63390/00

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA CZWARTA SEKCJA     SPRAWA MALINOWSKA-BIEDRZYCKA przeciwko POLSCE[1]   (SKARGA nr 63390/00)     WYROK – 5 października 2004 r.       W sprawie Malinowska-Biedrzycka przeciwko Polsce, Europejski Trybunał Praw Człowieka (Czwarta Sekcja), zasiadając jako Izba złożona z następujących sędziów:  Sir Nicolas Bratza, Przewodniczący,  Pani V. Strážnická,  Pan S. Pavlovschi,  Pan L. Garlicki,  Pani E. Fura-Sandström,  Pani L. Mijović,  Pan D. Spielmann, sędziowie, oraz Pan M. O'Boyle, Kanclerz Sekcji,   obradując na posiedzeniu niejawnym 14 września 2004 r., wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu: POSTĘPOWANIE 1. Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 63390/00) wniesionej 19 stycznia 1999 r. przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej do Trybunału Praw Człowieka na podstawie artykułu 34 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podsta­wowych Wolności („Konwencja”) przez obywatelkę polską, panią Jadwigę Malinowską-Biedrzycką („skarżąca”). 2. Skarżąca była reprezentowana przez pana W. Szwajdlera, adwokata praktykującego w Sopocie. Rząd polski („Rząd”) reprezentowany był przez pełnomocników, pana K. Drzewickiego, a następnie pana J. Wołąsiewicza z Ministerstwa Spraw Zagranicznych. 3. 10 lipca 2001 r. Trybunał postanowił zakomunikować Rządowi skargę dotyczącą długości postępowania. Na podstawie artykułu 29 § 3 Konwencji zdecydowano, że przedmiot skargi zostanie rozpatrzony równocześnie z kry­terium dopuszczalności skargi. FAKTY 4. Skarżąca urodziła się w 1935 r. i mieszka w Sopocie, w Polsce.   A. Fakty przed 1 maja 1993 r. 5. W październiku 1988 r. skarżąca złożyła do Sądu Rejonowego w Gdań­sku wniosek o podział majątku dorobkowego. Drugą stroną postępowania był jej były mąż, z którym rozwiodła się w 1988 r. Majątek dorobkowy składał się m.in. z domu w Gdańsku. 6. Sąd Rejonowy odbył wiele posiedzeń. Niektóre z nich były odraczane ze względu na nieobecność byłego męża skarżącej. Sąd zlecił przygotowanie wielu opinii biegłych.   B. Fakty po 1 maja 1993 r. 7. Posiedzenia wyznaczone na 20 września i 13 października 1993 r. zo­stały odroczone. Skarżąca była nieobecna na tych posiedzeniach z powodu choroby, a następnie śmierci córki. 8. Sąd odbył posiedzenie 22 listopada 1993 r. 9. Następne posiedzenia zostały przeprowadzone 21 lutego, 31 maja i 29 września 1994 r. Sąd przesłuchał świadków i nałożył grzywnę na jednego ze świadków, który się nie stawił. 10. W 1995 r. sąd przeprowadził sześć posiedzeń, na których przesłuchał strony i świadków. Postanowił ponadto, że konieczne jest sporządzenie nowej opinii biegłego. 11. Wizja lokalna nieruchomości wyznaczona na 5 lutego 1996 r. nie od­była się, ponieważ były mąż skarżącej odmówił wpuszczenia jej i jej adwoka­ta na teren spornej nieruchomości. 12. 4 kwietnia 1996 r. sąd zarządził przygotowanie kolejnej opinii biegłe­go. W konsekwencji biegły dokonał wizji nieruchomości. Przedstawił sądowi swoją opinię 23 maja 1996 r. 13. Następnie obie strony postępowania zakwestionowały opinię biegłego. 14. Posiedzenia wyznaczone na 13 sierpnia i 13 września 1996 r. zostały odroczone na wniosek byłego męża skarżącej. Następne posiedzenia, wyzna­czone na 25 października i 29 listopada 1996 r., zostały także odroczone z po­wodu nieobecności przed sądem biegłego. 15. Sąd odbył posiedzenie 7 stycznia 1997 r. Przesłuchał biegłego oraz zarządził sporządzenie opinii uzupełniającej. 16. Na posiedzeniu przeprowadzonym 25 marca 1997 r. były mąż skarżą­cej zwrócił się do sądu o zawieszenie postępowania. 17. 