6162/04;6149/04;6297/04;6304/04;6305/04;9724/04;9733/04

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   BÜYÜKDERE VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 6162/04, 6297/04, 6304/04, 6305/04, 6149/04, 9724/04 ve 9733/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Haziran 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (6162/04, 6297/04, 6304/04, 6305/04, 6149/04,   9724/04 ve 9733/04) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀları Feridin Büyükdere, Yusuf Poslu,   Lütfi Turan, Mülazim Akçay, Enser Aktaꢀ, Mehmet Karaoğlu, Cengiz Çakırbay, Ahmet   Bekel ve Cahit Yıldız’ın (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 26 Ocak 2004   tarihinde (ilk altı baꢀvuru) ve 29 Ocak 2004 tarihinde (son baꢀvuru) Đnsan Hakları ve Temel   Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS)   34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Ankara Barosu   avukatlarından T. Çelikyürek tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   Adları ekte yer alan baꢀvuranlar kamu kuruluꢀu olan Petrol Ofisi A.ꢁ.’de (POAꢁ) sözleꢀmeli   memur olarak görev yapmaktaydı.   POAꢁ’ın 21 Temmuz 2000 tarihinde özelleꢀmesinin ardından baꢀvuranlar memur statüsünü   kaybetmiꢀlerdir.   Baꢀvuranlar iꢀ akdinin sona ermesi üzerine tazminat elde edebilmek amacıyla çeꢀitli tarihlerde   idari mahkemelerde birçok dava açmıꢀtır.   Đdari mahkemeler özellikle iꢀ sonu tazminatının verilebilmesi için gerekli koꢀulların   oluꢀmadığı gerekçesiyle baꢀvuranların taleplerini reddetmiꢀtir.   Baꢀvuranlar farklı tarihlerde ilk derece mahkemesinin hükümlerini onayan Danıꢀtay’da   temyize baꢀvurmuꢀtur. Danıꢀtay Cumhuriyet Baꢀsavcısının görüꢀü baꢀvuranlara tebliğ   edilmemiꢀtir.   Baꢀvuru numarası   Đlk derece   Danıꢀtay’ın karar   Danıꢀtay kararının   mahkemesine   baꢀvuru tarihi   tarihi (temyiz)   bildirilme tarihi   6162/04   6297/04   6304/04   6305/04   6149/04   9724/04   9733/04   29/06/2001   19/06/2003   25/06/2003   18/06/2003   25/06/2003   25/06/2003   25/06/2003   12/06/2003   16/06/2003   12/06/2003   25/07/2003   28/07/2003   28/07/2003   28/07/2003   28/07/2003   28/07/2003   30/07/2003   01/08/2003   30/07/2003   18/06/2001   18/06/2001   18/06/2001   18/06/2001   18/06/2001   28/09/2001   (C. Çakırbay)   18/06/2001   (A. Bekel)   28/09/2001   (C. Yıldız)   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar Danıꢀtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün önceden kendilerine tebliğ   edilmemesi nedeniyle Danıꢀtay’da yürütülen yargılama sürecinde vicahilik ilkesinden   yararlanamadıklarından ꢀikayetçi olmaktadır. Baꢀvuranlar bu bağlamda AĐHS’nin 6/1   maddesine atıfta bulunmaktadır.   AĐHM kabuledilebilirlik ile ilgili olarak 6162/04 numaralı baꢀvuru kapsamında Danıꢀtay’ın 19   Haziran 2003 tarihli iç hukukta nihai kararı oluꢀturan kararının baꢀvurana 25 Temmuz 2003   tarihinde tebliğ edildiğini gözlemlemektedir. Oysa baꢀvuran iç hukuktaki bu nihai kararın   ardından altı aydan fazla bir süre sonunda 26 Ocak 2004 tarihinde baꢀvuru yapmıꢀtır. Bu   baꢀvuru gecikmeli olarak yapılmıꢀtır ve AĐHS’nin 35/1 ve 4 maddelerinin uygulanmasına   istinaden reddedilmelidir (Bkz. aynı anlamda, Otto-Almanya kararı, no: 21425/06, 10 Kasım   2009).   