5881/02

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYİ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   İKİNCİ DAİRE   MEHMET ŞAHİN VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI   (Başvuru no: 5881/02 )   KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ   STRAZBURG   Eylül 2008   İşbu karar AİHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup bazı   şekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (5881/02) no’lu davanın nedeni T.C.   vatandaşları Mehmet Şahin, Ali Ekber Çağlan, Sedat Serçik ve Özgür Barış Mercan’ın   (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) 2 Ağustos 2001 ve 17 Eylül 2001   tarihlerinde Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleşmesi’nin (AİHS)   34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurudur.   Adli yardımdan faydalanan başvuranlar, AİHM önünde Diyarbakır Barosu avukatlarından T.   Elçi tarafından temsil edilmektedirler.   OLAYLAR   DAVANIN KOŞULLARI   Başvuranlar Mehmet Şahin, Ali Ekber Çağlan, Sedat Serçik ve Özgür Barış Mercan sırasıyla   1964, 1973, 1971 ve 1978 doğumludurlar.   A. Başvuranlar Mehmet Şahin, Ali Ekber Çağlan ve Özgür Barış Mercan’ın   yakalanmaları ve gözaltına alınmaları   PKK üyesi olduklarından şüphelenilen başvuranlar bir arama izni uyarınca 10 Nisan 2001   sabahı evlerinde yapılan aramalar neticesinde yakalanmışlardır. Yapılan aramalarda   jandarmalar muhtelif ateşli silahlar, bu silahlara ait mühimmat, el bombaları, bir telsiz ve   sözkonusu yasadışı örgütle bağlantılı birtakım eşya ele geçirmişlerdir.   Nisan 2001 günü saat 10 sularında başvuran Mehmet Şahin sağlık kontrolünden   geçirilmiştir. Yapılan muayene sonucunda düzenlenen raporda, boynun sol tarafında   klaviküler kemik üzerinde 3 cm.’lik bir sıyrık ve sol dirsek iç yüzünde hafif bir ekimotik   alana rastlandığı belirtilmiştir. Doktora göre, sözkonusu ekimozun sarı renkli olması,   hassasiyet olmaması ve başvuranın sebebini hatırlamaması dolayısıyla yaklaşık on gün önce   meydana gelmiş bir darba bağlı oluşmuş olması muhtemeldi. Raporda ayrıca, her iki el   bileğinde kelepçeye ait kızarıklıklar, sırt omurları hizasında 2 cm.’lik bir sıyrık, karın sol   tarafında cerrahi bir müdahaleye bağlı bir yara izi ve sağ kaval kemiği üzerinde hiperpigmente   bir bölge bulunduğu belirtilmiştir. Doktor son olarak, sağ kaval kemiği üzerinde   hiperpigmente alanlar ve başvuranın vücudunun (raporun bu kısmı okunmaz durumdadır) bir   yerinde 1,5 cm.’lik kızarık bir alan bulunduğunu tespit etmiştir.   Başvuran Mehmet Şahin 12, 14, 16, 18 ve 19 Nisan 2001 tarihlerinde başka muayenelerden   geçirilmiştir.   Nisan 2001 tarihinde düzenlenen raporda boyun sol tarafında klaviküler kemik üzerinde 3   cm.’lik bir sıyrık, sol dirsek iç yüzünde hafif sarı renkli bir lezyon, sırt omurları hizasında 2   cm.’lik bir sıyrık ve karın sol tarafında cerrahi bir müdahaleye bağlı bir yara izi ve sağ kaval   kemiği üzerinde hiperpigmente bir bölge bulunduğu belirtilmiştir.   Nisan 2001 tarihinde düzenlenen raporda başvuranın vücudunda herhangi bir darp ya da   cebir izine rastlanmadığı belirtilmiştir.   