6767/03

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA   CZWARTA SEKCJA   SPRAWA RAŹNIAK przeciwko POLSCE   (Skarga nr 6767/03)   WYROK – 7 października 2008   W sprawie Raźniak przeciwko Polsce,   Europejski Trybunał Praw Człowieka (Czwarta Sekcja), zasiadając jako   Izba składająca się z następujących sędziów:   Pan N. BRATZA, Przewodniczący,   Pan L. GARLICKI,   Pan G. BONELLO,   Pani L. MIJOVIĆ,   Pan P HIRVELÄ,   Pan LEDI BIANKU,   Pan N. VUČINIĆ, sędziowie,   oraz Pan LWRENCE EARLY, Kanclerz Sekcji,   obradując na posiedzeniu zamkniętym w dniu 16 września 2008 r.,   wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:   POSTĘPOWANIE   1. Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 6767/03) wniesionej dnia 30 czerwca   r. przeciwko Polsce do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na   podstawie art. 34 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych   Wolności („Konwencja”), przez obywatela polskiego, pana Zygmunta Raź-   niaka („skarżący”).   2. Rząd polski („Rząd”) był reprezentowany przez swojego pełnomocni-   ka, pana Jakuba Wołąsiewicza z Ministerstwa Spraw Zagranicznych.   3. W dniu 13 września 2007 Przewodniczący Sekcji Czwartej Trybunału   zdecydował o zakomunikowaniu skargi Rządowi. Zgodnie z postanowienia-     mi art. 29 § 3 Konwencji, zdecydowano o jednoczesnym zbadaniu zasadności   oraz dopuszczalności skargi.   FAKTY   I. OKOLICZNOŚCI SPRAWY   4. Skarżący urodził się w 1952 r. i mieszka w Warszawie. Obecnie prze-   bywa w Areszcie Śledczym w Warszawie.   5. Skarżący został aresztowany w dniu 25 sierpnia 2000 r. i następnie pod-   legał zatrzymaniu w areszcie na mocy decyzji Sądu Rejonowego dla miasta   stołecznego Warszawy pod zarzutem założenia oraz kierowania związkiem   przestępczym o charakterze zbrojnym, działając w którym zlecał wykonanie   różnorodnych przestępstw, m.in. zabójstw, napadów rabunkowych oraz han-   dlu narkotykami. Został również oskarżony o nielegalne posiadanie broni pal-   nej oraz jej użycie w trakcie napadu i pobicia. W związku z faktem, że skar-   żący został poważnie ranny w eksplozji, do której doszło w jego samochodzie   w dniu 30 maja 2000 r., sąd odwołał się do opinii lekarskiej, sporządzonej   przez biegłych lekarzy z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Akademii   Medycznej w Warszawie. Biegli stwierdzili, że brak jest dostatecznych pod-   staw do przyjęcia, że przebywanie skarżącego w areszcie może zagrażać jego   zdrowiu lub życiu. Biegli podsumowali, iż skarżący powinien przyjmować   właściwe leki oraz mieć nieograniczony dostęp do porad lekarskich albo wi-   nien być umieszczony w oddziale szpitalnym aresztu. Stosownie do opinii,   sąd podkreślał w swojej decyzji, że skarżący powinien otrzymywać odpo-   wiednią opiekę medyczną podczas swojego pobytu w areszcie.   6. Skarżący odwołał się od decyzji sądu, lecz bezskutecznie. W dniu   listopada 2000 r. wniósł o uchylenie aresztu, podnosząc, po pierwsze, że   nie występuje realne podejrzenie jakoby popełnił zarzucane mu przestęp-   stwa oraz, po drugie, że został zatrzymany podczas pobytu w szpitalu, gdzie   przebywał na leczeniu w związku z ranami odniesionymi w wyniku wybu-   chu ładunku wybuchowego w jego samochodzie. W związku z powyższym,   zatrzymanie stworzyło poważne zagrożenie dla jego zdrowia i życia. Przed-   stawił opinie lekarskie dotyczące jego stanu zdrowia, które potwierdzały, iż   wymagał leczenia operacyjnego. Zgodnie z obiema opiniami, przebywanie   skarżącego w areszcie tymczasowym miało stanowić poważne zagrożenie dla   jego zdrowia i życia. Natomiast trzecia z przedstawionych opinii stwierdzała,   iż nie było wystarczających oraz obiektywnych podstaw ku temu, aby uznać,   że przebywanie w areszcie może stanowić poważne niebezpieczeństwo dla   zdrowia i życia skarżącego.   7. W dniu 20 listopada 2000 r. Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego War-   szawy, w czasie trwania śledztwa, przedłużył skarżącemu areszt tymczasowy.     