3 czerwca 1997 r. sąd postanowił zawiesić postępowanie, ponieważ usta­lił, że zakończenie postępowania zależało od wyniku innego postępowania. 18. 9 grudnia 1997 r. skarżąca złożyła wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, ponieważ ustała przyczyna zawieszenia, jako że inne postępowa­nie zostało zakończone wyrokiem Sądu Najwyższego z 13 sierpnia 1997 r. 19. 16 marca 1998 r. Sąd Rejonowy w Gdańsku podjął zawieszone postę­powanie. 20. 19 i 5 listopada 1998 r. sąd przeprowadził posiedzenia. Postanowił na­stępnie odbyć wizję lokalną i zarządzić sporządzenie dodatkowej opinii biegłe­go. Dwie wizje lokalne, wyznaczone na 6 i 26 stycznia 1999 r., nie odbyły się. 21. Sąd odbył następne posiedzenia 17 stycznia i 3 kwietnia 2000 r. Prze­słuchał biegłego i zarządził przygotowanie nowych dwóch opinii biegłych. 22. Wydaje się, że biegli odmówili sporządzenia opinii i 24 października 2000 r. sąd zarządził, by inny biegły przygotował opinię dodatkową. 23. Sąd odbył następne posiedzenie 30 maja 2001 r. 24. Kolejne posiedzenia odbyły się 11 lipca i 17 sierpnia 2001 r. 25. Kolejne posiedzenia odbyły się 27 lutego, 26 czerwca i 27 październi­ka 2002 r. Sąd postanowił, że powinna być przygotowana opinia biegłego. 26. 15 i 29 stycznia 2003 r. sąd odbył posiedzenia i przesłuchał biegłego. 27. Kolejne posiedzenia odbyły się 12 marca, 14 maja, 2 lipca, 5 sierpnia, 18 września, 9 listopada i 16 grudnia 2003 r. Niektóre z posiedzeń zostały odroczone. 28. 29 stycznia 2004 r. Sąd Rejonowy w Gdańsku odbył posiedzenie i 1 kwietnia 2004 r. wydał wyrok. 29. Oboje uczestnicy odwołali się 31 maja 2004 r. 30. Postępowanie trwa. PRAWO I. DOMNIEMANE NARUSZENIE ARTYKUŁU 6 § 1 KONWENCJI 31. Skarżąca zarzucała, że długość postępowania była nie do pogodzenia z wymogiem „rozsądnego terminu” przewidzianym w artykule 6 § 1 Konwen­cji, który w omawianym zakresie przewiduje: „Przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym..., każ­dy ma prawo do... rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez... sąd...”. 32. Rząd podważył ten argument. 33. Trybunał zauważa, że okres podlegający rozpatrzeniu rozpoczął się nie w październiku 1988 r., kiedy skarżąca wszczęła postępowanie, ale 1 maja 1993 r., od kiedy obowiązuje uznanie przez Polskę prawa do składania skarg indywidualnych. Postępowanie trwa nadal. Wynika stąd, że postępowanie trwa do tej pory niemalże szesnaście lat, z cze­go ponad jedenaście lat i cztery miesiące brane są pod uwagę przez Trybunał. 34. Oceniając rozsądną długość rozpatrywanego postępowania Trybunał weźmie pod uwagę stan postępowania na 1 maja 1993 r.   A. Dopuszczalność 35. Trybunał zauważa, że skarga nie jest oczywiście nieuzasadniona w ro­zumieniu art. 35 § 3 Konwencji. Ponadto zauważa, że nie jest ona niedopusz­czalna z jakichkolwiek innych powodów. Dlatego też Trybunał uznaje skargę za dopuszczalną.   B. Przedmiot skargi 36. Trybunał przypomina, że rozsądna długość trwania postępowania musi być oceniona w świetle szczególnych okoliczności sprawy i z uwzględ­nieniem następujących kryteriów: stopnia skomplikowania sprawy, postępo­wania skarżącego i właściwych władz oraz wagi postępowania dla skarżącego (patrz, m.in., wyrok Frydlender przeciwko Francji [WI], nr 30979/96, § 43, ECHR 2000-VII). 37. Trybunał często stwierdzał naruszenia artykułu 6 § 1 Konwencji w sprawach, które dotyczyły podobnych problemów jak niniejsza (zob. Fry­dlender, cytowany powyżej). 