57722/12

© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice]. Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości]. Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC   EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA   SEKCJA CZWARTA     SPRAWA GRABOWSKI przeciwko POLSCE   (Skarga nr 57722/12)       WYROK     STRASBURG   30 czerwca 2015   OSTATECZNY 30/09/2015     Ten wyrok stał się ostateczny na warunkach określonych w Artykule 44 ust. 2 Konwencji. Może podlegać korekcie wydawniczej.   W sprawie Grabowski przeciwko Polsce, Europejski Trybunał Praw Człowieka (Sekcja Czwarta), zasiadając jako Izba w składzie:  Guido Raimondi, Przewodniczący,  Päivi Hirvelä,  George Nicolaou,  Nona Tsotsoria,  Krzysztof Wojtyczek,  Faris Vehabović,  Yonko Grozev, sędziowie,   oraz Françoise Elens-Passos, Kanclerz Sekcji, obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2015 roku, wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:   POSTĘPOWANIE   1.  Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 57722/12) przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, wniesionej na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) przez obywatela Polski, Pana Maksymiliana Grabowskiego („skarżący”), w dniu 31 sierpnia 2012 r. 2. Skarżący reprezentowany był przez Pana M. Burdę, prawnika praktykującego w Krakowie. Rząd polski („Rząd”) reprezentowany był przez swojego pełnomocnika, Panią J. Chrzanowską, z Ministerstwa Spraw Zagranicznych. 3. Skarżący zarzucił, na podstawie art. 5 ust. 1 Konwencji, że jego przedłużające się pozbawienie wolności w schronisku dla nieletnich było niezgodne z prawem oraz że nie dysponował środkiem odwoławczym umożliwiających ustalenie legalności pozbawienia wolności. 4. W dniu 30 stycznia 2013 r. skarga została zakomunikowana Rządowi. 5. Pisemne stanowisko w sprawie zostało wniesione przez Helsińską Fundację Ochrony Praw Człowieka z siedzibą w Warszawie, której Przewodniczący zezwolił na działanie w charakterze strony trzeciej (art. 36 ust. 2 Konwencji oraz Reguła 44 § 2 Regulaminu Trybunału). 6. W skierowanym do Trybunału piśmie z dnia 18 września 2013 r. Rząd wniósł o skreślenie skargi z listy spraw na podstawie art. 37 Konwencji oraz załączył tekst jednostronnej deklaracji w celu rozwiązania kwestii podniesionych przez skarżącego. Skarżący odrzucił propozycję Rządu w swoim stanowisku z dnia 27 listopada 2013 r. W dniu 1 kwietnia 2014 r. Trybunał postanowił odrzucić wniosek Rządu o skreślenie skargi z listy spraw na podstawie załączonej przez Rząd deklaracji jednostronnej oraz rozpoznać sprawę co do meritum. STAN FAKTYCZNY I.  OKOLICZNOŚCI SPRAWY 7. Skarżący urodził się w 1995 r. i mieszka w Krakowie. 8. W dniu 7 maja 2012 r. skarżący został zatrzymany pod zarzutem popełnienia trzech rozbojów oraz usiłowania popełnienia innego rozboju z użyciem maczety w dniu 4 maja 2012 r. Skarżący początkowo został umieszczony w policyjnej izbie dziecka w Krakowie. 9. W dniu 7 maja 2012 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy (Wydział Rodzinny i Nieletnich) wszczął postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy skarżący popełnił zarzucane czyny karalne. 10. W tym samym dniu Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy postanowił o umieszczeniu skarżącego w schronisku dla nieletnich na okres trzech miesięcy. Sąd uznał, że w świetle ujawnionych dowodów istnieje uzasadnione podejrzenie, iż skarżący dopuścił się popełnienia trzech rozbojów, usiłował popełnić kolejny rozbój oraz popełnił inne czyny karalne. Sąd zwrócił również uwagę, że skarżący jest osobą zdemoralizowaną, zaś charakter czynów, o które został oskarżony, przemawia za umieszczeniem go w zakładzie poprawczym. Sąd uznał nadto, że zachodzi obawa ukrycia się skarżącego oraz wywierania przez niego presji na świadków. 11. Skarżący złożył zażalenie. Argumentował on m.in., że nie zachodziła obawa ucieczki ani wpływania na świadków. Ponadto sprzeciwił się umieszczeniu go w schronisku dla nieletnich wskazując, że w przeszłości cierpiał na zaburzenia psychiczne oraz uczył się w szkole specjalnej. 12. W dniu 10 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie sądu niższej instancji. Sąd miał na uwadze wagę czynów karalnych, których popełnienie zarzucono skarżącemu, a także fakt, że nie można ich traktować jako odosobniony incydent. Sąd zwrócił również uwagę, że w przeszłości sąd rodzinny udzielił skarżącemu upomnienia, a w dniu 29 maja 2012 r. został on poddany dozorowi kuratora sądowego. W świetle tych okoliczności uznano za prawdopodobne, że skarżący zostanie umieszczony w zakładzie poprawczym. Umieszczenie skarżącego w schronisku dla nieletnich było nadto uzasadnione faktem, że groził on jednej z ofiar rozboju. Odnosząc się do argumentów dotyczących zdrowia psychicznego skarżącego sąd zwrócił uwagę, że umieszczenie go w schronisku dla nieletnich, oprócz odosobnienia skarżącego obejmujące objęcie go nadzorem pedagogicznym, nie może być uważane za sprzeczne z jego dobrostanem. 13. W dniu 27 lipca 2012 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy postanowił o rozpoznaniu sprawy skarżącego w postępowaniu poprawczym. 