Nisan 2001 tarihinde yapılan muayenede hiçbir darp ya da cebir izine rastlanmamıştır. Bu   muayene sonunda düzenlenen raporda başvuranın göğsünde ve kalbindeki ağrılardan şikayet   ettiği ve daha önce de bu tür rahatsızlıkları olduğu bildirilmiştir   Nisan 2001 tarihinde düzenlenen raporda kaval üzerinde bulunan eski lezyonlar dışında   herhangi bir darp ya da cebir izine rastlanmadığı belirtilmiştir.   Başvuranlar 19 Nisan 2001 tarihinde Şırnak Cumhuriyet Savcısı’na ifade vermişlerdir.   Başvuran Mehmet Şahin jandarmaların elini tutarak ifadeyi imzalamaya zorladıklarını beyan   etmiştir.   Bu iddia üzerine Cumhuriyet Savcısı daha ayrıntılı bir muayene için hastaneye sevk   edilmesini emretmiştir. Başvuran Mehmet Şahin aynı gün hastaneye sevk edilmiştir. Yapılan   muayene sonucunda kötü muamele gördüğü iddiasında bulunan ilgilinin vücudunda hiçbir   darp ya da cebir izine rastlanmamıştır.   Yine 19 Nisan 2001 tarihinde başvuranlar Şırnak Sulh Ceza Mahkemesi’ne sevk edilmiştir.   Hakim başvuranların tutuklanmalarına karar vermiştir. Mehmet Şahin baskı altında imzaladığı   iddiasıyla polise verdiği ifadeyi hakim karşısında inkar ederek gözaltında kötü muamele   gördüğünü beyan etmiştir.   B. Sedat Serçik’in yakalanması ve gözaltına alınması   PKK’ya yardım ve yataklık ettiğinden şüphelenilen başvuran, 18 Nisan 2001 saat 6 sularında   evinde yapılan arama sonucunda yakalanmıştır.   Başvuran 27 Nisan 2001 tarihinde Cumhuriyet Savcısı’na ifade veren başvuran bilahare sevk   edildiği Sulh Ceza Mahkemesince tutuklanmıştır.   Başvuran 21 Mayıs 2001 tarihinde serbest bırakılmıştır.   C. Başvuranlar aleyhinde açılan ceza davası   Başvuranlar 25 Mayıs 2001 tarihinde PKK’ya yardım ve yataklık etmekle itham edilmişlerdir.   Başvuran Mehmet Şahin 4 Temmuz 2001 tarihli duruşmada jandarmaya verdiği ifadeye ve   gözaltında yapılan soruşturma işlemlerine itiraz etmiştir. Sağlık raporu hakkında sorulan   soruya cevap veren başvuran, kendisine baskı uygulandığını, küfredildiğini, üzerine tazyikli   su sıkıldığını, başına poşet geçirilerek nefessiz bırakıldığını ve bu muamelelerin vücudunda iz   bırakmadığını belirtmiştir. Başvuran, gözaltında psikolojik rahatsızlıklar yaşadığını, bu   nedenle ilaç almak zorunda kaldığını ve cezaevinde sakinleştirici almaya devam ettiğini   belirtmiştir. Duruşma neticesinde Ağır Ceza Mahkemesi başvuranların serbest bırakılmalarına   karar vermiştir.   Ekim 2002’de DGM başvuranların üzerlerine atılı suçlarla ilgili olarak beraatlarına   hükmetmiş, Mehmet Şahin, Ali Ekber Çağlan ve Özgür Barış Mercan hakkında evlerinde ele   geçirilen silah ve mühimmattan dolayı ateşli silahlara ilişkin kanuna muhalefetten suç   duyurusunda bulunulmasına karar vermiştir.   D. İnsan Hakları Derneği’nin raporu   İnsan Hakları Derneği Diyarbakır Şubesi doktoru Mehmet Şahin’in iddialarının doğruluğunun   belirlenmesi için olaylar hakkındaki anlatımının ve ilgiliye yapılan muayene ve tetkiklerin de   yer aldığı bir rapor düzenlemiştir. Bu raporda, başvuranın, 10 Temmuz 2001 tarihinde İHD’ye   başvurduğu, varikosel hastalığından muzdarip olduğu, fiziksel ve ruhsal travmalara bağlı   post-travmatik stres ve majör depresyon geçirdiği belirtilmiş, ancak bu raporun bir sağlık   raporu olmadığına da vurgu yapılmıştır.   