Sąd uznał, iż podejrzenia skierowane wobec skarżącego są uzasadnione oraz   potwierdzone przez zeznania świadków, jak również przez dowody uzyska-   ne podczas przeszukań. Jak zostało ustalone w trakcie śledztwa, członkowie   grupy przestępczej byli ze sobą blisko powiązani, a w związku z tym, że więk-   szość z nich była poszukiwana przez policję listami gończymi, zatrzymanie   skarżącego było jedynym skutecznym środkiem zapewnienia prawidłowego   przebiegu śledztwa oraz uniemożliwiało zmowę skarżącego z innymi współ-   oskarżonymi. Sąd wziął pod uwagę powagę stawianych skarżącemu zarzutów   oraz surowość grożącej mu kary. Sąd powołał się również na opinię lekarską   z dnia 25 sierpnia 2000 r., zgodnie z którą nie było podstaw do stwierdzenia,   że stosowanie aresztu wobec skarżącego narażałoby go na poważne ryzyko   utraty zdrowia lub życia. Postanowienie sądu zostało podtrzymane w dniu   grudnia 2000 r. przez Sąd Okręgowy w Warszawie.   8. Następnie tymczasowe aresztowanie skarżącego było systematycznie   przedłużane postanowieniami tego samego sądu z 27 kwietnia, 31 grudnia   r., 27 marca oraz 9 sierpnia 2002 r. Były one uzasadniane w szczegól-   ności, potrzebami przeprowadzenia dalszego skomplikowanego śledztwa, ko-   niecznością uzyskania obszernego materiału dowodowego, a także obawą ma-   tactwa skarżącego w porozumieniu z innymi członkami grupy przestępczej,   jak również obawą ukrywania się. Opisywane ryzyko było bardzo poważne   w kontekście pozycji, jaką zajmował skarżący w środowisku przestępczym   oraz faktem, że pozostali członkowie grupy byli wciąż poszukiwani przez or-   gany ścigania.   9. Akt oskarżenia przeciwko skarżącemu oraz trzynastu innym współ-   oskarżonym został przesłany do Sądu Okręgowego w Warszawie w dniu   marca 2002 r. Prokurator zawnioskował przesłuchanie 113 świadków oraz   przedstawił dowody, w tym liczne dowody z dokumentów.   10. Pomiędzy 19 września 2002 a 29 maja 2003 r. sąd prowadzący postę-   powanie przeprowadził 57 rozpraw. Rozprawy odbywały się ze średnią czę-   stotliwością od 6 do 7 razy na miesiąc, a czasami nawet 13 razy w miesiącu.   Przed pierwszym posiedzeniem sąd odbył trzy spotkania przygotowawcze,   które miały na celu zbadanie kwestii przedłużania skarżącemu tymczasowego   aresztu oraz ustalenie stanu jego zdrowia. W dniu 7 maja 2002 dyrektor aresztu   śledczego przedstawił opinię lekarską, przygotowaną przez lekarza z tamtejsze-   go ambulatorium, oraz kolejną, sporządzoną przez lekarza ortopedę. Specjaliści   zarekomendowali kontynuację leczenia i potwierdzili, że skarżący otrzymuje   odpowiednią opiekę lekarską. Sąd nakazał przeprowadzenie badania lekarskie-   go przez chirurga, w tym chirurga naczyniowego oraz specjalisty z zakresu   pulmonologii, co miało na celu zweryfikowanie możliwości przeprowadzenia   leczenia w warunkach oddziału lekarskiego w areszcie śledczym.   11. W dniu 29 maja 2003 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał skarżące-   go winnym założenia oraz kierowania przez dziesięć lat związkiem przestęp-     czym o charakterze zbrojnym i skazał go na siedem lat pozbawienia wolności.   Apelację od wyroku złożył zarówno skarżący, jak i prokurator.   12. W dniu 27 sierpnia 2003 r. adwokat skarżącego złożył wniosek o zwol-   nienie jego klienta z aresztu w celu umożliwienia mu poddania się specjali-   stycznemu leczeniu.   13. Dnia 1 września 2003 Sąd Okręgowy w Warszawie zwrócił się do   Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc o opinię. Przesłana w dniu 10 października   r. opinia stwierdzała, że:   „ (…) pacjent należy do grupy wysokiego ryzyka nawrotu zatorowości, co   oznacza konieczność leczenia profilaktycznego w określonych sytuacjach (…).   Obecny stan jego zdrowia nie wskazuje na konieczność poddawania go specjali-   stycznej diagnostyce ani stosowania leczenia pulmonologicznego”.   14. W dniu 31 marca 2004 Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał w mocy   orzeczenie wydane w pierwszej instancji.   15. Orzeczeniem z dnia 10 maja 2005 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację   skarżącego.   