14. W dniu 9 sierpnia 2012 r. obrońca skarżącego wniósł do Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy o zarządzenie natychmiastowego zwolnienia skarżącego. Wskazał on, że okres trzech miesięcy, na który orzeczono ten środek, upłynął w dniu 7 sierpnia 2012 r. oraz że nie wydano postanowienia o przedłużeniu jego stosowania. Zarzucił on, że zgodnie z art. 27 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, postanowienie o przedłużeniu pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich może zostać wydane wyłącznie przez sąd po uprzednim zawiadomieniu stron i obrońcy nieletniego o terminie posiedzenia. Obrońca skarżącego otrzymał informację z sekretariatu sądowego, że w praktyce takie postanowienia nie są wydawane oraz że wystarczające jest wydanie przez sąd postanowienia o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu poprawczym. Obrońca skarżącego wyraził sprzeciw wobec takiej praktyki, uznając ją za niezgodną z prawem. 15. W dniu 9 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie ze schroniska dla nieletnich, wskazując następujące powody:   ”Nieletni Maksymilian Grabowski jest oskarżony o popełnienie czynów karalnych z użyciem niebezpiecznego narzędzia.   Okoliczności powyższe wyłączają możliwość zastosowania w stosunku do nieletniego innego środka zabezpieczającego.   Obecnie stan zdrowia nieletniego jest normalny.   Wobec braku powodów, które uzasadniałyby uchylenie środka zabezpieczającego w stosunku do nieletniego, postanowiono jak wyżej na podstawie art. 20 i 27 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich".   16. W dniu 9 sierpnia 2012 r. obrońca skarżącego zwrócił się do Dyrektora Schroniska dla Nieletnich w Gackach, wnosząc o zwolnienie skarżącego z ośrodka. 17. Pismem z dnia 16 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy poinformował obrońcę skarżącego, że sąd, po wydaniu postanowienia o rozpoznaniu sprawy skarżącego w postępowaniu poprawczym w dniu 27 lipca 2012 r., nie przedłużał pobytu skarżącego w schronisku dla nieletnich na podstawie art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. 18. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy przeprowadził rozprawę w sprawie skarżącego w dniach 21 listopada 2012 r. i 9 stycznia 2013 r. W tej ostatniej dacie sąd orzekł, że skarżący popełnił zarzucane mu czyny karalne. Sąd orzekł o umieszczeniu skarżącego w zakładzie poprawczym, jednakże zawiesił zastosowanie tego środka na okres 2 lat tytułem próby. Ponadto sąd zastosował nadzór kuratora sądowego nad skarżącym w okresie próby. 19. W związku z powyższym wyrokiem, w dniu 9 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy uchylił środek w postaci umieszczenia skarżącego w schronisku dla nieletnich. Skarżący został zwolniony tego samego dnia. 20. Wyrok z dnia 9 stycznia 2013 r. nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 14 lutego 2013 r.     II. WŁAŚCIWE PRAWO KRAJOWE I MIĘDZYNARODOWE    A. Właściwe prawo krajowe i praktyka    1. Przepisy Konstytucji 21. Art. 41 ust. 1 i 2 Konstytucji stanowi, w odpowiednim zakresie: "1. Każdemu zapewnia się wolność osobistą i nietykalność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawach. 2. Każdy pozbawiony wolności nie na podstawie wyroku sądowego ma prawo odwołania się do sądu w celu niezwłocznego ustalenia legalności tego pozbawienia. (...)." 2. Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich 22. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich („ustawa o nieletnich") określa, inter alia, procedury stosowane w stosunku do nieletnich, którzy dopuścili się popełnienia czynu karalnego między 13 a 17 rokiem życia. Postępowanie prowadzone jest zwykle przez sąd rodzinny. 23. Podstawowe założenia ustawy o nieletnich zostały przedstawione w wyroku Trybunału w sprawie Adamkiewicz przeciwko Polsce (skarga nr 54729/00, §§ 51 - 62, 2 marca 2010 r.). 24. Art. 27 ustawy o nieletnich reguluje kwestię umieszczenia nieletniego w schronisku dla nieletnich. Przewiduje on, w istotnym zakresie: „§ 1. Nieletniego można umieścić w schronisku dla nieletnich, jeżeli zostaną ujawnione okoliczności przemawiające za umieszczeniem go w zakładzie poprawczym, a zachodzi uzasadniona obawa ukrycia się nieletniego lub zatarcia śladów czynu karalnego, albo jeżeli nie można ustalić tożsamości nieletniego.  ... § 3. Okres pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich przed skierowaniem sprawy na rozprawę nie może trwać dłużej niż 3 miesiące; okres pobytu należy określić w postanowieniu o umieszczeniu nieletniego w schronisku. §4. Jeżeli, ze względu na szczególne okoliczności sprawy, zachodzi konieczność przedłużenia pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich, można ten pobyt przedłużyć na okres nieprzekraczający dalszych 3 miesięcy. § 5. O przedłużeniu pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich sąd rodzinny orzeka na posiedzeniu. O terminie posiedzenia zawiadamia się strony i obrońcę nieletniego. § 6. Łączny pobyt nieletniego w schronisku dla nieletnich, do chwili wydania przez sąd pierwszej instancji postanowienia, o którym mowa w art. 32r, nie może być dłuższy niż rok. Do okresu tego nie wlicza się nieusprawiedliwionej nieobecności nieletniego w schronisku dla nieletnich trwającej dłużej niż 3 dni oraz okresu obserwacji psychiatrycznej. § 7. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek sądu prowadzącego sprawę, sąd okręgowy, w którego okręgu toczy się postępowanie, może przedłużyć okres pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich, o którym mowa w § 6, na czas oznaczony.” 