65715/01

WyrokETPCz2007-02-20ECLI:CE:ECHR:2007:0220JUD006571501

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obecność sędziego wojskowego w składzie sądu bezpieczeństwa państwa (DGM) oraz brak ponownego zbadania dowodów po usunięciu sędziego wojskowego naruszyły prawo skarżącego do niezależnego i bezstronnego sądu zgodnie z art. 6 ust. 1 Konwencji? Czy skazanie skarżącego za członkostwo w organizacji terrorystycznej, związane z jego działalnością wydawniczą, naruszyło jego prawo do wolności wyrażania opinii z art. 10 Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że obecność sędziego wojskowego w składzie sądu bezpieczeństwa państwa (DGM) w momencie wydania pierwszego wyroku, który był kluczowy dla sprawy, naruszyła zasadę niezależności i bezstronności sądu, co stanowiło naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji. Mimo że ponowne rozpoznanie sprawy odbyło się przed sądem złożonym wyłącznie z sędziów cywilnych, Trybunał stwierdził, że nie powtórzono czynności dowodowych, które miały decydujące znaczenie dla wyniku sprawy, co nie usunęło początkowych wątpliwości co do bezstronności. W odniesieniu do art. 10, Trybunał uznał, że skazanie skarżącego dotyczyło jego członkostwa w nielegalnej organizacji terrorystycznej, a nie samego wyrażania opinii, co wykluczało zastosowanie art. 10 Konwencji.
Stan faktyczny
Skarżący, Mustafa Benli, był redaktorem odpowiedzialnym magazynów politycznych. Został aresztowany w lutym 1998 r. i oskarżony o członkostwo w organizacji terrorystycznej Türkiye Devrim Partisi (TDP) oraz o propagandę na jej rzecz poprzez publikowane magazyny. Początkowo został skazany przez Sąd Bezpieczeństwa Państwa w Ankarze (DGM), w którego skład wchodził sędzia wojskowy, na cztery lata i sześć miesięcy więzienia. Wyrok ten został uchylony przez Sąd Kasacyjny. W ponownym procesie, przed DGM złożonym wyłącznie z sędziów cywilnych, ale bez ponownego zbadania dowodów, skarżący został ponownie skazany na dwanaście lat i sześć miesięcy więzienia. Sąd Kasacyjny podtrzymał ten wyrok.
Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: stwierdza dopuszczalność skarg w zakresie art. 6, 9 i 10 Konwencji, a pozostałą część skargi uznaje za niedopuszczalną; stwierdza naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji z powodu braku niezależności i bezstronności Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Ankarze; uznaje, że nie jest konieczne rozpatrywanie pozostałych zarzutów dotyczących art. 6 Konwencji; stwierdza brak naruszenia art. 10 Konwencji; uznaje, że nie ma odrębnej kwestii w zakresie art. 9 Konwencji; stwierdza, że samo niniejsze orzeczenie stanowi wystarczające zadośćuczynienie za szkody niemajątkowe, które skarżący mógł ponieść; oddala pozostałe roszczenia o słuszne zadośćuczynienie.