Diğer altı baꢀvuru konusunda AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde   ꢀikayetlerin dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan   bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle yapılan   ꢀikayetler kabuledilebilir niteliktedir.   AĐHM esasa iliꢀkin daha önce de buna benzer bir ꢀikayeti incelediğini ve AĐHS’nin 6/1   maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatarak yerleꢀik bu içtihadın dıꢀına   çıkılmasını gerektirecek bir durumun sözkonusu olmadığını ifade etmektedir. (Bkz. Meral-   Türkiye no: 33446/02, 27 Kasım 2007).   Sonuç itibarıyla, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA   AĐHS’nin 41. maddesi baꢀlığı altında her baꢀvuruyu dikkate alan baꢀvuranlar iꢀ sonu tazminatı   taleplerinin reddedilmesi dolayısıyla uğradıkları maddi zarar için her baꢀvurana 100.000 Euro   maddi tazminat ve 30.000 Euro manevi tazminat ödenmesini talep etmektedir.   AĐHM baꢀvuranlar tarafından öne sürülen maddi tazminat ile hakkaniyete uygun yargılama   hakkının ihlal edilmesi arasında hiçbir illiyet bağı kuramamakta ve maddi tazminata iliꢀkin bu   talebi reddetmektedir.   Manevi tazminat ile ilgili olarak AĐHM, yerleꢀik içtihat ıꢀığında 6/1 maddesinin ihlal tespitinin   adil tatmin bakımından yeterli olacağı kanısına varmaktadır (Bkz. aynı anlamda, sözü edilen   Meral kararı ve Ekmekçi vd.-Türkiye kararı no: 2841/05, 2873/05, 2875/05, 2878/05, 2895/05,   2947/05, 3577/05, 5498/05, 6192/05, 6793/05, 6306/05, 6356/05, 6375/05, 6377/05, 12950/05   ve 12331/06, 26 Mayıs 2009).   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM,   1. 3’e karꢀı 4 oyla 6162/04 numaralı baꢀvurunun kabuledilemez olduğuna;   2. Oybirliğiyle, kalan diğer 6297/04, 6304/04, 6305/04, 6149/04, 9724/04 ve 9733/04   numaralı baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;   3. Oybirliğiyle, Danıꢀtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesi nedeniyle   AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   4. Oybirliğiyle, mevcut kararın kendisinin baꢀvuranların uğradıkları manevi zararın   giderilmesi bakımından baꢀlı baꢀına bir adil tatmini oluꢀturduğuna;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 8 Haziran 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   Mevcut karar ekinde, AĐHS’nin 45/2 ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 74/2 maddelerine uygun olarak   Yargıçlar I. Cabrol Barreto, D. Popovic ve A. Sajo’nun ayrı oy görüꢀü yer almaktadır.   EK   Baꢀvuranların Adları   1. Feridun Büyükdere tarafından temsil edilen 6162/04 numaralı baꢀvuru, baꢀvuran 1968   doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.   2. Yusuf Poslu tarafından temsil edilen 6297/04 numaralı baꢀvuru, baꢀvuran 1963   doğumludur ve Manisa’da ikamet etmektedir.   3. Lütfi Turan tarafından temsil edilen 6304/04 numaralı baꢀvuru, baꢀvuran 1961   doğumludur ve Manisa’da ikamet etmektedir.   4. Mülazim Akçay tarafından temsil edilen 6305/04 numaralı baꢀvuru, baꢀvuran 1956   doğumludur ve Manisa’da ikamet etmektedir.   5. Enser Aktaꢀ tarafından temsil edilen 6149/04 numaralı baꢀvuru, baꢀvuran 1964   doğumludur ve Manisa’da ikamet etmektedir.   6. Mehmet Karaoğlu tarafından temsil edilen 9724/04 numaralı baꢀvuru, baꢀvuran 1966   doğumludur ve Manisa’da ikamet etmektedir.   7. Cengiz Çakırbay tarafından temsil edilen 9733/04 numaralı baꢀvuru, baꢀvuran Cahit   Yıldız 1965 ve baꢀvuran Ahmet Bekel 1966 doğumludur ve sırasıyla Elazığ ve Đstanbul’da   ikamet etmektedirler.   5