25. Zgodnie z ustawą o postępowaniu w sprawach nieletnich postępowanie było podzielone na dwa stadia: postępowanie wyjaśniające oraz postępowanie rozpoznawcze. Postępowanie przed sądem mogło być prowadzone bądź jako postępowanie opiekuńczo-wychowawcze, w którym sąd rodzinny mógł zastosować środki wychowawcze lub lecznicze, bądź jako postępowanie poprawcze, w którym sąd mógł orzec o umieszczeniu nieletniego w zakładzie poprawczym. 26. Zgodnie z art. 42 § 2 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich sędzia rodzinny wydaje postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu poprawczym, jeżeli uzna, że zachodzą warunki do umieszczenia nieletniego w zakładzie poprawczym. Zgodnie z art. 43 § 4 ustawy, postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu poprawczym zastępuje akt oskarżenia.   3. Nowelizacja ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich z 2014 r. 27. Przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich zostały znowelizowane ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1165). Nowelizacja ta weszła w życie z dnie 2 stycznia 2014 r. i wprowadziła jednolite postępowanie w sprawach nieletnich, toczące się przed sądem rodzinnym. W konsekwencji sąd nie jest już zobowiązany do wydawania postanowienia o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu opiekuńczo-wychowawczym albo w postępowaniu poprawczym. Art. 42 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich został uchylony.   4. Poruszenie problemu przez Rzecznika Praw Obywatelskich 28. W piśmie do Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2013 r. Rzecznik Praw Obywatelskich podniosła kwestię niespójności wykładni art. 27 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Na podstawie przedłożonych jej skarg Rzecznik Praw Obywatelskich poinformowała Ministra, że sądy rodzinne, opierając się na art. 27 § 3 lub art. 27 § 6 w związku z art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich przyjmują, że samo skierowanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu poprawczym stanowi podstawę do przedłużenia pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich. 29. Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się do prezesów Sądów Okręgowych w Warszawie, Krakowie i Gdańsku z prośbą o informacje na temat praktyki orzeczniczej w tym zakresie. Uzyskane informacje wskazywały, że dominująca wykładnia art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich nie wymaga wydania odrębnej decyzji o przedłużeniu pobytu w schronisku dla nieletnich. Rzecznik Praw Obywatelskich uznała, że praktyka taka ma daleko idące konsekwencje dla nieletnich, których dotyczy. W szczególności brak wydania przez sąd postanowienia o przedłużeniu pobytu nieletniego w schronisku po skierowaniu sprawy do rozpoznania w postępowaniu poprawczym skutkował tym, że takie przedłużenie nie podlegało zaskarżeniu. Ponadto, postanowienie sądu o rozpoznaniu sprawy na rozprawie nie określało długości pobytu w schronisku dla nieletnich. 30. Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśliła, że umieszczenie nieletniego w schronisku wiąże się z pozbawieniem wolności. Wskazała, że brak precyzyjnych przepisów w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich, prowadzący do rozbieżnej wykładni przez sądy, nie może pozbawiać nieletnich ochrony praw przysługujących im z mocy Konstytucji. Rzecznik Praw Obywatelskich wniosła do Ministra o rozważenie dokonania nowelizacji art. 27 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, która mogłaby rozwiązać sygnalizowany problem. 31. W odpowiedzi z dnia 22 lipca 2013 r. Minister Sprawiedliwości zgodził się z poglądem Rzecznika Praw Obywatelskich, że art. 27 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich w swoim obecnym brzmieniu nie chroni w wystarczającym stopniu praw nieletniego przed arbitralnym działaniem sądu w sytuacji skierowania sprawy nieletniego do rozpoznania w postępowaniu poprawczym. Umieszczenie w schronisku dla nieletnich jest pozbawieniem wolności. Każdorazowe przedłużenie czasu takiego pobytu ponad okres wynikający z postanowienia o jego zastosowaniu powinno być przedmiotem odpowiedniego orzeczenia sądu rodzinnego. Minister poinformował Rzecznika, że podejmie prace legislacyjne w celu rozwiązania poruszonego problemu[1].   B. Konwencja o prawach dziecka 32. Art. 37 Konwencji o prawach dziecka, w istotnym zakresie, stanowi co następuje:   "Państwa-Strony zapewnią, aby (b) żadne dziecko nie zostało pozbawione wolności w sposób bezprawny lub arbitralny. Aresztowanie, zatrzymanie lub uwięzienie dziecka powinno być zgodne z prawem i może być zastosowane jedynie jako środek ostateczny i na możliwie najkrótszy czas;  ...  (d) każde dziecko pozbawione wolności miało prawo do uzyskania niezwłocznego dostępu do               prawnej lub innej odpowiedniej pomocy, jak również prawo do kwestionowania legalności pozbawienia go wolności przed sądem lub inną kompetentną, niezawisłą i bezstronną władzą oraz domagania się uzyskania szybkiej decyzji w tej sprawie."   