanmamaları nedeniyle AĐHS’nin 35. maddesi gereğince iç hukuk   yollarını tüketmemiꢀ olduklarını ileri sürmüꢀtür. Sözkonusu madde uyarınca, uğradıkları   kaybın gecikme faizi miktarından fazla olduğunu kanıtlayabilselerdi, ek tazminatın   ödenmesindeki gecikme nedeniyle uğradıkları kayıplar için tazminat almaya hak kazanırlardı.   AĐHM, Aka/Türkiye davasında benzer bir ilk itirazı reddetmiꢀ olduğunu   gözlemlemektedir (sayfa 2678-79, §§ 34-37). Sözkonusu davada farklı bir tutum sergilemek   için neden görememekte ve bu sebeple Hükümet’in itirazını reddetmektedir.   Đçtihatında tespit ettiği ilkeler ve huzurunda sunulan deliller ıꢀığında baꢀvurunun,   esasları hususunda incelenmeyi gerektirdiğini ve kabuledilmez olduğu sonucuna varmak için   gerekçe bulunmadığına karar vermektedir. Bu nedenle baꢀvurunun kabuledilebilir olduğu   sonucuna varılmalıdır.   B. Esaslar   AĐHM, mevcut davada ortaya çıkan meselelere benzer meselelerin incelendiği bir çok   davada 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır (bkz. Aka, sayfa   2682, §§ 50-51).   Hükümet tarafından sunulan olayları ve iddiaları değerlendiren AĐHM, önceki   davalarda vardığı sonuçlardan farklı bir sonuca varması için gerekçe bulunmadığı   kanısındadır. Yerel mahkemelerce ödenmesine karar verilen ek tazminatın ödenmesindeki   gecikmenin, kamulaꢀtırmadan sorumlu makama atfedilebileceği ve mülk sahiplerinin,   kamulaꢀtırılan toprağa ek zarara uğramalarına neden olduğu kanısındadır. Sözkonusu gecikme   ve dava iꢀlemlerinin uzunluğunun sonucu olarak, AĐHM baꢀvuranların kamu yararı talepleri   ve mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı arasında korunması   gereken adil dengeyi bozan kiꢀisel ve haddinden fazla bir yükün altında kalmıꢀ olduğuna   karar vermiꢀtir.   Sonuç olarak, 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete   uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Maddi ve manevi tazminat   Baꢀvuranların herbiri, maddi zarar için tazminat talep etmiꢀtir. Özellikle:   - - - - - Bedaettin Bahattin Gülꢀen 263,086 Amerikan Doları;   Sinan Erbil 227,568 Amerikan Doları;   Hüsnü Aksoy 227, 568 Amerikan Doları;   Kamil Dağlı ve Ahmet Güzel 1,492,092 Amerikan Doları;   Aziz Yıldırım 15/488 no.lu parsel için 1,556,628 ve 15/461 no.lu parsel için   1,001,053 Amerikan Doları;   - Aykut Kocaman 13/429 no.lu parsel için 791,678 ve 13/482 no.lu parsel için   871,864 Amerikan Doları talep etmiꢀtir.   Baꢀvuranlar, manevi zarar için tazminat talebinde bulunmamıꢀtır.   Hükümet, baꢀvuranların taleplerinin aꢀırı olduğunu belirtmiꢀtir.   Aka kararında kullandığı hesaplama metodunu kullanan ve ilgili ekonomik veriyi   gözönüne alan AĐHM, baꢀvuranlara maddi zarar için aꢀağıda kaydedilen meblağların   ödenmesine karar vermiꢀtir:   - Bedaettin Gülꢀen’e 27,200 Euro;   - - - - - Sinan Erbil’e 21,650 Euro;   Hüsnü Aksoy’a 21,650 Euro;   Kamil Dağlı ve Ahmet Güzel’e 111,650 Euro;   Aziz Yıldırım’a (iki parsel için toplam) 209,500 Euro;   Aykut Kocaman’a (iki parsel için toplam) 141,650 Euro.   B. Mahkeme Masrafları   Baꢀvuranlar, mahkeme masrafları için tazminat talep etmemiꢀtir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere   uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun   olduğuna karar vermiꢀtir.   BU NEDENLERLE, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’ye ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğuna;   3. (a) sorumlu Devletin baꢀvurana, kararın AĐHS’nin 44 § 2. maddesine göre kesinleꢀtiği   tarihten itibaren üç ay içerisinde, kararın verildiği tarihte uygulanan oran üzerinden Türk   Lirası’na çevrilmek üzere, aꢀağıda kaydedilen miktarları ve her türlü vergi ile damga ve   gümrük vergilerini ödemesi gerektiğine:   (i) Bedaettin Bahattin Gülꢀen’e 27,200 Euro;   (ii) Sinan Erbil’e 21,650 Euro;   (iii) Hüsnü Aksoy’a 21,650 Euro;   (iv) Kamil Dağlı ve Ahmet Güzel’e 111,650 Euro;   (v) Aziz Yıldırım’a 209,500 Euro; ve   (vi) Aykut Kocaman’a 141,650 Euro.   (b) Yukarıda kaydedilmiꢀ olan üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar,   Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle   oluꢀacak faiz oranına göre yukarıda belirtilen miktarlarda ödenecek basit faizi ödemekle   yükümlü olduğuna karar vermiꢀ,   4. Baꢀvuranların adil tazmin taleplerinin kalan kısmını reddetmiꢀtir.   Đꢀbu karar, Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77. Maddesi’nin 2. ve   3. fıkraları uyarınca 3 Mayıs 2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   5