6562/03

WyrokETPCz2007-01-11ECLI:CE:ECHR:2007:0111JUD000656203

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy interwencja w prawo skarżącego do pokojowego zgromadzania się, polegająca na ukaraniu go grzywną za udział w nieautoryzowanym marszu, była "przewidziana przez prawo" w rozumieniu art. 11 Konwencji, biorąc pod uwagę brak jasnych przepisów krajowych w Armenii w 2002 roku?

Ratio decidendi

Trybunał stwierdził, że interwencja w prawo skarżącego do pokojowego zgromadzania się nie była "przewidziana przez prawo" w rozumieniu art. 11 Konwencji. Uzasadnił to brakiem precyzyjnego i dostępnego aktu prawnego w Armenii w 2002 roku, który określałby "ustaloną procedurę" organizacji zgromadzeń, której naruszenie zarzucono skarżącemu. Trybunał zauważył, że sądy krajowe nie były w stanie wskazać konkretnego aktu prawnego, a rząd odwoływał się do przestarzałych przepisów ZSRR, które nie mogły być stosowane po uzyskaniu niepodległości. Trybunał uznał, że trzynastoletnie opóźnienie w przyjęciu odpowiedniego ustawodawstwa w tak fundamentalnej kwestii jest nieuzasadnione.

Stan faktyczny

Skarżący, A. Mkrtchyan, członek partii politycznej "Republika", wziął udział w wiecu w Erywaniu w maju 2002 roku. Po wiecu wezwał uczestników do marszu w kierunku budynku Zgromadzenia Narodowego. Został aresztowany i ukarany grzywną w wysokości 500 AMD za "zorganizowanie nieautoryzowanego marszu i naruszenie procedury organizacji marszów i demonstracji ulicznych", na podstawie art. 180.1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych. Sądy krajowe podtrzymały tę decyzję, a Sąd Kasacyjny odmówił prawa do odwołania.

Rozstrzygnięcie

Trybunał stwierdza naruszenie art. 11 Konwencji. Trybunał stwierdza, że samo stwierdzenie naruszenia stanowi wystarczające słuszne zadośćuczynienie.

