57399/00

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ÜÇÜNCÜ DAĐRE   ĐLGÜN VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 57399/00)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Kasım 2007   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup   bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (57399/00) no’lu davanın nedeni ekte bilgileri   sunulan bu ülke vatandaꢀlarının (baꢀvuranlar) 3 ꢁubat 2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi’ne (AĐHM) Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması   Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurulardır.   Baꢀvuranlar Balıkesir Barosu avukatlarından ꢁerif Topuz tarafından temsil edilmektedirler.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢀULLARI   Bilgileri ekte sunulan baꢀvuranlar Türk vatandaꢀıdırlar.   Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğü (‘idare’) üniversite yerleꢀkesinin geniꢀletilmesi amacıyla   baꢀvuranlara ait arazileri istimlak etmiꢀtir. Đdare baꢀvuranlara bir kamulaꢀtırma bedeli   ödemiꢀtir.   Đdare tarafından ödenen meblağdan tatmin olmayan baꢀvuranlar kamulaꢀtırma bedelinin   artırımı talebiyle Balıkesir Asliye Hukuk Mahkemesine baꢀvurmuꢀlardır. Mahkeme   baꢀvuranları haklı bulmuꢀtur.   Đlk derece mahkemesi tarafından verilen kararlar Yargıtay tarafından onanmıꢀtır   Đdare, tazminat tutarlarını 29 ꢁubat 2000, 1 Ağustos ve 9 Ekim 2002 tarihlerinde olmak üzere   üç defada ödemiꢀtir.   Baꢀvuranların adları, faizin iꢀletilmeye baꢀlandığı tarih, Yargıtay kararlarının tarihleri, ek   kamulaꢀtırma tazminatı tutarları ve ödeme tarihleri aꢀağıdaki tabloda gösterilmiꢀtir.   Gecikme   faizinin   iꢁletilmeye   baꢁlandığı   tarih   Yargıtay   kararı tarihi   Ödeme tarihi   Baꢁvuranların adları   Ödeme tutarı   (TL cinsinden)   26/03/1998   01/03/1999   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   150 295 000 TL   790 000 TL   960 000 TL   Salih Đlgün,   Fahriye Đlgün,   Mehmet Đlgün   (parsel no 627)   15/04/1998   25/01/1999   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   086 147 000 TL   230 000 TL   910 000 TL   ꢀerafettin Kamay   Đrfan Baygül   Hafize Baygül   Ahmet Baygül   Özcan Baygül   Hasan Baygül   Doğan Baygül   Bedriye Baygül   Yüksel Baygül   Mehmet Baygül   Sevim Kurtulmuꢁ   Fetine Đkiz   Ferdane Koç   Kıymet Günsel   Sayime Akatak   Serpil Kıymaz   Tefide Çalpak   (parsel no 644)   26/03/1998   15/02/1999   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   399 000 TL   270 000 TL   750 000 TL   Salih Đlgün   (parsel no 628)   02/04/1998   26/03/1998   25/01/1999   28/12/1998   29/02/2000   01/08/2002   093 000 TL   190 000 TL   Mehmet Đlgün   (parsel no 630)   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   706 000 TL   070 000 TL   140 000 TL   Emine Gültekin   (parsel no 654)   30/03/1998   14/04/1998   04/06/1998   31/03/1998   30/03/1998   28/12/1998   25/01/1999   08/02/1999   28/12/1998   15/02/1999   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   762 325 000 TL   580 000 TL   750 000 TL   ꢀükrü Çaylak   (parsel no 645)   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   238 258 000 TL   460 000 TL   300 000 TL   Muzaffere Uysal   (parsel no 642)   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   564 163 000 TL   130 000 TL   380 000 TL   Nuri Uysal   (parsel no 641)   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   811 779 000 TL   470 000 TL   440 000 TL   Alaettin Alp   (parsel no 665)   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   107 075 000 TL   600 000 TL   440 000 TL   Kurban Alp   (parsel no 659)   Necdet Gültekin   (parsel no 652 ve 653)   