PRAWO   I. ZARZUT NARUSZENIA ART. 5 UST. 1 KONWENCJI 33. Skarżący zarzucił, że w okresie po 7 sierpnia 2012 r. był pozbawiony wolności bez orzeczenia sądu. Powołał się na art. 5 ust. 1 lit. d) Konwencji, który stanowi co następuje: "1. Każdy ma prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Nikt nie może być pozbawiony wolności, z wyjątkiem następujących przypadków i w trybie ustalonym przez prawo: ... d) pozbawienia nieletniego wolności na podstawie zgodnego z prawem orzeczenia w celu ustanowienia nadzoru wychowawczego lub zgodnego z prawem pozbawienia nieletniego wolności w celu postawienia go przed właściwym organem;"   A. Dopuszczalność 34. Trybunał stwierdza, że skarga nie jest w sposób oczywisty nieuzasadniona w rozumieniu art. 35 ust. 3 lit. a) Konwencji. Stwierdza ponadto, że nie jest również niedopuszczalna z innych przyczyn. Musi zatem zostać uznana za dopuszczalną. B. Meritum skargi   1. Stanowiska stron 35. Skarżący podtrzymał swoją skargę. 36. Rząd, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym wskazanym w skardze, postanowił nie zajmować stanowiska odnośnie do meritum skargi, mając na uwadze orzecznictwo Trybunału w sprawach dotyczących art. 5 Konwencji.   2. Uwagi pisemne strony trzeciej   37. Na wstępie Helsińska Fundacja Praw Człowieka odwołała się do standardów międzynarodowych. Zwróciła ona uwagę, że zgodnie z art. 37 Konwencji o prawach dziecka, żadne dziecko nie może zostać pozbawione wolności w sposób bezprawny lub arbitralny. Ponadto każde dziecko pozbawione wolności ma prawo do podważenia legalności               pozbawienia go wolności przed sądem lub innym organem. Zgodnie z uwagami końcowymi w stosunku do Polski, przyjętymi przez Komitet Praw Dziecka w 2002 r., Komitet zalecił m.in., by Polska zapewniła pełną implementację standardów wymiaru sprawiedliwości w sprawach nieletnich, w szczególności art. 37, 40 i 39 Konwencji, jak również Wzorcowych Reguł Minimum Narodów Zjednoczonych dotyczących Wymiaru Sprawiedliwości wobec Nieletnich (United Nations Standard Minimum Rules for the Administration of Juvenile Justice, Reguły Pekińskie). 38. Strona trzecia następnie odwołała się do Zalecenia Rec 2003 (20) Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie nowych sposobów podejścia do przestępczości wśród nieletnich i roli wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich. Zalecenie przewiduje, że okres pozbawienia wolności podejrzanych nieletnich przed rozpoczęciem przewodu sądowego nie powinien przekraczać 6 miesięcy, a jego przedłużenie powinno być możliwe jedynie w szczególnych przypadkach. Tam, gdzie jest to możliwe, w stosunku do nieletnich podejrzanych powinno stosować się środki alternatywne do pozbawienia wolności. 39. Strona trzecia odniosła się również do polskich standardów konstytucyjnych w zakresie pozbawienia wolności, w szczególności do art. 41, zawierającego gwarancję hebeas corpus. 40. Strona trzecia opisała podstawowe założenia ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich z 1982 r. Wskazała na opinie niektórych ekspertów, z których wynikało, że ustawa nie spełnia już założonych celów i powinna zostać całkowicie znowelizowana. W odniesieniu do kwestii poruszonych w niniejszej sprawie strona trzecia zwróciła uwagę, że w marcu 2013 r. Rzecznik Praw Dziecka zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich o rozważenie wystąpienia z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. W czerwcu 2013 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, po przeprowadzeniu analizy praktyki sądowej w tym zakresie, wystąpiła do Ministra Sprawiedliwości o rozważenie problemu dotyczącego rozbieżnej wykładni art. 27. 41. Strona trzecia podkreśliła, że umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich było równoznaczne z tymczasowym aresztowaniem. Jednakże ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich nie przewidywała takich samych gwarancji dla nieletniego, jakie przysługują oskarżonemu na gruncie Kodeksu postępowania karnego. Szczególnym mankamentem w zakresie stosowania art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich było automatyczne przedłużanie pobytu w schronisku dla nieletnich przy jednoczesnym braku odrębnego orzeczenia sądu w tej kwestii, jak również brak określenia terminu pozbawienia wolności. Strona trzecia podniosła, że przypadek skarżącego nie był odosobniony. Zgodnie z danymi Ministerstwa Sprawiedliwości, wg stanu na dzień 27 grudnia 2012 r., 340 nieletnich umieszczonych w schroniskach dla nieletnich mogło doświadczyć traktowania takiego jak skarżący. W ciągu roku w polskich sądach zostało wszczętych 830 postępowań poprawczych. Strona trzecia podkreśliła, że średni czas trwania postępowania poprawczego w 2012 r. wynosił 3,89 miesiąca, jednak w niektórych sądach rejonowych postępowania takie trwały nawet 8 lub 10 miesięcy.     3. Ocena Trybunału   42. Trybunał przypomina, że art. 5 Konwencji gwarantuje fundamentalne prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Jest to prawo o zasadniczym znaczeniu w „społeczeństwie demokratycznym" w rozumieniu Konwencji (zob. m.in. Winterwerp przeciwko Niderlandom, 24 października 1979 r., § 37, Serie A, nr 33)). Jego podstawowym celem jest zapobieganie arbitralnemu lub bezpodstawnemu pozbawieniu wolności (zob. McKay przeciwko Zjednoczonemu Królestwu [WI], skarga nr 543/03, § 30, ETPC 006-X). 