62877/00

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   DEDE TAꢀ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢁvuru no:62877/00)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   KASIM 2005   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde   kesinleꢀecek olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 62877/00 baꢀvuru no’lu davanın nedeni,   Türk vatandaꢀı Dede Taꢀ’ın (Baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 9   Ağustos 2000 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS)   34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından   T. Yüksel tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   doğumlu baꢀvuran, Danimarka’nın Albertslund ꢀehrinde ikamet etmektedir.   Baꢀvuran 13 Temmuz 1998 tarihinde, uyuꢀturucu kaçakçılığı ꢀebekesini çökertmek   amacıyla yapılan operasyon sırasında polis tarafından yakalanmıꢀtır.   Temmuz 1998 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet   Baꢀsavcısı, iddianamesiyle, baꢀvuranı Danimarka’ya gönderilen uyuꢀturucu kaçakçılığı   ꢀebekesi üyesi olmakla itham etmiꢀ ve Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 31, 33, 40 ve 403§2, 6,   maddelerine dayanarak aleyhinde kamu davası açmıꢀtır.   Ankara DGM 12 Temmuz 1999 tarihli kararla, baꢀvuranı isnat edilen olaylardan suçlu   bulmuꢀ ve dokuz yıl hapis cezasına çarptırmıꢀtır.   Yargıtay 24 Mart 2000 tarihli kararla itiraz edilen kararı onamıꢀtır.   Nisan 2000 tarihinde, temyiz kararı, baꢀvuranın avukatı huzurunda halka açık olarak   verilmiꢀtir.   HUKUK AÇISINDAN   I. AĐHS’NĐN 6§1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   A. Kabul edilebilirlik hakkında   AĐHM, baꢀvurunun AĐHS’nin 35§3 maddesi anlamında açıkça dayanaktan yoksun   olmadığını tespit etmektedir. Ayrıca AĐHM, baꢀvurunun baꢀka hiçbir kabul edilemezlik   gerekçesiyle ters düꢀmediğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla baꢀvurunun kabul edilebilir   ilan edilmesi uygun olacaktır.   B. Esas Hakkında   Baꢀvuran, kendisini mahkum eden DGM’nin, bünyesinde askeri hakim bulundurması   nedeniyle, kendisine hakkaniyete uygun yargılamayı garanti eden “tarafsız ve bağımsız bir   mahkeme” olamayacağını iddia etmektedir. Baꢀvuran AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal   edildiğini ileri sürmektedir.   AĐHM, geçmiꢀte mevcut davada olduğu gibi bir çok davada ortaya çıkan benzer   sorunları irdelemiꢀ ve AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (Bkz.   sözüedilen Özel, §§33-34 ve sözüedilen Özdemir, §§35-36).   AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in, sözkonusu durumu farklı bir sonuca   ulaꢀtırabilecek ne bir olay ne de bir delil sunduğuna kanaat getirmiꢀtir. AĐHM, “Milli   güvenlik”’e iliꢀkin suçlardan DGM önüne çıkarılan baꢀvuranın, aralarında askeri hakimin de   bulunduğu mahkeme heyeti önüne çıkmaktan çekinmesinin anlayıꢀla karꢀılanacağını   saptamaktadır. Bu nedenden dolayı, baꢀvuran, DGM’nin bu türden davalara ters düꢀen   değerlendirmelerle haksız yere yönlendirilmelerine izin vermesinden haklı olarak   çekinmektedir. Böylece, bu mahkemenin tarafsızlığı ve bağımsızlığı hakkında baꢀvuran   tarafından duyulan ꢀüphelerin objektif olarak kanıtlandığı düꢀünülebilir (Incal-Türkiye, 9   Haziran 1998 tarihli karar, 1998-IV, s. 1573, §72 in fine).   AĐHM, baꢀvuranı yargılayıp mahkum ettiği sırada DGM’nin, 6§1 maddesi uyarınca   tarafsız ve bağımsız bir mahkeme olmadığı sonucuna varmaktadır.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuran 14.300 Euro tutarında maddi ve manevi zarara uğradığını iddia etmektedir.   Hükümet bu iddiaya itiraz etmektedir.   Đddia edilen maddi zarara iliꢀkin olarak AĐHM, AĐHS’ye aykırılık mevcut   olmadığında, DGM önünde sonuçlanan yargılama usulünün sonucu üzerinde değerlendirmeye   gitmez. Sonuç olarak baꢀvurana bu bağlamda tazminat verilmesine gerek yoktur (Bkz.   Findlay-Đngiltere, 25 ꢁubat 1997 tarihli karar, 1997-I, s.284, § 85).   Đddia edilen manevi zarara gelince AĐHM, dava ꢀartlarında, tespit edilen ihlalin   hakkaniyetli bir tatmin oluꢀturduğuna dikkati çekmektedir (Çıraklar-Türkiye, 28 Ekim 1998   tarihli karar, 1998-VII, s. 3074, §49).   AĐHM, bir baꢀvuran hakkında verilen mahkumiyetin, 6§1 maddesine göre tarafsız ve   bağımsız olmayan bir mahkeme tarafından verildiği sonucuna vardığında, prensip olarak en   uygun tazminin, zamanında, tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından baꢀvuranı yeniden   yargılamanın olacağına kanaat getirmektedir (sözüedilen Gençel kararı, § 27).   B. Masraf ve Harcamalar   Baꢀvuran AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 4.300 Euro istemektedir.   Baꢀvuran hiçbir kanıt sunmamaktadır.   Hükümet bu iddiaya itiraz etmektedir.   AĐHM, konu hakkında elinde bulunan unsurlar ve içtihadını gözönünde bulundurarak,   Euro tutarının baꢀvurana ödenmesinin uygun olacağına kanaat getirmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK MAHKEME OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun geri kalan kısmının kabul edilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. Mevcut kararın tek baꢀına manevi tazminat için yeterli olduğuna;   4. a) Bu kararın, AĐHS’nin 44§2 maddesine göre kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet’in,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak baꢀvurana masraf ve harcamalar   için 500 (beꢀ yüz ) Euro ödemesine;   b) Belirtilen süre bitiminden ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için, yukarıda   belirtilen tutara, Avrupa Merkez Bankası’nın kredi faiz oranına yüzde üç puan eklenmek   suretiyle gecikme faizi uygulanmasına;   5. Hakkaniyete uygun tazminata iliꢀkin diğer taleplerin reddine karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve 10 Kasım 2005 tarihinde, Đçtüzüğün 77.   maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   4