62838/00

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   YĐĞĐT- TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:62838/00)   NĐHAĐ KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ekim 2005   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı   ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (62838/00) baꢀvuru no’lu davanın nedeni, bu   ülke vatandaꢀı Đsmail Yiğit’in (baꢀvuran) 29 Ağustos 2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları   Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM)   yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından A. Korkmaz tarafından temsil   edilmektedir.   OLAYLAR   Baꢀvuran 1953 doğumlu olup Gaziantep’te ikamet etmektedir.   Aralık 1987 tarihinde, Habur Gümrük Đdaresi akaryakıt kaçakçılığı iddiası ile bir   araca el koymuꢀtur.   Kasım 1994 tarihinde, Silopi Asliye Ceza Mahkemesi kamu davasının   zamanaꢀımına uğradığından ortadan kaldırılmasına ve sahibinin kimliğini tespit etmeden   aracın sahibine iadesine karar vermiꢀtir.   Eylül 1995 tarihinde, baꢀvuran Habur Gümrük Đdaresine giderek sahibi olduğunu   iddia ettiği aracın kendisine teslim edilmesini talep etmiꢀtir.   Đdarenin cevap vermemesi üzerine, 26 Aralık 1995 tarihinde baꢀvuran Sözkonusu   aracın teslim edilememesi nedeniyle uğranılan gelir kaybının tazmini için Gümrük   Müsteꢀarlığı aleyhinde Diyarbakır Đdare Mahkemesinde tam yargı davası açmıꢀtır.   Mart 1996 tarihili bir kararla, Diyarbakır Đdare Mahkemesi idari baꢀvurunun yetkili   makam önünde yapılmaması nedeniyle baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir.   Mayıs 1996 tarihinde baꢀvuran kararın temyizine gitmiꢀtir.   Ocak 1999 tarihinde Danıꢀtay ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀtur.   Mart 2000 tarihinde, Đdare Mahkemesi davanın esasına iliꢀkin bir duruꢀma   yapmıꢀtır.   Mayıs 2000 tarihinde, Đdare Mahkemesi sözkonusu aracın trafik kaydında baꢀvuran   adına kayıtlı olmadığı gerekçesiyle baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir. Đdare Mahkemesi   Đskenderun Emniyet Müdürlüğü’nün 17 Nisan 2000 tarihli belgesini dikkate almıꢀtır, bu   belgede sözkonusu aracın 3 Kasım 1997 tarihinden beri Hasan Artar adına kayıtlı olduğu   belirtilmekteydi.   Baꢀvuran 13 Temmuz 2000 tarihinde, Đslahiye Asliye Hukuk Mahkemesi’nin   temyizine gidilmediğinden kesinleꢀen ve baꢀvuranın sözkonusu aracın sahibi olduğunu   belirten 10 Haziran 1994 tarihli kararına dayanarak kararın temyizi için Danıꢀtay’a gitmiꢀtir.   Aralık 2001 tarihli bir kararla Danıꢀtay temyiz talebini reddetmiꢀtir.   Mayıs 2002 tarihinde baꢀvuran kararın düzeltilmesi talebinde bulunmuꢀtur.   Mart 2005 tarihinde, Danıꢀtay kararını düzeltmiꢀ, 3 Mayıs 2000 tarihli kararını   bozmuꢀ ve davayı ilk derece mahkemesine sevk etmiꢀtir.   HUKUK AÇISINDAN   I. AĐHS’NĐN 6§1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran yargılama süresinin AĐHS’nin 6§1 maddesinde belirtilen “makul süre”   ilkesini ihlal ettiğini iddia etmektedir.   Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.   Değerlendirilmeye alınacak dönem 26 Aralık 1995 tarihinde baꢀlamıꢀ ve henüz son   bulmamıꢀtır. Her iki aꢀamadaki mahkemeler önündeki yargılama dokuz yıl altı aydan fazla   sürmüꢀtür.   A. Kabuledilebilirlik Hakkında   AĐHM baꢀvurunun AĐHS’nin 35§3.maddesine göre açıkça dayanaktan yoksun   olmadığını ve baꢀka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını saptamıꢀtır.   B. Esas hakkında   AĐHM bir yargılama süresinin makul olup olmadığının, davanın koꢀullarına göre ve   baꢀta davanın karmaꢀıklığı olmak üzere, AĐHM tarafından benimsenen kriterler ile baꢀvuran   ve yetkili mercilerin tutumları dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatır (Bkz., diğerleri   arasında, Frydlender-Fransa [GC], no: 30979, § 43, CEDH 2000-VII).   AĐHM mevcut davadakilere benzer sorunları gündeme getiren birçok dava   incelediğini ve AĐHS’nin 6§1. maddesinin ihlal edildiğinin saptandığını belirtir (Bkz. Bahsi   geçen, Frydlender).   AĐHM kendisine sunulan tüm unsurları incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde   sonuçlandıracak hiçbir olgu ve delil sunmadığı sonucuna varmıꢀtır. AĐHM bu konudaki   içtihadını dikkate alarak, sözkonusu yargılama süresinin uzun olduğuna ve “makul süre”   koꢀulunu karꢀılamadığına kanaat getirmiꢀtir.   Sonuç olarak AĐHS’nin 6§1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLALĐ HAKKINDA   Baꢀvuran aracının kendisine teslim edilmemesi ve Đdare tarafından zararının   karꢀılanmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini iddia etmektedir.   Hükümet bu iddiayı reddetmektedir.   AĐHM bu sorunun halen yerel mahkemelerde incelenmeye devam ettiğini. Yalnızca iç   hukuk yollarının tüketilmesi halinde kendisine baꢀvurulabileceğini hatırlatmaktadır.   Sonuç olarak AĐHM, baꢀvurunun bu kısmının erken yapıldığını ve AĐHS’nin 35§1 ve   4. maddesi uyarınca kabuledilemez olduğunu gözlemlemektedir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   AĐHS’nin 41. maddesinde yer alan unsurlar.   A. Tazminat   Baꢀvuran 84.413 Amerikan Doları (seksen dört bin dört yüz on üç) maddi ve manevi   tazminat talep etmektedir.   Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana 4.000 Euro (dört bin) manevi tazminat   ödenmesine karar vermiꢀtir.   B. Masraf ve Harcamalar   Baꢀvuran AĐHM’de yaptığı masraf ve harcamalar için 2.000 Amerikan Doları talep   etmektedir.   Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   Mahkemenin bu konudaki içtihadı ve mevcut unsurlar doğrultusunda, AĐHM,   hakkaniyete uygun olarak, baꢀvurana 1.000 (bin) Euro ödenmesinin makul olduğuna karar   vermiꢀtir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz   oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE;   1. Yargılıma süresinin aꢀırı olmasına iliꢀkin ꢀikayet konusunda baꢀvurunun   kabuledilebilir, geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca, kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay   içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve miktara   yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana:   i. manevi tazminat olarak 4.000 Euro (dört bin) ödenmesine;   ii. masraf ve harcamalar için 1.000 Euro (bin) ödenmesine;   iii. yukarıdaki miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   4. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3   maddesine uygun olarak 25 Ekim 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   5