59304/00

WyrokETPCz2005-02-24ECLI:CE:ECHR:2005:0224JUD005930400

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy systematyczne otwieranie i czytanie korespondencji osoby przebywającej w areszcie śledczym, w tym korespondencji z prawnikiem, stanowi naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego i korespondencji gwarantowanego przez art. 8 Konwencji?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że choć ingerencja w korespondencję skarżącego była przewidziana w prawie krajowym (ustawy o areszcie śledczym i regulaminy więzienne), to państwo nie wykazało, że była ona "konieczna w społeczeństwie demokratycznym". Trybunał podkreślił, że argumenty rządu dotyczące charakteru przestępstw skarżącego i interesu państwa w zapewnieniu jego odpowiedzialności karnej nie uzasadniały systematycznej cenzury, zwłaszcza korespondencji z prawnikiem oraz pism niezwiązanych bezpośrednio z toczącym się postępowaniem karnym. Brak wystarczających wyjaśnień ze strony rządu co do konieczności tak szerokiej ingerencji doprowadził do stwierdzenia naruszenia art. 8.

Stan faktyczny

Skarżący, Ramūnas Jankaukas, były policjant z Litwy, został aresztowany 12 marca 1999 r. pod zarzutem korupcji i nadużycia stanowiska, a następnie skazany na osiem lat więzienia. W trakcie pobytu w areszcie śledczym władze więzienne systematycznie otwierały i czytały jego korespondencję z władzami litewskimi, organizacjami pozarządowymi oraz osobami prywatnymi, w tym z rodziną, krewnymi i prawnikiem. Skarżący utrzymywał, że ocenzurowano ponad 360 jego listów.

Rozstrzygnięcie

Trybunał jednogłośnie stwierdził naruszenie art. 8 Konwencji. Zasądził na rzecz skarżącego 1000 euro tytułem zadośćuczynienia za szkody niemajątkowe oraz 3000 euro tytułem zwrotu kosztów i wydatków na podstawie art. 41 Konwencji.

Pełny tekst orzeczenia

© Translations published on http://stofnanir.hi.is/mannrettindastofnun/domareifanir_pdf Permission to re-publish this translation has been granted by http://stofnanir.hi.is/mannrettindastofnun/en/node/201 for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC. Jankauskas gegn Litháen Dómur frá 24. febrúar 2005 Mál nr. 59304/00 8. gr. Réttur til friðhelgi einkalífs og fjölskyldu Fangar. Bréfaskipti. 1. Málsatvik Kærandi, Ramūnas Jankaukas, er litháenskur ríkisborgari, fæddur 1972 og býr í Litháen. Hann er fyrrverandi lögreglumaður. Þann 12. mars 1999, meðan kærandi gegndi enn starfi lögreglumanns, var hann handtekinn og úrskurðaður í gæsluvarðhald vegna gruns um spillingu í opinberu starfi og misnotkun stöðu sinnar. Var talin hætta á því að hann reyndi að komast undan eða hafa áhrif á vitni. Þann 3. október 2000 var hann fundinn sekur um framangreind brot og dæmdur til átta ára fangelsisvistar. 2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum Kæran Kærandi hélt því fram að meðan hann sat í gæsluvarðhaldi hefðu fangelsisyfirvöld opnað og lesið bréfaskipti sín við litháensk stjórnvöld, óopinber samtök og einkaaðila svo sem fjölskyldu sína, ættingja og lögmann sinn. Kærandi taldi fangelsisyfirvöld hafa brotið gegn rétti sínum til bréfaskipta skv. 8. gr. MSE þegar þau opnuðu og lásu meira en 360 bréfa hans. Niðurstaða Dómstóllinn tók fyrst fram að málið varðaði ekki meinta ritskoðun á bréfaskiptum kæranda við Mannréttindadómstólinn sjálfan, en sá hluti kærunnar hafði verið lýstur ótækur til efnismeðferðar skv. 1. mgr. 35. gr. sáttmálans. Sá hluti kærunnar sem var tækur til efnismeðferðar varðaði bréfaskipti kæranda við stjórnvöld, samtök og einkaaðila á meðan hann var í varðhaldi. Ríkisstjórn Litháen neitaði ekki að bréf kæranda hefðu verið ritskoðuð af fangelsisstjórnvöldum enda hefði það verið heimilt samkvæmt ákvæði þarlendra laga um gæsluvarðhald og reglum fangelsisins. Taldi hún ritskoðunina hafa verið nauðsynlega með tilliti til eðlis brota kæranda, stöðu hans og þeirra hagsmuna ríkisins að tryggja að kærandi yrði látinn svara til saka. Dómstóllinn féllst á að mælt hefði verið fyrir um takmörkunina í lögum. Hvað varðaði nauðsyn takmörkunarinnar í lýðræðislegu þjóðfélagi gætu framangreindar röksemdir ríkisins að mati dómstólsins ekki réttlætt að fangelsisstjórnvöld skoðuðu kerfisbundið bréfaskipti kæranda eins og gert var. Átti þetta sérstaklega við um ritskoðun bréfaskipta við lögmann hans og bréf varðandi fangelsisvist hans og annað ótengt saksókn málsins gegn honum. Þegar á allt var litið taldi dómstóllinn ríkisstjórn Litháen ekki hafa gefið fullnægjandi skýringar á því af hverju takmörkun á rétti kæranda til bréfaskipta hefði verið nauðsynleg í lýðræðislegu þjóðfélagi. Var það því einróma niðurstaða dómstólsins að brotið hefði verið gegn rétti kæranda skv. 8. gr. og dæmdi hann kæranda 1.000 evrur í miskabætur og 3.000 evrur í kostnað og útgjöld á grundvelli 41. gr.