02/04/1998   30/03/1998   30/03/1998   25/01/1999   28/12/1998   28/12/1998   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   865 000 TL   995 900 000 TL   210 000 TL   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   866 000 TL   620 000 TL   390 000 TL   Ali Đlgün   (parsel no 629)   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   319 997 000 TL   450 000 TL   360 000 TL   Emine Çekin   Đsmail Çekin   Ahmet Çekin   (parsel no 640)   27/03/1998   08/02/1999   29/02/2000   01/08/2002   09/10/2002   456 340 000 TL   010 000 TL   830 000 TL   Gülseren Karaoğuz,   Murat Kurt,   Mehmet Baygül,   Serpil Kıymaz   (parsel no 666)   HUKUK   I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE ĐLĐꢀKĐN   Baꢀvuranlar, kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından geç ödenen ek kamulaꢀtırma   tazminatlarının, gecikme faizi oranlarının Türkiye’deki yüksek enflasyon karꢀısında yetersiz   kalması nedeniyle değerini yitirmesinden ꢀikayetçi olmaktadırlar. Baꢀvuranlar bu hususta 1   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.   Hükümet evvela, AĐHS’nin 35. maddesinde öngörülen altı ay süresi kuralına riayet edilmediği   gerekçesiyle AĐHM’yi bu baꢀvuruyu reddetmeye davet etmektedir.   AĐHM kendisine yapılan ꢀikayetin yalnızca idare tarafından ek kamulaꢀtırma tazminatının geç   ödenmesine ve baꢀvuranların bundan kaynaklanan zararlarına iliꢀkin olduğunu tespit   etmektedir.   AĐHM, sözkonusu gecikmenin, ödenmesi gereken meblağın 9 Ekim 2002 tarihinde idare   tarafından ödenmesiyle sona erdiğini tespit etmektedir. Baꢀvuranlar, 3 ꢁubat 2000 tarihinde   baꢀvurularını sunmuꢀlardır. Bu itibarla baꢀvuranlar, AĐHS’nin 35. maddesinde öngörülen   koꢀulu yerine getirmiꢀlerdir. Dolayısıyla AĐHM, Hükümetin itirazını reddeder.   Đkinci olarak ise Hükümet, baꢀvuranların Borçlar Kanunun 105. maddesiyle kendilerine   tanınan baꢀvuru yolunu kullanmadıkları gerekçesiyle AĐHS’nin 35. maddesinde öngörülen iç   hukuk yollarını tüketmediklerini savunmaktadır.   Baꢀvuranlar bu sava itiraz etmektedirler.   AĐHM, Aka davasında (adıgeçen, prg. 34-37) buna benzer bir ꢀikayeti reddettiğini anımsatır.   AĐHM, daha önce vardığı neticeden ayrılmak için herhangi bir gerekçe görmemektedir.   AĐHM’nin içtihadına atıfta bulunan Hükümet, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin tüm   kamulaꢀtırma vakalarında tam tazminatı zorunlu kılmadığına dikkat çekmektedir. Hükümet,   genel menfaatin gerektirdikleri ile baꢀvuranların haklarının korunması mecburiyeti arasında   adil bir denge sağlandığını belirtmektedir.   Baꢀvuranlar Hükümetin savına itiraz etmektedirler.   Baꢀvuranlar Salih Đlgün (628 no’lu parsel), Mehmet Đlgün (630 no’lu parsel), Muzaffere   Uysal, Nuri Uysal, Necdet Gültekin, Ali Đlgün ve Emine Gültekin’e iliꢀkin olarak AĐHM,   adıgeçen Akkuꢀ davasında benimsenen yöntem uyarınca baꢀvuranların uğradıkları maddi   kaybın belirlenmesi için, ilgililere gerçekten ödenen tutar ile alacakları gecikme dönemi   zarfında meydana gelen parasal değer kaybı göz önünde bulundurularak ödenmiꢀ olması   durumunda ellerine geçecek olan miktar arasındaki farkın dikkate alınması gerektiği   kanaatindedir.   Devlet Đstatistik Enstitüsü tarafından yayınlanan fiyat endeksi göz önünde bulundurulduğunda   baꢀvuranlara ödenen toplam meblağın son derece makul olduğu görülmektedir.   AĐHM daha evvel de, hesapta meydana gelen küçük bir farkın DĐE tarafından uygulanan   yöntemden kaynaklanan bir takdir payı olarak yorumlanabileceği kanaatine varmıꢀtı (bkz.,   mutatis mutandis, Arabacı – Türkiye, no: 65714/01). Mevcut davada tam tazminatın çok az   altında kalan bir meblağın ödenmesi genel menfaatin korunması ile baꢀvuranların haklarının   korunması arasındaki adil dengeye halel getirmemektedir.   Bu itibarla baꢀvurunun bu bölümü açıkça dayanaktan yoksun olup AĐHS’nin 35. maddesinin 3   ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.   Đçtihadından doğan kıstasların ıꢀığında ve elindeki bilgileri dikkate alarak AĐHM baꢀvurunun   geriye kalanının esastan incelenmesi gerektiğine hükmetmektedir. AĐHM baꢀvurunun geriye   kalanının baꢀka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını tespit etmektedir.   II. ESASA ĐLĐꢀKĐN   ve 630 no’lu parseller haricindeki parsellere iliꢀkin olarak ise, daha önce de mevcut   davadakine benzer sorunları gündeme getiren davaları inceleyen AĐHM 1 No’lu Ek   Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinde bulunduğunu anımsatır (bkz. adıgeçen   kararlar, Akkuꢀ, prg. 30-31, ve Aka, prg. 50-51).   AĐHM, mevcut davada farklı bir sonuca varabilmesi için Hükümetin görüꢀlerinde ikna edici   herhangi bir olay ya da argüman sunmadığını kaydetmektedir. Ulusal mahkemeler tarafından   hükmedilen ek kamulaꢀtırma bedellerinin geç ödenmesinden yalnızca kamulaꢀtırmayı yapan   idare sorumludur. Ek kamulaꢀtırma bedellerinin geç ödenmesi baꢀvuranları, mülklerinin   kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmuꢀtur. Bu gecikme AĐHM’yi,   baꢀvuranların, genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında   olması gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda   kaldıkları yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.   Bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuranlar 53.000 ABD Doları (yaklaꢀık 41.348 Euro) manevi tazminat talep etmektedirler.   Maddi tazminat baꢀlığı altında ise baꢀvuranlar aꢀağıdaki meblağları talep etmektedirler.   - - - - - - - - - Salih Đlgün : 132.495 ABD Doları   Mehmet Đlgün : 125.694 ABD Doları   Kurban Alp : 244.980 ABD Doları   ꢁerafettin Kamay ve diğerleri : 783.659 ABD Doları   Emine Çekin ve diğerleri : 253.945 ABD Doları   Alaettin Alp : 537.368 ABD Doları   Fahriye Đlgün ve diğerleri : 412.532 ABD Doları   Gülseren Karaoğuz ve diğerleri : 465.877 ABD Doları   ꢁükrü Çaylak : 338.591 ABD Doları   Akkuꢀ davasında (adıgeçen, prg. 35, 36 ve 39) benimsenen hesap yöntemini göz önünde   bulunduran AĐHM, ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, maddi tazminat olarak baꢀvuranlara ya da   gereği halinde baꢀvuranların hak sahiplerine aꢀağıdaki miktarların ödenmesine hükmeder.   Baꢁvuran(lar)ın adı ve ilgili parsel   Hükmedilen miktar   no :   Ortaklaꢀa 110 Euro   Salih Đlgün   Fahriye Đlgün   Mehmet Đlgün   (parsel no 627)   Ortaklaꢀa 550 Euro   ꢀerafettin Kamay   Đrfan Baygül   Hafize Baygül   Ahmet Baygül   Özcan Baygül   Hasan Baygül   Doğan Baygül   Bedriye Baygül   Yüksel Baygül   Mehmet Baygül   Sevim Kurtulmuꢁ   Fetine Đkiz   Ferdane Koç   Kıymet Günsel   Sayime Akatak   Serpil Kıymaz   Tefide Çalpak   (parsel no 644)   Euro   Euro   ꢀükrü Çaylak   (parsel no 645)   Alaettin Alp   (parsel no 665)   Euro   Kurban Alp   (parsel no 659)   Ortaklaꢀa 170 Euro   Emine Çekin   Đsmail Çekin   Ahmet Çekin   (parsel no 640)   Ortaklaꢀa 350 Euro   Gülseren Karaoğuz   Murat Kurt   Mehmet Baygül   Serpil Kıymaz   (parsel no 666)   Manevi tazminat talebine iliꢀkin olarak ise AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin   baꢀlı baꢀına yeterli bir adil tatmin teꢀkil ettiği kanaatindedir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Yargılama masraf ve giderleri için baꢀvuranlar farklı meblağlar talep etmektedirler. Belge   olarak baꢀvuranlar, diğerleri arasında avukatlarıyla yaptıkları ücret sözleꢀmelerini   sunmaktadırlar. Elindeki bilgilere ve konuyla ilgili içtihadına istinaden AĐHM, yargılama   masraf ve giderleri baꢀlığı altında tüm masrafları için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 2.500 Euro   tutarında bir ödeme yapılmasının makul olacağına hükmeder.   