II. WŁAŚCIWE PRAWO KRAJOWE I PRAKTYKA   A. Prawo krajowe   16. Właściwe prawo krajowe i praktyka dotycząca stosowania tymczaso-   wego aresztowania w postępowaniu sądowym, przesłanek jego przedłużenia,   zwolnienia z aresztu oraz zasad rządzących innymi tzw. środkami zapobie-   gawczymi, zostały scharakteryzowane w orzeczeniach Trybunału w sprawach   Gołek p. Polsce, nr 31330/02, §§ 27-33, wyrok z dnia 25 kwietnia 2006 i Ce-   lejewski p. Polsce, nr 17584/04, §§ 22-23, wyrok z dnia 4 sierpnia 2006.   PRAWO   I. DOMNIEMANE NARUSZENIE ARTYKUŁU 5 § 3 KONWENCJI   17. Skarżący podnosił, iż czas zatrzymania go w areszcie tymczasowym   był zbyt długi. Powołał się na art. 5 § 3 Konwencji, który w przedmiotowym   zakresie brzmi następująco:   „Każdy aresztowany lub zatrzymany zgodnie z postanowieniami ustępu   lit c) niniejszego Artykułu ma prawo … być sądzony w rozsądnym terminie   albo zwolniony na czas postępowania. Zwolnienie może zostać uzależnione od   udzielenia gwarancji zapewniających stawienie się na rozprawę”.   18. Rząd nie zgodził się z tym zarzutem.     A. Dopuszczalność skargi   19. Trybunał stwierdza, że niniejsza skarga nie jest oczywiście bezzasad-   na w znaczeniu art. 35 § 3 Konwencji. W dalszej kolejności zauważa jeszcze,   że nie może być uznana za niedopuszczalną na jakichkolwiek innych podsta-   wach. W związku z tym musi być uznana za dopuszczalną.   B. Meritum sprawy   1. Okres brany pod uwagę w sprawie   20. Areszt tymczasowy skarżącego rozpoczął się jego zatrzymaniem   w dniu 25 sierpnia 2000 r. Dnia 29 maja 2003 Sąd Okręgowy w Warszawie   wydał wyrok skazujący.   Od tego czasu należy uznać, że skarżący przebywał w areszcie w ramach   „okresu po skazaniu przez właściwy sąd” w znaczeniu postanowień art. 5   § 1 lit. a), w następstwie czego wskazany okres aresztowania nie mieści się   w zakresie postanowień art. 5 § 3 (zobacz wyrok Kudła p. Polsce [WI], nr   30210/95, § 104).W związku z tym okres, jaki powinien być wzięty pod uwa-   gę, wyniósł 2 lata i dziewięć miesięcy.   2. Twierdzenia stron   (a) Stanowisko skarżącego   21. Skarżący podnosił, iż długość zastosowanego wobec niego tymcza-   sowego aresztu nie mieściła się w rozsądnych granicach. Jego zdaniem sądy   nie przedstawiły wystarczających i odpowiednich powodów dla trzymania go   w areszcie przez tak długi okres i zaniechały rozważenia możliwości zastoso-   wania wobec niego mniej dolegliwego środka zapobiegawczego.   (b) Stanowisko Rządu   22. Rząd utrzymywał, że zastosowanie tymczasowego aresztowania wo-   bec skarżącego było uzasadnione istnieniem konkretnych dowodów jego   winy, naturą przestępstw, o jakie został oskarżony, oraz wysokością grożą-   cej mu kary. Podkreślał, iż długość zatrzymania skarżącego w areszcie musi   być oceniana w świetle okoliczności, że działał on w ramach zorganizowanej   grupy przestępczej. Ryzyko, że oskarżeni mogą utrudniać postępowanie lub   fałszować dowody, miało realny charakter w obliczu faktu, że jako członko-   wie grupy przestępczej byli oni ze sobą blisko powiązani, a ich przywódcą   był właśnie skarżący. Tylko izolacja członków grupy mogła uniemożliwić im   uzgadnianie zeznań, czy wywieranie wpływu na świadków. Dlatego też sądy   krajowe uznawały za konieczne przetrzymywanie skarżącego w areszcie tym-   czasowym do czasu uzyskania zeznań wszystkich istotnych świadków oraz   pozostawania innych członków grupy w areszcie śledczym.     23. Rząd zapewniał, iż konieczność kontynuowania tymczasowego aresz-   towania wobec skarżącego była dokładnie badana przez sądy, które przy   każdej sposobności podawały, w uzasadnieniu swoich decyzji, wystarczają-   ce powody takiego stanu rzeczy. Co więcej, sprawa skarżącego należała do   wyjątkowo złożonych. Ostatecznie Rząd podniósł, iż władze wykazały się   szczególną starannością w czasie prowadzenia postępowania.   3. Ocena Trybunału   (a) Zasady ogólne   24. Trybunał zauważa, iż zasady ogólne dotyczące prawa do rozpoznania   sprawy w rozsądnym terminie lub zwolnienia z aresztu na czas postępowa-   nia sądowego, zagwarantowane w art. 5 § 3 Konwencji, były opisane w jego   wcześniejszych orzeczeniach (zobacz między innymi Kudła p. Polsce [WI],   nr 30210/96, § 110 i nast. ETPCz 2000-XI; Mc Kay p. Zjednoczonemu Króle-   stwu [WI], nr 543/03, §§ 41-44, ETPCz 2006-….; Bąk p. Polsce, nr 7870/04,   §§ 51-53, ETPCz 2007-…(fragmenty), z kolejnymi odniesieniami).   (b) Zastosowanie powyższych reguł w przedmiotowej sprawie   25. Trybunał zauważa, iż niniejsza sprawa dotyczy poważnych prze-   stępstw, a konkretnie członkowstwa oraz przywództwa w organizacji prze-   stępczej, napadów i kradzieży popełnianych z użyciem przemocy. Dlatego   też uważa, że był to klasyczny przykład przestępczości zorganizowanej, który   z definicji generuje więcej trudności dla organów ścigania oraz, na później-   szym etapie, dla sądów mających za zadanie ustalenie okoliczności faktycz-   nych oraz stopnia odpowiedzialności każdego z członków grupy. Oczywistym   jest, iż w sprawach tego typu stała kontrola oraz ograniczenie możliwości   wzajemnego kontaktowania się, zarówno między oskarżonymi, jak i innymi   osobami, może być kluczowa w celu przeciwdziałania utrudnieniom w po-   stępowaniu, manipulacji zebranych dowodów czy, co najistotniejsze w tego   typu sprawach, zastraszaniem świadków. Z uwagi na powyższe, dłuższe niż   w przypadku innych spraw okresy zatrzymania w areszcie tymczasowym   mogą być uzasadnione.   26. Zdaniem Trybunału fakt, iż sprawa dotyczy członka takiej grupy   przestępczej, jak zostało wyżej scharakteryzowane, powinien być wzięty pod   uwagę w momencie rozpatrywania zgodności z postanowieniami art. 5 § 3   (zobacz Bąk, cytowany wyżej, § 57).   27. Trybunał zauważa, że w swoich decyzjach dotyczących zatrzymania   skarżącego w areszcie, władze sądowe opierały się na następujących zasadach:   istnieniu uzasadnionych podejrzeń wobec skarżącego, powagi zarzucanych   mu czynów, wysokości grożącej mu kary, występowania ryzyka wpływania   przez niego na zeznania świadków oraz współoskarżonych lub utrudniania   przebiegu postępowania innymi sposobami, jak również potrzeba uzyskania     obszernego materiału dowodowego (zobacz punkty 7 i 8 powyżej). Co wię-   cej, Rząd był zdania, że szczególna złożoność sprawy, wynikająca z tego, że   dotyczył ona przestępczości zorganizowanej, dodatkowo uzasadniała areszto-   wanie skarżącego.   28. Trybunał odnotowuje, iż podejrzenie popełnienia przez skarżącego po-   ważnych przestępstw znalazło potwierdzenie w szczególności w zeznaniach   świadków oraz współoskarżonych i na początku uzasadniało stosowanie tym-   czasowego aresztu. Z tego względu jedynym zagadnieniem, które pozostaje do   wyjaśnienia, jest sprawa, czy i kiedy przedłużanie wobec skarżącego aresztu   przestało być uzasadnione „odpowiednimi” i „wystarczającymi” powodami.   Mając to na względzie, Trybunał pragnie podkreślić, iż zgodnie z generalną za-   sadą sądy krajowe, a w szczególności sąd prowadzący postępowanie, są lepiej   umiejscowione ku temu, aby zbadać wszelkie okoliczności sprawy oraz podjąć   wszystkie niezbędne decyzje, z uwzględnieniem tych, które dotyczą stosowania   aresztu tymczasowego w trakcie postępowania przygotowawczego.   29. Trybunał uważa, że władze krajowe musiały zmierzyć się z trudnym   zadaniem określenia okoliczności faktycznych oraz stopnia winy każdego   z oskarżonych, któremu postawiono zarzut działania w grupie przestępczej.   W tych okolicznościach Trybunał zgadza się również przyjąć, że potrzeba   uzyskania obszernego materiału dowodowego z różnorodnych źródeł, wią-   żąca się z istnieniem generalnego ryzyka, jakie wynika z natury przestępczej   działalności zarzucanej skarżącemu, stanowiły odpowiednią i wystarczająca   podstawę do przedłużania jego zatrzymania w areszcie tymczasowym w cza-   sie niezbędnym do zakończenia śledztwa, przygotowania aktu oskarżenia oraz   wysłuchania zeznań od oskarżonego.   