61739/00;61757/00;61760/00;61753/00;61740/00

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   BELER VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:61739/00, 61740/00, 61753/00, 61757/00 ve 61760/00)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   OCAK 2007   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde   kesinleꢀecek olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 61739/00, 61740/00, 61753/00, 61757/00 ve   61760/00 baꢀvuru no’lu davanın nedeni, Türk vatandaꢀı Ali Đhsan Beler, Mehmet Baksi,   Mustafa Çimen, Naci Aslan, Yıldırım Beyazıt, Arife Beyazıt, Kurbet Beyazıt, Veli Beyazıt ve   Kahraman Beyazıt (Baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM), Avrupa   Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ   oldukları baꢀvurudur. Baꢀvuranlar, Afyon Barosu avukatlarından E. Erkan tarafından temsil   edilmektedirler.   OLAYLAR   Bayındırlık ve Đskan Bakanlığı (Đdare), 1995 yılında Dinar’da meydana gelen   depremin ardından, bölgenin yeniden iskana açılması amacıyla baꢀvuranların mülklerini   kamulaꢀtırmıꢀtır. Bayındırlık ve Đskan Bakanlığı baꢀvuranlara kamulaꢀtırma bedellerini   ödemiꢀtir.   Ödenen tutarlardan tatmin olmayan baꢀvuranlar, Dinar Asliye Hukuk Mahkemesi’ne   kamulaꢀtırma bedelinin artırılması talebiyle baꢀvuruda bulunmuꢀlardır.   Mahkemeye baꢀvuru tarihleri, Yargıtay tarafından verilen kararların tarihleri, gecikme   faizlerinin hesaplanmaya baꢀlandığı tarihler, ulusal mahkemelerin ödenmesine hükmettiği ek   kamulaꢀtırma bedelleri ve Đdare’nin ödediği gecikme faizi ile birlikte kamulaꢀtırma bedelleri   aꢀağıdaki tabloda ayrıntılı olarak belirtilmiꢀtir.   Đdare, ek kamulaꢀtırma bedellerini 19 Nisan ve 19 Temmuz 1999 tarihlerinde   ödemiꢀtir.   Baꢀvurular   Ulusal   Yargıtay   Gecikme   Ulusal   Mahkemelerin   Gecikme faizleri ile   birlikte ödenen ek   kamulaꢀtırma   bedelleri   mahkemeye karar tarihleri faizlerinin   baꢀvuru   tarihleri   hesaplanmaya ödenmesine karar   baꢀlandığı   verdikleri ek   kamulaꢀtırma   bedelleri   tarihler   A. Đhsan Beler   29/07/1996   15/05/1996   10/09/1997   10/09/1997   29/07/1996   15/05/1996   136 000 010 TL   600 000 TL   336 343 354 TL   258 000 TL   no 61739/00   baꢀvuru tarihi:   22/12/1999   Mehmet Baksi   no 61740/00   baꢀvuru tarihi:   22/12/1999   Mustafa Çimen   22/08/1996   11/10/1996   10/09/1997   10/09/1997   22/08/1996   11/10/1996   000 000 TL   577 370 TL   082 245 000 TL   594 464 363 TL   no 61753/00   baꢀvuru tarihi:   06/01/2000   Naci Aslan   no 61757/00   baꢀvuru tarihi:   06/01/2000   Yıldırım Beyazıt   ve diğerleri   14/10/1996   10/09/1997   14/10/1996   000 000 TL   619 390 000 TL   no 61760/00   baꢀvuru tarihi:   06/01/2000   HUKUK AÇISINDAN   AĐHM, Đçtüzüğün 42§1 maddesi uyarınca baꢀvuruların birleꢀtirilmesinin uygun   olacağına karar vermiꢀtir.   I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK HAKKINDA   Baꢀvuranlar, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranına göre gecikme faizlerinin yetersiz   kalması nedeniyle, Đdare’nin gecikmeli olarak ödediği kamulaꢀtırma bedellerinin değer   kaybına uğradığından ꢀikayetçi olmaktadırlar. Baꢀvuranlar 1 No’lu Ek Protokol’ün 1.   maddesini ileri sürmektedirler.   Hükümet, AĐHS’nin 35§1 maddesi uyarınca altı ay kuralına uyulmadığı gerekçesiyle   AĐHM’yi baꢀvuruları reddetmeye davet etmektedir.   AĐHM, kendisine yapılan ꢀikayetin sadece Đdare’nin ek kamulaꢀtırma bedellerini   gecikmeli olarak ödemesi ve bunun sonucunda meydana gelen zarar ile ilgili olduğunu   belirtmektedir.   AĐHM, sözkonusu gecikmenin 19 Temmuz 1999 tarihinde Đdare’nin ödemesi gereken   tutarı ödenmesi ile sona erdiğini tespit etmektedir. AĐHM, baꢀvuranlar Ali Đhsan Beler ve   Mehmet Baksi’nin 22 Aralık 1999 tarihinde ve diğer baꢀvuranların ise 6 Ocak 2000 tarihinde   baꢀvuruda bulunduklarını not etmektedir. Buradan baꢀvuranların AĐHS’nin 35§1 maddesinin   gerekliliğini yerine getirdiği ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla AĐHM Hükümet’in itirazını   reddetmektedir.   