43. Każdy może korzystać z ochrony tego prawa, tzn. [ma prawo] nie być pozbawionym wolności lub nie doświadczać przedłużającego się pozbawienia wolności (zob. Weeks przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 2 marca 1987 r., § 40, Serie A, nr 114), z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 5 ust. 1 Konwencji. Lista wyjątków z art. 5 ust. 1 ma charakter wyczerpujący i jedynie ich ścisła interpretacja jest zgodna z celem tego przepisu, a mianowicie z zapewnieniem, że nikt nie będzie pozbawiony wolności w sposób arbitralny (zob. Amuur przeciwko Francji, 25 czerwca 1996 r., § 42, Raporty 1996-III; Labita przeciwko Włochom [WI], skarga nr 26772/95, § 170, ETPC 2000-IV oraz Assanidze przeciwko Gruzji [WI], skarga nr 71503/01, § 170, ETPC 2004-II). 44. Odnośnie do kwestii „legalności" pozbawienia wolności, w tym pytania o to, czy został zachowany „tryb ustalony przez prawo", Konwencja przede wszystkim odsyła do prawa krajowego oraz ustanawia obowiązek postępowania zgodnie z ustalonymi w nim zasadami prawa materialnego i proceduralnego. Podczas, gdy zazwyczaj w pierwszej kolejności to organy krajowe, głównie sądy, dokonują wykładni i stosowania prawa krajowego, inaczej jest w sprawach, w których zgodnie z art. 5 ust. 1, nieprzestrzeganie tego prawa prowadzi do naruszenia Konwencji. W takich przypadkach Trybunał może, a wręcz powinien, uczynić użytek z przysługujących mu kompetencji i dokonać oceny przestrzegania prawa krajowego (zob. m.in. Benham przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 10 czerwca 1996 r., § 41, Raporty 1996-III; Baranowski przeciwko Polsce, skarga nr 28358/95, § 50, ETPC 2000-III; Jėčius przeciwko Litwie, skarga nr 34578/97, § 68, ETPC 2000-IX; Ladent przeciwko Polsce, skarga nr 11036/03, § 47, 18 marca 2008 r. oraz Creangă przeciwko Rumunii [WI], skarga nr 29226/03, § 101, 23 lutego 2012 r.). 45. Zgodność z prawem krajowym nie jest jednak wystarczająca: art. 5 ust. 1 wymaga również, by każde pozbawienie wolności było dokonywane zgodnie z celem w postaci ochrony jednostki przed arbitralnością (zob. m.in. Bouamar przeciwko Belgii, 29 lutego 1988 r., § 47, Serie A, nr 129; Steel i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 23 września 1998 r., § 54, Raporty 1998‑VII; Witold Litwa przeciwko Polsce, skarga nr 26629/95, § 78, ETPC 2000‑III oraz Saadi przeciwko Zjednoczonemu Królestwu [WI], skarga nr 13229/03, § 67, ETPC 2008). Trybunał musi ponadto ocenić w tym kontekście, czy prawo krajowe samo w sobie jest zgodne z Konwencją, w tym wyrażone w nim wprost lub w sposób domniemany zasady ogólne, zwłaszcza zasada pewności prawa (por. Baranowski, §§ 51-52; Ječius, § 56, oba cyt. powyżej). 46. Odnośnie do tej ostatniej kwestii Trybunał podkreśla, że gdy chodzi o pozbawienie wolności, szczególnie istotne jest zachowanie generalnej zasady pewności prawa (zob. Baranowski, §§ 51-52 i Ječius, § 56, oba cyt. powyżej). Standard „legalności” z art. 5 odnosi się również do „jakości prawa” i wymaga zapewnienia zgodności z zasadą rządów prawa; ideą znajdującą odbicie we wszystkich postanowieniach Konwencji. „Jakość prawa” w tym rozumieniu oznacza, że w przypadkach, w których prawo krajowe dopuszcza możliwość pozbawienia wolności, powinno być ono [prawo] wystarczająco dostępne, precyzyjne i przewidywalne co do jego zastosowania, celem uniknięcia jakiegokolwiek ryzyka arbitralności (zob. Amuur, cyt. powyżej, § 50). Jeśli chodzi o pozbawienie wolności, konieczne jest, by prawo krajowe w wyraźny sposób definiowało warunki, pod jakimi może ono nastąpić (zob. Creangă, cyt. powyżej, § 120 oraz Del Río Prada przeciwko Hiszpanii, [WI], skarga nr 42750/09, § 125, ETPC 2013). 47. W niniejszej sprawie Trybunał zwraca uwagę, że pomiędzy datą utraty mocy postanowienia z dnia 7 maja 2012 r., na mocy którego umieszczono skarżącego w schronisku dla nieletnich, tj. dniem 7 sierpnia 2012 r., a orzeczeniem Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy z dnia 9 stycznia 2013 r., nakazującym zwolnienie skarżącego, brak było orzeczenia sądowego, zezwalającego na dalsze pozbawienie skarżącego wolności. W tym czasie skarżący nadal przebywał w schronisku dla nieletnich jedynie na tej podstawie, że sędzia postanowił o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu poprawczym na podstawie art. 42 § 2 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Potwierdzono to w piśmie wysłanym przez Sąd Rejonowy dla Krakowa – Krowodrzy do obrońcy skarżącego, informującym go, że po wydaniu przez sędziego postanowienia o rozpoznaniu sprawy w postepowaniu poprawczym w dniu 27 lipca 2012 r. sąd nie przedłużał pobytu skarżącego w schronisku dla nieletnich na podstawie art. 27 § 3 ustawy. 48. Trybunał zwraca uwagę, że kwestia wynikła w niniejszej sprawie, tzn. przetrzymywanie nieletniego w schronisku dla nieletnich na podstawie postanowienia o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu poprawczym, była przedmiotem badania Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik Praw Obywatelskich ustaliła, że powszechną praktyką sądów rodzinnych na gruncie art. 27 § 3 ustawy było niewydawanie odrębnych postanowień o przedłużeniu pobytu w schronisku dla nieletnich w sytuacji, w której wydano postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu poprawczym (zob. powyżej, §§ 28-29). Sądy rodzinne przyjmowały, że postanowienie to samo w sobie stanowiło podstawę do przedłużenia pobytu nieletniego w schronisku. W ocenie Rzecznika praktyka ta wynikała z braku precyzyjności przepisów ustawy o postepowaniu w sprawach nieletnich. Rzecznik zwróciła się w tej sprawie do Ministra Sprawiedliwości, który zgodził się, że istniejąca praktyka jest niezadowalająca i wymaga podjęcia stosownych środków (zob. powyżej, § 31). 