30. Trybunał przypomina, iż surowość grożącej skarżącemu kary jest od-   powiednim elementem, jaki należy uwzględnić w ocenie ryzyka wystąpie-   nia utrudniania postępowania oraz powrotu na drogę przestępstwa. Przyznaje   również, iż w obliczu powagi stawianych skarżącemu zarzutów, władze kra-   jowe mogły w sposób uzasadniony uznać, że takie ryzyko występowało. Jed-   nakże Trybunał wielokrotnie stwierdzał, iż powaga ciążących zarzutów nie   może służyć sama w sobie jako uzasadnienie długich okresów tymczasowego   aresztowania (zobacz Ilijkov p. Bułgarii, nr 33977/96, §§ 80-81, z dnia 26 lip-   ca 2001). W okolicznościach niniejszej sprawy Trybunał uznaje, że surowość   przewidywanej kary jako samodzielna przesłanka lub w połączeniu z innymi   przesłankami, na których oparły się władze, nie może stanowić „odpowied-   niej i wystarczającej podstawy” dla przetrzymywania skarżącego w areszcie   tymczasowym przez znaczny okres.   31. Trybunał w dalszej kolejności zauważa, iż skarżący był przywódcą   zorganizowanej grupy przestępczej i miał bliskie powiązania z jej członka-   mi, z których wielu ukrywało się lub było poszukiwanych listami gończymi,   jak również zasiadało razem z nim na ławie oskarżonych w tym samym po-   stępowaniu karnym. W związku z tym Trybunał uznaje, że w szczególnych     okolicznościach niniejszej sprawy, ryzyko płynące z charakteru przestępczej   działalności skarżącego rzeczywiście występowało i uzasadniało fakt prze-   trzymywania go w areszcie przez przedmiotowy okres.   32. Powyższe stwierdzenia są zdaniem Trybunału wystarczające dla pod-   sumowania, iż podstawy zastosowania tymczasowego aresztu wobec skarżą-   cego były „odpowiednie” i „wystarczające” do uzasadnienia faktu przetrzy-   mywania go w areszcie przez cały przedmiotowy okres.   33. Wreszcie Trybunał zauważa, iż postępowanie miało złożony charak-   ter, zważywszy na liczbę oskarżonych, obszerność materiału dowodowego,   i konieczność wprowadzenia specjalnych środków [bezpieczeństwa] niezbęd-   nych w sprawach dotyczących przestępczości zorganizowanej. Abstrahując   od tego, rozprawy były przeprowadzane regularnie i w bardzo krótkich odstę-   pach czasu (zobacz paragraf 10 powyżej). Trybunał w związku z tym uznaje,   że władze krajowe wykazały należytą staranność w prowadzeniu postępowa-   nia. Długość śledztwa oraz przewodu sądowego były uzasadnione wyjątkową   złożonością sprawy.   34. Mając powyższe na względzie, Trybunał uznaje, iż nie było narusze-   nia art. 5 § 3 Konwencji.   II. INNE ZARZUCANE NARUSZENIA KONWENCJI   1. Skarga na podstawie art. 3 Konwencji   35. Skarżący zarzucał, powołując się na art. 3 Konwencji, że zważywszy   na jego stan zdrowia, stosowanie wobec niego tymczasowego aresztu miało   charakter niehumanitarnego traktowania i wystawiło go na znaczne ryzyko   trwałego i poważnego pogorszenia stanu zdrowia. Jednocześnie skarżył się na   fakt, że został sklasyfikowany jako „osadzony niebezpieczny”.   36. Przepis art. 3 Konwencji brzmi:   „Nikt nie może być poddany torturom ani niehumanitarnemu lub poniżające-   mu traktowaniu lub karze”.   37. Trybunał przypomina, zgodnie z orzecznictwem organów Konwencji,   że złe traktowanie musi osiągnąć w sobie minimalny poziom uciążliwości,   jeżeli ma mieścić się w zakresie postanowień art. 3 Konwencji (zobacz Ir-   landia p. Wielkiej Brytanii, wyrok z dnia 18 stycznia 1978, Seria A nr 25,   str. 65, § 162). Zauważa również, że brak opieki medycznej może stanowić   zagadnienie do rozstrzygnięcia na podstawie art. 3 Konwencji. W takich spra-   wach czynnikami, jakie należy rozważyć są: stan zdrowia skarżącego, jakość   otrzymywanej przez niego opieki medycznej i kwestia, czy stan zdrowia skar-   żącego pozwala na zatrzymanie go w areszcie. Dodatkowo państwa pozostają   zobowiązane do prowadzenia ciągłych kontroli warunków pobytu w aresz-   tach wraz z zapewnieniem odpowiednich warunków dla zachowania zdrowia   i dobra wszystkich więźniów, z uwzględnieniem zwyczajnych i rozsądnych     wymagań osadzenia (zobacz Bonnechaux p. Szwajcarii, Raport Komisarza   z dnia 5 grudnia 1979 r., DR 18, §§ 100 i 148, Lukanov p. Bułgarii, Raport   Komisarza z dnia 12 stycznia 1995 rr. DR 80-A, §§ 128-130; Sadowski p.   Polsce (dec.), nr 32726/96 z dnia 12 października 2000 r.; Kawka p. Polsce   (dec.), nr 28997/95 z dnia 13 lipca 1999 r.).   38. Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy, Trybunał zauważa, iż   Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, zanim podjął decyzję co do   stosowania wobec skarżącego aresztu, skierował skarżącego na badania spe-   cjalistyczne przeprowadzane przez ekspertów z Zakładu Medycyny Sądowej   Akademii Medycznej w Warszawie. Przedmiotowa decyzja była oparta na   konkluzjach specjalistów, którzy stwierdzili, iż stan zdrowia skarżącego po-   zwala na jego zatrzymanie w areszcie. Co więcej, jedna z opinii przedstawio-   nych przez samego skarżącego również wskazywała na brak przeciwwskazań   do zatrzymania w areszcie.   39. Trybunał w dalszej kolejności pragnie zauważyć, iż nic nie świadczy   o tym, aby w wyniku osadzenia w areszcie zdrowie skarżącego pogorszyło   się. Stan jego zdrowia był badany przez niezależnych ekspertów kilkakrotnie   podczas pobytu w areszcie (zobacz paragrafy 5, 10 i 13 ).   40. Podsumowując, Trybunał jest usatysfakcjonowany faktem, iż warunki   osadzenia skarżącego były przez czas jego pobytu w zakładzie monitorowane   przez pracowników więziennego ambulatorium oraz że otrzymywał on od-   powiednie leczenie. Nie ma żadnych okoliczności, które wskazywałyby na   zaniedbanie ze strony służb medycznych zakładu, skarżący nie zdołał również   przedstawić żadnego dowodu na okoliczność, jakoby władze zakładu dopusz-   czały się wobec niego zaniedbań w procesie leczenia.   41. Trybunał podsumowuje, iż nie ma przesłanek do tego, aby uznać, iż   stan zdrowia skarżącego nie pozwalał na zatrzymanie go w areszcie. Poza tym   Trybunał jest zdania, iż traktowanie, jakie kwestionuje skarżący, nie spełnia   znamion naruszenia określonych w postanowieniach art. 3 Konwencji.   42. Skarżący, powołując się na ten sam artykuł, kwestionował fakt nada-   nia mu statusu „osadzonego specjalnie niebezpiecznego”.   43. Trybunał zauważa, iż skarżący ani nie sformułował swoich zarzutów   w wyraźny sposób, ani nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność ja-   koby zakwalifikowanie go do grupy więźniów niebezpiecznych wystawiłoby   go na jakiekolwiek działanie, które mieściłoby się w granicach określonych   postanowieniami art. 3 Konwencji.   44. W związku z tym skarga zostaje uznana za niedopuszczalną jako oczy-   wiście bezzasadna w znaczeniu art. 35 § 3 Konwencji i musi zostać odrzucona   zgodnie z postanowieniami paragrafu 4 tego artykułu.   2. Skarga na naruszenie art. 5 § 1 Konwencji   45. Skarżący zarzucił, iż został zatrzymany i tymczasowo aresztowany po-   mimo swej niewinności oraz niezgodnie z zasadą domniemania niewinności.     46. Niniejsza skarga będzie rozpatrywana na postawie postanowień art. 5   § 1 Konwencji, który brzmi następująco:   „Każdy ma prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Nikt może być   pozbawiony wolności, z wyjątkiem następujących przypadków i w trybie ustalo-   nym przez prawo:   (c) zgodnego z prawem zatrzymania lub aresztowania w celu postawienia   przed właściwym organem, jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia   czynu zagrożonego karą lub jeśli to konieczne w celu zapobieżenia popełnienia   takiego czynu lub uniemożliwienia ucieczki po jego dokonaniu”.   47. Trybunał przypomina, iż uzasadnione podejrzenie [popełnienia czynu   przestępnego], na którym decyzja o aresztowaniu musi być oparta, stanowi   niezbędną część gwarancji przeciwko arbitralności zatrzymania i stosowania   tymczasowego aresztu, która została zawarta w postanowieniach art. 5 § 1   (c). Wystąpienie „uzasadnionego podejrzenia” zakłada istnienie okoliczności   faktycznych lub informacji, które zadowoliłyby obiektywnego obserwatora,   że osoba, której dotyczą, mogła popełnić przestępstwo (zobacz Fox, Campbell   i Hartley p. Zjednoczonemu Królestwu, wyrok z dnia 30 sierpnia 1990 r., Seria   A, nr 182, str. 16, § 32). Jednakże okoliczności faktyczne, które wywołują to   podejrzenie, nie muszą być na tym samym poziomie [prawdopodobieństwa],   który jest niezbędny do uzasadnienia skazania czy nawet postawienia w stan   oskarżenia, które następuje na późniejszym etapie postępowania przygoto-   wawczego (zobacz Murray p. Zjednoczonemu Królestwu, wyrok z dnia 28   października 1994 r., Seria A nr 300-A, str. 27 § 55).   