5983/22;10873/22;13726/22
WyrokETPCz2023-12-14ECLI:CE:ECHR:2023:1214JUD000598322
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewlekłość postępowań cywilnych i brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym naruszyły prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie z art. 6 ust. 1 Konwencji oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego z art. 13 Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że długość postępowań cywilnych w sprawach skarżących była nadmierna i nie spełniała wymogu „rozsądnego terminu”, oceniając ją w świetle okoliczności sprawy, złożoności, zachowania stron i organów oraz znaczenia sprawy dla skarżących. Dodatkowo, Trybunał stwierdził, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do tych skarg, co stanowiło naruszenie art. 13 Konwencji. Trybunał oparł się na swoim ugruntowanym orzecznictwie, w tym na sprawie Rutkowski i Inni, nie znajdując żadnego faktu ani argumentu uzasadniającego łączną długość postępowań na poziomie krajowym.Stan faktyczny
Skarżący, Piotr Królak, Andrzej Królak, Kazimierz Iwankiewicz i Krzysztof Nawrot, wnieśli skargi dotyczące przewlekłości postępowań cywilnych toczących się przed sądami krajowymi w Polsce. Postępowania te trwały od ponad 5 do ponad 10 lat i w momencie składania skarg do ETPCz nadal były w toku. Skarżący zarzucili również brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym w związku z tą przewlekłością.Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: postanawia połączyć skargi; oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy; uznaje skargi za dopuszczalne; stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowania cywilnego i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym; stwierdza, że pozwane państwo powinno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności; stwierdza, że od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot.Pełny tekst orzeczenia
© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC
© Ministerstwo Sprawiedliwości, www.gov.pl/web/sprawiedliwosc [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC
SEKCJA PIERWSZA
SPRAWA KRÓLAK I INNI przeciwko POLSCE
(Skargi nr 5983/22 i 2 inne – zob. załączony wykaz)
WYROK
STRASBURG
14 grudnia 2023 r.
Wyrok ten stał się ostateczny, lecz może podlegać korekcie wydawniczej.
W sprawie Królak i Inni przeciwko Polsce
Europejski Trybunał Praw Człowieka (sekcja pierwsza), zasiadając jako Komitet w składzie:
Lətif Hüseynov, Przewodniczący,
Krzysztof Wojtyczek,
Ivana Jelić, Sędziowie,
oraz Viktoriya Maradudina, p.o. Zastępcy Kanclerza Sekcji,
obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2023 r.,
wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:
POSTĘPOWANIE
1. Sprawa wywodzi się ze skarg przeciwko Polsce, wniesionych do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) w różnych terminach wskazanych w załączonej tabeli.
2. Skargi zostały zakomunikowane Rządowi polskiemu („Rząd”).
FAKTY
3. Wykaz skarżących oraz informacje istotne dla skarg zostały przedstawione w załączonej tabeli.
4. Skarżący zarzucili przewlekłość postępowania cywilnego oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym.
PRAWO
POŁĄCZENIE SKARG
5. Mając na uwadze podobny charakter skarg, Trybunał uznaje za stosowne rozstrzygnąć je łącznie w jednym wyroku.
WNIOSEK RZĄDU O SKREŚLENIE SKARG NA PODSTAWIE ARTYKUŁU 37 UST. 1 KONWENCJI
6. We wszystkich trzech skargach Rząd przedłożył deklaracje jednostronne, które nie stanowiły wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że poszanowanie praw człowieka w rozumieniu Konwencji nie wymaga od Trybunału dalszego badania sprawy (art. 37 ust. 1 in fine). Trybunał odrzuca wniosek Rządu o skreślenie skarg i w związku z tym będzie kontynuował badanie przedmiotu spraw (zob. Tahsin Acar przeciwko Turcji (kwestia wstępna) [WI], nr 26307/95, pkt 75, ETPC 2003‑VI).
ZARZUCANE NARUSZENIE ART. 6 UST. 1 I ART. 13 KONWENCJI
7. Skarżący zarzucili, że czas trwania postępowania cywilnego był niezgodny z wymogiem „rozsądnego terminu” i że w związku z tym byli pozbawieni skutecznego środka odwoławczego. Powołali się na art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji.
