55036/07;55564/07;1228/08;1478/08;4086/08;6302/08;7200/08

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   ÜRPER VE DĐĞERLERĐ/TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 55036/07, 55564/07, 1228/08, 1478/08, 4086/08, 6302/08 ve 7200/08)   KARAR   STRAZBURG   Ocak 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USULĐ ĐꢀLEMLER   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan yedi davanın (55036/07, 55564/07,   1228/08, 1478/08, 4086/08, 6302/08 ve 7200/08) nedeni isimleri ekte kaydedilen on dokuz   T.C. vatandaꢀının (“baꢀvuranlar”), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan   Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ   oldukları baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar, Đstanbul Barosu avukatlarından Ö. Kılıç tarafından temsil edilmiꢀtir.   OLAYLAR   I. DAVA KOꢀULLARI   A. Gazeteler hakkındaki kovuꢁturma   Sözkonusu tarihte baꢀvuranlar, Türkiye’de yayılan iki günlük ve üç haftalık gazetenin   sahibi, genel yayın müdürü, baꢀ editörü, haber müdürü ve gazetecisiydiler: Gündem, Yedinci   Gün, Haftaya Bakıꢀ, Yaꢀamda Demokrasi ve Gerçek Demokrasi. Çeꢀitli haber raporları ve   makaleler hususunda bu beꢀ gazetenin yayımlanması, 9 Ekim ve 15 Aralık 2007 tarihleri   arasında, on beꢀ gün ila bir ay arasında değiꢀen sürelerle, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nin   çeꢀitli dairelerince, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 6(5). maddesi uyarınca geçici   olarak durdurulmuꢀtur. Durdurulan yayınların, terörist örgüt PKK/KONGRA-GEL1 lehine   propaganda yaptıkları ve sözkonusu örgüt ve üyelerince iꢀlenen suçları onayladıkları   kanaatine varılmıꢀtır. Dava dosyasındaki sınırlı bilgilerden, baꢀvuranlar Ali Tugay, Hüseyin   Akyol ve Hüseyin Bektaꢀ hakkında benzer kovuꢀturmaların açıldığı anlaꢀılmıꢀtır.   Yukarıda kaydedilen baꢀvuranlar aleyhinde balꢀatılan cezai takibat halen devam   etmektedir.   HUKUK   Konularının benzer olmasını göz önüne alan AĐHM, baꢀvuruları birleꢀtirmeye karar   vermiꢀtir.   I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK   Hükümet, sözkonusu gazetelerin sahibi, genel yayın yönetmeni ve/veya baꢀ editörü   olan ve aleyhlerinde cezai takibat baꢀlatılan Lütfi Ürper, Ali Turgay, Hüseyin Bektaꢀ ve   Hüseyin Akyol haricindeki baꢀvuranların mağdur statüsünde olmadıklarını kaydetmiꢀtir.   AĐHM’nin Yıldız ve Diğerleri/Türkiye ((karar), no. 60608/00, 26 Nisan 2005)) ve   Halis Doğan ve Diğerleri/Türkiye (no. 50693/99, 10 Ocak 2006) davalarındaki kararlarına   değinen baꢀvuranlar, gazetenin yayımlanmasına getirilen durdurulmadan topluca   etkilendiklerini belirtmiꢀlerdir.   AĐHM önceki davalarda Hükümet’in benzer itirazlarını incelemiꢀ ve reddetmiꢀ   olduğunu kaydeder. Mevcut davada daha önceki davalarda vardığı sonuçlardan farklı bir   Yasadıꢀı bir örgüt olan Kürdistan Đꢀçi Partisi.   sonuca varmasını gerektiren özel koꢀullar bulunmamaktadır. Dolayısıyla AĐHM, Hükümet’in   itirazını reddeder.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvuruların dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   taꢀımadıklarını tespit eder. Bu nedenle, kabuledilebilir niteliktedirler.   II. ESAS   A. AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiği iddiaları   Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 10. maddesine dayanarak Gündem, Yedinci Gün, Haftaya   Bakıꢀ, Yaꢀamda Demokrasi ve Gerçek Demokrasi gazetelerinin yayım ve dağıtımlarının 3713   sayılı Kanun’un 6(5). maddesi uyarınca geçici olarak durdurulmasının, ifade özgürlüklerine   haksız bir müdahale teꢀkil ettiğini iddia etmiꢀlerdir. Özellikle, ulusal mahkemelerin   kararlarını verdikleri tarihte, gelecekteki içeriği bilinmeyen sözkonusu gazetelerin   yayımlanmalarının bu denli uzun sürelerle yasaklanmasının sansür anlamına geldiğini ileri   sürmüꢀlerdir.   