48. W świetle dokumentów zebranych w sprawie, nie istnieją wskazania   jakoby brak było uzasadnionego podejrzenia wobec skarżącego, które stałoby   się podstawą do jego zatrzymania; brak jest również podstaw do twierdzenia,   że władze nie dysponowały dowodami dla uzasadnienia stosowania tymcza-   sowego aresztu.   49. W związku z tym ta część skargi jest oczywiście bezzasadna i musi pod-   legać odrzuceniu, zgodnie z postanowieniami art. 35 § 3 i 4 Konwencji.   3. Skarga na naruszenie postanowień art. 5 § 4 Konwencji   50. Skarżący również zarzucił naruszenie art. 5 § 4 w niniejszej sprawie   poprzez pozbawienie go możliwości uczestniczenia w posiedzeniach sądu,   na których orzekano o przedłużaniu stosowania wobec niego tymczasowego   aresztu.   51. Artykuł 5 § 4 brzmi:   „Każdy kto został pozbawiony wolności poprzez zatrzymanie lub areszto-   wanie, ma prawo odwołania się do sądu w celu ustalenia bezzwłocznie przez sąd   legalności pozbawienia wolności i zarządzenia zwolnienia, jeżeli pozbawienie   wolności jest niezgodne z prawem”.     52. W świetle ugruntowanego orzecznictwa nie zawsze obligatoryjnym   jest, aby postępowanie określone w art. 5 § 4 charakteryzowało się tymi sa-   mymi gwarancjami, które są zapewnione na mocy art. 6 Konwencji dla po-   stępowań karnych i cywilnych. Jednakże musi być ono orzeczone przez sąd   i zawierać gwarancje odpowiednie do rodzaju zastosowanego pozbawienia   wolności (zobacz na przykład Reipecht p. Austrii, nr 67175/01, z dnia 15 listo-   pada 2005 r., § 31-42; Trzaska p. Polsce, nr 25792/94, z dnia 11 lipca 2000 r.;   i Assenov i inni p. Bułgarii, wyrok z dnia 28 października 1998 r., Rejestry   wyroków i decyzji 1998-VIII, str. 3302, § 162 i Włoch p. Polsce, nr 27785/95,   § 125, ETPCz 2000-XI, i jednocześnie odniesienie do Megyeri p. Niemcom,   wyrok z dnia 12 maja 1992 r., Seria A, nr 237-A, str. 11, § 22).   53. Zgodnie z art. 249 § 3 i 5 polskiego kodeksu postępowania karnego,   pełnomocnik będący prawnikiem jest upoważniony do uczestniczenia w po-   siedzeniach sądu, na których sąd rozpatruje kwestię przedłużenia stosowania   tymczasowego aresztu podczas postępowania jurysdykcyjnego.   54. W przedmiotowej sprawie skarżący twierdził, iż jego pełnomocnik   nie uczestniczył w niektórych posiedzeniach. Jednakże Trybunał zauważa, iż   z akt sprawy nie wynika, aby zarówno skarżący czy jego zawodowy pełno-   mocnik, żądali wystawienia im wezwania do uczestniczenia w przedmioto-   wych posiedzeniach sądu, co jest postrzegane jako zrzeczenie się tego prawa   (zobacz Kawka p. Polsce, nr 25874.94, § 60 i 61, z dnia 9 stycznia 2001   i, w ramach przeciwieństwa, Nešták p. Słowacji, nr 65559/01, § 82, z dnia   lutego 2007).   55. Mając powyższe okoliczności na uwadze, nie ma przesłanek do tego   aby uznać, że przedmiotowe postępowanie w sprawie skarżącego było nie-   zgodne z postanowieniami art. 5 § 4.   56. W związku z tym ta część skargi jest oczywiście bezzasadna i musi pod-   legać odrzuceniu zgodnie z postanowieniami art. 35 § 3 i 4 Konwencji.   4. Skarga na naruszenie art. 6 § 1 Konwencji   57. Skarżący zarzucił również, iż długość postępowania w jego sprawie   była nieuzasadniona. Oparł się na postanowieniach art. 6 § 1 Konwencji, który   w odpowiednim zakresie stanowi, że:   „Każdy ma prawo do …rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie   przez ..sąd”.   58. W dniu 1 marca 2005 Trybunał wydał decyzje w dwóch wiodących   sprawach: Charzyński p. Polsce, nr. 15212/03 (postępowanie karne) i Micha-   lak p. Polsce, nr 24549/03 (postępowanie cywilne), stwierdzając, iż osoby   skarżące się na przewlekłość postępowania przed polskimi sądami, były zo-   bowiązane, zgodnie z postanowieniami art. 35§ 1 Konwencji, skorzystać ze   skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu   bez nieuzasadnionej zwłoki na podstawie ustawy z 2004 r. Zgodnie z Art. 2     tej ustawy, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu na-   stąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez uzasadnionej zwłoki.   