66848/01

COUNCIL   A V R U PA   OF E U R O P E   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ÜÇÜNCÜ DAĐRE   YAYAN – TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 66848/01)   KARAR   STRAZBURG   ꢁubat 2006   Bu karar AĐHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen ꢀartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle   iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Yayan – Türkiye davasında   Avrupa Đnsan hakları Mahkemesi (Üçüncü Daire),   Baꢀkan B.M. ZUPANCIC,   Yargıçlar L.CAFLISCH,   R.TÜRMEN,   M.TSATSA-NIKOLOVSKA,   V.ZAGREBELSKY,   A.GYULUMYAN,   DAVID THOR BJÖRGVINSSON ve   Yazı Đꢀleri Müdürü V.BERGER’in katılımı ile 12 Ocak 2006 tarihinde toplanmıꢀ ve anılan   tarihte izleyen kararı almıꢀtır.   USUL   1. Dava, Hasan Yayan (“baꢀvuran”) isimli Türk vatandaꢀının, 16 Kasım 2000 tarihinde, Đnsan   Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesine   dayanarak Türkiye Cumhuriyeti aleyhine AĐHM’ye yaptığı baꢀvurudan (no. 66848/01)   kaynaklanmaktadır.   2.Baꢀvuran, Antalya Barosu’na bağlı Ahmet Elvan Tetik isimli avukat tarafından temsil   edilmiꢀtir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) AĐHM’deki yargılama için bir Ajan tayin etmemiꢀtir.   3.7 Ekim 2004 tarihinde, AĐHM (Üçüncü Daire), baꢀvuruyu Hükümet’e bildirmeye karar   vermiꢀtir.7 Ekim 2004 tarihli bir yazı ile AĐHM, AĐHS’nin 29 §§ 1. ve 3. maddeleri uyarınca,   baꢀvurunun kabuledilebilirliği ve esaslarını birlikte ele alarak karar vereceğini taraflara   bildirmiꢀtir.   OLAYLAR   I.DAVA OLAYLARI   4.Baꢀvuran 1942 doğumludur ve Antalya’da ikamet etmektedir.   5.9 Temmuz 1997 tarihinde, Devlet Hava Meydanları Đꢀletmesi Genel Müdürlüğü baꢀvurana   ait bir arsayı kamulaꢀtırmıꢀtır. Bir bilirkiꢀi komitesi, arsanın değerini incelemiꢀ ve   kamulaꢀtırma gerçekleꢀtiğinde ilgili meblağ baꢀvurana ödenmiꢀtir.   6.Baꢀvuranın artırma talebinden sonra, 20 Mart 1998 tarihinde, Antalya Asliye Hukuk   Mahkemesi, baꢀvurana, artırma bedeli ve yasal oran üzerinden faiz ödenmesine karar   vermiꢀtir.   7.16 Haziran 1998 tarihinde, Yargıtay, Antalya Asliye Mahkemesi’nin kararını bozmuꢀtur.   8.20 Aralık 1999 tarihinde, Antalya Asliye Hukuk Mahkemesi, baꢀvurana, arsa tapusunun   Devlet Hava Meydanları Đꢀletmesi Genel Müdürlüğü’ne nakledildiği tarih olan 18 Aralık   1997’den itibaren geçerli olmak üzere, 3.184.691.136 TL artırma bedelinin ve mahkeme   kararı tarihinde geçerli olan yasal faiz oranının ödenmesine karar vermiꢀtir.   9.4 Nisan 2000 tarihinde, Yargıtay, Asliye Mahkemesi’nin kararını onamıꢀtır.   10.18 Mayıs 2000 tarihinde, Yargıtay, tarafların kararın düzeltilmesi talebini reddetmiꢀtir.   11.20 Temmuz 2000 tarihinde, Devlet Hava Meydanları Đꢀletmesi Genel Müdürlüğü   baꢀvurana 7.636.830.000 ödemiꢀtir.   12.Baꢀvurunun Hükümet’e bildirmesinden sonra, baꢀvurandan 23 Mart 2005 tarihine kadar   davanın esaslarına adil tazmine iliꢀkin görüꢀlerini iletmesi talep edilmiꢀtir. Ancak, gerekli   süre içinde bunları sunmamıꢀtır. Herhangi bir süre uzatımı da talep etmemiꢀtir.   13.27 Mayıs 2005 tarihli iadesi taahhütlü bir yazı ile baꢀvurana, AĐHM’ye baꢀvuranın   görüꢀlerinin ve adil tazmin taleplerinin gelmediği ve koꢀulların baꢀvuranın baꢀvuruyu takip   etme niyeti olmadığı sonucuna varmaya sebep olduğu durumlarda AĐHM’nin davayı kayıttan   düꢀürebileceği bildirilmiꢀtir.   14.8 Ağustos 2005 tarihinde, baꢀvuran, adil tazmin taleplerini içeren görüꢀlerini sunmuꢀtur.   II.ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMASI   15. Đlgili iç hukuk ve uygulaması, Aka – Türkiye (23 Eylül 1998 kararı, Judgments and   Decisions 1998-VI, ss.2674-76, §§ 17-25).   HUKUK   I.1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   16.Baꢀvuran, yaklaꢀık iki yıl dört ay süren mahkeme iꢀlemlerinden sonra yetkililerden   alabildiği artırma bedelinin, gecikme faizinin Türkiye’deki yüksek enflasyona paralel   seyretmemesi sebebiyle, değerinin düꢀtüğünü ifade ederek ꢀikayetçi olmuꢀtur. 1 no’lu   Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmuꢀtur. Bu maddenin ilgili bölümlerine göre:   “Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini   isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada   öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve   mülkünden yoksun bırakılabilir.”   