Pełny tekst orzeczenia

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYİ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   BENLİ- TÜRKİYE DAVASI   (Başvuru no:65715/01)   KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ   STRAZBURG   Şubat 2007   İşbu karar AİHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli   bazı düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve 65715/01 başvuru no’lu davanın nedeni bu   ülke vatandaşı olan Mustafa Benli’nin (başvuran), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne   (AİHM) 24 Ekim 2000 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin Temel İnsan Haklarını   güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.   Başvuran, AİHM önünde Ankara Barosu avukatlarından Hüseyin Erdoğan tarafından   temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVA KOŞULLARI   Olayların meydana geldiği dönemde başvuran Hedef, Liseli Arkadaş ve Alevi Halk   Gerçeği isimli siyasi dergilerin sorumlu yazı işleri müdürüdür.   Başvuran, 24 Şubat 1998 tarihinde yakalanmış ve muayene edilmek üzere adli tıp   doktoruna götürülmüştür. Muayene sonucunda hazırlanan raporda başvuranın vücudunda   herhangi bir darp ve cebir izine rastlanılmadığı belirtilmiştir.   Daha sonra ise başvuran, Çorum Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi’nde   gözaltına alınmıştır.   Başvuran 27 Şubat 1998 tarihinde kadar sorgulanmıştır. Bu tarihte başvuran, Türkiye   Devrim Partisi (TDP) isimli silahlı örgüt üyesi olduğunu belirttiği ve yayınladığı dergilerin,   özellikle de Hedef isimli derginin, bu örgütün eylem ve ideolojisini desteklediğini kabul ettiği   bir ifade imzalamıştır.   Başvuran, gözaltı süresinin sonunda aynı doktor tarafından tekrar muayene edilmiş ve   muayene sonucunda başvuranın vücudunda herhangi bir darp ve cebir izine rastlanılmamıştır.   Muayene sonrasında Çorum Cumhuriyet Savcısı tarafından başvuranın ifadesi   alınmıştır. Başvuran polise verdiği ifadenin büyük bir kısmını reddetmiştir. Başvuran, TDP ile   hiçbir ilgisinin bulunmadığını belirtmiş ve dava konusu dergilerin birer nüshasını saklasa bile   adli olarak yasaklanmış olmalarına rağmen bunları dağıtmadığını ifade etmiştir.   Cumhuriyet Savcısı, başvuranın serbest bırakılmasına karar vermiştir.   Bununla birlikte Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) yedek hakimi isnat   edilen başka suçlara dayanarak, 8 Mayıs 1998 tarihinde başvuran hakkında yakalama   müzekkeresi çıkarmıştır.   Başvuran böylece Çorum Sulh Ceza Hakimi karşısında sevk edilmiştir. Çorum Sulh   Ceza hakimi, TDP’ye üyesi olduğu gerekçesiyle başvuranın tutuklanmasına karar vermiştir.   Bu karar itiraza açık bir karardır.   Mayıs 1998 tarihinde Ankara DGM Cumhuriyet Savcısı, aralarında başvuranın da   bulunduğu sekiz kişi hakkında, Türk Ceza Kanunu’nun 168 § 1. ve 312 § 2. maddesini ihlal   ettikleri gerekçesiyle suç duyurusunda bulunmuştur. Ankara DGM Cumhuriyet Savcısı,   başvuranı TDP’nin yöneticilerinden biri olmakla ve haklı kin ve düşmanlığa sevk etmekle   itham etmiştir.   DGM Cumhuriyet Savcısı, TDP’nin 1992 yılının Ağustos ayında anayasal rejimi değiştirerek   yerine komünist bir rejim kurmayı amaçladığını açıkladığını hatırlatmaktadır. Bölgesel ve   yerel komiteler şeklinde örgütlenen TDP, 1993 tarihinden itibaren İstanbul ve Sivas illerinin   kırsal kesimlerinde bombalı saldırı, adam kaçırma ve öldürme eylemlerinde bulunmuştur. Bu   nedenle hiç kuşkusuz bu örgüt “silahlı bir örgüt” niteliğindedir.   TDP’nin yasak olan yayını Gerilla dergisi olup, Hedef ve Liseli Arkadaş isimli   dergileri yasal yollarla yayınlamayı başaramamış ve bu dergileri gizli şekillerde basmıştır.   Özellikle Hedef isimli dergi, aleni olarak örgütün propagandasını yapmakta ve güvenlik   güçleri ile girilen çatışma sırasında ölen kişileri şehit olarak nitelendirmekteydi. Aynı   zamanda bu derginin çok sayıda nüshası mahkeme kararı ile yasaklanmış ve toplatılmıştır, bu   Hedef dergisinin çok sayıda nüshasını elinde bulunduran sanıkların bu tedbirden bihaber   olması mümkün değildir.   Cumhuriyet Savcısı iddialarını desteklemek amacıyla, Hedef dergisinin çok sayıda   nüshasında, TDP’nin eylemlerinin “Türkiye Devrimci Hareketi” olarak nitelendirildiği   hususuna dikkat çekmektedir. Bununla ilgili olarak, Hedef dergisinin TDP’nin politikasının   ve ideolojisinin yayılmasını amaçlayan 63 (sayfa 2), 64 (sayfa 10-11), 66 (sayfa 14-15), 67   8sayfa 11), 68 (sayfa 11 ve 20) sayılı nüshalarına ve bu derginin örgütün “yayın organı”   olduğunun aleni bir şekilde belirtildiği 60 (sayfa 18), 62 (sayfa 14) ve 63 (sayfa 7) sayılı   nüshalarına atıfta bulunmaktadır. Bu dergide aynı zamanda “Kuşkusuz yayının en temel   misyonu TDP’nin ideoloji ve politikasının yayılmasının ve örgütlenmesinin bir aracıdır”   şeklinde Hedef dergisinin temel işlevi açıklanmıştır. Cumhuriyet Savcısı ayrıca, Liseli   Arkadaş isimli derginin TDP’nin genç öğrencilere yönelik bir yayını olduğunu belirtmiştir.   Yukarıda yer alan nedenlerden dolayı Cumhuriyet Savcısı başvuranları aşağıda yer   alan suçları işlemekle itham etmiştir:   - E.T. ve E.K. isimli sanıkların yardımı ile dava konusu dergilerin, İstanbul’da   yayınlanmasını ve Çorum’da dağıtılmasını sağlamak;   - - - Bu dergilerin TDP’nin propaganda aracı olarak kullanılmasını sağlamak;   E.T. ve E.K. isimli sanıkları bünyelerine almak;   Mayıs 1997 tarihinde Çorum’da düzenlenen gösteri sırasında TDP guruplarını   yönetmek ve “Ya zafer ya ölüm” ve “Birlik-Mücadele-Zafer” şeklindeki örgüt   ifadelerinin yazılı olduğu pankartlarla yürüyüşe katılmak; benzer pankartlar   eşliğinde, “Serap, Suna, Ertan, Rıza Gökdemir’ler ölmedi, Partimiz mücadele   etmeye devam ediyor” sloganları atarak 1 Mayıs 1998 tarihinde Çorum’da   düzenlenen yürüyüşe katılmak;   - E.Y. isimli militanın ölüm yıldönümü olması sebebiyle Çorum’da anma   toplantıları yapmak, ve anma toplantısı sırasında yapılan konuşmalarda E.Y. isimli   militandan bir kahraman olarak bahsetmek;   - - Hedef dergisinin bütün sayılarını ve “Çorum halkının silahlı direnişi” isimli kitabı   evinde muhafaza etmek;   Mart 1998 tarihli gösteri sırasında ve 21 Mart tarihinde kutlanan nevruz bayramı   sırasında yukarıda belirtilen sloganları atmak;   Başvuran, esasa bakan hakimler önünde polise verdiği ifadeyi bir kez daha   reddetmiştir. Başvuran 1 Mayıs 1998 tarihli gösteriye ve Nevruz bayramına katıldığını kabul   etmiş ve “Birlik-Mücadele-Zafer” ya da “Yaşasın Nevruz” gibi yasal sloganları attığını   belirtmiştir. Başvuran hiçbir zaman anma toplantıları düzenlemediğini beyan etmiştir.   Başvuran, dava konusu bazı makalelerin suç unsuru teşkil etmediklerine emin olması   sebebiyle yayınlanmasına izin verdiğini savunmuştur.   