6366/03

C O N S E I L D E *   L ' E U R O P E   * A V R U P A   KONSEYİ   * AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   MEHMET KAPLAN- TÜRKİYE DAVASI   (Başvuru no:6366/03)   KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ   STRAZBURG   E k im 2006   İşbu karar AİHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup   bazı şekli düzeltmelere tabi olabilir.   ___________________________________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı   tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı   bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (6366/03) başvuru no’lu davanın nedeni, bu ülke   vatandaşı Mehmet Kaplan’ın (başvuran) 23 Ocak 2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları   Sözleşmesinin (AİHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi’ne   (Mahkeme) yapmış olduğu başvurudur.   Başvuran, AİHM önünde Gaziantep Barosu avukatlarından M.T. tarafından temsil   edilmektedir.   OLAYLAR   Başvuran 1930 doğumlu olup Gaziantep’te ikamet etmektedir.   Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (İdare),!999 yılında Birecik Barajının inşası   amacıyla başvuru sahibinin yarısına hissedar olduğu arazinin kamulaştırılma yoluna gitmiştir.   İdare tarafından yapılan ödeme miktarını kabul etmeyen istimlak edilmiş mülkün   sahipleri, istimlak tazminatı artırımı için Nizip Asliye Hukuk Mahkemesinde dava   açmışlardır.   Mahkeme 30 Aralık 1999’da yapmış olduğu yargılama sonucunda müştekileri kısmen   haklı bulmuş ve İdareyi 14 226 120 299 Türk Lirası (yaklaşık 26 754 Euro) başvurana olmak   üzere 28 452 240598 Türk Lirası (yaklaşık 53 508 Euro) tutarında ek tazminatla birlikte 28   şubat 1999 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere gecikme faizi ödemeye mahkum etmiştir.   Yargıtay, 16 Nisan 2001 de verdiği kararda 1.derece mahkemesinin kararını onamıştır.   5   Aralık 2002 tarihinde İdare kamulaştırılmış mülklerin sahiplerine 88 943 075 543   Türk lirası tutarında ödeme yapmıştır (yaklaşık 55 089 Euro). Başvuran, payına düşen 44 471   771 TL’yi almıştır.   HUKUK AÇISINDAN   1.1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI   HAKKINDA   Başvuran, yetersiz kalan gecikme faizi nedeniyle ek kamulaştırma bedelleri değer   kaybettiğinden ve İdare’nin ek kamulaştırma bedelini ödemede gecikmesinden dolayı   şikayetçi olmakta ve bu itibarla 1NoTu Ek Protokoiün 1. maddesine gönderme yapmaktadır.   A. Kabuledilebilirlik hakkında   Hükümete göre cebri icra prosedürü gözetilmeyerek 35.maddenin gerektirdiği gibi iç   hukuk yolları tüketilmemiştir.   AÎHM, daha önce benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatır (bkz.,diğerleri arasında,   Yalçınkaya-Türkiye 14796/03, 2 Şubat 2006,Yılmaz-Türkiye ,28171/02, 21 Temmuz 2005   Metaxas-Yunanistan, 8415/02, 27 Mayıs 2004 ve Karahalios-Yunanistan, 62503/00, tl   Aralık 2003). Daha önceki kararlarına aykırı hareket etmek için hiçbir gerekçe olmadığı için   hükümetin itirazını reddeder,   AİHM, içtihatlarından doğan kriterler ışığında (Bkz., özellikle, Akkuş, adı geçen   karar) ve elindeki mevcut unsurların tümü göz önüne alındığında başvurunun esastan   incelenmesi gerektiği kanaatine varmıştır. AİHM başvuruda hiçbir kabul edilemezlik   gerekçesi ile karşılaşamadığını tespit etmiştir.   B. Esas hakkında   Başvuran gözaltı süresinden şikayetçi olmaktadır.   AİHM daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren başka davalar da   incelemiş ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (Bkz.,   Akkuş, adıgeçen karar, s. 1310, §§ 30-31 veAka, adıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).   AİHM, mevcut davayı incelemiş ve Hükümet’in davayı farklı şekilde sonuçlandıracak   hiçbir olgu ya da delil sunmadığı kanaatine varmıştır. Yerel mahkemelerin kararına göre   kamulaştırmayı yapan İdare tarafından başvurana verilmesi gereken ek tazminatın   ödenmesindeki gecikme, başvuranı, mülkünün kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara   daha sokmuştur. Söz konusu bu gecikme, AİHM’yi, başvuranın genel yararın gerekleri ile   mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan   alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düşünmeye sevk   etmektedir.   Sonuç olarak AİHM, I No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar   vermiştir.   II. AİHS’nin 6§1. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında   Başvuran, yürütülen adli işlemlerin süresinin AİHS’nin 6§1 maddesini ihlal ettiğinden   şikayetçi olmaktadır.   A . K a b u l e d i l e b i l i r l i k h a k k ı n d a   AİHM, sözkonusu şikayetin AİHS’nin 35§3 maddesine göre açıkça dayanaktan   yoksun ilan edilemeyeceğine kanaat getirmiştir. Başka hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi   bulunmamaktadır.   B. Esas Hakkında   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaşılan sonuç dikkate alındığında,   AİHM şikayetin ayrıca Sözleşme’nin 6§1 maddesi açısından incelenmesine gerek olmadığına   karar vermiştir.   III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA   A . M A D D İ V E M A N E V İ Z A R A R L A R   Başvuran, 15 000 Avro olarak hesapladığı maddi kaybın ve 2000 Avro olarak hesap   ettiği manevi zararın tazmin edilmesi gerektiğini ifade etmiştir.   Hükümet bu iddiaları reddeder.   Adı geçen Akkuş davasında kabul edilmiş hesap usulü göz önüne alındığında ve   güvenilir ekonomik verilerin ışığında, AİHM başvurana maddi tazminat olarak 5250 Avro   ödenmesini uygun görmüştür.   Manevi zarara gelince, AİHM davanın şartları düşünüldüğünde ihlalin tespitinin   bizatihi yeterli ve adil bir tazmin oluşturduğunu takdir eder.   B.GECİKME FAİZİ   AÎHM, Avrupa Merkez Bankasinın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz   oranına üç puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM OYBİRLİĞİYLE,   1. Başvurunun kabıılecUlebilir olduğuna;   2. A İ H S ’y e E k 1 n o ’lu P r o t o k o l ü n ü n 1. m a d d e s i n i n ihlal edildiğine;   3.AİHS’nin 6§1 maddesi yönünden yapılan şikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;   . İh la l k a ra rın ın te s p itin in m a n e v i ta z m in iç in y e te rli olacağına;   . a ) A İ H S ’ n in 4 4 § 2 m a d d e s i g e r e ğ in c e k a r a r ın k e s in le ş tiğ i ta r ih te n itib a r e n ü ç a y iç in d e ,   döviz kuıoı üzerinden Y.T.Lİye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek her türlü   vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından başvurana maddi tazminat için   5,250 Euro (beşbinikiyüzelli) ödenmesine;   b )   s ö z k o n u s u s ü r e n i n b i t t i ğ i t a r i h t e n i t i b a r e n ö d e m e n i n y a p ı l m a s ı n a k a d a r H ü k ü m e t   tarafından, Avmpa Merkez Bankasinın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;   6. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddineıkmar vermiştir.   İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.   maddelerine uygun olarak 25 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.   4