Hükümet, ulusal mahkeme kararlarının; ulusal güvenlik, ülke bütünlüğü ve kamu   güvenliği gibi çeꢀitli meꢀru amaçlar izlediğini kaydetmiꢀtir. Ayrıca, sözkonusu makalelerin   içerikleri göz önüne alındığında, alınan tedbirler izlenen meꢀru amaçlarla orantılı ve   demokratik bir toplumda gereklidir.   AĐHM, son olarak benzer bir ꢀikayeti incelemiꢀ ve 3713 sayılı Kanun’un 6(5).   maddesi uyarınca, belirli aralıklarla çıkan gazetelerin yayımlanmalarının tümüyle   yasaklanmasının, demokratik bir toplumda “gerekli” olan kısıtlama fikrinin ötesine geçtiğini   ve sansür anlamına geldiğini kaydettiği Ürper ve Diğerleri davasında AĐHS’nin 10.   maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır.   Dolayısıyla AĐHS’nin 10. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   B. AĐHS’nin 6., 7. ve 13. maddeleri ile AĐHS’ye ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin   ihlal edildiği iddiaları   Baꢀvuranlar AĐHS’nin 6/1 ve 6/3 maddelerine dayanarak Đstanbul Ağır Ceza   Mahkemesi önünde yapılan yargılamalara katılamadıklarından ve sözkonusu mahkemenin,   savunmalarını içeren görüꢀlerini dinlemeden yukarıda kaydedilen gazetelerin yayımlanmasını   ve dağıtımını geçici olarak durdurduğundan ꢀikayetçi olmuꢀlardır. Ayrıca, AĐHS’nin 13.   Maddesine dayanarak geçici olarak durdurma kararlarına itirazlarının, yargılama   yapılmaksızın reddedilmesi nedeniyle ulusal mahkeme kararlarının kanunlara uygunluğuna   itiraz edebilecekleri bir iç hukuk yolunun mevcut olmadığını ileri sürmüꢀlerdir. Baꢀvuranlar   aynı zamanda 6/2. madde uyarınca, ulusal mahkemelerin cezayı gerektiren suçların, yukarıda   kaydedilen gazetelerde çıkan ve sorumlu tutuldukları haber raporlarının ve makalelerin   yayımlanması yoluyla iꢀlendiği yönünde karar vermeleri nedeniyle sözkonusu kararların,   suçsuz varsayılma haklarını ihlal ettiğinden ꢀikayetçi olmuꢀlardır. Baꢀvuranlar aynı zamanda   AĐHS’nin 7. maddesine dayanarak gazetelerin yayımlanmalarının ve dağıtımlarının geçici   olarak durdurulması kararlarının, hukuki dayanağı bulunmayan bir “ceza” teꢀkil ettiğini   belirtmiꢀlerdir. Son olarak, 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesine dayanarak Gündem, Yedinci   Gün, Haftaya Bakıꢀ, Yaꢀamda Demokrasi ve Gerçek Demokrasi gazetelerinin   yayımlanmasının geçici olarak durdurulmasının, mülkiyet haklarına haksız müdahale teꢀkil   ettiğinden ꢀikayetçi olmuꢀlardır.   Hükümet bu iddialara itiraz etmiꢀtir.   Dava koꢀullarını ve AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiği yönündeki kararını göz   önüne alan AĐHM, mevcut baꢀvurularda ortaya konan esas yasal sorunu incelemiꢀ olduğu   kanaatindedir. Bu nedenle, sözkonusu ꢀikayetler hususunda ayrıca karar vermesine gerek   olmadığı sonucuna varmıꢀtır (bkz., mutatis mutandis, Demirel ve Diğerleri/Türkiye, no.   75512/01, 27. paragraf, 24 Temmuz 2007; Demirel ve Ateꢀ/Türkiye (no. 3), no. 11976/03, 38.   paragraf, 9 Aralık 2008; Ürper ve Diğerleri, 49. paragraf).   III. 41. MADDENĐN UYGULANMASI   A. Zarar   1. Maddi zarar   Baꢀvuranlar, geçici olarak durdurma kararı sonucunda gazetelerin uğradığı ticari zarar   karꢀılığında 975,000 Türk Lirası (TRY) (yaklaꢀık 480,000 Euro (EUR)) maddi tazminat talep   etmiꢀlerdir. Aynı baꢀlık altında, ayrıca ꢀahsen uğradıkları zararlar için kiꢀi baꢀına 78,000 EUR   talep etmiꢀlerdir. Ancak, maddi zarar iddialarını destekleyen yazılı deliller sunmamıꢀlardır.   Hükümet, ileri sürülen maddi zararın belgelerle desteklenmediğini iddia ederek bu   taleplere itiraz etmiꢀtir.   AĐHM baꢀvuranların bu talepleri destekleyen yazılı deliller sunmadıklarını kaydeder.   Dolayısıyla, talepler reddedilmelidir.   