Pełny tekst orzeczenia

Մկրտչյանն ընդդեմ Հայաստանի Գործի համարը. 6562/03 Վճիռը կայացվել է. 11.01.2007 Ուժի մեջ է մտել. 11.04.2007 Պաշտոնապես Հրապարակվել է. ՀՀՊՏ 2007.09.12/46(570) Փաստերը Ա. Մկրտչյանը հանդիսացել է «Հանրապետություն» կուսակցության անդամ: 2002թ.-ի մայիսի 14-ին մասնակցել է Ազատության հրապարակում անցկացված հանրահավաքին: Այն կազմակերպված էր «Հանրապետություն» կուսակցության և թվով վեց այլ քաղաքական կուսակցությունների կողմից: Հանրահավաքից հետո Ա. Մկրտչյանը կոչ է արել մասնակիցներին Բաղրամյան պողոտայով քայլարշավ կատարել դեպի Ազգային ժողովի շենք: Հանրահավաքի մասնակիցները շարժվել են նրա հետևից պողոտայով վեր: Նույն օրը` ժամը 23:10-ին, Ա. Մկրտչյանը ձերբակալվել և բերման է ենթարկվել ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի Արաբկիրի բաժին: Ոստիկանության աշխատակիցների կողմից կազմված վարչական իրավախախտման արձանագրությունում նշվել է, որ Ա. Մկրտչյանը «չարտոնված երթ է կազմակերպել և խախտել է փողոցային երթերի և ցույցերի անցկացման կարգը»: 2002թ.-ի մայիսի 15-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարանը նրա նկատմամբ նշանակել է վարչական տույժ 500 ՀՀ դրամ տուգանքի ձևով՝ ՎԻՎՕ-ի 180.1-րդ հոդվածի հիմքով, որով սահմանված էր վարչական պատասխանատվություն «Հավաքների, ժողովների, երթերի և ցույցերի անցկացման սահմանված կարգի» խախտման համար: Վերաքննիչ դատարանն ուժի մեջ է թողել առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, իսկ Վճռաբեկ դատարանը նամակով տեղեկացրել է, որ օրենսդրությունը նրան որոշումը բողոքարկելու իրավունք չի ընձեռում: Դատարանի որոշումը Դատարանը նշել է, որ վեճի առարկան հանդիսանում է այն հարցը, թե արդյոք նշված ժամանակահատվածում Հայաստանում գործել է որևէ իրավական ակտ, որը կնախատեսեր այն «սահմանված կարգը»-ը, որոնց հղում է կատարում ՎԻՎՕ-ի 180.1-րդ հոդվածը: Այս առումով կառավարությունը պնդում էր, որ «սահմանված կարգը» նախատեսված էր Օրենքով և Հրամանագրով, մյուս կողմից` դիմումատուն պնդում էր, որ նշված ակտերը նախկին ԽՍՀՄ իրավական ակտեր են, որոնք ուժը կորցրած են և չեն կարող գործել Հայաստանում անկախացումից հետո: Հետևաբար, համաձայն Ա. Մկրտչյանի, բացակայում էր որևէ «սահմանված կարգ», որը, վճռի համաձայն, նա խախտել է: Դատարանը նախ նկատել է, որ խնդրո առարկա հարցի վերաբերյալ բացակայում է ներպետական դատական պրակտիկա: Ավելին` ներպետական դատարանները սույն գործում ևս չէին կարողացել հղում կատարել որևէ իրավական ակտի, որում նշված կլիներ ցույցերի և փողոցային երթերի համար սահմանված այն կարգը, որը վճռի համաձայն դիմումատուն խախտել էր: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ներպետական դատարանները հղում չեն կատարել որևէ իրավական ակտի, որը կսահմաներ խնդրո առարկա կարգը և այն հանգամանքը, որ անկախացումից հետո Հայաստանի տարածքում ԽՍՀՄ օրենքների կիրառելիության վերաբերյալ չկա որևէ նախադեպ` Դատարանը հանգել է այն եզրակացության, որ քննարկվող օրենքը, մասնավորապես «սահմանված կարգը», որին հղում է կատարում ՎԻՎՕ-ի 180.1-րդ հոդվածը, ձևակերպված չէր այնպիսի ճշգրտությամբ, որ հնարավորություն տար Ա. Մկրտչյանին կանխատեսելու իր գործողությունների հնարավոր հետևանքները: Ավելին, Դատարանը նշել է, որ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո չկար որևէ իրավական ակտ` կիրառելի Հայաստանում, որը կպարունակեր խնդրո առարկա կարգը և որ համապատասխան օրենքը ընդունվել էր միայն 2004 թվականի ապրիլի 28-ին: Դատարանն ընդունում է, որ անցումային շրջանում գտնվող պետության համար ժամանակ է պահանջվում օրենսդրական համակարգ ստեղծելու համար, սակայն, երբ խոսքը վերաբերում է այնպիսի հիմնարար իրավունքին, ինչպիսին է հավաքներին մասնակցելու ազատությունը, Դատարանը չի կարող մոտ տասներեք տարվա ձգձգումը համարել ողջամիտ: Հետևաբար, հաշվի առնելով, որ խնդրո առարկա ժամանակահատվածում նման օրենք չկար, հետևաբար, խաղաղ հավաքներին մասնակցելու իրավունքին միջամտությունը չի եղել օրենքով սահմանված կարգով: Այդ պատճառով տեղի է ունեցել Կոնվենցիայի 11-րդ հոդվածի խախտում: Արդարացի փոխհատուցման առումով Դատարանը նշել է, որ վճռի կայացումն ինքնին արդարացի փոխհատուցման բավարար եղանակ է: