57407/00

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   VELĐ UYSAL -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:57407/00)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Mart 2008   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (57407/00) no’lu davanın nedeni (T.C.   vatandaꢀı) Veli Uysal’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 24 ꢁubat 2000   tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları   Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuran, 1925 doğumludur ve Đzmir’de ikamet etmektedir.   Haziran 1959 yılında, Bulgarca’da (Đzmir) bulunan 18.000 m2 lik taꢀınmazın tapu kaydı   baꢀvuran ve diğer iki kiꢀi adına yapılmıꢀtır.   Haziran 1979 tarihinde, kadastro komisyonu tarafından bir inceleme yapılmıꢀ ve   sözkonusu arsa 88 parsele bölünerek diğer ꢀahıslar adına kaydedilmiꢀtir.   Mart 1980 tarihinde, baꢀvuran ve sözkonusu taꢀınmazın diğer ortakları, Tapu ve Kadastro   Müdürlüğü’ne baꢀvuruda bulunmuꢀ ve sözkonusu parsellerin tapu kaydının adlarına   yapılmasını talep etmiꢀlerdir.   A. Đlk yargı süreci   Aralık 1984 tarihinde, baꢀvuran ve taꢀınmazın ortağı diğer ꢀahıslar, 14 Haziran 1979 tarihli   kadastro planının iptali ve ihtilaflı parsellerin adlarına kaydedilmesi için Đzmir Kadastro   Mahkemesi’nde dava açmıꢀlardır.   Ocak 1989 tarihinde, Konak Kadastro Müdürlüğü, nizalı kadastro planı iptal etmiꢀtir.   ꢁubat 1989 tarihinde, Hazine, Đzmir Kadastro Mahkemesi’nde itirazını sunmuꢀtur.   Haziran 1989 tarihli bir karar ile mahkeme [1985/28- 1989/58 numaralı iki benzer davayı   birleꢀtirmesinin ardından], baꢀvurana ait parselin, 1937 yılında kadastro incelemesinin   yapıldığı ve sonuç olarak, 14 Haziran 1979 tarihli yeni incelemenin hükümsüz olarak   düꢀünülmesi gerektiği gerekçesiyle, 14 Haziran 1979 tarihli kadastro planını iptal etmiꢀtir.   Buna karꢀın mahkeme, taꢀınmazın malikliği konusunda bir karar vermemiꢀtir.   Eylül 1992 tarihli bir karar ile Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀtur zira   Yargıtay, 1937 tarihli kadastro çalıꢀmasının kuralsız olduğu ve kadastro olarak   nitelenemeyeceği kanaatindedir.   Aralık 1996 tarihinde, iade edilen karara iliꢀkin olarak Đzmir Kadastro Mahkemesi,   Menderes Kadastro Mahkemesi lehine ratione loci bakımından yetkisi olmadığına karar   vermiꢀtir.   B. Đkinci yargı süreci   Kasım 1985 tarihinde, baꢀvuran ve taꢀınmazın ortağı diğer ꢀahıslar, 144 kiꢀiyi Đzmir Asliye   Hukuk Mahkemesi’ne çağırmıꢀlardır. Baꢀvuran ve diğer ꢀahıslar, kadastro planı olarak, 1937   yılında kadastro komisyonu tarafından tamamlanan kadastro planının kabul edilmesini   istemiꢀlerdir. Baꢀvuran ve taꢀınmazın ortağı ꢀahıslar, mahkemeden ayrıca, diğer kiꢀiler   tarafından taꢀınmazlarının iꢀgaline son verilmesini ve nizalı parsellerin tapu kayıtlarının   adlarına kaydedilmesini talep etmiꢀlerdir.   Aralık 1987 tarihinde, Asliye Hukuk Mahkemesi, ratione materiae bakımından yetkisi   olduğunu reddetmiꢀ ve dava dosyasını, yeniden, Đzmir Kadastro Mahkemesi’ne göndermiꢀtir.   Ekim 1989 tarihinde, Đzmir Kadastro Mahkemesi, ihtilaflı taꢀınmaz ile ilgili olarak 1937   yılında yürütülen kadastro planının tamamlanmamıꢀ olduğunu tespit etmiꢀtir. Bu nedenle   mahkeme, yetkisi olduğunu reddetmiꢀ ve dosyayı, kadastro çalıꢀmasının tamamlanması için   kadastro müdürlüğüne göndermiꢀtir.   ꢁubat 1991 tarihinde, Yargıtay, tamamlanmamıꢀ bir incelemenin neticesinde verildiği   gerekçesiyle ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀtur.   Nisan 1996 tarihinde, Đzmir Kadastro Mahkemesi, Asliye Hukuk Mahkemesi lehine   ratione materiae bakımından yetkisi olmadığı kararına varmıꢀtır. Kadastro Mahkemesi, 1937   yılında gerçekleꢀtirilen kadastro çalıꢀmasının yasaya uygun olmadığını ve 14 Haziran 1979   tarihli incelemenin ise nihaileꢀen hukuki kararlarla iptal edildiğini tespit etmiꢀtir. Kadastro   Mahkemesi, sözkonusu parsellere iliꢀkin olarak 1994 yılında yeni bir kadastro çalıꢀması   yapıldığını belirtmiꢀtir. Sonuç olarak mahkeme, baꢀvuran ve taꢀınmazın diğer ortaklarının   baꢀvurularının “yasadıꢀı bir iꢀgale son verilmesi” olarak değil “mülkiyeti kanıtlamak için hak   isteme davası” olarak düꢀünülmesi gerektiğine karar vermiꢀtir.   Dava dosyası, hukuki anlaꢀmazlığın çözülmesi için re’sen Yargıtay’a gönderilmiꢀtir.   Ekim 1996 tarihinde, Yargıtay, davanın, Kadastro Mahkemelerinin yetkisinde olduğuna   karar vermiꢀtir.   ꢁubat 1997 tarihinde, Đzmir Kadastro Mahkemesi, ratione loci bakımından yetkisi   olmadığına karar vermiꢀ ve dava dosyasını, Menderes Kadastro Mahkemesi’ne göndermiꢀtir.   C. Đki davanın birleꢀtirilmesi   Eylül 1999 tarihinde, Menderes Kadastro Mahkemesi, 1997/336 dosya numarası ile iki   davayı birleꢀtirmiꢀtir.   Bu tarihten 30 Haziran 2006 tarihine kadar, altmıꢀ dört duruꢀma gerçekleꢀtirilmiꢀtir. AĐHM   dosyasındaki bilgilere göre, dava, yerel mahkemelerde halen devam etmektedir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran, yargılama süresinin, AĐHS’nin 6/1. maddesinin öngördüğü “makul süre” ilkesine   riayet etmediğini ileri sürmektedir.   A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   B. Esas   Đhtilaflı dava, 17 Aralık 1984 tarihinde baꢀlamıꢀtır. Dosya unsurlarına göre, iꢀbu kararın kabul   edildiği tarih itibarıyla, dava, Menderes Kadastro Mahkemesi’nde halen devam etmektedir.   Ancak AĐHM, Türkiye’nin bireysel baꢀvuru hakkını tanıdığı tarih olan 28 Ocak 1987   tarihinden sonra geçen süre hakkında karar verebileceğini hatırlatmaktadır.   Bununla birlikte AĐHM, yukarıda sözü edilen beyanın verildiği tarihte davanın içinde   bulunduğu durumu da göz önüne almıꢀtır (25 Mart 1996 tarihli Mitap ve Müftüoğlu –Türkiye,   ꢁubat 2001 tarihli Cankoçak- Türkiye ve 25 Eylül 2001 tarihli ꢁahiner-Türkiye).   Böylece dikkate alınacak süre, yirmi bir yıldan fazladır. Ayrıca AĐHM, 28 Ocak 1987   tarihinde, davanın, iki yıl bir aydan fazla süredir devam etmekte olduğunu not etmektedir.   AĐHM, yargılama süresinin makul niteliğinin, davanın koꢀulları ıꢀığında ve özellikle davanın   karmaꢀıklığı, baꢀvuranların ve yetkili makamların tutumu ile ilgili kiꢀiler bakımından davanın   önemi gibi içtihadında belirtilen kriterler göz önüne alınarak değerlendirildiğini hatırlatır   (Frydlender-Fransa, baꢀvuru no: 30976/96).   Hiç kuꢀkusuz, özellikle nüfus kayıtlarının eskiliği ve bağlantılı davaların sayısı nedeniyle   mevcut dava, belli bir karmaꢀıklık içermektedir.   Buna karꢀın baꢀvuranın tutumunun, yargılamanın uzamasına özellikle bir etkisi olduğu tespit   edilmemiꢀtir.   Yetkililerin tutumlarına iliꢀkin olarak ise AĐHM, özellikle, yerel mahkemelerin, yetkilerini   belirlemek için on bir yıldan fazla süre harcadıklarını gözlemlemektedir. Oysa bireyin hak ve   yükümlülükleriyle ilgili sivil nitelikli itirazlarını makul bir sürede kesin karara bağlayabilmek   için iç hukuk sistemlerinin düzenlenmesi, Sözleꢀmeye taraf olan Devletlerin   sorumluluğundadır (Comingersoll S.A.- Portekiz, baꢀvuru no: 35382/97).   Sonuç olarak kendisine sunulan tüm unsurları incelemesinin ardından ve konuya iliꢀkin   içtihadını göz önüne alarak AĐHM, mevcut davada, ihtilaflı yargılama süresinin çok uzun   olduğu ve “makul süre” gerekliliğine riayet etmediği kanaatindedir.   Bu durumda, AĐHS’nin 6/1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Baꢀvuran ayrıca ihtilaflı yargılamanın uzunluğunun, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ile   güvence altına alınan mallarına saygı hakkını da ihlal etmesinden ꢀikayetçidir.   Hükümet, bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır ve iç hukuk yollarının tüketilmediğini savunmaktadır.   AĐHM, baꢀvuran tarafından mülkiyeti kanıtlamak için açılan hak isteme davasının halen   Menderes Kadastro Mahkemesi’nde devam etmekte olduğunu belirtmektedir.   Dosya unsurlarının tamamını incelediğinde AĐHM, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi   kapsamında yapılan ꢀikayet hakkında karar verilebilmesi için iç hukuktaki davanın sonucunun   bilinmesi gerektiği kanaatindedir.   Ulusal mahkemeler önündeki yargılamanın günümüzdeki safhasında, söz konusu ꢀikayetin   erken yapıldığı sonucu çıkarılmaktadır. Ancak ꢀayet baꢀvuran, iç hukuktaki yargılamanın   sonunda halen mağdur olduğunu düꢀünürse yeniden AĐHM’ye baꢀvurma imkanına sahiptir.   Sonuç olarak, AĐHS’nin 35/1. ve 4. maddeleri uyarınca iç hukuk yolları tüketilmediği   gerekçesiyle, baꢀvuranın 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında yaptığı ꢀikayet   kabuledilemez niteliktedir.   III. AĐHS’NĐN 17. ve 18. MADDELERĐ KAPSAMINDA YAPILAN DĐĞER   ꢁĐKAYETLERE ĐLĐꢁKĐN OLARAK   Baꢀvuran, AĐHS’nin 17. ve 18. maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.   Yukarıda ulaꢀtığı sorunu göz önüne alarak AĐHM, sözkonusu ꢀikayetlerin ayrı bir inceleme   gerektirmediği kanaatindedir.   IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuran, 10.129.046,46 Amerikan Doları değerindeki maddi zararının tanzim edilmesi   gerektiğini belirtmektedir. Baꢀvuran ayrıca, miktarını AĐHM’nin takdirine bıraktığı manevi   tazminat talebinde de bulunmaktadır.   Hükümet, bu iddialara itiraz etmektedir.   AĐHM, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığını   saptamakta ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Bu karꢀın AĐHM, baꢀvuranın belli bir manevi   zarara maruz kaldığı kanaatindedir. Hakkaniyete uygun olarak, AĐHM, baꢀvurana 15.000   Euro manevi tazminat ödenmesine karar vermektedir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuran, ulusal mahkemeler ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri   108.427 Amerikan Doları talep etmektedir. Baꢀvuran, bu talebine hiçbir belge   sunmamaktadır.   Hükümet’e göre bu baꢀlık altında tazminat ödenmesine gerek yoktur.   Baꢀvuran, iddialarını belgelendirmediğinden AĐHM, baꢀvurana, yargılama masraf ve giderleri   için ödeme yapılmasına gerek olmadığı kanaatindedir.   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç   puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. ꢁikayetin, yargılama süresinin çok uzun olmasına iliꢀkin kısmının kabuledilebilir, geri   kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 17. ve 18. maddeleri kapsamında yapılan ꢀikayetlerin ayrıca incelenmesine   gerek olmadığına;   4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz   kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana   15.000 Euro (on beꢀ bin Euro) manevi tazminat ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç   puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve   3. paragraflarına uygun olarak 4 Mart 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   6