Ankara DGM, 28 Eylül 1998 tarihli bir kararla TDP’nin propagandasını yapan   dergileri hazırladıkları ve yayınladıkları gerekçesiyle başvuranın suçlu olduğuna karar veriş   ve TCK’nın 169. maddesi ile Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca silahlı   örgüte “yardım ve yataklık” ettiği gerekçesiyle dört yıl altı ay hapis cezasına mahkum   etmiştir.   Ankara DGM, aralarında E.T. ve E. K. isimli şahısların da bulunduğu diğer sanıkların   beraatına karar vermiştir.   Esasa bakan hakimler karar gerekçelerinde Hedef dergisinin bazı sayısında yayınlanan   bölümlere dikkat çekmişlerdir. Bu bölümlerde, derginin TDP’nin ideolojisini yaymak için   yayınladığı ifade edilmektedir. Başvuran Hedef isimli derginin, E.T. ve E.K. isimli kişilerin   yardımıyla Çorum’da dağıtılmasını sağlayarak, dava konusu yayınlar aracılığıyla TDP’ye   anayasaya karşı olan ideolojisini yayma konusunda yardım etmiştir.   Sonrasında Ankara DGM, başvuran TDP’ye üye olduğunu kesin bir şekilde ortaya   koyabilecek kanıtların bulunmadığına karar vermiş ve savcılık tarafından dile getirilen   gösteriler sırasında taşınan pankartların, başvuranın bu örgütle herhangi bir bağlantısının   olduğunu ortaya koymadığı kanaatine varmıştır. Esasa bakan hakimler, aynı nedenlerle isnat   edilen diğer suçlardan da başvuranın beraat etmesine karar vermiştir.   Başvuran ve Devlet Bakanı temyiz başvurusunda bulunmuştur. Başvuran, TCK’nın   169. maddesi uyarınca cezalandırılmasını gerektirecek herhangi somut bir delilin   bulunmadığını belirtmiştir. Başvuran aynı zamanda zorla imzaladığını belirttiği ve polis   tarafından sunulan ifadesinin aleyhinde kullanılmasını gerekçe olarak göstermiştir.   Yargıtay, 23 Ağustos 1999 tarihli bir kararla temyiz edilen kararı başvuran lehinde   bozmuştur. Yargıtay, Devlet Bakanı’nın görüşünden hareketle isnat edilen suçlamaların   TCK’nın 168 § 2. maddesi uyarınca “yardım ve yataklık” değil “örgüt üyesi” olmak suçunu   teşkil ettiğine kanaat getirmiştir.   Geçen zaman zarfında Ankara DGM bünyesinde yer alan askeri hakim sivil bir   hakimler değiştirilmiştir.   Ankara DGM’nin yeni kurulu, başvuranı dinledikten hemen sonra 10 Kasım 1999   tarihinde kararını açıklamıştır. Ankara DGM, şimdiye kadar alınan soruşturma tedbirlerini   yenilemeden ve özellikle E. K. ve E. T. İsimli eski sanıkların ifadesine başvurmadan Yargıtay   kararını kabul etmiş ve TCK’nin 168 § 2. maddesi uyarınca “örgüt üyesi” olmak suçundan   başvuranı on iki yıl altı ay hapis cezasına mahkum etmiştir.   Ankara DGM kararını gerekçelendirmek için, dava konusu yayınlarla ilgili olarak bir   önceki kararlarını benimsemiştir. Bununla birlikte Ankara DGM, başvuranın sözkonusu   dergiyi yayınlama ve dağıtma işinin, TDP’nin bölgesel yönetiminden ve örgüt adına   sempatizan kazandırmaktan daha farklı bir görev olmadığını eklemiştir. Bu faaliyetler,   devamlılığı ve çeşitliliği dikkate alındığında, sözkonusu silahlı örgütün aktif bir üyesinin   yerine getireceği faaliyetler niteliğindedir.   Başvuran, aleni duruşma yapılmasını talep ederek kararı temyiz etmiş ve bu talebi   kabul edilmiştir. Yargıtay, 20 Nisan 2000 tarihinde tarafları ve avukatları dinledikten sonra,   kararın 26 Nisan 2000 tarihinde açıklanacağı hususunda tarafları bilgilendirmiştir.   Yargıtay, 26 Nisan 2000 tarihinde başvuranın avukatının yokluğunda temyiz edilen   kararı onayan kararını açıklamıştır.   HUKUK AÇISINDAN   I. KABULEDİLEBİLİRLİK HAKKINDA   A. Hükümet’in ön itirazı hakkında   Hükümet, 20 Nisan tarihinde açıklanan Yargıtay kararından altı ay sonra 24 Ekim   tarihinde yapılan başvurunun gecikmeli olduğunu belirtmektedir.   