6219/04

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   GÖKÇEK vd -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:6219/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ocak 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın   adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri   Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari   olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (6219/04) no’lu davanın nedeni, 11 T.C.   vatandaꢀı, Fatma Gökçek, Hadice Gökçek, Nazver Gökçek, Güzide Gökçek, Meliha Gökçek,   Gülten Canbolat, Türkan Oruç, Özden Taꢀar, Mehmet Emin Gökçek, Gökçe Gökçe ve   Mehmet Can Gökçe’nin (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 10 Aralık 2003   tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa   Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar, Ankara Barosu avukatlarından A.Köseyener tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuranlar, sırasıyla, 1945, 1947,1941, 1930, 1918, 1943, 1929, 1941, 1934, 1938 ve 1924   doğumlulardır.   Dava, yaklaꢀık 27.846.000 m2 yüzölçümünde olan ve baꢀvuranların murisi (de cujus)   N.Gökçek’in babası adına 1907 yılında tescil edilen otuz üç parsellik tarım alanı ile ilgilidir.   N. Gökçek’in üç kızı, N.Gökçek’in mirasını edinmiꢀlerdir. Baꢀvuran Meliha Gökçek ve diğer   baꢀvuranların anneleri, Meliha Gökçek’in kız kardeꢀleri Z.Gökçek ve F.Gökçek   sözkonusudur.   Nisan 1975 tarihinde, ihtilaflı parseller ile ilgili olarak, Halfeti Asliye Hukuk   Mahkemesi’nde mülkiyet davası açılmıꢀtır. 12 Haziran 1975 tarihinde, köyde kadastro   çalıꢀmalarının devam ettiği gerekçesi ile Halfeti Asliye Hukuk Mahkemesi, kadastro   mahkemesi lehine ratione materiae bakımından yetkisi bulunmadığını ilan etmiꢀtir.   tarihinde, baꢀvuran Maliha Gökçek ve kızkardeꢀi Z. Gökçek davanın müdahil tarafını   oluꢀturmuꢀlardır. Baꢀvuranlar, Mehmet Can Gökçe, Özden Taꢀar, Türkan Oruç, Gülten   Canbolat ve Gökçe Gökçe vefat eden anneleri F.Gökçek’in mirasçıları sıfatıyla müdahil   olmuꢀlardır.   tarihinde, bilirkiꢀi incelmesi amacıyla, sözkonusu yerlere ziyaret gerçekleꢀmiꢀtir.   yılında, mahkeme, sözkonusu yerlere yeni bir ziyaret gerçekleꢀtirilmesine hükmetmiꢀ ve   sözkonusu ziyaret 1985 yılının sonunda gerçekleꢀtirilmiꢀtir.   yılında, mahkeme sözkonusu yerlere baꢀka bir ziyaret yapılmasına karar vermiꢀtir.   yılında, baꢀvuranlar, Mehmet Emin Gökçek, Güzide Gökçek, Fatma Gökçek, Hadice   Gökçek ve Nazver Gökçek, vefat eden anneleri Z.Gökçek’in mirasçıları sıfatıyla yargılamayı   izlemiꢀlerdir.   Yargılama boyunca, kadastro mahkemesi, çok sayıda davaya müdahil olma talebi almıꢀtır.   Yargılamanın sonunda, davada tarafların sayısı, yaklaꢀık yüz kırk kiꢀiye ulaꢀmıꢀtır. Ayrıca,   yargılama süresince hakim iki davanın birleꢀtirilmesine karar vermiꢀtir. Davada çok sayıda   değiꢀiklikler, hakim tarafından verilen ret kararları ve hakimlerin davadan ayrılmaları ile   bilirkiꢀi incelmelerine iliꢀkin çok sayıda değiꢀiklik meydana gelmiꢀtir.   Aralık 2008 tarihinde, kadastro mahkemesi, sözkonusu yerlere önceden yapılan iki   ziyaretin karar vermek için yeterli olduğuna kanaat getirmiꢀ ve baꢀka bir ziyaret yapılması   kararından vazgeçmiꢀtir.   Davayı inceleyen, kadastro mahkemesi, N.Gökçek’in mirasçılarını, otuz parselin yarısının   maliki olarak kabul etmiꢀ ve tapu kaydının adlarına tescil edilmesine hükmetmiꢀtir.   Mart 2009 tarihinde, baꢀvuran tarafından sunulan görüꢀlere göre, sözkonusu karar nihai   hale gelmiꢀtir.   HUKUK   Baꢀvuranlar, yargılama süresinin, AĐHS’nin 6/1 maddesi ile öngörülen “makul süre” ilkesini   ihlal ettiğini iddia etmektedir.   Hükümet, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.   Dikkate alınacak dönem, ancak Türkiye’nin kiꢀisel baꢀvuru hakkını tanıdığı tarih olan 28   Ocak 1987 tarihinden itibaren baꢀlamıꢀtır. Bununla birlikte, sözkonusu tarihten itibaren geçen   sürenin makul yapısını değerlendirmek için davanın içinde bulunduğu durumu göz önüne   almak gerekmektedir (Cankoçak-Türkiye, baꢀvuru numaraları: 25182/94 ve 26959/95, 20   ꢁubat 2001 ve ꢁahiner-Türkiye, baꢀvuru no: 29279/95). Đꢀbu davanın kabul edildiği tarihte,   sözkonusu yargılama sona ermemiꢀtir. Bu kararın kabul edildiği tarihte, sözkonusu yargılama,   tek yargıda, yaklaꢀık yirmi üç yıl sürmüꢀtür.