61737/00

WyrokETPCz2007-06-14ECLI:CE:ECHR:2007:0614JUD006173700

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy opóźnienie w wypłacie dodatkowego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość naruszyło prawo do poszanowania mienia, gwarantowane przez art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że opóźnienie w wypłacie dodatkowego odszkodowania za wywłaszczenie, za które odpowiedzialność ponosiła wyłącznie administracja wywłaszczająca, nałożyło na właściciela nieruchomości nadmierne i nieproporcjonalne obciążenie. To opóźnienie naruszyło sprawiedliwą równowagę, która powinna istnieć między wymogami interesu ogólnego a ochroną prawa własności, prowadząc do naruszenia art. 1 Protokołu nr 1.

Stan faktyczny

W 1995 roku nieruchomość skarżącego, Osmana Gürgena, została wywłaszczona przez Ministerstwo Robót Publicznych i Mieszkalnictwa w Turcji w celu odbudowy regionu po trzęsieniu ziemi. Skarżący otrzymał początkowe odszkodowanie, a następnie wystąpił o jego podwyższenie. Sąd krajowy przyznał mu dodatkowe odszkodowanie w kwietniu 1997 roku, co zostało potwierdzone przez Sąd Kasacyjny w czerwcu 1997 roku. Administracja wypłaciła to dodatkowe odszkodowanie w dwóch ratach w kwietniu i lipcu 1999 roku, co oznaczało znaczne opóźnienie.

Rozstrzygnięcie

Trybunał jednogłośnie orzekł, że skarga jest dopuszczalna. Trybunał jednogłośnie stwierdził naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji. Trybunał nie przyznał zadośćuczynienia na podstawie art. 41 Konwencji.

Pełny tekst orzeczenia

CONSEIL DE L'EUROPE AVRUPA KONSEYİ AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ GÜRGEN - TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no:61737/00) KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ STRAZBURG Haziran 2007 İşbu karar AİHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup bazı şekli düzeltmelere tabi olabilir. __________________________________________________________________________________________ © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir. Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (61737/00) başvuru no’lu davanın nedeni, bu ülke vatandaşı olan Osman Gürgen’in (başvuran) 22 Aralık 1999 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (Mahkeme) yapmış olduğu başvurudur. Başvuran, AİHM önünde Afyon Barosu avukatlarından E. Erkan tarafından temsil edilmektedir. OLAYLAR DAVA KOŞULLARI Bayındırlık ve İskan Bakanlığı (‘idare’), 1995 yılında Dinar’da meydana gelen depremin ardından bölgenin yeniden imarı için başvurana ait bir taşınmazı kamulaştırmıştır. İdare, kamulaştırma bedeli olarak başvurana arsanın m²’si için 3.600.000 TL (yaklaşık 2 Euro) ödeme yapmıştır. Başvuran kamulaştırma bedelinin artırımı için Dinar Asliye Hukuk Mahkemesi’ne başvuruda bulunmuştur. Mahkeme 28 Nisan 1997 tarihinde, 25 Mayıs 1996 tarihinden itibaren işletilmek suretiyle yasal gecikme faiziyle birlikte ek kamulaştırma bedeli olarak başvurana 411.600.000 TL ödenmesine hükmetmiştir. Yargıtay 23 Haziran 1997 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını onayarak başvuran tarafından 10 Eylül 1997 yılında yapılan karar düzeltme başvurusunu reddetmiştir. İdare sözkonusu ek kamulaştırma bedelinin ödemesini iki taksitte gerçekleştirmiştir. İdare 20 Nisan 1999 tarihinde 411.600.000 TL ve 19 Temmuz 1999 tarihinde ise 466.137.000 TL (toplam olarak yaklaşık 474 Euro) tutarında ödeme yapmıştır. HUKUK AÇISINDAN I. KABULEDİLEBİLİRLİĞE DAİR İçtihadından doğan kıstasları (bkz., özellikle, Akkuş – Türkiye, 9 Temmuz 1997 tarihli karar) ve elindeki bilgilerin tamamını dikkate alan AİHM, başvurunun esastan incelenmesi gerektiği kanaatine varmaktadır. AİHM ayrıca başvurunun herhangi başka bir kabuledilemezlik gerekçesiyle karşılaşmadığını tespit etmektedir. II. ESASA DAİR Daha önce de mevcut davadakine benzer soruları gündeme getiren muhtelif davaları incelemiş olan AİHM, bu davalarda 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinde bulunmuştu (bkz., anılan kararlar Akkuş, §§ 30-31, ve Aka, §§ 50-51). Halihazırda AİHM, mevcut davada farklı bir sonuca varması için Hükümet’in görüşlerinde ikna edici bir olgu ya da argüman sunmadığını kaydetmektedir. AİHM, ulusal mahkemelerce hükmedilen ek kamulaştırma tazminatının ödemesinde meydana gelen gecikmeden yalnızca kamulaştırmayı yapan idarenin sorumlu olduğunu tespit etmektedir. Böylelikle mülk sahibi, mülkünün kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha uğratılmıştır. Sözkonusu gecikme, AİHM’yi, başvuranın genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düşünmeye sevk etmektedir. Sonuç olarak 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir. III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA A. Tazminat, masraf ve harcamalar Şubat 2005 tarihli mektupta AİHM tüzüğünün 60. maddesinin 1 ve 2. paragraflarına dikkati çekilmesine rağmen, Başvuran, belirlenen süreler içinde adil tazmine ilişkin herhangi bir talepte bulunmamıştır. Bu itibarla AİHM bu konuda herhangi bir tazminata hükmedilmesine yer olmadığına kanaat getirmektedir (Willekens – Belçika, no: 50859/99, § 27, 24 Nisan 2003, ve Roobaert – Belçika, no: 52231/99, § 24, 29 Temmuz 2004). BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AİHM OYBİRLİĞİ İLE, 1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna; 2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine; Karar vermiştir İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM İçtüzüğü’nün 77§§ 2 ve 3 maddesine uygun olarak 14 Haziran 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir. 3