Hükümet ayrıca, başvuranın şikayetleri ile ilgili olarak ulusal mahkemelere   başvurmaması sebebiyle mevcut davada iç hukuk yollarının tüketilmediğini belirtmektedir.   Başvuran bu konuda görüş bildirmemektedir.   B. AİHM’nin Takdiri   Hükümet’in itirazının birinci kısmı ile ilgili olarak AİHM, Türkiye aleyhinde açılan   benzer davalarda altı ay kuralının uygulanması hususundaki yerleşik içtihadını   hatırlatmaktadır (Bkz., diğerleri arasında, Tahsin İpek-Türkiye (karar), no: 39706/98, 7 Kasım   2000, Yavuz ve diğerleri-Türkiye (karar), no: 48064/99, 1 Şubat 2005). AİHM, bu konuda   benimsenen kriterler uyarınca altı aylık sürenin başlangıç tarihini, Yargıtay kararının   bulunduğu dosyanın Ankara DGM kalemine ulaştığı tarih olarak belirlemeyi uygun   görmektedir, hiç kuşkusuz bu tarih Yargıtay kararının açıklandığı 26 Nisan 2000 tarihinden   daha önceki bir tarihe tekabül etmemektedir.   Bu nedenle 24 Ekim 2000 tarihinde yapılan mevcut başvuru, AİHS’nin 35 § 1.   maddesinde ifade edilen altı aylık süre kuralı dikkate alındığında herhangi bir sorun teşkil   etmemektedir.   İtirazın ikinci kısmı ile ilgili olarak AİHM, iç hukuk yollarının tüketilmediğini belirten   Hükümet’in, başvuranın şikayetlerinin telafisini sağlayabilecek ve kullanılabilir olan başvuru   yollarının var olduğu hususunda kendisini ikna etmesi gerektiğini belirtmektedir (diğerleri   arasında, Akdivar ve diğerleri-Türkiye, 16 Eylül 1996 tarihli karar).   Hükümet’in itirazları bu hususta herhangi bir açıklama getirmediğinden AİHM’nin bu   itirazı reddetmesi gerekmektedir.   Özet olarak AİHM, Hükümet’in itirazını reddetmektedir.   Bununla birlikte AİHM, mevcut davada AİHS’nin 3. maddesine ilişkin olarak dile   getirilen şikayetin aşağıda yer alan nedenlerde dolayı kabuledilebilir ilan edilemeyeceği   kanaatindedir.   Başvuran üç gün süren gözaltı sırasında kötü muameleye maruz kaldığını ileri   sürmektedir.   Bu konudaki yerleşik içtihatlardan yola çıkan AİHM (Bkz., diğerleri arasında, Zeynep   Avcı-Türkiye, no: 37021/97, 6 Şubat 2003, ve yer alan atıflar), başvuranın ne somut bir delil   ya da delil başlangıcı ne de kötü muamele iddialarını destekleyecek ya da öyle ya da böyle 24   ve 27 Şubat 1998 tarihli sağlık raporlarında yer alan teşhisler hakkında şüphe uyandıracak   ikna edici ve ayrıntılı açıklamalar sunduğunu not etmektedir (Bkz., Dolaşan-Türkiye (karar),   no: 29592/96, 1 Temmuz 2003, ve yer alan atıflar). Ayrıca başvuran, yargılamanın hiçbir   aşamasında bu teşhislere itiraz ettiğini belirtmemiştir (Yalım-Türkiye (karar), no: 40533/98, 4   Nisan 2006). Ayrıca dava dosyasından, 27 Şubat 1998 tarihinde kendisini dinleyen hakimler   huzurunda başvuran korktuğu gerekçesiyle ilk ifadesini okumadan imzaladığını iddia etmekle   yetinmiştir. Oysa ki bu türden bir iddia, AİHS’nin 3. maddesi bakımından savunulabilir bir   şikayeti desteklemek için yeterli olmamaktadır (mutatis mutandis, ibidem, ve Ercan Arslan ve   diğerleri-Türkiye, (karar), no: 43877/98, 22 Mayıs 2001).   Değerlendirilecek başka unsurların bulunmaması sebebiyle ve başvuranın Türk   hukukunda ilgili bütün başvuru yollarına başvurduğu varsayılsa bile (Cardot-Fransa, 19 Mart   tarihli karar) AİHM, ileri sürülen kötü muamele iddialarının AİHS’nin 35 § 3. maddesi   bakımından açıkça dayanaktan yoksun olduğu kanaatindedir.   