5726/20;26591/21;1705/22
WyrokETPCz2023-10-05ECLI:CE:ECHR:2023:1005JUD000572620
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy długość trwania postępowań karnych w Polsce naruszyła wymóg „rozsądnego terminu” z art. 6 ust. 1 Konwencji oraz czy skarżący mieli dostęp do skutecznego środka odwoławczego zgodnie z art. 13 Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał, opierając się na swoim ugruntowanym orzecznictwie, ocenił rozsądny charakter czasu trwania postępowań w świetle kryteriów złożoności sprawy, zachowania skarżących i organów krajowych oraz znaczenia sprawy. Stwierdził, że w analizowanych przypadkach łączna długość postępowań była nadmierna i nie spełniała wymogu „rozsądnego terminu”. Ponadto, Trybunał uznał, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do tych skarg, co doprowadziło do stwierdzenia naruszenia art. 13 Konwencji.Stan faktyczny
Trzech skarżących – Walenty Henryk Ungeheuer, Rafał Pamulak i Norbert Jurczyszyn – wniosło skargi przeciwko Polsce, zarzucając przewlekłość postępowań karnych, które w ich sprawach trwały od ponad 3 lat do ponad 17 lat. Skarżący twierdzili również, że nie mieli dostępu do skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym w celu zaradzenia tej przewlekłości, pomimo korzystania z krajowych skarg na przewlekłość postępowania na mocy ustawy z 2004 r.Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie postanawia połączyć skargi; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy; uznaje skargi za dopuszczalne; stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowania karnego i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym; stwierdza, że pozwane państwo powinno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli tytułem słusznego zadośćuczynienia.Pełny tekst orzeczenia
© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
SEKCJA PIERWSZA
SPRAWA UNGEHEUER I INNI przeciwko POLSCE
(Skargi nr 5726/20 i 2 inne – zob. załączony wykaz)
WYROK
STRASBURG
5 października 2023 r.
Wyrok ten jest ostateczny, lecz może podlegać korekcie wydawniczej.
W sprawie Ungeheuer i Inni przeciwko Polsce
Europejski Trybunał Praw Człowieka (sekcja pierwsza), zasiadając jako Komitet w składzie:
Lətif Hüseynov, Przewodniczący,
Krzysztof Wojtyczek,
Ivana Jelić, Sędziowie,
oraz Viktoriya Maradudina, p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji,
obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2023 r.,
wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:
POSTĘPOWANIE
1. Sprawa wywodzi się ze skarg przeciwko Polsce, wniesionych do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) w różnych terminach wskazanych w załączonej tabeli.
2. Rząd polski („Rząd”) otrzymał zawiadomienie o złożeniu skarg.
FAKTY
3. Wykaz skarżących oraz istotne informacje dotyczące skarg zostały przedstawione w załączonej tabeli.
4. Skarżący zarzucili przewlekłość postępowania karnego oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym.
PRAWO
POŁĄCZENIE SKARG
5. Mając na uwadze podobny charakter skarg, Trybunał uznaje za stosowne rozstrzygnąć skargi łącznie w jednym wyroku.
WNIOSEK RZĄDU O SKREŚLENIE SKARG NA PODSTAWIE ART. 37 UST. 1 KONWENCJI
6. W odniesieniu do wszystkich trzech skarg Rząd przedłożył jednostronne deklaracje, które nie stanowiły wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że poszanowanie praw człowieka w rozumieniu Konwencji nie wymaga od Trybunału dalszego badania sprawy (art. 37 ust. 1 in fine). Trybunał odrzuca wniosek Rządu o skreślenie skarg i w związku z tym będzie kontynuował badanie ich przedmiotu (zob. Tahsin Acar przeciwko Turcji (zagadnienie wstępne) [WI], nr 26307/95, pkt 75, ETPC 2003 VI).
ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 6 UST. 1 I ART. 13 KONWENCJI
7. Skarżący zarzucili, że długość trwania postępowania karnego była niezgodna z wymogiem „rozsądnego terminu” i że w związku z tym byli pozbawieni skutecznego środka odwoławczego. Powołali się na art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji.
