59769/00

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   EROĞLU - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 59769/00)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Eylül 2006   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup,   ꢀekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (59769/00) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu ülke   vatandaꢀı Mesut Eroğlu’nun (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 16 Haziran   tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) Temel Đnsan Haklarını güvence   altına alan34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul barosu avukatlarından Ö.Erdem tarafından temsil   edilmektedir.   OLAYLAR   doğumlu baꢀvuran Đstanbul Kadıköy’de ikamet etmektedir.   PKK bünyesinde eylem yapmaktan aranan baꢀvuran 6 Kasım 1996 tarihinde bir gösteri   sırasında yakalanarak gözaltına alınmıꢀtır.   Baꢀvuran 8 Kasım 1996 tarihinde polise vermiꢀ olduğu ifadesinde aleyhinde yapılan   suçlamalara karꢀı çıkmıꢀtır.   Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Savcısı 19 Kasım 1996 tarihli bir iddianame   ile baꢀvuran hakkında kamu davası açmıꢀ ve TCK’nın 169. ve 3713 sayılı Terörle Mücadele   Kanunu’nun 5. maddelerinin uygulanmasını talep etmiꢀtir.   Aralarında askeri bir hakimin de yer aldığı DGM heyeti 26 Ağustos 1998 tarihinde hakkında   yapılan ithamlardan suçlu bulmuꢀ ve baꢀvuranı üç yıl hapis cezasına çarptırmıꢀtır.   Yargıtay 16 Aralık 1999 tarihinde temyizine gidilen kararı onamıꢀtır.   HUKUK AÇISINDAN   I. AĐHS’NĐN 6 § 1. ve 14. MADDELERĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   A. Kabuledilebilirlik hakkında   Baꢀvuran kendisini yargılayıp mahkum eden DGM mahkemesi heyeti arasında askeri bir   hakimin bulunması nedeniyle bu mahkemenin bağımsız ve tarafsız olmayıꢀından ꢀikayetçi   olmakta bu yönde AĐHS’nin 6 § 1. maddesine atıfta bulunmaktadır.   Baꢀvuran ayrıca, DGM tarafından hükmedilen cezalar ile umumi hukukta diğer mahkemeler   tarafından tutulu bulundurma hakkında alınan kararlar arasında farklılıklar bulunduğundan   ꢀikayetçi olmakta ve AĐHS’nin 6. maddesiyle birlikte 14. maddesinin ihlal edildiğini ileri   sürmektedir.   Baꢀvuran 17 ꢁubat 2006 tarihli yazılı görüꢀlerinde AĐHS’nin 5 § 3. ve 3. maddelerinin ihlal   edildiğini öne sürmüꢀtür.   Hükümet bir ihlalinin olduğuna karꢀı çıkmakta ve AĐHM’den baꢀvuranın ꢀikayetlerinin   kabuledilemez ilan edilmesi talebinde bulunmaktadır.   AĐHM, baꢀvuran tarafından 17 ꢁubat 2006 tarihinde yazılı olarak Sözleꢀmenin 5 § 3. ve 3.   maddelerine dair yapılan ꢀikayetlerin geç yapıldığı ve AĐHS’nin 35 § 4. maddesinin   uygulanmasına istinaden reddedilmesi gerektiği tespitini yapmaktadır.   AĐHS’nin 6. maddesiyle birlikte 14. maddesi hakkında yapılan ꢀikayet ile ilgili olarak AĐHM,   yapılan suçlamanın yasadıꢀı bir örgüte yardım ve yataklık etmek gibi Türk hukukunda   «terörist» eylemler için nitelendirilen ağır bir suç kapsamında olduğunu not etmekte, Devlet   Güvenlik Mahkemelerinin yapısına ve iꢀleyiꢀine dair 2845 sayılı Kanun’un «terörist» olmakla   itham edilen herkesin, özellikle cezaların infaz usulünde ve gözaltı süresinin   sınırlandırılmasında umumi hukuka göre daha az elveriꢀli bir muameleye tabi tutulmasını   öngördüğünü hatırlatmaktadır. Sözü edilen ayrım farklı gruplardaki kiꢀiler arasında değil   ağırlık derecesini yasayı uygulamadan sorumluların belirlediği değiꢀik türdeki suçlar   arasındadır. Bu doğrultuda, AĐHS’ye aykırı olarak bir «ayrımın» mevcut olduğu neticesine   varacak hiçbir unsur bulunmamaktadır (Bkz. Gerger-Türkiye kararı, no: 24919/94, 8 Temmuz   1999).   ꢁikayetin bu bölümü AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca dayanaktan yoksun bulunmakta ve   § 4. maddenin uygulanması gereğince reddedilmektedir.   