Özetle AİHM, AİHS’nin 6., 9. ve 10. maddelerine ilişkin olarak yapılan şikayetlerin   kabuledilebilir olduğuna ve geri kalan kısmının AİHS’nin 35 § 4. maddesi uyarınca   kabuledilemez olduğuna karar vermiştir.   II. AİHS’NİN 6. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA   Başvuran, AİHS’nin 6 §§ 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.   A. Tarafların Argümanları   Başvuran öncelikle, kendisini yargılayan ve mahkum eden DGM’nin bünyesinde   askeri bir hakim bulunması nedeniyle, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil   olarak yargılanmadığından şikayetçi olmaktadır.   Başvuran ikinci olarak, Cumhuriyet Başsavcısının temyiz başvurusunun   kabuledilebilirliği hakkındaki tebliğnamesinin kendisine tebliğ edilmemesi nedeniyle,   Yargıtay’a sunacağı savunmasını hazırlamak için kendisine gerekli zamanın ve kolaylığın   sağlanmadığını ileri sürmektedir.   Başvuran son olarak, Yargıtay kararının gerekçesiz olduğunu ve bu durumun Türk   Hukukunda kendisine tanınan etkili başvuru yolunu kullanmasına engel teşkil ettiğini iddia   etmektedir.   AİHM, 1999 yılında düzenleme yapılmasına kadar DGM’de bulunan hakimlerin   atanması ve seçilmesi işleminin ve adli görevlerini yerine getirirken bu hakimlerin   faydalandıkları güvencelerin, AİHM’nin bu konudaki içtihadına tam olarak uyduğu hususunu   hatırlatmaktadır. Yargıtay’ın hukuki denetimine tabi olan Ankara DGM’nin, bağımsız ve   tarafsız olmadığı hususunda başvuranda herhangi bir şüphe uyandırması mümkün değildir.   Her ne olursa olsun, 10 Kasım 1999 tarihli ikinci karar yalnızca sivil hakimlerden oluşan bir   kurul tarafından verilmiş bir karardır.   Hükümet, temyiz başvuruları ile ilgili olarak Cumhuriyet Başsavcısının   tebliğnamesine ulaşabilmek için avukat Erdoğan’ın Yargıtay kaleminden, dosyanın hangi sayı   ile kayda alındığı hususunda bilgi almasının ve dosyayı incelemesinin yeterli olacağını ifade   etmektedir. Bununla ilgili olarak Hükümet, 1 Haziran 2005 tarihinde kabul edilen yeni Ceza   Muhakemeleri Usulü Kanunu ile, Cumhuriyet Başsavcısının tebliğnamesinin davacılara tebliğ   edildiği hususunu dile getirmektedir.   Sonuç olarak Hükümet, mevcut davada Yargıtay’ın karar gerekçesinin yeterli ve açık   olduğunu belirtmektedir.   B. AİHM’nin Takdiri   AİHM, Türkiye aleyhinde açılan benzer davalarda bağımsızlık ve tarafsızlıktan   yoksunluğu kanıtlanmış bir mahkemenin hiçbir şart altında davasını gördüğü kişilere adil bir   yargılamayı garanti edemeyeceğine kanaat getirdiğini hatırlatmaktadır. AİHM aynı zamanda,   bu noktada AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiği tespit edildiği taktirde, adil   yargılanmaya ilişkin diğer şikayetlerin ayrıca incelenmesinin gerekli olmadığını birçok kez   açıklamıştır (Çıraklar-Türkiye, 28 Ekim 1998 tarihli karar).   Bu nedenle öncelikle bu sorunun üzerinde durulması uygun olacaktır.   Mevcut davada Hükümet’in, 6 § 1. maddenin ihlali ile sonuçlanan benzer davalardan   farklı olarak, davanın seyrini farklı sonuçlandıracak hiçbir tespit ve delil sunmadığı hususunu   tespit etmek gerekmektedir (Bkz., Özel-Türkiye, no: 42739/98, 7 Kasım 2002, ve Özdemir-   Türkiye, no: 59659/00, 6 Şubat 2003).   Esasında, mevcut başvuruda olduğu gibi, ağır suçlardan ötürü DGM’de yargılanan   başvuranın, aralarında asker kökenli bir hakimin yer aldığı mahkeme önüne çıkma konusunda   endişe duyması anlaşılabilmektedir. Dolayısıyla başvuran, Ankara Devlet Güvenlik   Mahkemesi’nin davanın gerekçesine yabancı mülahazalar ışığında sebepsiz bir yargı kararı   almasından haklı olarak kaygı duyması mümkündür.   