A.Kabuledilebilirlik   17.Hükümet, baꢀvuranın, faydalanmasına açık Borçlar Kanunu’nun 105. maddesinden   yararlanmaması sebebiyle, AĐHS’nin 35. maddesinin gerektirdiği üzere iç hukuk yollarını   tüketmediğini ileri sürmüꢀtür. Bu madde kapsamında, eğer kayıpların gecikme faizini   geçtiğini ortaya koymuꢀ olsa idi, iddia edildiği üzere artırma bedelinin ödenmesindeki   gecikmelerden kaynaklanan kayıpların tazminine hak kazanabilirdi.   18.AĐHM, Aka davasında benzer bir itirazı reddettiği gözlemler (yukarıda anılan ss.2678-79,   §§ 34-37). Bu davada baꢀka yönde hareket etmek için hiçbir gerekçe görmemektedir,   dolayısıyla Hükümet’in itirazını reddeder.   19.Đçtihadında yerleꢀik olan ilkeleri ıꢀığında (bkz. diğerlerinin yanı sıra yukarıda anılan Aka)   ve elindeki tüm kanıtlar temelinde, baꢀvurunun esaslarının incelenmesi gerektiğini ve   kabuledilmez olduğunun ilanı için hiçbir temel olmadığını tespit etmiꢀtir.   B.Esaslar   20.AĐHM, bu davadakine benzer konular ortaya koyan birkaç davada 1 no’lu Protokol’ün   ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (bkz. yukarıda anılan Aka, s. 2682, §§ 50-51).   21. AĐHM, Hükümet tarafından sunulan kanıt ve argümanları inceleyerek, geçmiꢀ davalardaki   tespitlerinden sapmayı gerektirecek hiçbir ꢀey bulunmadığı kanısına varmıꢀtır. Yerel   mahkemelerin ödenmesine karar verdiği artırma bedelinin ödenmesindeki gecikmenin   kamulaꢀtırma makamına yüklenebileceğini ve malike, kamulaꢀtırılan arsaya ek olarak baꢀka   bir kayıp daha getirdiğini tespit etmiꢀtir. Bu gecikmenin ve bir bütün olarak iꢀlemlerin   uzunluğunun sonucu olarak, AĐHM, baꢀvuranın, kamu yararı ve mülkten yararlanma hakkı   arasında sağlanması gereken adil dengeyi bozan, bireysel ve aꢀırı bir külfete katlanmak   zorunda kaldığını tespit etmiꢀtir.   2.Sonuç olarak, 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II.AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   23.AĐHS’nin 41. maddesine göre:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek   Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği   takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   24.AĐHM, Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 60. maddesi kapsamında, adil tazmin talebinin,   baꢀvuranın esaslara iliꢀkin görüꢀlerinin sunulması için belirlenmiꢀ olan süre içinde   destekleyici ilgili belgelerle birlikte yazılı olarak belirtilmesini ve sunulması gerektiğini ve bu   ꢀartlara uymamanın Daire’nin, talebi kısmen veya tamamen reddetmesiyle   sonuçlanabileceğine iꢀaret eder.   25.Bu davada, 23 ꢁubat 2005 tarihinde, Hükümet’in baꢀvurunun esaslarına ve   kabuledilebilirliğine iliꢀkin görüꢀlerini aldıktan sonra, baꢀvurandan adil tazmin taleplerini   belirtmesi talep edilmiꢀtir, ancak kendisi gerekli olan sürede bunu yapmamıꢀtır. 27 Mayıs   tarihinde, baꢀvurana, görüꢀlerinin ve adil tazmin taleplerinin AĐHM’ye gelmediği ve   AĐHM’nin, koꢀulların baꢀvuranın baꢀvuruyu takip etmeme niyetinin olduğu sonucuna   varmaya sebep olduğu durumlarda, davayı kayıttan düꢀürebileceği bildirilmiꢀtir. Ancak,   baꢀvuran AĐHM’nin uyarı yazısına üç ay boyunca cevap vermemiꢀ ve 8 Ağustos 2005   tarihinde görüꢀlerini ve adil tazmin talebini sunmuꢀtur. Bu koꢀullarda, AĐHM, zaman sınırına   uymadığı ve görüꢀleri ile adil tazmin taleplerini sunma konusunda gerekli gayreti   göstermediği kanısına varmıꢀtır. Buna göre, AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi kapsamında,   tazminat ödenmemesine karar vermiꢀtir.   YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE   1.Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğunu ilan etmiꢀ;   2.1. no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiꢀ;   3.Baꢀvuranın adil tazmin talebini reddetmiꢀtir.   Đngilizce hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 2 ꢁubat   tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   Vincent BERGER   Bostjan ZUPANCIC   Yazı Đꢀleri Müdürü   Baꢀkan   5