8. Trybunał podkreśla, że rozsądny charakter czasu trwania postępowania należy oceniać w świetle okoliczności sprawy i z uwzględnieniem następujących kryteriów: złożoności sprawy, zachowania skarżących i odpowiednich organów oraz znaczenia sprawy dla interesów skarżących (zob. m.in. Pélissier i Sassi przeciwko Francji [WI], nr 25444/94, pkt 67, ETPC 1999‑II, oraz Frydlender przeciwko Francji [WI], nr 30979/96, pkt 43, ETPC 2000‑VII).
9. W precedensowej sprawie Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, nr 72287/10 i 2 inne, z 7 lipca 2015 r., Trybunał stwierdził już naruszenie w stosunku do kwestii podobnych do podniesionych w niniejszej sprawie.
10. Po zapoznaniu się z całym przedstawionym mu materiałem Trybunał nie ustalił żadnego faktu ani argumentu mogącego uzasadnić łączną długość postępowania na poziomie krajowym. Mając na względzie swoje orzecznictwo, Trybunał stwierdza, że długość postępowania w przedmiotowej sprawie była nadmierna i nie spełniała wymogu „rozsądnego terminu”.
11. Trybunał zauważa ponadto, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do tych skarg.
12. Skargi te są zatem dopuszczalne i ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Konwencji.
ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI
13. Artykuł 41 Konwencji stanowi:
„Jeżeli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Protokołów, oraz jeżeli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi taka potrzeba, o przyznaniu słusznego zadośćuczynienia pokrzywdzonej stronie”.
14. Uwzględniając dokumenty znajdujące się w jego posiadaniu oraz swoje orzecznictwo (zob. w szczególności wyżej powołany wyrok w sprawie Rutkowski i Inni przeciwko Polsce), Trybunał uważa za zasadne zasądzenie kwot wskazanych w załączonej tabeli.
Z POWYŻSZYCH WZGLĘDÓW TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE
postanawia połączyć skargi;
oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy;
uznaje skargi za dopuszczalne;
stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowania karnego i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym;
stwierdza
(a) że pozwane państwo powinno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności;
(b) że od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe.
Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie w dniu 5 października 2023 r. zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.
Viktoriya Maradudina Lətif Hüseynov
p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji Przewodniczący
ZAŁĄCZNIK
Wykaz skarg zawierających zarzuty wniesione na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji
(przewlekłość postępowania karnego oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym)
Lp.
Skarga nr
Data złożenia
Imię i nazwisko skarżącego
Rok urodzenia
Imię i nazwisko oraz adres zamieszkania/siedziby pełnomocnika
Wszczęcie postępowania
Zakończenie postępowania
Łączny czas trwania
Instancje
Decyzja krajowa w sprawie skargi na mocy ustawy z 2004 r.
Kwota zasądzona przez sąd krajowy (w PLN)
Kwota zasądzona tytułem szkody niemajątkowej oraz zwrotu kosztów na skarżącego
(w EUR)[1]
5726/20
17.01.2020
Walenty Henryk UNGEHEUER Piotr Kładoczny
Warszawa
02.06.2006
w toku
Ponad 17 lat, 1 miesiąc i 11 dni
2 instancje
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, 11.06.2015, sygn. akt II S 11/15, 10 000 PLN;
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, 18.06.2019, sygn. akt II S 41/19
13 400
26591/21
06.08.2021
Rafał PAMULAK
06.04.2017
19.02.2021
3 lata, 10 miesięcy i 14 dni
1 instancja
Sąd Okręgowy w Warszawie, 08.02.2021, sygn. akt IX S 117/20, 3 000 PLN
1 900
1705/22
17.12.2021
Norbert JURCZYSZYN Dawid Cupiał
Warszawa
20.09.2013
w toku
Ponad 9 lat, 9 miesięcy i 23 dni
1 instancja
Sąd Okręgowy w Warszawie, 25.10.2019, sygn. akt IX S 77/19, 3 000 PLN;
Sąd Okręgowy w Warszawie, 17.09.2021, sygn. akt IX S 73/21, 4 000 PLN
7 500
[1] Powiększona o podatki należne od skarżących.
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 20.07.2026. · Źródło