Ağustos 1999 tarihinde ilk derece mahkemesi kararının bozulmasından sonra   dosya, yalnızca sivil hakimlerden oluşan bir kurul tarafından tekrar incelenmiştir. Bununla   birlikte yeni kararın, askeri hakimin katılımı ile alınan ve davanın sonucu için belirleyici   nitelikte olan tedbirler yinelenmeksizin 10 Kasım 1999 tarihinde açıklanması nedeniyle bu   durum bir sonuca götürmemektedir (bu konuda bkz., Kabasakal ve Atar-Türkiye, no:   700084/01 ve 70085/01, 19 Eylül 2006, yer alan atıflar, özellikle Ceylan-Türkiye (karar), no:   68953/01).   Sonuç olarak başvuranın, Ankara DGM’nin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme   olmadığına dair endişelerinin nesnel olarak doğrulandığına ve mevcut davada askeri hakimin   kuruldan çıkarılması ile başvuranın bu şüphesinin bertaraf edilmediğine kanaat getirebiliriz   (Bkz. Kabasakal ve Atar-Türkiye).   Bu nedenle AİHM bu bakımdan AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine karar   vermiş ve dava konusu yargılamanın hakkaniyete uygun olarak yapılmadığı hususunda dile   getirilen şikayetlerin incelenmesinin gerekli olmadığı kanaatine varmıştır.   III. AİHS’NİN 9. VE 10. MADDELERİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI   HAKKINDA   Başvuran, ceza mahkumiyetinin AİHS’nin 9. ve 10. maddelerini ihlal ettiğini ileri   sürmektedir.   Oysa ki AİHM, mahkemenin bu konudaki mevcut içtihadı uyarınca başvurunun bu   kısmının 10. madde kapsamında incelenmesinin uygun olacağı kanaatindedir.   A. Tarafların Argümanları   Başvuran, gizli bir silahlı örgüt üyesi olarak kabul edilmesi ve sorumlu yazı işleri   müdürü sıfatı ile mahkum edilmesi nedeniyle üzüntü duymaktadır. Başvuran, olayların   meydana geldiği dönemde, dava konusu dergilerin yayınlanmasını yasaklayan herhangi bir   hukuki kararın bulunmadığı hususuna dikkat çekmektedir.   Hükümet, bu dergilerin TDP’nin propaganda planının bir parçası olduğunu ve   başvuranın, yalnızca bu propagandanın bir parçası olduğu için değil de aynı zamanda çok   sayıda saldırıdan sorumlu olan bu örgütün aktif üyesi olduğu için mahkum edildiğini   belirtmektedir. Bu nedenle AİHS’nin 10. maddesi mevcut davaya uygulanamaz.   Hükümet ayrıca tespit edilebilecek her türlü müdahalenin, AİHS’nin 10 § 2. maddesi   uyarınca haklı bir müdahale olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmektedir.   B. AİHM’nin Takdiri   AİHM iddianamede yer verilen gerekçeleri ve ulusal mahkemeler tarafından   başvuranın mahkum edilmesi için benimsenen gerekçeleri büyük bir dikkatle incelemiştir.   Esasa bakan hakimlere göre, çeşitliliği ve devamlılığı dikkate alındığında başvuranın   faaliyetleri, TCK’nın 168 § 2. maddesi uyarınca silahlı örgüt üyesi olmak suçunu teşkil   etmektedir.   Sonuç olarak AİHM yalnızca, bu davaya benzeyen önceki davalarda ortaya çıkan   düşünce biçimini benimseyebilir (Bkz., diğerleri arasında, Mehmet Reşit Arslan-Türkiye   (karar), no: 31320/02, 1 Haziran 2006, F.A.-Türkiye (karar), no: 36094/97, 1 Şubat 2005;   Müslüm Gündüz (karar), no: 59997/00, 9 Kasım 2004; Şirin-Türkiye (karar), no: 47328/99, 27   Nisan 2004, ve Kılıç-Türkiye (karar), no: 48498/98, 8 Temmuz 2003).   