8. Trybunał podkreśla, że rozsądny charakter czasu trwania postępowania należy oceniać w świetle okoliczności sprawy i z uwzględnieniem następujących kryteriów: złożoności sprawy, zachowania skarżących i odnośnych organów oraz znaczenia sprawy dla interesów skarżących (zob. m.in. Frydlender przeciwko Francji [WI], nr 30979/96, pkt 43, ETPC 2000-VII).
9. Już w precedensowej sprawie Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, nr 72287/10 i 2 inne, 7 lipca 2015 r. Trybunał stwierdził naruszenie
art. 6 Konwencji w odniesieniu do długości postępowania sądowego.
10. Po zapoznaniu się z całym przedstawionym mu materiałem Trybunał nie ustalił żadnego faktu ani argumentu mogącego uzasadnić łączną długość postępowań na poziomie krajowym. Mając na względzie swoje orzecznictwo, Trybunał stwierdza, że długość postępowań w przedmiotowej sprawie była nadmierna i nie spełniała wymogu „rozsądnego terminu”.
11. Trybunał zauważa ponadto, że skarżący nie mieli do dyspozycji skutecznego środka odwoławczego w odniesieniu do tych skarg.
12. Skargi te są zatem dopuszczalne i ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 oraz art. 13 Konwencji.
ZASTOSOWANIE ART. 41 KONWENCJI
13. Uwzględniając dokumenty znajdujące się w jego posiadaniu oraz swoje orzecznictwo (zob. w szczególności ww. wyrok w sprawie Rutkowski i Inni), Trybunał uważa za zasadne zasądzenie kwot wskazanych w załączonej tabeli.
Z POWYŻSZYCH WZGLĘDÓW TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE
postanawia połączyć skargi;
oddala wniosek Rządu o skreślenie skarg z listy;
uznaje skargi za dopuszczalne;
stwierdza, że skargi te ujawniają naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji dotyczące przewlekłości postępowania cywilnego i braku skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym;
stwierdza
(a) że pozwane państwo powinno, w terminie trzech miesięcy, uiścić na rzecz skarżących kwoty wskazane w załączonej tabeli, przeliczone na walutę pozwanego państwa według kursu obowiązującego w dniu płatności;
(b) że od upływu wyżej wskazanego terminu trzech miesięcy aż do momentu uregulowania należności należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe.
Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie w dniu 14 grudnia 2023 r. zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.
Viktoriya Maradudina Lətif Hüseynov
po. Zastępcy Kanclerza Sekcji Przewodniczący
ZAŁĄCZNIK
Wykaz skarg zawierających zarzuty na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji
(przewlekłość postępowania cywilnego oraz brak skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym)
Lp.
Skarga nr
Data złożenia
Imię i nazwisko skarżącego
Rok urodzenia
Imię i nazwisko oraz adres zamieszkania/siedziby pełnomocnika
Wszczęcie postępowania
Zakończenie postępowania
Łączny czas trwania
Instancje
Decyzja krajowa w sprawie skargi na mocy ustawy z 2004 r.
Kwota zasądzona przez sąd krajowy
(w PLN)
Kwota zasądzona tytułem szkody niemajątkowej oraz zwrotu kosztów na jednego skarżącego/jedno gospodarstwo domowe
(w EUR)[1]
5983/22
13.01.2022
Gospodarstwo domowe
Piotr KRÓLAK Andrzej KRÓLAK
Kinga
Stefańska-Królak
Warszawa
02.08.2013
w toku
Ponad 10 lat, 2 miesiące i 12 dni
1 instancja
Sąd Apelacyjny w Warszawie, 16.12.2021, 2000 PLN (każdy skarżący) łącznie na rzecz obu skarżących
10873/22
11.02.2022
Kazimierz IWANKIEWICZ
08.11.2017
w toku
Ponad 5 lat, 11 miesięcy i 6 dni
1 instancja
Sąd Apelacyjny w Poznaniu, 30.08.2021, sygn. akt
I AS 75/21, 2000 PLN
13726/22
24.02.2022
Krzysztof NAWROT
28.07.2015
w toku
Ponad 8 lat, 2 miesiące i 16 dni
2 instancje
Sąd Apelacyjny w Warszawie, 16.04.2021, sygn. akt
I AS 41/21, 3000 PLN
[1] Powiększona o wszelkie podatki należne od skarżących.
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 21.07.2026. · Źródło