38. Po przeanalizowaniu całego przedłożonego materiału Trybunał uzna­je, że Rząd nie przedstawił żadnych faktów lub argumentów zdolnych przeko­nać go, że w niniejszej sprawie należy dojść do innych wniosków. Opierając się na orzecznictwie dotyczącym tej problematyki, Trybunał uznaje, że w roz­patrywanej sprawie długość postępowania była nadmierna i nie spełniała wy­mogu „rozsądnego terminu”. Doszło więc do naruszenia artykułu 6 § 1.   II. ZASTOSOWANIE ARTYKUŁU 41 KONWENCJI 39. Artykuł 41 Konwencji przewiduje: „Jeśli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Proto­kołów, oraz jeśli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi potrzeba, słuszne zadośćuczynienie pokrzyw­dzonej stronie”. A. Szkoda 40. Skarżąca domagała się 15 000 EUR z tytułu szkód materialnych oraz 12.500 EUR z tytułu szkód niematerialnych. 41. Rząd twierdził, że roszczenia skarżącej były nadmierne. 42. Odnosząc się do roszczenia za szkody materialne, Trybunał stwier­dza, na podstawie przedstawionych mu dowodów, że skarżąca nie wykaza­ła, że rzekomo doznane przez nią szkody materialne spowodowane zostały przez nadmierną długość rzeczonego postępowania. W konsekwencji brak jest usprawiedliwienia dla przyznania jej jakiegokolwiek świadczenia z tego tytułu (patrz mutatis mutandis, Kudła przeciwko Polsce [WI], nr 30210/96, § 164, ECHR 2000-XI). 43. Trybunał uważa jednak, że skarżąca doznała szkód natury niematerial­nej, w postaci cierpienia i frustracji spowodowanych przedłużającym się po­stępowaniem, które nie mogą zostać zrekompensowane samym orzeczeniem naruszenia. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy oraz orzekając na zasadzie słuszności, Trybunał przyznaje skarżącej z tego tytułu kwotę 10 000 EUR.   B. Koszty i wydatki 44. Skarżąca domagała się także 2 000 EUR z tytułu zwrotu kosztów po­niesionych przed sądami krajowymi oraz przed Trybunałem. 45. Rząd twierdził, że nie może ponosić odpowiedzialności za koszty i wydatki poniesione przez skarżącą w trakcie trwania postępowania przed sądami krajowymi. 46. Zgodnie z kryteriami ustalonymi w orzecznictwie, skarżący jest upo­ważniony do zwrotu kosztów i wydatków jedynie wtedy, gdy zostały one rze­czywiście poniesione oraz były konieczne i rozsądne co do kwoty. W niniej­szej sprawie, uwzględniając powyższe kryteria oraz charakter sprawy, Trybu­nał uznaje, że kwota 1 000 EUR jest rozsądna.   C. Odsetki za zwłokę 47. Trybunał uważa, że odsetki za zwłokę powinny być ustalone zgodnie z marginalną stopą procentową Europejskiego Banku Centralnego plus trzy punkty procentowe.   Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE 1. Uznaje, że skarga jest dopuszczalna;   2. Uznaje, że doszło do naruszenia artykułu 6 § 1 Konwencji;   3. Uznaje, że (a) pozwane państwo ma wypłacić skarżącej, z tytułu szkód niemate­rialnych, w ciągu trzech miesięcy od dnia, kiedy wyrok stanie się prawomocny zgodnie z artykułem 44 § 2 Konwencji, następujące kwoty, które mają być przeliczone na walutę polską według kursu z dnia realizacji wyroku: (i) 10 000 EUR (dziesięć tysięcy euro) z tytułu szkód niematerialnych, (ii) 1000 EUR (jeden tysiąc euro) zwrotu z tytułu kosztów i wydatków, (iii) jakikolwiek podatek, jaki może być pobrany od tych kwot; (b) zwykłe odsetki według marginalnej stopy procentowej Europej­skiego Banku Centralnego plus trzy punkty procentowe będą płatne od tej sumy od wygaśnięcia powyższego trzymiesięcznego terminu do momentu zapłaty;   4. Oddala pozostałą część roszczenia skarżącej dotyczącą zadośćuczynienia.   Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie 5 października 2004 r., zgodnie z artykułem 77 § 2 i 3 Regulaminu Trybunału.   Michael O'BOYLE      Nicolas BRATZA Kanclerz Sekcji      Przewodniczący   [1] Wyrok ten stanie się prawomocny zgodnie z warunkami określonymi przez artykuł 44 § 2 Konwencji.