AĐHM, yerleꢀik içtihadından doğan kıstaslar (Bkz. özellikle Çıraklar-Türkiye kararı, 28 Ekim   1998) ve sunulan delillerin bütünü ıꢀığında baꢀvuranın Devlet Güvenlik Mahkemesi   bünyesinde askeri bir hakimin yer almasına dair ꢀikayetinin esastan incelenmesi gerektiğine   itibar etmektedir. Ayrıca kabuledilemezliğe iliꢀkin hiçbir gerekçe yer almamaktadır.   B. Esas hakkında   AĐHM, daha önceki kararlarda buna benzer pek çok ꢀikayetlerin dile getirildiğini ve bunların   AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını belirtmektedir. (Bkz. Özel kararı ve   Özdemir-Türkiye kararı no: 59659/00 6 ꢁubat 2003).   AĐHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir   tespiti ve delili sunmadığını kaydetmekte, bunun yanı sıra aralarında askeri bir hakimin de yer   aldığı Devlet Güvenlik Mahkemesi karꢀısında baꢀvuranın «ulusal güvenliğe» dayalı suçlardan   yargılanması konusunda endiꢀe duymasının anlaꢀılabilir olduğu tespitinde bulunmaktadır.   Baꢀvuran, hakkında açılan davada Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararını yabancı   gerekçelere dayandırdığı yönünde bir ꢀüphe duyabilir. Bu nedenle baꢀvuranın bu yargı   makamının tarafsız ve bağımsız olmadığı yönündeki ꢀüphelerinin dikkate alınması gerekir.   (Incal-Türkiye kararı, 9 Haziran 1998).   AĐHM, baꢀvuranı yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin 6 § 1. madde   uyarınca bağımsız ve tarafsız olmadığı sonucuna varmıꢀtır.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI   A. Maddi ve manevi tazminat   Baꢀvuran 250.000 Euro maddi zarara uğradığını iddia etmekte, ayrıca 50.000 Euro manevi   tazminat talep etmektedir.   Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.   Öne sürülen maddi zarara iliꢀkin AĐHM, Devlet Güvenlik Mahkemesi önündeki sürecin   Sözleꢀmenin ihlali ile sonuçlanmadığı haller üzerinde durmadığını kaydederek baꢀvurana bu   yönde bir tazminat ödenmesine gerek olmadığını ifade etmektedir. (Bkz. Findlay-Đngiltere   kararı, 25 ꢁubat 1997).   AĐHM, manevi tazminatla ilgili olarak, ihlal kararının tespitinin öne sürülen manevi zarar   açısından baꢀlı baꢀına bir manevi tazmini oluꢀturduğunu kaydetmektedir.   Sözleꢀme tarafından öngörülen bağımsızlık ve tarafsızlık koꢀullarını yerine getirmeyen bir   mahkeme tarafından mahkumiyet kararı alındığında, ilgilinin talebi doğrultusunda yeni bir   sürecin ya da yargılamanın baꢀlatılması, ilke olarak tespit edilen ihlalin giderilmesi   bakımından uygun bir yöntemi oluꢀturur (Bkz. Öcalan-Türkiye Büyük Daire kararı, no:   46221/99, AĐHM 2005-...).   B. Masraf ve harcamalar   Baꢀvuran iç hukukta ve AĐHM nezdinde yapmıꢀ olduğu yargı giderleri için 15.000 Euro talep   etmektedir.   Hükümet bu miktara karꢀı çıkmıꢀtır.   Mahkemeye sunulan unsurlar ve bu yöndeki yerleꢀik içtihat doğrultusunda AĐHM, tüm yargı   giderleri için baꢀvurana 800 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.   C. Gecikme Faizi   Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   faiz oranına 3 puanlık bir artıꢀ eklenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvuranın Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme   olmadığına dair ꢀikayetinin kabuledilebilir, bunun dıꢀında kalanların kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) Đhlal tespitinin manevi zarar için baꢀlı baꢀına bir adil tazmini oluꢀturduğuna;   b) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ ye çevrilmek ve miktara yansıtılabilecek her   türlü vergiden muaf tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin baꢀvurana masraf ve harcamalar   için 800 (sekiz yüz) Euro ödemesine;   c) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez   Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin   uygulanmasına;   4. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.   maddelerine uygun olarak 21 Eylül 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   5