2. Manevi zarar   Baꢀvuranlar manevi tazminat olarak toplam 105,000 EUR talep etmiꢀlerdir.   Hükümet bu meblağın aꢀırı olduğu kanaatindedir ve böyle bir meblağın ödenmesine   karar verilmesinin, haksız zenginleꢀtirmeye neden olacağını belirtmiꢀtir.   AĐHM bütün baꢀvuranların, yalnızca ihlal tespiti ile telafi edilemeyecek ꢀekilde sıkıntı   ve strese maruz kalmıꢀ olabilecekleri kanısındadır. Davanın özel koꢀullarını ve tespit edilen   ihlal türünü göz önüne alan AĐHM, baꢀvuranların her birine manevi tazminat olarak 1,800   Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuranlar ayrıca ulusal mahkemeler ve AĐHM önünde yaptıkları yargılama masraf   ve giderleri için 20,480 Euro talep etmiꢀlerdir. Bu bağlamda, masraf ve harcama çizelgeleri   ile birlikte yasal temsilcilerinin baꢀvuranlar için harcadıkları süreyi gösteren belgeler   sunmuꢀlardır.   Hükümet bu talebe itiraz etmiꢀtir.   AĐHM içtihadına göre, baꢀvuran gerçekten gerekli oldukları için yapıldıklarını ve   meblağların makul olduğunu kanıtladığı müddetçe masraf ve harcamaların tazminine hak   kazanmaktadır. Mevcut davada sunulan belgeleri ve yukarıda kaydedilen kriterleri göz önüne   alan AĐHM, baꢀvuranlara AĐHM önünde yaptıkları harcamalar için toplam 2,000 Euro   tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı orana yüzde üç puanlık bir ekleme yapılarak belirlenmesi gerektiği kanaatindedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Baꢀvuruları birleꢀtirmeye;   2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 6., 7. ve 13. maddeleri ile 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi bağlamındaki   ꢀikayetleri ayrı ayrı incelemenin gerekli olmadığına;   4. (a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç   ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere Sorumlu   Devlet tarafından baꢀvuranlara, aꢀağıda kaydedilen meblağların ödenmesine;   (i) Manevi tazminat olarak baꢀvuranlardan Lütfi Ürper, Yüksel Genç, Nurettin   Fırat, Salih Sezgi, Cengiz Kapmaz, Bayram Balcı, Memet Ali Çelebi, Hüseyin   Aykol, Fuat Bulut, Ramazan Pekgöz, Mehmet Samur, Musa Demir, Zeriman   Dağdelen, Ali Erden, Ersin Öngel, Turabi Kiꢀin, ꢁinasi Tur, Ali Turgay, Hüseyin   Bektaꢀ’ın her birine 1,800 Euro (bin sekiz yüz Euro) ve uygulanabilecek her tür   vergi;   (ii)Yargılama masraf ve giderleri için baꢀvuranlara toplam 2,000 Euro (iki bin Euro) ve   uygulanabilecek her tür vergi;   (b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına   kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı oranının   üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragrafları gereğince 26 Ocak 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   Ek   Baꢀvuru Baꢀvuranlar   Dosya No   55036/07   Dava Đsmi   tarihi   ÜRPER   ve   Diğerleri 6.12.2007   Lütfi Ürper, Yüksel Genç, Nurettin Fırat,   Salih Sezgi, Cengiz Kapmaz, Bayram   Balcı, Memet Ali Çelebi, Hüseyin Aykol,   Fuat Bulut, Ramazan Pekgöz, Mehmet   Samur, Musa Demir, Zeriman Dağdelen,   Ali Erden, Ersin Öngel, Turabi Kiꢀin and   ꢁinasi Tur   (V)/Türkiye   55564/07   1228/08   TURGAY   Türkiye   ve   AYKOL/ 11.12.2007 Ali Turgay and Hüseyin Aykol   ÜRPER ve Diğerleri (VI) / 27.12.2007 Lütfi Ürper, Yüksel Genç, Nurettin Fırat,   Türkiye   Bayram Balcı, Turabi Kiꢀin, Hüseyin   Aykol, Musa Demir, Cengiz Kapmaz,   Fuat Bulut, Ersin Öngel, Salih Sezgi,   Memet Ali Çelebi, Zeriman Dağdelen,   Mehmet Samur and Ali Erden   1478/08   4086/08   TURGAY   (II)/Türkiye   ve   AYKOL 27.12.2007 Ali Turgay and Hüseyin Aykol   TURGAY   Diğerleri/Türkiye   ve 18.01.2008 Ali Turgay, Hüseyin Aykol, Nurettin   Fırat and Ramazan Pekgöz   6302/08   7200/08   BEKTAꢁ (II)/Türkiye   25.01.2008 Hüseyin Bektaꢀ   BEKTAꢁ (III)/Türkiye   29.01.2008 Hüseyin Bektaꢀ