56370/00;69879/01;73757/01

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   KAYA VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 56370/00, 69879/01 ve 73757/01)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Kasım 2007   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup   bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (56370/00, 69879/01 ve 73757/01) no’lu üç   davanın nedeni ekte bilgileri sunulan bu ülke vatandaꢀlarının (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan   Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması   Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurulardır.   Baꢀvuranların avukatlarının isimleri ekte yer almaktadır.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢀULLARI   Đdare baꢀvuranlara ait arazileri istimlak ederek bir istimlak bedeli ödemiꢀtir.   Ödenen tutar konusunda idare ile anlaꢀmazlığa düꢀen baꢀvuranlar, asliye hukuk   mahkemelerine baꢀvurmuꢀlardır. Baꢀvuran Meral Özbek ise mahkemeye baꢀvurmamıꢀtır.   Yargıtay kararlarının tarihleri, gecikme faizlerinin baꢀlangıç tarihleri, ulusal mahkemeler   tarafından hükmedilen kamulaꢀtırma tazminatı tutarları ve gecikme faiziyle birlikte ödenen   kamulaꢀtırma tazminatı tutarları aꢀağıdaki tabloda gösterilmiꢀtir.   BAꢀVURU   ADI   NUMARASI, HÜKMEDĐLEN   PARSEL   SAYISI   MAHKEME   VE TARAFINDAN   YARGITAY ÖDEME   ÖDEME TUTARI   (TL)   GECIKME   KARAR   TARĐHĐ   FAIZININ   EK   TARĐHĐ   HESAPLANMAYA   BAꢀLANDIĞI   TARIH   KAMULAꢀTIRMA   TAZMĐNATI TUTARI   (TL cinsinden)   Kaya   ve   diğerleri   893 075 0001   054 445 0002   083 634 000 3   10.10.1995   25.05.1998   20.07.1995   24.11.1997 27.04.1998 8 160 063 000   56370/00   Parsel   no 178   Arıcan   diğerleri   ve   04.06.1999 16.04.2001 39 579 990 000   69879/01   Parsel   no 661   Eryılmaz ve   Uyanıker   003 190 000   01.05.2000 11.05.2001   (1. ödeme )   ve   ve   73757/01   980 000   (2. ödeme)   25.09.2000 31.10.2002   Parsel   no 466   Ankara Asliye Hukuk Mahkemesinin 14 Kasım 1996 tarihli kararı.   1999 Dörtyol Asliye Hukuk Mahkemesinin 10 ꢁubat 1999 tarihli kararı. Baꢀvuran Meral Özbek bu baꢀvuruyu   yapanlar arasında yer almamaktadır. .   Çeꢀme Asliye Hukuk Mahkemesinin 1 Mart 1999 tarihli kararı.   HUKUK   I. DAVALARIN BĐRLEꢀTĐRĐLMESĐ   Olayların ve esasa iliꢀkin gündeme getirdiği meselelerin benzerliğine istinaden AĐHM,   tüzüğünün 42/1 maddesi uyarınca bu davaların birleꢀtirilmesi gerektiğine hükmetmektedir.   II. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE ĐLĐꢀKĐN   Baꢀvuranların tamamı, ek kamulaꢀtırma tazminatlarının kamulaꢀtırmayı yapan idare   tarafından geç ödenmesi ve gecikme faizi oranlarının Türkiye’deki yüksek enflasyon   karꢀısında yetersiz kalması sebebiyle sözkonusu tazminatın değerini yitirmesinden ꢀikayetçi   olmaktadırlar. Baꢀvuranlar bu hususta 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta   bulunmaktadırlar.   Eryılmaz ve Uyanıker davasında baꢀvuranlar ayrıca yargılama süresinin uzunluğundan   (AĐHS’nin 6. maddesi) ve sözkonusu tazminatın geç ödenmesi hususunda etkili bir baꢀvuru   imkanı bulunmamasından (AĐHS’nin 13. maddesi) ꢀikayetçi olmaktadırlar. Bunun dıꢀında   Kaya ve diğerleri davasında baꢀvuranlar Devlet borçları için düꢀük gecikme faizi   uygulanmasından dolayı AĐHS’nin 14. maddesinin ihlal edildiği kanaatindedirler.   AĐHM, Arıcan ve diğerleri davasında baꢀvuran Meral Özbek’in baꢀvuruya konuya konu olan   parsel üzerinde mülkiyet hakkının bulunmadığını tespit etmektedir. Dolayısıyla adıgeçen   baꢀvuran AĐHS’nin 34. maddesi anlamında mağdur sıfatını haiz değildir. Bu itibarla 69879/01   no’lu baꢀvurunun sözkonusu bölümü kabuledilemez ilan edilmelidir.   