5983/22;10873/22;13726/22

WyrokETPCz2023-12-14ECLI:CE:ECHR:2023:1214JUD000598322

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przewlekłość postępowań cywilnych i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym naruszyły prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie z art. 6 ust. 1 Konwencji oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego z art. 13 Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że długość postępowań cywilnych w sprawach skarżących była nadmierna i nie spełniała wymogu „rozsądnego terminu”, oceniając ją w świetle okoliczności sprawy, złożoności, zachowania stron i organów oraz znaczenia sprawy dla skarżących. Dodatkowo, Trybunał stwierdził, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do tych skarg, co stanowiło naruszenie art. 13 Konwencji. Trybunał oparł się na swoim ugruntowanym orzecznictwie, w tym na sprawie Rutkowski i Inni, nie znajdując żadnego faktu ani argumentu uzasadniającego łączną długość postępowań na poziomie krajowym.
Stan faktyczny
Skarżący, Piotr Królak, Andrzej Królak, Kazimierz Iwankiewicz i Krzysztof Nawrot, wnieśli skargi dotyczące przewlekłości postępowań cywilnych toczących się przed sądami krajowymi w Polsce. Postępowania te trwały od ponad 5 do ponad 10 lat i w momencie składania skarg do ETPCz nadal były w toku. Skarżący zarzucili również brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym w związku z tą przewlekłością.
Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: postanawia połączyć skargi; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy; uznaje skargi za dopuszczalne; stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowania cywilnego i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym; stwierdza, że pozwane państwo powinno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności; stwierdza, że od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot.

Pełny tekst orzeczenia

© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC       SEKCJA PIERWSZA SPRAWA KRÓLAK I INNI przeciwko POLSCE (Skargi nr 5983/22 i 2 inne – zob. załączony wykaz)     WYROK         STRASBURG 14 grudnia 2023 r. Wyrok ten stał się ostateczny, lecz może podlegać korekcie wydawniczej. W sprawie Królak i Inni przeciwko Polsce Europejski Trybunał Praw Człowieka (sekcja pierwsza), zasiadając jako Komitet w składzie:  Lətif Hüseynov, Przewodniczący,  Krzysztof Wojtyczek,  Ivana Jelić, Sędziowie, oraz Viktoriya Maradudina, p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji, obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2023 r., wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu: POSTĘPOWANIE 1.  Sprawa wywodzi się ze skarg przeciwko Polsce, wniesionych do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) w różnych terminach wskazanych w załączonej tabeli. 2.  Skargi zostały zakomunikowane Rządowi polskiemu („Rząd”). FAKTY 3.  Wykaz skarżących oraz informacje istotne dla skarg zostały przedstawione w załączonej tabeli. 4.  Skarżący zarzucili przewlekłość postępowania cywilnego oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym. PRAWO  POŁĄCZENIE SKARG 5.  Mając na uwadze podobny charakter skarg, Trybunał uznaje za stosowne rozstrzygnąć je łącznie w jednym wyroku.   WNIOSEK RZĄDU O SKREŚLENIE SKARG NA PODSTAWIE ARTYKUŁU 37 UST. 1 KONWENCJI 6.  We wszystkich trzech skargach Rząd przedłożył deklaracje jednostronne, które nie stanowiły wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że poszanowanie praw człowieka w rozumieniu Konwencji nie wymaga od Trybunału dalszego badania sprawy (art. 37 ust. 1 in fine). Trybunał odrzuca wniosek Rządu o skreślenie skarg i w związku z tym będzie kontynuował badanie przedmiotu spraw (zob. Tahsin Acar przeciwko Turcji (kwestia wstępna) [WI], nr 26307/95, pkt 75, ETPC 2003‑VI). ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 6 UST. 1 I ART. 13 KONWENCJI 7.  Skarżący zarzucili, że czas trwania postępowania cywilnego był niezgodny z wymogiem „rozsądnego terminu” i że w związku z tym byli pozbawieni skutecznego środka odwoławczego. Powołali się na art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji. 8.  Trybunał podkreśla, że rozsądny charakter czasu trwania postępowania należy oceniać w świetle okoliczności sprawy i z uwzględnieniem następujących kryteriów: złożoności sprawy, zachowania skarżących i odnośnych organów oraz znaczenia sprawy dla interesów skarżących (zob. m.in. Frydlender przeciwko Francji [WI], nr 30979/96, pkt 43, ETPC 2000-VII). 9.  Już w precedensowej sprawie Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, nr 72287/10 i 2 inne, 7 lipca 2015 r. Trybunał stwierdził naruszenie art. 6 Konwencji w odniesieniu do długości postępowania sądowego. 10.  Po zapoznaniu się z całym przedstawionym mu materiałem Trybunał nie ustalił żadnego faktu ani argumentu mogącego uzasadnić łączną długość postępowań na poziomie krajowym. Mając na względzie swoje orzecznictwo, Trybunał stwierdza, że długość postępowań w przedmiotowej sprawie była nadmierna i nie spełniała wymogu „rozsądnego terminu”. 11.  Trybunał zauważa ponadto, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do tych skarg. 12.  Skargi te są zatem dopuszczalne i ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Konwencji. ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI 13.  Uwzględniając dokumenty znajdujące się w jego posiadaniu oraz swoje orzecznictwo (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Rutkowski i Inni), Trybunał uważa za zasadne zasądzenie kwot wskazanych w załączonej tabeli. Z POWYŻSZYCH WZGLĘDÓW TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE postanawia połączyć skargi; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy; uznaje skargi za dopuszczalne; stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowania cywilnego i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym; stwierdza (a)  że pozwane państwo powinno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności; (b)  że od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe. Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie w dniu 14 grudnia 2023 r. zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.  Viktoriya Maradudina Lətif Hüseynov po. Zastępcy Kanclerza Sekcji Przewodniczący       ZAŁĄCZNIK Wykaz skarg zawierających zarzuty na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji (przewlekłość postępowania cywilnego oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym) Lp. Skarga nr Data złożenia Imię i nazwisko skarżącego Rok urodzenia   Imię i nazwisko oraz adres zamieszkania/siedziby pełnomocnika Wszczęcie postępowania Zakończenie postępowania Łączny czas trwania Instancje Decyzja krajowa w sprawie skargi na mocy ustawy z 2004 r. Kwota zasądzona przez sąd krajowy (w PLN) Kwota zasądzona tytułem szkody niemajątkowej oraz zwrotu kosztów na jednego skarżącego/jedno gospodarstwo domowe (w EUR)[1]     5983/22 13.01.2022 Gospodarstwo domowe Piotr KRÓLAK Andrzej KRÓLAK   Kinga Stefańska-Królak Warszawa 02.08.2013   w toku   Ponad 10 lat, 2 miesiące i 12 dni 1 instancja   Sąd Apelacyjny w Warszawie, 16.12.2021, 2000 PLN (każdy skarżący) łącznie na rzecz obu skarżących     10873/22 11.02.2022 Kazimierz IWANKIEWICZ     08.11.2017   w toku   Ponad 5 lat, 11 miesięcy i 6 dni 1 instancja   Sąd Apelacyjny w Poznaniu, 30.08.2021, sygn. akt I AS 75/21, 2000 PLN           13726/22 24.02.2022 Krzysztof NAWROT     28.07.2015   w toku   Ponad 8 lat, 2 miesiące i 16 dni 2 instancje   Sąd Apelacyjny w Warszawie, 16.04.2021, sygn. akt I AS 41/21, 3000 PLN   [1] Powiększona o wszelkie podatki należne od skarżących.

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 21.07.2026. · Źródło