49. W świetle powyższego Trybunał stwierdza, po pierwsze, że ustawa o postepowaniu w sprawach nieletnich, z powodu braku precyzyjnych przepisów, wymagających od sądów rodzinnych wydania postanowienia o przedłużeniu pobytu w schronisku dla nieletnich w przypadku skierowania sprawy do rozpoznania w postępowaniu poprawczym oraz w sytuacji upływu okresu, którego dotyczyło wcześniejsze postanowienie o umieszczeniu w schronisku dla nieletnich, nie spełnia kryterium „jakości prawa" dla celów art. 5 ust.1 Konwencji (zob. Baranowski, cyt. powyżej, § 55). Wadliwe przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich w omawianym czasie pozwoliły na rozwinięcie praktyki umożliwiającej przedłużenie pobytu w schronisku dla nieletnich bez odpowiedniego orzeczenia sądu. 50. Po drugie, Trybunał stwierdza, że przedmiotowa praktyka, zgodnie z którą nieletni umieszczany jest w schronisku dla nieletnich nie na podstawie konkretnego przepisu prawa lub orzeczenia sądu, jest sprzeczna sama w sobie z zasadą pewności prawa, która zawarta jest w Konwencji i która stanowi jeden z podstawowych elementów zasady rządów prawa (zob. Baranowski, cyt. powyżej, pkt 56). 51. Trybunał zauważa, że art. 27 § 6 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich stanowi, iż łączny okres pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich do chwili wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w pierwszej instancji, nie może być dłuższy niż rok. Chociaż gwarancja ta jest istotna, w żaden sposób nie poprawiła ani nie zmieniła sytuacji skarżącego. Trybunał zwraca uwagę, że po upływie okresu, którego dotyczyło początkowe postanowienie o umieszczeniu skarżącego w schronisku dla nieletnich, nadal przebywał on w schronisku bez odrębnego postanowienia sądu przez okres 5 miesięcy i 2 dni. 52. Podsumowując, Trybunał uznaje, że pozbawienie skarżącego wolności nie było „zgodne z prawem” w rozumieniu art. 5 ust 1 Konwencji. W związku z tym doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 Konwencji.   II. ZARZUT NARUSZENIA ART. 5 UST. 4 KONWENCJI   53. Skarżący zarzucił ponadto, że nie miał dostępu do jakiejkolwiek procedury, w ramach której mógłby podważyć legalność pozbawienia go wolności po dniu 7 sierpnia 2012 r.. Trybunał stwierdza, że w tym zakresie skarga powinna zostać rozpoznana na podstawie art. 5 ust. 4 Konwencji, który stanowi, co następuje:  „4. Każdy, kto został pozbawiony wolności przez zatrzymanie lub aresztowanie, ma prawo odwołania się do sądu w celu ustalenia bezzwłocznie przez sąd legalności pozbawienia wolności i zarządzenia zwolnienia, jeżeli pozbawienie wolności jest niezgodne z prawem.”   A. Dopuszczalność   54. Trybunał stwierdza, że skarga nie jest w sposób oczywisty nieuzasadniona w rozumieniu art. 35 ust. 3 lit. a) Konwencji. Ponadto zauważa, że nie jest ona niedopuszczalna z jakichkolwiek innych przyczyn. Musi zatem zostać uznana za dopuszczalną.   B. Meritum skargi   1. Stanowiska stron 55. Skarżący podtrzymał swój zarzut. 56. Rząd, po zbadaniu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, wyraził wolę wstrzymania się od zajęcia stanowiska co do meritum sprawy, mając na uwadze orzecznictwo Trybunału dotyczące art. 5 Konwencji.   2. Ocena Trybunału 57. Trybunał przypomina, że na mocy art. 5 ust. 4 Konwencji osoba zatrzymana lub aresztowana ma prawo odwołać się do sądu w celu dokonania oceny warunków proceduralnych i prawno-materialnych, które są niezbędne dla „legalności” pozbawienia wolności w rozumieniu art. 5 ust. 1 (zob. Brogan i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 29 listopada 1988 r., § 65, Serie A, nr 145-B, Reinprecht przeciwko Austrii, skarga nr 67175/01, § 31 (a), ETPC 2005‑XII oraz Idalov przeciwko Rosji [WI], skarga nr 5826/03, § 161, 22 maja 2012). 58. Pojęcie „legalności” z art. 5 ust. 4 Konwencji ma takie samo znaczenie, jak w art. 5 ust.1, co oznacza, że osoba zatrzymana lub aresztowana ma prawo do zbadania „legalności” pozbawienia wolności nie tylko w świetle wymogów prawa krajowego, ale także Konwencji, zawartych w niej zasad ogólnych oraz celu ograniczeń dozwolonych art. 5 ust. 1 (zob. E. przeciwko Norwegii, 29 sierpnia 1990 r., § 49, Serie A, nr 181, A. i Inni przeciwko Zjednoczonemu Królestwu [WI], skarga nr 3455/05, § 202, ETPC 2009 oraz Rahmani i Dineva przeciwko Bułgarii, skarga nr 20116/08, § 75, 10 maja 2012 r.). Prawo do kontroli sądowej na gruncie art. 5 ust. 4 nie jest na tyle szerokie, by upoważniać sądy do dokonywania przez nie zmian decyzji właściwych organów we wszystkich aspektach danej sprawy, w tym w kwestiach czysto praktycznych. Kontrola ta powinna jednak być na tyle szeroka, by móc uwzględniać te warunki, które są niezbędne dla zgodnego z prawem pozbawienia wolności osoby zgodnie z art. 5 ust. 1 (zob. Chahal przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 15 listopada 1996 r., § 127, Reports of Judgments and Decisions 1996‑V oraz S.D. przeciwko Grecji, skarga nr 53541/07, § 72, 11 czerwca 2009 r.). Podobnie jak każdy inny przepis Konwencji i jej Protokołów, art. 5 ust. 4 ma na celu zagwarantowanie praw, które nie są teoretyczne czy iluzoryczne, ale praktyczne i skuteczne (zob. Schöps przeciwko Niemcom, skarga nr 25116/94, § 47, ETPC 2001-I i Svipsta przeciwko Łotwie, skarga nr 66820/01, § 129, ETPC 2006‑III (wyciąg)). 