Bu bağlamda AİHM mevcut davada başvuranın, görüşünü açıklaması ya da   toplantılara katılması nedeniyle mahkum edildiğinin kabul edilemeyeceği ve Türk makamları   tarafından terör örgütü olarak nitelendirilen yasadışı bir örgüte üye olması nedeniyle mahkum   edildiği kanaatindedir. Aynı zamanda, dava konusu mahkumiyet kararının, AİHS’nin 10.   maddesi ile tanınan özgürlüklere bir müdahale teşkil ettiği yönünde bir değerlendirme   yapılması mümkün değildir.   Bu maddenin ihlal edildiğine dair herhangi bir tespit yapılması mümkün değildir.   IV. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA   Bununla ilgili olarak Hükümet, başvuranın bu konudaki iddialarının geç iletildiği   hususunu dile getirmektedir. Oysa ki AİHM, bu iddiaların belirtilen süre dışında gönderilen   yazının içerisinde yer aldığını fakat AİHM’nin iç tüzüğünün 38 § 1 in fine maddesi uyarınca   dosyaya eklendiğini not etmektedir. Bu nedenle, sözkonusu iddiaların incelenmesi hususunda   herhangi bir engel bulunmamaktadır.   A. Tazminat   Başvuran, 20.000 Euro maddi ve 30.000 Euro manevi tazminat talebinde   bulunmaktadır.   Hükümet bu miktarların aşırı olduğunu belirtmektedir.   AİHM dosyada yer alan unsurların, AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiği tespiti   ile talep edilen maddi zarar arasında herhangi bir nedensellik bağı içermediğini tespit   etmektedir.   Manevi tazminatla ilgili olarak AİHM, mevcut dava koşulları dikkate alındığında, ihlal   tespitinin adil tazmin için başlı başına yeterli olduğu kanaatindedir (Bkz., Çıraklar-Türkiye   kararı). Bununla birlikte, bu davada olduğu gibi bir kimse AİHS’nin gerekli kıldığı tarafsız ve   bağımsız olma koşullarını yerine getirmeyen bir mahkeme tarafından cezaya mahkum   edildiğinde, ilgilinin isteği üzerine yeni bir dava ya da yargılamanın yeniden başlatılması,   tespit edilen ihlalin telafisi için en uygun yolu teşkil ettiği hususunu hatırlatmak   gerekmektedir (Bkz., Öcalan-Türkiye, no: 46221/99).   B. Masraf ve Harcamalar   Başvuran avukat masrafları için 5.000 Euro ve diğer mahkeme masrafları için 500   Euro talep etmektedir.   Hükümet bu talebin belgelerle doğrulanmadığını belirtmektedir.   AİHM’nin içtihadı uyarınca, ancak gerçekten yapılan ve makul miktardaki masraf ve   harcamalar geri ödenebilmektedir. AİHM, başvuranın başvurudaki yazılı görüşlerinde   gerekçelendirmeden bu talebini dile getirdiğini tespit etmektedir (Adamiak-Polonya, no:   20758/03, 28 Kasım 2006).   Bu nedenle, bu ad altında başvurana herhangi bir ödeme yapılmasının gerekli   olmadığına karar vermiştir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE,   1. AİHS’nin 6., 9. ve 10. maddelerine ilişkin olarak yapılan şikayetlerin kabuledilebilir   olduğuna ve başvurunun geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlıktan ve tarafsızlıktan yoksun   olması sebebiyle AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AİHS’nin 6. maddesine ilişkin olarak yapılan şikayetlerin geri kalan kısmının   incelenmesinin gerekli olmadığına;   4. AİHS’nin 10. maddesinin ihlal edilmediğine;   5. AİHS’nin 9. maddesi bakımından farklı herhangi bir sorunun ortaya çıkmadığına;   6. Mevcut kararının kendisinin, başvuranın uğradığını iddia ettiği manevi zararın   tazmini için başlı başına yeterli olduğuna;   7. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddedilmesine;   Karar vermiştir.   İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.   maddesine uygun olarak 20 Şubat 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.   10

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 12.07.2026. · Źródło