59640/00

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYİ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   EVRİM ÇİFTÇİ - TÜRKİYE DAVASI   (Başvuru no: 59640/00)   KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ   STRAZBURG   Kasım 2005   İşbu karar AİHS’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup,   şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (59640/00) başvuru no’lu davanın nedeni   T.C. vatandaşı Evrim Çiftçi’nin (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne 2 Haziran   tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin Temel İnsan Haklarını güvence altına   alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.   OLAYLAR   Başvuran, 15 Ocak 1997 tarihinde İstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi   ekipleri tarafından yasadışı örgüt DHP (Devrimci Halk Partisi) üyesi olma suçuyla   yakalanarak gözaltına alınmıştır.   Başvuran, 19 Ocak 1997 tarihinde DHP’ye bağlı olduğunu teyit eden belgeyi imzalamıştır.   Başvuran 29 Ocak 1997 tarihinde önce İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM)   Cumhuriyet Savcısı, ardından DGM yetkili hakimi karşısına çıkarılmış, yetkili hakim   kararıyla tutuklu yargılanmasına karar verilmiştir.   Cumhuriyet Savcısı ve yetkili hakim karşısında başvuran hakkında yapılan suçlamaları   reddetmiştir.   Cumhuriyet Savcısı 3 Nisan 1997 tarihinde başvuranı silahlı bir çeteye katılma suçu ile itham   etmiş, TCK’nın 169. ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddeleri uyarınca   mahkumiyetini talep etmiştir.   Başvuran 6 Haziran 1997 tarihinde şartlı salıverilme hakkından yararlanmıştır.   DGM, 19 Ekim 1998 tarihli bir kararla başvuranı üç yıl dokuz ay hapis cezasına çarptırmıştır.   Mahkeme kararında, kanıt unsurlarının, arama tutanaklarının ve bilirkişi raporlarının   Cumhuriyet Savcısı’nın iddialarını teyit eder nitelikte olduğuna hükmetmiştir.   Başvuran Yargıtay’da temyize gitmiştir. Yargıtay 28 Şubat 2000 tarihinde İlk derece   mahkemesi’nin kararını onamıştır.   HUKUK AÇISINDAN   I. AİHS’NİN 6 § 1. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI   Başvuran, bünyesinde askeri bir hakimi bulundurması nedeniyle İstanbul Devlet Güvenlik   Mahkemesi’nin tarafsız ve bağımsız bir mahkeme niteliğini taşımadığını ve adil bir yargılama   güvencesini sağlayamayacağını iddia etmektedir.   Başvuran, İlk derece mahkemesi’ndeki yargılama sırasında avukat bulundurma hakkından   yararlanamaması nedeniyle davanın hakkaniyete uygun olmadığını iddia etmekte, bu   doğrultuda AİHS’nin 6 § 1. maddesini öne sürmektedir.   A. Kabuledilebilirlik hakkında   Hükümet, DGM’nin bağımsız ve tarafsız bir yapıda olmadığına ilişkin şikayetle ilgili nihai   kararın yine bu mahkeme tarafından verildiğini ifade etmektedir. Hükümet bu doğrultuda   olayların meydana geldiği dönemdeki iç hukuka göre Yargıtay’ın Devlet Güvenlik   Mahkemeleri’nin yapısına dair görüş bildirme yetkisinin bulunmadığını, temyiz başvurusunun   iç hukukta bu sorunu giderecek etkili bir başvuru olmadığını savunmaktadır. Bu nedenle   başvuranın DGM’nin 19 Ekim 1998 tarihinde vermiş olduğu kararından itibaren altı ay   içerisinde başvuruda bulunması gerekirdi.   Başvuran bu tespite karşı çıkmaktadır.   AİHM, benzer şikayetlerin Özdemir-Türkiye davasında da dile getirildiğini hatırlatmış,   (no:59659/00 § 26, 6 Şubat 2003) bu neticeyi değiştirecek hiçbir unsurun bulunmadığı   sonucuna varmıştır. Dolayısıyla Hükümetin yapmış olduğu itiraz reddedilmektedir.   AİHM, mahkemenin bu yöndeki içtihatları (Bkz. Incal-Türkiye kararı 9 Haziran 1998, 1998-   IV ve Çıraklar-Türkiye kararı, 28 Ekim 1998, 1998-VII) ve mahkemeye sunulan unsurlar   ışığında başvurunun esas bakımından incelenmesi gerektiğine itibar etmekte ve başvuruyu   kabuledilemez bulmak için bir gerekçe bulunmadığını eklemektedir.   B. Esasa ilişkin   1. İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığına ve tarafsızlığına ilişkin   Mahkeme daha önceki kararlarda buna benzer pek çok şikayetlerin dile getirildiğini ve   bunların AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını belirtmektedir. (Bkz. söz edilen   Özel kararı, §§ 33-34, ve Özdemir kararı, §§ 35-36).   AİHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir   tespiti ve delili sunmadığını kaydetmekte, bunun yanı sıra aralarında askeri bir hakimin de yer   aldığı Devlet Güvenlik Mahkemesi karşısında başvuranın TCK’ya dayalı suçlardan   yargılanması konusunda endişe duymasının anlaşılabilir olduğu tespitinde bulunmaktadır.   Başvuran, hakkında açılan davada Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararını yabancı   gerekçelere dayandırdığı şüphesini duyabilir. Bu nedenle başvuranın bu yargı makamının   tarafsız ve bağımsız olmadığı yönündeki şüphelerinin dikkate alınması gerekmektedir. (sözü   edilen Incal kararı s. 1573, § 72 ).   AİHM, başvuranı yargılayıp mahkum eden İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin   AİHS’nin 6 § 1. maddesi uyarınca bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğini taşımadığı   sonucuna varmıştır.   2. Yargı Sürecinin adilliği hakkında   AİHM, daha önce de benzer kararlarda dile getirdiği üzere bağımsızlıktan ve tarafsızlıktan   yoksun bir mahkemenin kendi yargısına tabi olan kişilere her halükârda adil bir yargılamayı   garanti edemeyeceği hükmüne varıldığını hatırlatmaktadır.   Bu yöndeki bir ihlalin tespiti ışığında, Mahkeme başvuranın adil yargılanma hakkının ihlal   edildiği şikayetini ayrıca incelemeyi gerekli görmemektedir. (Bkz. diğerleri arasında sözü   edilen Çıraklar kararı, s. 3074, §§ 44-45).   II. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASI   A. Maddi ve Manevi Tazminat   Başvuran uğradığı maddi zararda takdiri AİHM’ye bırakmaktadır. Manevi zarar olarak,   50.000 Fransız Frangı (FF), yaklaşık 7.622 Euro talep etmektedir.   Hükümet bu miktarları aşırı olarak nitelendirmektedir.   İddia edilen maddi tazminata ilişkin olarak AİHM, Devlet Güvenlik Mahkemesi önündeki   sürecin Sözleşme’nin ihlali meydana gelmeseydi nasıl sonuçlanacağına ilişkin bir yargıda   bulunamayacağından başvuranlara bu yönde bir tazminat ödenmesini gerekli görmemektedir.   (Findlay-İngiltere kararı, 25 Şubat 1997, s.284, § 85).   Manevi tazminatla ilgili olarak AİHM, olayların mevcut koşulları dikkate alındığında ihlal   kararının tespitinin adil tazmin için başlı başına yeterli olduğuna karar vermiştir. (Sözü edilen   Çıraklar kararı, s. 3074, § 49).   Sözleşme tarafından öngörülen bağımsızlık ve tarafsızlık koşullarını yerine getirmeyen bir   mahkeme tarafından mahkumiyet kararı alındığında, ilgilinin talebi doğrultusunda yeni bir   sürecin ya da yargılamanın başlatılması ilke olarak tespit edilen ihlalin giderilmesi   bakımından uygun bir yöntemi oluşturur (Bkz. Öcalan-Türkiye Büyük Daire kararı, no:   46221/99, AİHM 2005-...).   B. Masraf ve harcamalar   Başvuran, masraf ve harcamalar için 10.000 FF, yani 1.524 Euro talep etmektedir.   Hükümet bu talebin kanıtlanmadığına itibar etmektedir.   Mevcut durumda sunulan deliller ve Mahkemenin bu yöndeki yerleşik içtihadı ışığında   Mahkeme, başvurana AİHM nezdinde yapmış olduğu harcamalar için 1.500 Euro ödenmesini   kararlaştırmıştır.   C. Gecikme Faizi   AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3   puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,   1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlıktan ve tarafsızlıktan yoksun olması   nedeniyle AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AİHS’nin 6. maddesine ilişkin diğer şikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;   4. Mevcut kararın adil tazmin için başlı başına yeterli olduğuna;   5. a) AİHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden   Y.T.L.’ye çevrilmek üzere, Savunmacı Hükümetin başvurana masraf ve harcamalar için 1.500   (bin beş yüz) Euro ödemesine;   b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez   Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizin   uygulanmasına;   6. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMİŞTİR.   İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.   maddelerine uygun olarak 29 Kasım 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.   5