56006/00

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   MEHMET ÖZCAN VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:56006/00)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   EKĐM 2005   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde   kesinleꢀecek olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 56006/00 baꢀvuru no’lu davanın nedeni,   Türk vatandaꢀı Mehmet Özcan, Seyit Ali Durmaz ve Oktay Durmaz’ın (Baꢀvuranlar) Avrupa   Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 6 Aralık 1999 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları ve   Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar, Đstanbul Barosu avukatlarından K.T. Sürek tarafından temsil edilmektedirler.   OLAYLAR   Sırasıyla 1964, 1958 ve 1971 doğumlu baꢀvuranlar Đstanbul’da ikamet etmektedirler.   Baꢀvuranlar, 30 Ağustos 1995 tarihinde Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle   Mücadele ꢁubesi polisleri tarafından yakalanmıꢀlardır. Baꢀvuranlar Türkiye Devrimci   Komünist Partisi mensubu olmakla suçlanmıꢀlardır.   Baꢀvuranlar, 11 Eylül 1995 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM)   Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından dinlenmiꢀ ve haklarında tutuklanma kararı veren DGM   hakimi huzuruna çıkarılmıꢀlardır.   Cumhuriyet Baꢀsavcısı 18 Eylül 1995 tarihinde, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 168.   maddesine dayanarak baꢀvuranları yasadıꢀı örgüt üyesi ve yöneticisi olmakla suçlamıꢀtır.   Đki sivil ve bir askeri hakimden oluꢀan DGM, 24 Kasım 1997 tarihinde baꢀvuranları   yasadıꢀı örgüte yardım ve yataklık yapmayı cezalandıran TCK’nın 169. maddesine dayanarak   baꢀvuranları üç yıl dokuz ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır.   Yargıtay 24 Haziran 1999 tarihinde verilen bu kararı onamıꢀtır.   HUKUK AÇISINDAN   I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuranlar, kendilerini mahkum eden DGM’nin, bünyesinde bir askeri hakim   bulundurması nedeniyle, kendilerine hakkaniyete uygun yargılamayı garanti eden “tarafsız ve   bağımsız bir mahkeme” olamayacağını iddia etmektedirler. Baꢀvuranlar AĐHS’nin 6§1   maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedirler.   AĐHM, geçmiꢀte de birçok defa benzer olayların meydana geldiği sözüedilen   durumlarla ilgili sorunları incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğini tespit   etmiꢀtir (Bkz. sözüedilen Özel, §§33-34 ve Özdemir-Türkiye kararı, no: 59659/00, §§35-36, 6   ꢁubat 2003).   AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in, sözkonusu durumu farklı bir sonuca   ulaꢀtırabilecek ne bir olay ne de bir delil sunduğuna kanaat getirmektedir. AĐHM, “milli   güvenliğe” iliꢀkin suçlardan DGM önüne çıkarılan baꢀvuranların, aralarında askeri hakimin de   bulunduğu mahkeme heyeti önüne çıkmaktan çekinmelerinin anlayıꢀla karꢀılanacağını   saptamaktadır. Bu nedenden dolayı, baꢀvuranlar, DGM’nin bu türden davalara ters düꢀen   değerlendirmelerle haksız yere yönlendirilmelerine izin vermesinden haklı olarak   çekinmektedirler. Böylece, bu mahkemenin tarafsızlığı ve bağımsızlığı hakkında baꢀvuranlar   tarafından duyulan ꢀüphelerin objektif olarak kanıtlandığı düꢀünülebilir (sözüedilen Incal-   Türkiye kararı, 9 Haziran 1998 tarihli karar, 1998-IV, s. 1573, §72 in fine).   AĐHM, DGM’nin, baꢀvuranları yargılayıp mahkum ettiği sırada 6§1 maddesi uyarınca   tarafsız ve bağımsız bir mahkeme olmadığı sonucuna varmaktadır.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Manevi Tazminat   Baꢀvuranlar, her birinin 5.000 Euro tutarında manevi zarara uğradıklarını iddia   etmektedirler.   Hükümet bu iddialara itiraz etmektedir.   AĐHM, dava koꢀullarında ihlal sonucunun kendi içinde yeterli adli tazmin   oluꢀturduğuna kanaat getirmektedir (Çıraklar-Türkiye, 28 Ekim 1998 tarihli karar, 1998-VII,   s. 3074, § 49).   AĐHM için bir kimse bu davada olduğu gibi AĐHS tarafından gerekli kılınan tarafsızlık   ve bağımsızlık koꢀullarını yerine getirmeyen bir mahkeme tarafından mahkum edildiğinde,   baꢀvuranın isteği üzerine, yeni bir dava veya usul iꢀlemlerinin yeniden baꢀlatılması ilke olarak   tespit edilen ihlalin telafi edilmesi için uygun bir yol teꢀkil etmektedir (Bkz. Öcalan –Türkiye,   no: 46221/99, § 210 in fine, 2005-...).   B. Masraf ve Harcamalar   Baꢀvuranlar, AĐHM önünde yapılan masraf ve harcamalar için 3.000 Euro   istemektedirler. Baꢀvuranlar bu amaçla hiçbir kanıt sunmamaktadırlar.   Hükümet bu iddialara itiraz etmektedir.   AĐHM, elinde bulunan unsurları ve konu hakkındaki içtihadını gözönüne alarak,   yapılan bütün masraflar için 1.000 Euro’nun baꢀvuranlara ortaklaꢀa ödenmesinin uygun   olacağına kanaat getirmektedir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı basit faiz   oranına 3 puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;   2. Đꢀbu kararın kendisinin manevi zarar için yeterli adli tazmin oluꢀturduğuna;   3. a) Bu kararın, AĐHS’nin 44§2 maddesine göre kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet’in,   masraf ve harcamalar için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 1.000 Euro (bin Euro), miktara   yansıtılabilecek KDV ve pul, harç ve masraflardan muaf tutularak ödemesine;   b) Belirtilen süre bitiminden ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için, yukarıda   belirtilen tutara, Avrupa Merkez Bankası’nın kredi faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle   gecikme faizi uygulanmasına;   4. Hakkaniyete uygun tazminata iliꢀkin diğer taleplerin reddine karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve 11 Ekim 2005 tarihinde, Đçtüzüğün 77. maddesinin   ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   4