C. Gecikme faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç   puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Baꢀvuranlar Salih Đlgün (yalnızca 628 no’lu parsele iliꢀkin olarak), Mehmet Đlgün   (yalnızca 630 no’lu parsele iliꢀkin olarak), Muzaffere Uysal, Nuri Uysal, Necdet Gültekin,   Ali Đlgün ve Emine Gültekin tarafından yapılan ꢀikayetlerin kabuledilemez, baꢀvurunun   geri kalanının ise kabuledilebilir ilan edilmesine ;   2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine ;   3. Đhlal tespitinin manevi zarara iliꢀkin olarak baꢀlı baꢀına yeterli bir adil tatmin teꢀkil   ettiğine ;   4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere, Savunmacı Hükümet tarafından   baꢀvuranlara ya da baꢀvuranların hak sahiplerine,   i. maddi tazminat olarak,   - Salih Đlgün, Fahriye Đlgün ve Mehmet Đlgün’e (627 no’lu parsel için) ortaklaꢀa 110   Euro (yüz on Euro) ;   - ꢁerafettin Kamay, Đrfan Baygül, Hafize Baygül, Ahmet Baygül, Özcan Baygül,   Hasan Baygül, Doğan Baygül, Bedriye Baygül, Yüksel Baygül, Mehmet Baygül,   Sevim Kurtulmuꢀ, Fetine Đkiz, Ferdane Koç, Kıymet Günsel, Sayime Akatak, Serpil   Kıymaz ve Tefide Çalpak’a (644 no’lu parsel için) ortaklaꢀa 550 Euro (beꢀ yüz elli   Euro) ;   - ꢁükrü Çaylak’a (645 no’lu parsel için) 290 Euro (iki yüz doksan Euro) ;   - Alaettin Alp’e (665 no’lu parsel için) 620 Euro (altı yüz yirmi Euro) ;   - Kurban Alp’e (659 no’lu parsel için) 75 Euro (yetmiꢀ beꢀ Euro) ;   - Emine Çekin, Đsmail Çekin ve Ahmet Çekin’e (640 no’lu parsel için) ortaklaꢀa 170   Euro (yüz yetmiꢀ Euro) ;   - Gülseren Karaoğuz, Murat Kurt, Mehmet Baygül ve Serpil Kıymaz’a (666 no’lu   parsel için) ortaklaꢀa 350 Euro (üç yüz elli Euro) ;   ii. yargılama masraf ve giderleri için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 2.500 Euro (iki bin beꢀ   yüz Euro) ödenmesine ;   iii. bu miktarların yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmasına ;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   Karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77/2 ve 77/3.   maddesine uygun olarak 29 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   EK   Baꢁvuranların listesi   1) Salih Đlgün (varisleri : Müferra Đlgün, Seviye Ayas, Zübeyde Çolpan, Tican Sevinçer,   Seyide Đlgün)   2) Kurban Alp (varisleri : Havva Alp, Behiye Balcı, Mehmet Alp, Behice Vidinlioğlu)   3) Muzaffere Uysal   4) Nuri Uysal (varisleri : Bedriye Uysal, Rıdvan Uysal, Emine Đnan, Ayꢀe Gültekin,   Rahime Özkan, Ahmet Uysal)   5) Necdet Gültekin   6) ꢁerafettin Kamay ve diğerleri : Đrfan Baygül, Hafize Baygül ve Doğan Baygül,   (varisleri : Lütfiye Baygül, Nevin Gülen, Nevzat Baygül, Ahmet Numan Baygül, Nurullah   Baygül), Ahmet Baygül, Sevim Kurtulmuꢀ, Özcan Baygül, Hasan Baygül (varisleri : Metin,   Erol ve Hediye Baygül), Fetine Đkiz, Ferdane Koç, Bedriye Baygül, Kıymet Günsel, Yüksel   Baygül, Sayime Akatak, Mehmet Baygül, Serpil Kıymaz ve Tefide Çalpak.   7) Emine Çekin, Đsmail Çekin ve Ahmet Çekin   8) Emine Gültekin   9) Ali Đlgün (varisleri : Fahriye Đlgün, Ahmet Đlgün ve Sezer Durmaz)   10) Mehmet Đlgün   11) Alaettin Alp   12) Fahriye Đlgün ve diğerleri (Mehmet Đlgün ve Salih Đlgün (varisleri : Müferra Đlgün,   Seviye Ayaz, Zübeyde Çolpan, Tican Sevinçer)).   13) Gülseren Karaoğuz, Murat Kurt.   14) ꢁükrü Çaylak (varisleri : Feriye Çaylak, Osman Yüksel Çaylak, Fethiye Sözer, Seyide   Đlgün ve Recep Çaylak).   10