59. Odnosząc się do niniejszej sprawy Trybunał zauważa, że po upływie okresu, którego dotyczyło początkowe postanowienie o umieszczeniu skarżącego w schronisku dla nieletnich, dalsze pozbawienie skarżącego wolności w tej placówce było oparte wyłącznie na wydanym przez sędziego postanowieniu o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu poprawczym. Tym samym, jak zostało ustalone przez Trybunał powyżej, dalsze pozbawienie skarżącego wolności w schronisku dla nieletnich było oparte na praktyce, która rozwinęła się w związku z brakiem precyzyjnych przepisów w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich, a nie na konkretnym przepisie prawa lub orzeczeniu sądowym. 60. Trybunał zwraca uwagę, że skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie podnosząc, że po upływie okresu wskazanego w pierwotnym postanowieniu nie wydano odrębnego postanowienia o przedłużenia jego pobytu w tej placówce. Wydaje się, że wniosek ten został złożony na podstawie art. 254 Kodeksu postępowania karnego, który stosuje się do postępowań poprawczych z ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich na podstawie art. 20 tej ustawy. W dniu 9 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie ze schroniska. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że skarżący został oskarżony o popełnienie czynów karalnych z użyciem niebezpiecznego narzędzia, w związku z czym możliwość zmiany środka była wykluczona. Uzasadnienie było zdawkowe i, co istotniejsze, nie odnosiło się do głównego zarzutu podniesionego przez skarżącego, a mianowicie, że dalszy jego pobyt w schronisku dla nieletnich nie miał podstawy w postaci orzeczenia sądu. 61. Mając na uwadze powyższe Trybunał zwraca uwagę, że wniosek o zwolnienie składany jest w celu uchylenia lub zmiany środka zabezpieczającego. Niemniej jednak Trybunał nie jest przekonany, czy wniosek o zwolnienie zapewniłby kontrolę sądową wymaganą art. 5 ust. 4 Konwencji w sytuacji, w której pozbawienie skarżącego wolności nie wynikało z zastosowania środka przewidzianego w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich (umieszczenie w schronisku dla nieletnich), ale wynikało z faktu wydania postanowienia o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu poprawczym na podstawie art. 42 § 2 ustawy. W każdym razie Trybunał nie ma obowiązku ustalania tej kwestii z następujących powodów. 62. Nawet jeżeli wniosek o zwolnienie spełniałby teoretycznie wymogi kontroli sądowej zgodnie z art. 5 ust. 4, nie było tak w sprawie skarżącego. Chociaż art. 5 ust. 4 Konwencji nie nakłada na sąd rozpoznający zażalenie na pozbawienia wolności obowiązku ustosunkowania się do każdego zarzutu podniesionego w odwołaniu przez skarżącego, gwarancje ujęte w tym przepisie byłyby pozbawione znaczenia, gdyby sąd - opierając się na prawie krajowym i praktyce - mógł uznać za nieistotne lub pominąć konkretne fakty przywołane przez osobę pozbawioną wolności, mogące poddać w wątpliwość rzeczywiste istnienie warunków, od których zależy „legalność" pozbawienia wolności w rozumieniu Konwencji (zob. Nikolova przeciwko Bułgarii [WI], skarga nr 31195/96, § 61, ETPC 1999-II). Postanowienie jednak Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy z dnia 9 sierpnia 2012 r. nie zawierało wyjaśnienia podstawy prawnej dalszego pozbawienia wolności skarżącego w schronisku dla nieletnich i jedynie odwoływało się do faktu, że został on oskarżony o popełnienie poważnych czynów karalnych. Co więcej, kwestionowane postanowienie nie odnosiło się do kwestii „legalności" pozbawienia wolności skarżącego w rozumieniu art. 5 ust. 1 Konwencji, co zostało przez Trybunał stwierdzone powyżej. 63. Powyższe rozważania są wystarczające do uznania przez Trybunał, że skarżący nie dysponował odpowiednim środkiem odwoławczym, umożliwiającym kontrolę legalności pozbawienia go wolności, co stanowi naruszenie art. 5 ust. 4 Konwencji. 64. W związku z tym, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia tego przepisu.   III. ZASTOSOWANIE ART. 46 KONWENCJI   65. Art. 46 Konwencji, w istotnym zakresie, stanowi, co następuje:  "1. Wysokie Układające się Strony zobowiązują się do przestrzegania ostatecznego wyroku Trybunału we wszystkich sprawach, w których są stronami.  2. Ostateczny wyrok Trybunału przekazuje się Komitetowi Ministrów, który czuwa nad jego wykonaniem. ..."   