Đçtihadından doğan kıstaslara (bkz., bilhassa, Akkuꢀ, adıgeçen) ve elindeki bilgilere istinaden   AĐHM, 56370/00 ve 73757/01 no’lu baꢀvuruların ve 69879/01 no’lu baꢀvurunun geriye   kalanının esastan incelenmesi gerektiği kanaatine varmaktadır. Netice olarak AĐHM bu   baꢀvuruların baꢀka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçelerinin bulunmadığını tespit   etmektedir.   III. ESASA ĐLĐꢀKĐN   A. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında   Mevcut davadakine benzer meseleleri gündeme getiren davaları müteaddit defalar incelemiꢀ   olan AĐHM bu davalarda 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀti   (bkz. adıgeçen Akkuꢀ, prg. 30-31, ve Aka kararı, prg. 50-51).   AĐHM, mevcut davada farklı bir sonuca varabilmesi için Hükümetin, sunduğu görüꢀlerinde   ikna edici herhangi bir olay ya da argüman sunmadığını kaydetmektedir. Ulusal mahkemeler   tarafından hükmedilen ek kamulaꢀtırma bedellerinin geç ödenmesinden yalnızca   kamulaꢀtırmayı yapan idare sorumludur. Ek kamulaꢀtırma bedellerinin geç ödenmesi   baꢀvuranları, mülklerinin kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmuꢀtur. Bu   gecikme AĐHM’yi, baꢀvuranların, genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının   korunması arasında olması gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke   katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.   Bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   B. AĐHS’nin 6, 13 ve 14. maddelerinin ihlal edildiği iddiası hakkında   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi yönünden vardığı sonucu göz önünde bulunduran AĐHM,   mevcut baꢀvurularda gündeme getirilen esas hukuki sorunları incelediği kanaatine   varmaktadır. Dava olayların tamamını ve tarafların argümanlarını dikkate alan AĐHM,   AĐHS’nin 6, 13 ve 14. maddeleri yönünden yapılan ꢀikayetleri ayrıca incelemeye gerek   olmadığı kanaatine varmaktadır.   IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Kaya ve diğerleri davasında baꢀvuranlar, 29 Haziran 2006 tarihli mektupta AĐHM tüzüğünün   60. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan hükümlere dikkatleri çekilmiꢀ olmasına rağmen,   kendilerine tanınan süre içerisinde adil tatmine iliꢀkin herhangi bir talepte bulunmamıꢀlardır.   Bu itibarla AĐHM, bu yönde bir meblağa hükmedilmesine yer olmadığı kanaatine varmaktadır   (Willekens – Belçika, no: 50859/99, prg. 27, 24 Nisan 2003, ve Roobaert – Belçika, no:   52231/99, prg. 24, 29 Temmuz 2004).   Arıcan ve diğerleri davasında baꢀvuranlar maddi tazminat olarak 29.190 ABD Doları   (yaklaꢀık 21.486 Euro) talep etmektedirler. Baꢀvuranlar ayrıca manevi tazminat olarak 1.000   ABD Doları (yaklaꢀık 736 Euro) talep etmektedirler.   Eryılmaz ve Uyanıker davasında baꢀvuran Saniye Eryılmaz maddi tazminat olarak 100.000   Euro manevi tazminat olarak ise 20.000 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran Muharrem Uyanıker   ise 15.000 Euro maddi tazminat ve 10.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.   Bu taleplere itiraz eden Hükümet, sözkonusu taleplerin dayanaktan yoksun olduğu   kanaatindedir.   Đçtihadının ıꢀığında kendi hesap yöntemine baꢀvuran AĐHM, Arıcan ve diğerleri (69879/01)   davasında baꢀvuran Meral Özbek dıꢀındaki baꢀvuranlara ya da baꢀvuranların hak sahiplerine   (baꢀvuranların yerlerini almaları kaydıyla) ortaklaꢀa 7.800 Euro ödenmesinin makul olacağına   hükmetmektedir.   Eryılmaz ve Uyanıker (73757/01) davasında AĐHM, baꢀvuranlara ya da baꢀvuranların hak   sahiplerine (baꢀvuranların yerlerini almaları kaydıyla) 1.630 Euro ödenmesine   hükmetmektedir.   Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM, ihlal tespitinin manevi zarar için baꢀlı baꢀına   yeterli bir adil tatmin teꢀkil ettiği kanaatindedir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Eryılmaz ve Uyanıker davasında baꢀvuranlar masraf ve giderleri için 20.000 Euro talep   etmektedirler. Arıcan ve diğerleri davasında ise baꢀvuranlar 420 YTL (yaklaꢀık 230 Euro)   talep etmektedirler. Elindeki unsurları ve içtihadından doğan kıstasları göz önünde   bulunduran AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, Arıcan ve diğerleri (no: 69879/01) davasında   baꢀvuranlara ortaklaꢀa 230 Euro ödenmesine hükmetmektedir. Eryılmaz ve Uyanıker (no:   73757/01) davasında ise baꢀvuranlara ortaklaꢀa 1.000 Euro ödenmesine hükmetmektedir.   C. Gecikme faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç   puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine ;   2. Meral Özbek tarafından yapılan ꢀikayetlerin kabuledilemez, baꢀvuruların geriye kalanının   ise kabuledilebilir olduğuna ;   3. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine ;   4. Baꢀvuranların diğer ꢀikayetlerini incelemeye gerek olmadığına ;   5. Đhlal tespitinin baꢀvuranların maruz kaldıkları manevi zarar için yeterli bir adil tatmin   teꢀkil ettiğine ;   6. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere, Savunmacı Hükümet tarafından   baꢀvuranlara ya da baꢀvuranların yerlerini almaları kaydıyla baꢀvuranların hak   sahiplerine,   i. maddi tazminat olarak Arıcan ve diğerleri (68879/01) davasında baꢀvuran Meral   Özbek dıꢀındaki baꢀvuranlara 7.800 Euro (yedi bin sekiz yüz Euro) ;   ii. maddi tazminat olarak Eryılmaz ve Uyanıker davasında ;   1.630 Euro (bin altı yüz otuz Euro) ;   iii. yargılama masraf ve giderleri için ise,   - Arıcan ve diğerleri (69879/01) davasında Meral Özbek dıꢀındaki baꢀvuranlara   Euro (iki yüz otuz Euro) ;   - Eryılmaz ve Uyanıker (73757/01) davasında 1.000 Euro (bin Euro) ödenmesine ;   iv. bu miktarların yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmasına ;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   7. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   Karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77/2 ve 77/3.   maddesine uygun olarak 20 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   E K   56370/00 No’lu Kaya ve diğerleri baꢁvurusu   Baꢁvuru tarihi: 4 Eylül 1998   Tebliğ tarihi: 21 Ekim 2004   Baꢁvuranların isimleri ve doğum tarihleri : Recep Kaya (1946), Keziban Kaya (1941),   Fikriye Demir (1960), Ramazan Kaya (1963), ꢁaban Kaya (1965), Mustafa Kaya (1967) ve   Nazmiye Mamak (1971).   Avukat : Ankara Barosu avukatlarından Đlhan Ezerbolat.   69879/01 No’lu Arıcan ve diğerleri baꢁvurusu   Baꢁvuru tarihi: 28 Mart 2001   Tebliğ tarihi : 2 Ekim 2006   Baꢁvuranların isimleri ve doğum tarihleri : Müzeyyen Arıcan (1926), Abdurrahman   Karaboyun (1952), Yaꢀar Karaboyun (1956), Ferhat Karaboyun (1958), Cemal Gürsel   Karaboyun (1960), Ahmet Karaboyun (1964), Fatma Afꢀar (1947), Döne ꢁener (1948),   Fadime Özbek (1947), Hüseyin Özbek (1954), Ahmet Çağhan (Özbek) (1982), Ayꢀe   Özbek (1979), Fatma Bingüllü (1957), Selma Özbek (1959), Halil Đbrahim Özbek (1961),   Sema Özbek (1965), Uğur Özbek (1970), Ayꢀegül Özbek (1973), Tuğrul Özbek (1974),   Tuba Özbek (1981) ve Meral Özbek (1956).   Avukat : Adana Barosu avukatlarından Ayꢀegül Özbek.   73757/01 No’lu Eryılmaz ve Uyanıker baꢁvurusu   Baꢁvuru tarihi: 24 Nisan 2001   Tebliğ tarihi: 7 Ekim 2006   Baꢁvuranların isimleri ve doğum tarihleri:   Saniye Eryılmaz (1937), Muharrem Uyanıker (1946)   Avukat : Konya Barosu avukatlarından Özcan Eryılmaz   7