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit etmektedir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   AĐHM, yargılama sürecinin makul yapısının dava koꢀullarını takiben ve mahkeme yerleꢀik   içtihatları, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili mercilerin tutumları ve   ilgililer bakımından davanın önemi dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır   (Frydlender-Fransa, baꢀvuru no: 30979/96).   AĐHM, mevcut davada ortaya konan sorunlara benzer sorunları müteaddit defalar incelemiꢀ   ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine karar vermiꢀtir (bkz, sözü edilen Frydlender).   Takdirine sunulan unsurları incelemesinin ardından, AĐHM, Hükümet’in iꢀbu davada farklı   bir sonuca ulaꢀmak için ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığına kanaat getirmektedir.   Konuya iliꢀkin içtihadını göz önüne alan AĐHM, mevcut davada, yargılama süresinin uzun   olduğu ve “makul süre” ilkesini karꢀılamadığı kanaatindedir.   Dolayısıyla, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   Baꢀvuranlar, yargılama süresinin uzunluğunun, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ile   güvence altına alındığı ꢀekli ile mallarına saygı haklarına yönelik bir ihlal oluꢀturduğunu iddia   etmektedirler.   AĐHM, maliklik hakkına iliꢀkin davanın ulusal mahkemeler önünde halen derdest olduğunu   belirtmektedir. AĐHM, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayeti   inceleyebilmek için iç hukukta görülen yargılamanın nihai sonucunu bilmelidir. Ulusal   mahkemeler önünde görülen yargılamanın günümüzdeki safhasında, sözkonusu ꢀikayetin   zamanından önce yapıldığı sonucuna ulaꢀılmaktadır. Ulusal yargılamanın sonunda, halen   iddia edilen ihlalin mağduru olduklarına kanaat getirirlerse baꢀvuranlar yeniden AĐHM’ye   baꢀvuruda bulunma imkanına sahiptirler. AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları   uyarınca iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle sözkonusu ꢀikayetin reddedilmesi   gerektiği sonucuna ulaꢀılmaktadır (bkz, bu bağlamda, Selahattin Çetinkaya vd-Türkiye,   baꢀvuru no: 31504/02, 20 Ekim 2009).   AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, baꢀvuranlar, maruz kaldıkları maddi   zarar için ortaklaꢀa olarak 56.430.681 Euro talep etmekte ve her biri 20.000 Euro manevi   tazminat istemektedir. Baꢀvuranlar ayrıca, 5.520 Euro yargılama masraf ve gideri talep   etmektedirler. Baꢀvuran belge olarak avukatlık çalıꢀma saati dökümünü ve avukatlık ücreti   makbuzu ile çeviri, kırtasiye, posta masraflarına iliꢀkin makbuzları belge olarak sunmaktadır.   Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.   AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte   ve sözkonusu talebi reddetmektedir.   Buna karꢀın manevi tazminat ile ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuran Meliha Gökçek tarafından   talep edilen miktarın ödenmesine ve Z.Gökçek’in mirasçılarına (baꢀvuranlar, Mehmet Emin   Gökçek, Güzide Gökçek, Fatma Gökçek, Hadice Gökçek ve Nazver Gökçek) ortaklaꢀa olarak   20.000 Euro ödenmesine, F. Gökçek’in mirasçılarına (baꢀvuranlar, Mehmet Can Gökçe,   Özden Taꢀar, Türkan Oruç, Gülten Canbolat ve Gökçe Gökçe) ortaklaꢀa olarak 20.000 Euro   ödenmesine kanaat getirmektedir.   Son olarak AĐHM, baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 2.000 Euro yargılama masraf ve gideri   ödenmesine hükmetmektedir.   AĐHM, gecikme faizinin, marjinal kredi kolaylıklarına uygulanan orana üç puanlık bir artıꢀ   eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun yargılamanın uzunluğu kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin kısmının   kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet   tarafından aꢀağıdaki miktarların ödenmesine;   i) her türlü vergiden muaf tutularak, baꢀvuran Meliha Gökçek’e 20.000 Euro (yirmi bin Euro),   baꢀvuranlar, Mehmet Emin Gökçek, Güzide Gökçek, Fatma Gökçek, Hadice Gökçek ve   Nazver Gökçek’e ortaklaꢀa olarak 20.000 Euro (yirmi bin Euro) ve son olarak, baꢀvuranlar,   Mehmet Can Gökçe, Özden Taꢀar, Türkan Oruç, Gülten Canbolat ve Gökçe Gökçe’ye   ortaklaꢀa olarak 20.000 Euro (yirmi bin Euro) manevi tazminat   ii) her türlü vergiden muaf tutularak baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 2.000 Euro (iki bin Euro)   yargılama masraf ve gideri ödenmesine   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç   puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 26 Ocak 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   5