Według postanowień art. 5 ustawy z 2004 r., taka skarga musi być złożona   w toku postępowania sądowego w sprawie na poziomie krajowym. Strona   może dochodzić, zgodnie z art. 12, stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie pra-   wa do rozpoznania sprawy w rozsądnym czasie oraz odszkodowania oraz   przyspieszenia przedmiotowego postępowania.   59. Trybunał przypomina, że zgodnie z art. 35 § 1 Konwencji, Trybunał   zajmuje się sprawą po tym, jak zostały wyczerpane wszystkie środki krajowe.   60. W świetle powyższego Trybunał uważa, iż skarżący powinien był,   zgodnie z art. 35 § 1 Konwencji, złożyć w swoim kraju skargę na naruszenie   prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuza-   sadnionej zwłoki zgodnie z ustawą z 2004 r. Jednakże nie skorzystał z tego   środka.   61. W następstwie, niniejsza skarga podlega odrzuceniu na mocy art. 35   § 1 i 4 Konwencji, z uwagi na niewyczerpanie środków krajowych.   5. Skarga na naruszenie art. 13 Konwencji   62. Ostatecznie, powołując się na postanowienia art. 13 Konwencji, skar-   żący zarzucił, iż nie miał prawa do skutecznego środka odwoławczego, gdyż   oddalano jego wnioski o uchylenie aresztu tymczasowego.   63. Artykuł 13 brzmi:   „Każdy kogo prawa i wolności zawarte w niniejszej Konwencji zostały na-   ruszone ma prawo do skutecznego środka odwoławczego do właściwego organu   państwowego także wówczas, gdy naruszenia dokonały osoby wykonujące swoje   funkcje urzędowe”.   64. Pozostawiając z boku kwestię czy odnośne postanowienia polskiego   kodeksu postępowania karnego regulujące uchylenie stosowania aresztu tym-   czasowego mogą stanowić kwestię do rozstrzygnięcia w ramach postanowień   tego artykułu, Trybunał zauważa, iż wszelkie dostępne w Polsce środki od-   woławcze dotyczące tego środka zapobiegawczego: tj. zażalenie na decyzję   w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania, wniosek o uchy-   lenie aresztu, niezależnie od tego, czy złożone do prokuratora, czy do sądu,   w zależności od etapu postępowania, jak również zażalenia na postanowienie   o przedłużeniu aresztu tymczasowego, służą temu samemu. Ich celem jest   zapewnienie kontroli zgodności z prawem zatrzymania w każdej chwili po-   stępowania, zarówno w postępowaniu przygotowawczym, jak i podczas prze-   wodu sądowego, oraz umożliwienie zwolnienia, jeśli okoliczności sprawy już   dłużej nie uzasadniają kontynuacji aresztowania (zobacz Iwańczuk p. Polsce,   nr 25196/94) (dec)). Wniosek o zwolnienie może zostać przedłożony w każ-   dym czasie postępowania przygotowawczego lub sądowego. Przepisy prawa   nie ograniczają w żaden sposób ani częstotliwości, ani liczby takich wnio-   sków składanych przez przebywającego w areszcie. Takie żądania powinny     być rozpatrzone przez upoważniony organ w ciągu 3 dni. Opisany środek jest   tak skonstruowany, że zapewnia zatrzymanemu adekwatną i szybką reakcję   władz na wystąpienie takich podstaw do zakończenia stosowania aresztu, jak   na przykład zły stan zdrowia lub trudna sytuacja osobista.   65. W konsekwencji, mając na uwadze szeroką gamę środków możli-   wych do wykorzystania w przypadku nałożenia oraz utrzymywania aresztu   tymczasowego oraz, w szczególności cechy wniosku o zwolnienie z aresztu,   Trybunał uważa, iż brak środka odwoławczego od [decyzji w przedmiocie]   takiego wniosku, widziany w kontekście przepisów polskiego prawa dotyczą-   cego tych zagadnień, nie stanowi żadnej kwestii wymagającej rozstrzygnięcia   zgodnie z art. 13 Konwencji.   66. Dlatego też brak procedury odwoławczej od decyzji odmawiającej   uchylenia tymczasowego aresztu nie może być postrzegany jako czynienie   tego środka nieskutecznym lub niewystarczającym. W związku z tym przed-   miotowa skarga jest oczywiście bezzasadna i podlega odrzuceniu na mocy   postanowień art. 35 § 3 i 4 Konwencji.   Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE   1. Uznaje, że skarga w zakresie postanowień art. 5 § 3 oraz w pozostałym   zakresie jest niedopuszczalna;   2. Stwierdza, że nie doszło do naruszenia art. 5 § 3 Konwencji.   Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie dnia 7 paź-   dziernika 2008 r., zgodnie z art. 77 § 2 i 3 Regulaminu Trybunału.   Lawrence EARLY   Nicolas BRATZA   Kanclerz   Przewodniczący   181