İnsan Hakları derneği 6 Mart 2003 tarihinde içinde başvuranın iddialarının ve kendisine   yapılan muayene ve tetkiklerin yer aldığı ikinci bir rapor düzenlemiştir. Raporda kötü   muamele iddialarıyla cezaevi koşulları ve başvuranda gözlenen gastrit, idrar yolu   enfeksiyonu, varikosel, post-travmatik stres ve majör depresyon arasında bir bağlantı olduğu   sonucuna varılmıştır.   Başvuranın sözkonusu raporları yetkili makamların bilgisine sunup sunmadığı konusunda   dosyada herhangi bir bilgi mevcut değildir.   HUKUK   I. AİHS’NİN 3. VE 13. MADDELERİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA   AİHS’nin 3. ve 13. maddelerine atıfta bulunan başvuran Mehmet Şahin jandarmada kötü   muameleye uğradığından ve sözkonusu kötü muamelelerle ilgili olarak suç duyurusunda   bulunabilmesi için etkili bir başvuru yolu bulunmamasından şikayetçi olmaktadır.   AİHM bu şikayetlerin sadece AİHS’nin 3. maddesi yönünden incelenmesinin uygun olacağı   kanaatindedir.   Hükümet, başvuranın yetkili makamlar nezdinde resmi bir şikayette bulunmamış olması   sebebiyle iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle AİHM’yi bu şikayeti reddetmeye   davet etmektedir. Hükümete göre başvuran AİHM önünde dile getirdiği iddialarını ulusal   makamların bilgisine gereği gibi sunmamıştır. Hükümet ayrıca başvuranın tazminat elde   etmek için iç hukukta öngörülen medeni ve idari başvuru yollarını kullanmadığını   savunmaktadır.   Esasa ilişkin olarak Hükümet başvuranın iddialarının mesnetsiz olduğunu savunmaktadır. Bu   çerçevede Hükümet ilgilinin gözaltına alınmadan önce sağlık kontrolünden geçirildiğine,   yapılan muayene sonucunda düzenlenen raporda yakalanmadan önceki döneme ait izlerden   söz edildiğine, gözaltı sırasında ve gözaltı sonunda düzenlenen raporlarda ise yakalamadan   önceki izlerden başka herhangi bir darp ya da cebir izine rastlanmadığının belirtildiğine dikkat   çekmektedir. Hükümet, yapılan muayeneler sırasında başvuranın kendisine kötü muamele   yapıldığına yönelik bir şikayetinin olmadığını not etmektedir.   Kötü muamele iddialarını yetkili makamlara bildirdiğini iddia eden başvuran, yetkili   makamların yasal olarak re’sen bir ceza soruşturması açmakla yükümlü olduklarını   belirtmektedir. Şikayetine konu olan muamelelerle ilgili olarak başvuran, dövüldüğünü,   üzerine tazyikli su sıkıldığını, Filistin askısına alındığını, vücuduna elektrik verildiğini,   hayalarının sıkıldığını, başına bir poşet geçirilmek suretiyle nefessiz bırakıldığını iddia   etmektedir. Başvuran ayrıca gözaltındayken yapılan muayenelerin güvenilir olmadığı   iddiasında bulunmaktadır.   AİHM, bu şikayet aşağıda açıklanan nedenlerle açıkça dayanaktan yoksun olup   kabuledilemez niteliği taşıdığından Hükümetin itirazları hakkında bir karar vermeye gerek   olmadığı kanaatindedir.   AİHM, kötü muamele iddialarının uygun kanıt unsurlarıyla desteklenmesi gerektiğini   hatırlatır (bkz., mutatis mutandis, Klaas – Almanya, 22 Eylül 1993, prg. 30). İddia konusu   olayların tespit edilmesi için AİHM ‘her türlü makul şüphenin ötesinde’ delil kıstasına   başvurur. Böylesi bir delil, itiraza mahal bırakmayacak derecede ciddi, belirgin ve tutarlı   birtakım emare ya da karinelerden doğabilir (İrlanda – Birleşik Krallık, 18 Ocak 1978, prg.   in fine, ve Labita – İtalya, no: 26772/95, prg. 121). Sağlıklı olarak gözaltına alınan bir   kimsenin serbest bırakıldığı sırada yaralanmış olduğu tespit edilirse, bu yaralanmaların   kaynağı hakkında makul bir açıklama yapmak Devlete düşer ki aksi halde AİHS’nin 3.   maddesinin uygulanması gerekir (bkz., diğerleri arasında, Selmouni – Fransa, no: 25803794,   prg. 87).   Mevcut davada başvuran evinde yapılan arama sonucu 10 Nisan 2001 tarihinde yakalanmıştır.   Başvuran gözaltına alınmadan önce sağlık kontrolünden geçirilmiştir. Yapılan kontrol   neticesinde düzenlenen raporda boynun sol tarafında klaviküler kemik üzerinde 3 cm.’lik bir   sıyrık, sol dirsek iç yüzünde hafifçe ekimotik bir alan tespit edilmiştir. Doktora göre   sözkonusu ekimozun on gün önce meydana gelmiş bir darba bağlı olması muhtemeldi.   Raporda ayrıca kelepçelerden kaynaklanan birtakım kızarıklıklar, sırt omurları hizasında 2   cm.’lik bir sıyrık, karnın sol tarafında cerrahi bir müdahaleye bağlı bir yara izi tespit edildiği   belirtilmiştir. Doktor son olarak, sağ kaval kemiği üzerinde hiperpigmente alanlar ve   başvuranın vücudunun (raporun bu kısmı okunmaz durumdadır) bir yerinde 1,5 cm.’lik   kızarık bir alan bulunduğunu tespit etmiştir.   AİHM başvuranın hiçbir şekilde yakalanma koşullarından yakınmadığını ve/veya 10 Nisan   tarihinde yapılan sağlık kontrolünde tespit edilen izlerin yakalandığı sırada meydana   gelmiş olabileceğini iddia etmediğini öncelikle tespit etmektedir. Bu nedenle AİHM   yakalamadan önceki bir döneme ait oldukları cihetle gözaltı başlangıcında yapılan muayene   neticesinde tespit edilen izlerin göz önünde bulundurulmaması gerektiği kanaatindedir.   Daha sonra AİHM, başvuranın gözaltında işkenceye uğradığından şikayetçi olduğunu   gözlemlemektedir. Bu çerçevede AİHM başvuranın gerek gözaltında tutulduğu sırada gerek   gözaltı bitiminde birçok kez sağlık kontrolünden geçirildiğini not etmektedir. 12 Nisan 2001   tarihinde düzenlenen raporda, boynun sol tarafında klaviküler kemik üzerinde 3 cm.’lik bir   sıyrık, sol dirsek iç yüzünde hafif sarı renkli bir lezyon, sırt omurları hizasında 2 cm.’lik bir   sıyrık ve karın sol tarafında cerrahi bir müdahaleye bağlı bir yara izi ve sağ kaval kemiği   üzerinde hiperpigmente bir bölge bulunduğu belirtilmiştir. Kaval kemiği üzerinde eski   lezyonların tespit edildiği 18 Nisan 2001 tarihli muayene hariç bilahare düzenlenen tıbbi   raporlarda herhangi bir darp ya da cebir izinden söz edilmemektedir. AİHM 12 Nisan 2001 ve   Nisan 2001 tarihli raporlarda sözü edilen izlerin gözaltı başlangıcında düzenlenen raporda   da yer alan eski yaralarla ilgili olduğunu tespit etmektedir.   Başvuran serbest bırakıldığı 19 Nisan 2001 tarihinde Cumhuriyet Savcısı’na jandarmaların   kendisini elinden tutmak suretiyle ifadeyi imzalamaya zorladıklarını beyan etmiştir. Bunun   üzerine Savcı olası kötü muamele izlerinin tespiti için başvuranın yeniden sağlık kontrolünden   geçirilmesine karar vermiştir. Aynı gün yapılan muayene neticesinde ilgilinin vücudunda   hiçbir darp ya da cebir izi tespit edilmemiştir.   Ayrıca her ne kadar başvuran tıbbi raporların güvenilirliğine itiraz ediyor ise de,   alıkonulmasının herhangi bir aşamasında gözaltındayken düzenlenen raporlardan birine ulusal   merciler nezdinde itiraz ettiğini ve/veya başka bir doktora muayene olmak için girişimde   bulunduğunu gösteren herhangi bir dosya unsuru mevcut değildir. Başvuran Cumhuriyet   Savcısına ve Sulh Ceza Mahkemesi Hakimi’ne ifade verdiği sırada da muayene koşullarına ya   da raporların güvenilirliğine ilişkin bir itirazda bulunmamıştır. Başvuran 4 Temmuz 2001   tarihli duruşmadaki ifadesinde de itirazda bulunmamıştır.   Başvuranın serbest bırakıldıktan sonra İnsan Hakları derneği Diyarbakır Şubesi’ne   başvurduğu doğrudur. Sözkonusu dernek tarafından verilen 1 Ağustos 2001 ve 6 Mart 2003   tarihli raporlara göre başvuranın iddialarıyla kendisinde gözlenen patolojiler arasında bir   bağlantı kurmak mümkündür. AİHM sözkonusu raporların başvuranın anlattıklarının doğru   olarak kabul edilip edilemeyeceğini belirlemek amacıyla hazırlandığını not etmektedir.   Doktor, elindeki tıbbi verileri başvuranın iddialarından yola çıkarak değerlendirmiştir.   AİHM’ye göre, sözkonusu raporlardan ilki şikayet konusu olaylardan yaklaşık dört ay sonra,   ikincisi ise yaklaşık iki yıl sonra düzenlendiği ve bilhassa da tıbbi rapor niteliği taşımadığı   cihetle bu raporlara dayanarak başvuranın kötü muameleye maruz kaldığı hükmüne   varılamaz.   AİHM, ayrıca, başvuranın 4 Temmuz 2001 tarihinde serbest bırakılmasına rağmen gözaltında   maruz kaldığını iddia ettiği kötü muamelelerle ilgili olarak ulusal makamlar önünde hiçbir   zaman suç duyurusunda bulunmadığını tespit etmektedir. Başvuran, sadece gözaltında verdiği   ifadeye ve bu dönemde gerçekleştirilen soruşturma işlemlerine itiraz etmek için kötü muamele   gördüğünden şikayetçi olmuştur.   Son olarak AİHM, bilhassa sözü edilen muamelelerle ilgili olmak üzere başvuranın olaylara   ilişkin anlatımının zamanla büyük ölçüde değiştiğini not etmektedir. İlgili kötü muamele   gördüğü iddiasını hakim karşısında genel bir tarzda ifade etmiştir. DGM’de yapılan   duruşmada ise başvuran baskıya maruz kaldığını, kendisine küfür edildiğini, üzerine tazyikli   su sıkıldığını, başına bir poşet geçirilmek suretiyle nefessiz bırakıldığını belirtmiştir. AİHM   önünde ise başvuran, tazyikli su sıkılması, Filistin askısına alınma, vücuda elektrik verilmesi,   testislerin sıkılması ve başına poşet geçirilmek suretiyle nefessiz bırakılma gibi muamelelere   maruz kaldığından yakınmaktadır.   Sonuç olarak AİHM incelemesine sunulan kanıt unsurlarının iddia edilen kötü muamelelerin   gerçekleştiği hükmüne varmasına imkan vermediğini değerlendirmektedir.   Yukarıda ifade olunanlar göz önünde bulunduran AİHM, başvuranın, kötü muamele   iddialarına ilişkin yetkili makamlara daha sağlam bir mesnet sunmaksızın daha ayrıntılı   araştırma yapılmasını bekleme hakkı olmadığı kanaatine varmaktadır (bkz., sözgelimi,   Kılıçoğlu – Türkiye, no: 41136/98, 28 Eylül 2004, Koç – Türkiye, no: 24937/94, 14 Kasım   2000, ve Kaplan – Türkiye, no: 24932/94, 19 Eylül 2000). Dolayısıyla adli makamlar   başvuranın iddiaları konusunda ‘etkili bir soruşturma’ yürütme görevlerini yerine   getirmemekle suçlanmazlar.   Bu itibarla sözkonusu şikayet açıkça dayanaktan yoksun olduğundan AİHS’nin 35.   maddesinin 3. ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.   II. AİHS’NİN 5. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA   Başvuranlar bir suç işlediğinden şüphelenilmesi için makul bir gerekçe olmadan   yakalandıklarından ve gözaltı süresinin uzunluğundan şikayetçidirler ve bu bağlamda   AİHS’nin 5. maddesinin 1. ve 3. paragraflarını ileri sürmektedirler.   A. Kabuledilebilirliğe ilişkin   1. Yakalamanın yasallığı   AİHM, 5. maddenin 1. fıkrasının c) bendi anlamında bir alıkoyma sırasında yapılan sorgunun   amacının, yakalamanın dayandığı somut şüpheleri teyit etmek ya da devre dışı bırakmak   suretiyle ceza soruşturmasının tamamlanması olduğunu hatırlatır (Murray – Birleşik Krallık,   Ekim 1994 tarihli karar, prg. 55). Makul şüphenin varlığı tarafsız bir gözlemcinin   sözkonusu şahsın kendisine isnat edilen suçu işlemiş olduğuna ikna olmasını sağlayacak   bulgu ya da bilgilerin var olmasını gerektirir. Ancak neyin ‘makul’ olarak kabul edilebileceği   koşulların tamamına bağlıdır (Fox, Campbell ve Hartley – Birleşik Krallık, 30 Ağustos 1990,   prg. 32).   AİHM mevcut davada başvuranların yasadışı bir örgüte karşı yürütülen bir polis operasyonu   çerçevesinde 10 ve 18 Nisan 2001 tarihlerinde yakalandıklarını tespit etmektedir. Evlerinde   yapılan aramalarda polis birtakım maddi deliller ele geçirmiştir. Aleyhlerinde isnat edilen   suçlarla ilgili olarak Cumhuriyet Savcısı’na ve hakime ifade veren ilgililer bilahare   tutuklanmışlardır. Başvuranlar 25 Mayıs 2001 tarihinde yasadışı bir örgüte üye olmak ve   yardım ve yataklık etmekle suçlanmışlardır.   Yukarıda ifade olunanlar göz önünde bulundurulduğunda şüphelerin gereken düzeye ulaştığı   görülmektedir. Başvuranların özgürlüklerinden mahrum bırakılmaları ile kendilerine yönelik   şüphelerin teyit edilmesi ya da giderilmesi amaçlanmıştır.   Dolayısıyla başvurunun bu bölümü açıkça dayanaktan yoksun olup AİHS’nin 35. maddesinin   3. ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.   2. Gözaltı süresi   Hükümet, iç hukuktaki başvuru yollarının tamamının tüketilmediği itirazında bulunmaktadır.   Hükümet, haklarında beraat kararı verildiği cihetle başvuranların 466 sayılı Kanun temelinde   uğradıkları zararın tazmin edilmesini talep edebileceklerini ifade etmektedir. Hükümet, bu   başvuru yolunu kullanarak maruz kaldığı özgürlük mahrumiyetinden dolayı bir tazminat elde   eden Sedat Serçik’in durumunu örnek göstermektedir.   AİHM, Hükümetin atıfta bulunduğu 466 sayılı Kanun’un kanundışı olarak ya da haksız yere   yakalanan ya da tutuklanan kimselerin Devlete karşı sorumluluk davası açabilmelerini   öngördüğünü not etmektedir. Ancak başvuranlar tazminat elde etmek için iç hukukta başvuru   yolu bulunmamasından değil gözaltı sürelerinden yakınmaktadırlar. Bu çerçevede derhal bir   hakim ya da adli görev yapmaya yasayla yetkili kılınmış diğer bir görevli karşısına çıkarılma   hakkı, özgürlük mahrumiyeti nedeniyle tazminat elde edebilme hakkından ayrılır. 5.   maddenin 3. fıkrası birinci durumla 5. maddenin 5. fıkrası ise ikinci durumla ilgilidir (bkz.,   mutatis mutandis, Yağcı ve Sargın – Türkiye, 8 Haziran 1995 tarihli karar, prg. 44).   Dolayısıyla AİHM, Hükümetin itirazını reddeder.   AİHM, bu şikayetin AİHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça dayanaktan   yoksun olmadığını ve başka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını tespit   etmektedir. Bu itibarla sözkonusu şikayetin kabuledilebilir ilan edilmesi yerinde olacaktır.   