6016/04

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   MUSTAFA GÜRBÜZ -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:6016/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ocak 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (6016/04) no’lu davanın nedeni, (T.C. vatandaꢀı)   Mustafa Gürbüz’ün (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 26 Ocak 2004 tarihinde   Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan   Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuran, 1967 doğumludur ve Konya’da ikamet etmektedir.   Haziran 1997 tarihinde, baꢀvuran, güvenlik görevlisi alımı için yapılan sınavını kazanmıꢀtır.   Kasım 1997 tarihinde, usulsüzlükler nedeniyle, sınav iptal edilmiꢀtir.   Aralık 1997 tarihinde, baꢀvuran, Ankara Đdare Mahkemesi’ne yürütmenin durdurulması ve   sözkonusu kararın iptali için dava açmıꢀtır.   Aralık 1997 tarihinde, Ankara Đdare Mahkemesi, Konya Đdare Mahkemesi lehine   yetkisizlik kararı vermiꢀtir.   Mart 1998 tarihinde, Konya Đdare Mahkemesi, kendisinin yetkili olmadığını açıklamıꢀ ve   davayı, Ankara Đdare Mahkemesi’ne havale etmiꢀtir.   Haziran 1998 tarihinde Danıꢀtay, davanın incelenmesinde Ankara Đdare Mahkemesi’nin   yetkili olduğunu beyan etmiꢀtir.   Aralık 1998 tarihinde, Ankara Đdare Mahkemesi, itiraz edilen kararın yürütülmesinin   durdurulmasına karar vermiꢀtir.   ꢁubat 1999 tarihinde, davada davalı taraf olan Eti Holding, 11 Aralık 1998 tarihli karara   itiraz etmiꢀtir.   ꢁubat 1999 tarihinde, Ankara Đdare Mahkemesi, sözkonusu talebi reddetmiꢀtir.   Nisan 1999 tarihinde, Ankara Đdare Mahkemesi, baꢀvuranı haklı bulmuꢀ ve 21 Kasım 1997   tarihli kararı iptal etmiꢀtir. Ankara Đdare Mahkemesi, tespit edilen usulsüzlüklerin, sınavın   tamamını inceleme konusu yapacak nitelikte olmadığına hükmetmiꢀtir.   Haziran 1999 tarihinde, davalı taraf, 14 Nisan 1999 tarihli karara karꢀı temyiz   baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.   Kasım 2001 tarihinde, Danıꢀtay, tespit edilen usulsüzlüklerin, sınavın iptalini haklı kılacak   nitelikte olduğu gerekçesi ile itiraz edilen kararı bozmuꢀtur.   Haziran 2003 tarihinde, Danıꢀtay, karar düzeltme talebini reddetmiꢀ ve 15 Kasım 2001   tarihli kararını onamıꢀtır.   Ekim 2003 tarihinde, iade edilen kararı inceleyen, Ankara Đdare Mahkemesi, 15 Kasım   tarihli Danıꢀtay kararını yerine getirmiꢀ ve baꢀvuranın 21 Kasım 1997 tarihli ihtilaflı   eylemin iptali talebini reddetmiꢀtir.   Temyiz baꢀvurusu yapılmadığından, 27 Ekim 2003 tarihli karar nihai hale gelmiꢀtir.   HUKUK   AĐHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, ulusal mahkemeler önünde uzun   olduğuna kanaat getirdiği yargılama süresinden ꢀikayetçi olmaktadır.   Hükümet, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır ve mevcut davada AĐHS’nin 6/1 maddesi   uyarınca, ulusal mahkemeler önünde yürütülen yargılama süresinin uzun olmadığını   savunmaktadır.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   Davanın esası ile ilgili olarak, AĐHM, yargılama sürecinin makul yapısının dava koꢀullarını   takiben ve mahkeme yerleꢀik içtihatları, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili   mercilerin tutumları ve ilgililer bakımından davanın önemi dikkate alınarak   değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (Frydlender-Fransa, baꢀvuru no: 30979/96).   Mevcut davada, AĐHM, dikkate alınacak dönemin, 8 Aralık 1997 tarihinde baꢀlayıp 27 Ekim   tarihinde, sona erdiğini gözlemektedir. Dolayısıyla sözkonusu süre, iki dereceli yargıda,   yaklaꢀık beꢀ yıl on ay sürmüꢀtür.   AĐHM, müteaddit defalar, mevcut davadakine benzer sorunları ortaya davaları incelemiꢀ ve   AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine karar vermiꢀtir.   Takdirine sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından AĐHM, iꢀbu davada farklı bir   sonuca ulaꢀmak için Hükümet’in ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığı kanaatindedir.   Konuya iliꢀkin içtihadını göz önüne alan AĐHM, mevcut davada, yargılama süresinin   AĐHS’nin 6/1 maddesinin gereklerini karꢀılamadığı kanaatindedir.   Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   Baꢀvuran, ayrıca, davasının, iç hukukta, hakkaniyete uygun olarak, görülmediğini ileri   sürmektedir. Bu bağlamda, baꢀvuran, Danıꢀtay’ın Ankara Đdare Mahkemesi’nin kendisi lehine   verilen 14 Nisan 1999 tarihli kararı haksız yere bozduğunu savunmaktadır.   AĐHM, AĐHS ile güvence altına alınan hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahale olmadığı   sürece iç hukuk tarafından yapıldığı ileri sürülen olgu ve olaylara iliꢀkin hataları   değerlendirmenin kendisine düꢀmediğini hatırlatmaktadır (bkz. özellikle, Garcia Ruiz-   Đspanya, baꢀvuru no: 30544/96). AĐHM, bir mahkemenin böyle bir kararı ya da baꢀka bir   kararı almasına neden olan davaya iliꢀkin unsurlarını inceleyemez aksi takdirde dördünce   derece mahkemesi olarak hareket etmiꢀ ve görevinin sınırlarına riayet etmemiꢀ olur (mutatis,   mutandis, Kemmache-Fransa (no: 3), 24 Kasım 1994). Mevcut davada, AĐHM, baꢀvuranların   iddialarını inceleme biçiminde keyfi hiçbir unsur tespit edememektedir; baꢀvuranın ꢀikayeti   açıkça dayanaktan yoksundur ve AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca   reddedilmesi gerekmektedir.   AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, baꢀvuran, 30.000 Euro maddi ve   20.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir. Ayrıca baꢀvuran, ulusal mahkemeler ve   AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için 1.000 Euro talep etmektedir.   Bu bağlamda baꢀvuran, AĐHM ile yapığı yazıꢀmalara iliꢀkin makbuzları ve iç hukuktaki   yargılamaya iliꢀkin masrafların faturaları belge olarak sunmaktadır.   Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, tespit edilen ihlalle ileri sürülen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte   ve sözkonusu talebi reddetmektedir.   Buna karꢀın AĐHM, baꢀvurana 3.000 Euro manevi tazminat ödenmesinin uygun olacağı   kanaatindedir.   Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran, yargılama   masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yapısı   ortaya konduğu sürece elde edebilir. Mevcut davada sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü   edilen kriterleri göz önüne alan AĐHM, tüm masraflar için baꢀvurana 500 Euro ödenmesinin   uygun olacağına kanaat getirmektedir.   AĐHM, sözkonusu miktarlara marjinal kredi kolaylıklarına uygulanan orana üç puanlık bir   artıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi uygulanmasına hükmetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun yargılamanın süresi kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin kısmının   kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden   muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 3.000 Euro (üç bin Euro) manevi   tazminat ve 500 Euro (beꢀ yüz Euro) yargılama masraf ve gideri ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 05 Ocak 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   5