AĐHM, içtihadından çıkan kriterler ıꢀığında (Bkz. özellikle Akkuꢀ) ve elinde bulunan   unsurların tümünü gözönüne alarak, baꢀvuruların esastan incelenmesi gerektiğine kanaat   getirmektedir. Sonuç itibariyle AĐHM, baꢀvurunun hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile   çeliꢀmediğini tespit etmektedir.   II. ESASA DAĐR   AĐHM, daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren baꢀka davalar da   incelemiꢀ ve 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır (Bkz. Akkuꢀ   kararı ve Aka kararı).   AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak   hiçbir tespit ve delil sunmadığına kanaat getirmektedir. Ulusal mahkemelerin kararına göre   kamulaꢀtırmayı yapan Đdare tarafından baꢀvuranlara verilmesi gereken ek tazminatın   ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranları, mülklerinin kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara   daha sokmuꢀtur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresine eklenen bu gecikme, AĐHM’yi,   baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması   arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke   katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.   Sonuç olarak, 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat, Masraf ve Harcamalar   Baꢀvuranlar, baꢀvuruların her biri için ulusal mahkemeler ve AĐHM önünde yapılan   masraf ve harcamalar da dahil olmak üzere maddi ve manevi tazminat olarak toplam 3.500   Euro istemektedirler. Baꢀvuranlar ayrıca avukatlık ücreti olarak 2.500 Euro (5.000 Yeni Türk   Lirası (YTL)) istemektedirler.   Hükümet bu iddialara itiraz etmektedir.   AĐHM, Akkuꢀ kararında uygulanan hesap yöntemini kullanarak ve ilgili dönemdeki   ekonomik veriler ıꢀığında, maddi tazminat olarak baꢀvuranlara aꢀağıdaki tutarların   ödenmesine hükmetmektedir:   - - - - - Ali Đhsan Beler’e 3.500 Euro (baꢀvuru no: 61739/00)   Mehmet Baksi’ye 1.690 Euro (baꢀvuru no: 61740/00)   Mustafa Çimen’e 1.630 Euro (baꢀvuru no: 61753/00)   Naci Aslan’a 3.060 Euro (baꢀvuru no: 61757/00)   Yıldırım Beyazıt, Arife Beyazıt, Kurbet Beyazıt, Veli Beyazıt ve Kahraman Beyazıt’a   ortaklaꢀa 3.010 Euro (baꢀvuru no: 61760/00).   Manevi tazminat konusunda AĐHM, dava koꢀullarında ihlal tespitinin yeterli adil tazmin   oluꢀturduğuna kanaat getirmektedir.   AĐHM elinde bulunan unsurların tümünü ve konuya iliꢀkin içtihadını gözönüne alarak,   yapılan bütün masraflar için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 500 Euro ödenmesinin makul olduğuna   kanaat getirmektedir.   B. Gecikme faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz   oranına 3 puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;   2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;   3. 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   4. Đhlal sonucunun manevi zarar için tek baꢀına adil tazmin oluꢀturduğuna;   5. a) AĐHS’nin 44§2 maddesi uyarınca, kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere Savunmacı   Hükümet tarafından baꢀvuranlara;   i. maddi tazminat için   - - - - - Ali Đhsan Beler’e 3.500 (üç bin beꢀ yüz) Euro (baꢀvuru no: 61739/00)   Mehmet Baksi’ye 1.690 (bin altı yüz doksan) Euro (baꢀvuru no: 61740/00)   Mustafa Çimen’e 1.630 (bin altı yüz otuz) Euro (baꢀvuru no: 61753/00)   Naci Aslan’a 3.060 (üç bin altmıꢀ) Euro (baꢀvuru no: 61757/00)   Yıldırım Beyazıt, Arife Beyazıt, Kurbet Beyazıt, Veli Beyazıt ve Kahraman Beyazıt’a   ortaklaꢀa 3.010 (üç bin on) Euro (baꢀvuru no: 61760/00);   ii. masraf ve harcamalar için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 500 (beꢀ yüz) Euro;   iii. miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödenmesine,   b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Hükümet’in,   Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit   oranda faiz uygulanmasına;   6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77§§ 2 ve 3   maddesine uygun olarak 9 Ocak 2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   5