66. Trybunał przypomina, że na podstawie art. 46 Konwencji Wysokie Układające się Strony zobowiązały się do przestrzegania ostatecznych wyroków Trybunału we wszystkich sprawach, w których są stronami, zaś nad wykonaniem wyroków czuwa Komitet Ministrów. Wynika z tego m.in., że wyrok, w którym Trybunał stwierdza naruszenie przepisów Konwencji lub jej Protokołów, nakłada na pozwane Państwo prawny obowiązek nie tylko zapłaty stronie pokrzywdzonej odpowiedniej sumy tytułem słusznego zadośćuczynienia, ale również wyboru, przy jednoczesnej kontroli ze strony Komitetu Ministrów, generalnych lub/i, w stosownych przypadkach, indywidualnych środków, których przyjęcie w krajowym porządku prawnym położy kres naruszeniu stwierdzonemu przez Trybunał oraz, na tyle, na ile to możliwe, naprawi konsekwencje tego naruszenia (zob. Menteş i Inni przeciwko Turcji (art. 50), 24 lipca 1998 r., § 24, Raporty 1998-IV; Scozzari i Giunta, [WI], nr skarg 39221/98 i 41963/98, § 249, ETPC 2000-VIII oraz Maestri przeciwko Włochom [WI], skarga nr 39748/98, § 47, ETPC 2004-I). Co do zasady do Trybunału nie należy określenie, jakie środki mogą być odpowiednie do usunięcia konsekwencji naruszenia zgodnie z obowiązkami nałożonymi na pozwane Państwo na podstawie art. 46 Konwencji (zob. Scozzari i Giunta, cyt. powyżej; Brumărescu przeciwko Rumunii (słuszne zadośćuczynienie) [WI], skarga nr 28342/95, § 20, ETPC 2001-I oraz Öcalan przeciwko Turcji [WI], skarga nr 46221/99, § 210, ETPC 2005-IV). Jednakże, w celu udzielenia pomocy pozwanemu Państwu w wywiązaniu się z zobowiązań wynikających z art. 46, Trybunał może wskazać rodzaj środków indywidualnych lub generalnych, które mogłyby zostać podjęte, by położyć kres istniejącej sytuacji (zob. Broniowski przeciwko Polsce [WI], skarga nr 31443/96, § 194, ETPC 2004-V; Scoppola przeciwko Włochom (nr 2) [WI], skarga nr 10249/03, § 148, ETPC 2009; Stanev przeciwko Bułgarii [WI], skarga nr 36760/06, § 255, 17 stycznia 2012 r. oraz Suso Musa przeciwko Malcie, skarga nr 42337/12, § 120, 23 lipca 2013 r.). 67. W ocenie Trybunału, problemy dostrzeżone w sprawie skarżącego mogą następnie stanowić podstawę innych uzasadnionych skarg. W tej kwestii Trybunał zwraca uwagę, że przytoczone w pisemnych uwagach strony trzeciej statystyki Ministerstwa Sprawiedliwości, według stanu na dzień 27 grudnia 2012 r. wskazywały, że sytuacja taka jak skarżącego, może dotyczyć 340 nieletnich, którzy zostali umieszczeni w schroniskach dla nieletnich. W związku z tym oraz mając na uwadze sytuację zidentyfikowaną powyżej (zob. §§ 49-50), Trybunał stwierdza, że dla wykonania niniejszego wyroku wymagane jest podjęcie środków generalnych na poziomie krajowym. 68. Trybunał zauważa ponadto, że kwestie zidentyfikowane w sprawie skarżącego były już podnoszone przez Rzecznika Praw Obywatelskich oraz zwrócono na nie uwagę Ministrowi Sprawiedliwości, który uznał, że wymagają one rozwiązania w drodze nowelizacji prawa (zob. powyżej § 31). Wydaje się jednak, że żadne konkretne działania w tym względzie nie zostały przez Rząd podjęte. Ponadto zmiany ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich wprowadzone ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 r. wydają się nie rozwiązywać problemów zidentyfikowanych przez Trybunał w sprawie skarżącego. W związku z powyższym, pozwane Państwo powinno sięgnąć po środki legislacyjne, lub inne właściwe środki, w celu wyeliminowania praktyki wykształconej na gruncie art. 27 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, mającej zastosowanie we właściwym okresie oraz w celu zapewnienia, by każde pozbawienie nieletniego wolności miało podstawę w postaci orzeczenia sądu. Środki te powinny umożliwić usunięcie obu naruszeń Konwencji, które zostały stwierdzone przez Trybunał w niniejszej sprawie.   III.  ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI   69.  Artykuł 41 Konwencji stanowi: „Jeśli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Protokołów, oraz jeśli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi potrzeba, słuszne zadośćuczynienie pokrzywdzonej stronie.”   A.  Szkoda   70. Skarżący domagał się kwoty 5,000 euro (EUR) za doznaną szkodę niemajątkową w związku z nielegalnym pozbawieniem go wolności.               71. Rząd uznał, że żądana kwota jest zgodna z orzecznictwem Trybunału. 72. Trybunał stwierdza, że skarżący doznał szkody niemajątkowej i uznaje jego roszczenie w całości.   B.  Koszty i wydatki   73. Skarżący nie wnosił o zwrot kosztów i wydatków. C.  Należne odsetki 74.  Trybunał uznaje za właściwe, by odsetki za zwłokę były ustalone zgodnie z marginalną stopą procentową Europejskiego Banku Centralnego, powiększoną o trzy punkty procentowe.   Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE, 1. Uznaje skargę za dopuszczalną;   2. Orzeka, że doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 Konwencji;   3. Orzeka, że doszło do naruszenia art. 5 ust. 4 Konwencji;   4. Orzeka, że:   (a)  pozwane Państwo ma wypłacić skarżącemu, w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym wyrok stanie się ostateczny zgodnie z art. 44 ust. 2 Konwencji, kwotę 5,000 EUR (pięć tysięcy euro), przeliczoną na walutę pozwanego Państwa po kursie obowiązującym w dniu płatności, powiększoną o wszelkie możliwe podatki, tytułem szkody niemajątkowej; (b) od upływu wyżej wskazanego trzymiesięcznego terminu do chwili zapłaty, od powyższej kwoty płatne będą odsetki zwykłe, naliczone według marginalnej stopy procentowej Europejskiego Banku Centralnego, powiększonej o trzy punkty procentowe; Sporządzono w języku angielskim oraz obwieszczono na piśmie w dniu 30 czerwca 2015 r., zgodnie z Regułą 77 ust. 2 i 3 Regulaminu Trybunału. Françoise Elens-Passos Guido Raimondi  Kanclerz Przewodniczący [1] Odpowiedź Ministra Sprawiedliwości została streszczona w raporcie rocznym Rzecznika Praw Obywatelskich za rok 2013, który jest dostępny na stronie Biura RPO (www.brpo.gov.pl)