B. Esasa ilişkin   Mevcut davada başvuranlar Mehmet Şahin, Ali Ekber Çağlan ve Özgür Barış Mercan’ın   gözaltı süresi 10 Nisan 2001 tarihinde yakalanmalarıyla birlikte başlayarak 19 Nisan 2001   tarihinde tutuklanmaları ile sona ermiştir. Başvuran Sedat Serçik’in gözaltı süresi ise 18 Nisan   tarihinde başlayıp 27 Nisan 2001 tarihinde sona ermiştir. Dolayısıyla her bir gözaltı   dokuz gün sürmüştür.   AİHM, Brogan ve diğerleri davasında (29 Kasım 1988 tarihli karar, prg. 62), toplumu teröre   karşı koruma amacı güdülse dahi, adli denetim olmaksızın dört gün altı saatten fazla süren bir   gözaltı süresinin, AİHS’nin 5/3 maddesinde öngörülen kesin sınırların dışına çıktığına   hükmettiğini anımsatır (bkz. Maçin – Türkiye, no: 52083/99, prg. 25, 4 Mayıs 2006).   Bu nedenle AİHM, başvuranların bir hakim karşısına çıkarılmaksızın dokuz gün süreyle   alıkonulmalarının gerekli olduğunu kabul edemez. Bu itibarla AİHS’nin 5/3 maddesi ihlal   edilmiştir.   III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Manevi tazminat   Başvuranlar Ali Ekber Çağlan, Sedat Serçik ve Özgür Barış Mercan’ın her biri manevi   tazminat olarak 15.000 Euro, başvuran Mehmet Şahin ise 60.000 Euro talep etmektedir.   Hükümet bu meblağlara itiraz etmektedir.   AİHM manevi tazminat olarak başvuranların her birine 2.500 Euro ödenmesinin yerinde   olacağına hükmetmektedir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Başvuranlar, ulusal mahkemeler önündeki masraf ve giderleri için 9.200 Euro; AİHM   önündeki masraf ve giderleri için ise 2.400 Euro talep etmektedirler. Belge olarak başvuranlar   bir çalışma saati dökümü ve İstanbul Barosu’na ait asgari avukatlık ücret tarifesini   sunmaktadırlar.   Hükümet bu meblağlara itiraz etmektedir.   AİHM’nin içtihadı uyarınca bir başvuran yargılama masraf ve giderlerinin iadesini ancak bu   masraf ve giderlerin gerçekliğini, gerekliliğini ve makul nispette olduğunu kanıtladığı   müddetçe elde edebilmektedir.   Elindeki unsurları ve yukarıda anılan kıstasları hesaba katan AİHM ulusal mahkemeler   önündeki yargılamaya ilişkin talebi reddeder. AİHM önünde yapılan yargılama için ise,   Avrupa Konseyi tarafından adli yardım başlığı altında ödenen 850 Euro tutarındaki bölümü   düşülmek üzere başvuranlara ortaklaşa 1.500 Euro ödenmesinin makul olacağı kanaatindedir.   C. Gecikme faizi   AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç   puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM, OYBİRLİĞİ İLE   1. Başvurunun, başvuranların gözaltı süresi yönünden yapılan şikayete ilişkin olarak   kabuledilebilir, geriye kalanının ise kabuledilemez olduğuna ;   2. AİHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine ;   3. a) AİHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ye çevrilmek üzere, miktara yansıtılabilecek   her türlü vergiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından   i. başvuranların her birine 2.500 Euro (iki bin beş yüz Euro) manevi tazminat   ödenmesine ;   ii. Avrupa Konseyi tarafından adli yardım başlığı altında ödenen 850 Euro (sekiz yüz   elli) tutarındaki bölümü düşülmek üzere yargılama masraf ve giderleri için başvuranlara   ortaklaşa 1.500 Euro (bin beş yüz Euro) ödenmesine ;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;   Karar vermiştir.   İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve   3. paragraflarına uygun olarak 30 Eylül 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.