67979/01

WyrokETPCz2005-03-22ECLI:CE:ECHR:2005:0322JUD006797901

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przewlekłość postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości naruszyła prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie z art. 6 ust. 1 Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że ogólna długość postępowania administracyjnego, trwającego ponad 11 lat i 10 miesięcy w okresie podlegającym jego jurysdykcji, przekroczyła rozsądny termin wymagany przez art. 6 ust. 1 Konwencji. Mimo pewnego skomplikowania sprawy, Trybunał stwierdził, że władze krajowe wykazały się znaczną bezczynnością i opóźnieniami, wielokrotnie ignorując wezwania do przyspieszenia postępowania. Chociaż skarżący w jednym przypadku przyczynił się do opóźnienia, nie usprawiedliwiało to ogólnej przewlekłości. W odniesieniu do art. 1 Protokołu nr 1, Trybunał uznał, że rozstrzygnięcie meritum roszczenia byłoby przedwczesne, ponieważ postępowanie krajowe nadal trwało, a zarzut przewlekłości został już oceniony w kontekście art. 6.
Stan faktyczny
Skarżący, Bogusław Szenk, jest spadkobiercą właścicieli nieruchomości w Warszawie, która na mocy Dekretu Bieruta przeszła na własność państwa. Rodzice skarżącego złożyli w 1948 r. wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy, który został odmownie rozpatrzony w 1967 r. Skarżący w 1991 r. zainicjował postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Po wielu latach postępowań administracyjnych i sądowych, w tym uchyleniu niekorzystnych decyzji przez Sąd Najwyższy, sprawa o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nadal trwa. W toku postępowania krajowego wielokrotnie dochodziło do długotrwałej bezczynności organów administracji, co było przedmiotem skarg skarżącego i krytyki ze strony sądów krajowych.
Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: 1. Uznaje, że doszło do naruszenia art. 6 § 1 Konwencji; 2. Uznaje, że nie ma potrzeby rozpatrywania skargi na podstawie art. 1 Protokołu nr 1; 3. Zasądza skarżącemu 5000 euro z tytułu szkód niematerialnych; 4. Oddala pozostałą część roszczenia skarżącego o zadośćuczynienie.

Pełny tekst orzeczenia

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA   CZWARTA SEKCJA   SPRAWA SZENK przeciwko POLSCE   (SKARGA nr 67979/01)   WYROK – 22 marca 2005 r.   W sprawie Szenk przeciwko Polsce,   Europejski Trybunał Praw Człowieka (Czwarta Sekcja), zasiadając jako   Izba składająca się z następujących sędziów:   Sir Nicolas BRATZA, Przewodniczący,   Pan J. CASADEVALL,   Pan G. BONELLO,   Pan R. MARUSTE,   Pan S. PAVLOVSCHI,   Pan L. GARLICKI,   Pan J. BORREGO BORREGO, sędziowie,   oraz Pan M. O’BOYLE, Kanclerz Sekcji,   obradując na posiedzeniu zamkniętym 1 marca 2005 r.,   wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:   POSTĘPOWANIE   1. Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 67979/01) wniesionej w dniu 26 lip-   ca 2000 r. przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej do Europejskiego Trybunału   Praw Człowieka („Trybunał”) na podstawie art. 34 Konwencji o Ochronie   Praw Człowieka i Podstawowych Wolności („Konwencja”) przez obywatela   polskiego pana Bogusława Szenka („skarżący”).   2. Skarżący był reprezentowany przez pana Andrzeja Rzeplińskiego z Hel-   sińskiej Fundacji Praw Człowieka. Polski Rząd („Rząd”) reprezentowany był     przez swoich pełnomocników, pana Krzysztofa Drzewickiego, a następnie   pana Jakuba Wołąsiewicza z Ministerstwa Spraw Zagranicznych.   3. Skarżący skarżył się na podstawie art. 6 Konwencji, że zostało naruszo-   ne jego prawo do rzetelnego procesu w rozsądnym terminie. Zarzucał także,   że okoliczności sprawy stanowiły naruszenie jego prawa do swobodnego ko-   rzystania z mienia w rozumieniu art. 1 Protokołu nr 1.   4. Skarga została przydzielona Czwartej Sekcji Trybunału (art. 52 § 1 Re-   gulaminu Trybunału). Wewnątrz tej Sekcji ustanowiono Izbę (art. 27 § 1 Kon-   wencji), która miała zająć się sprawą zgodnie z artykułem 26 § 1 Regulaminu   Trybunału.   5. Decyzją z dnia 1 czerwca 2004 r. Trybunał uznał skargę za częściowo   dopuszczalną.   6. Zarówno skarżący jak i Rząd przedłożyli obserwacje co do meritum   skargi (art. 59 § 1).   7. 1 listopada 2004 r. Trybunał zmienił skład swoich sekcji (art. 25 § 1).   Niniejsza sprawa została przydzielona do nowo utworzonej Sekcji Czwartej   (art. 52 § 1).   FAKTY   I. OKOLICZNOŚCI SPRAWY   8. Skarżący urodził się w 1929 r. i mieszka w Warszawie.   9. Rodzice skarżącego byli właścicielami dwupiętrowego budynku w War-   szawie. Na mocy Dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze   m.st. Warszawy, Gmina Warszawa (a po 1950 r. Skarb Państwa) stała się   właścicielem wszystkich gruntów położonych w Warszawie. Dekret przewi-   dział możliwość przyznania na wniosek wieczystej dzierżawy nieruchomości.   listopada 1948 r. rodzice skarżącego złożyli taki wniosek. Na początku lat   50. zostali pozbawieni prawa zarządzania nieruchomością i zmuszeni do zrze-   czenia się pobierania czynszu od najemców.   10. 5 lipca 1967 r. Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy rozpa-   trzyło ich wniosek złożony w 1948 r. Prezydium odmówiło nadania rodzicom   skarżącego prawa użytkowania wieczystego (dawnej wieczystej dzierżawy)   nieruchomości i oświadczyło, iż budynek położony na nieruchomości stał się   własnością państwa.   11. 4 grudnia 1967 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej oddaliło od-   wołanie Bogdana Szenka od tej decyzji. Stwierdziło, że dom nie jest małym   domem jednorodzinnym, co wyłączałoby go spod tzw. publicznej gospodarki   lokalami, przewidzianej w ustawie z 1957 r. Jako że budynek objęty był tą go-     spodarką, Ministerstwo uznało, że ustanowienie użytkowania wieczystego   nie byłoby uzasadnione.   12. 17 czerwca 1991 r. skarżący złożył do Ministerstwa Gospodarki   Przestrzennej i Budownictwa wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji   z 4 grudnia 1967 r. Dnia 1 kwietnia 1992 r. Minister Gospodarki Przestrzennej   i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że za-   skarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Skarżący odwołał się.   lipca 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jego skargę.   13. Następnie Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nad-   zwyczajną od tego wyroku.   14. 7 lutego 1995 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Naczelnego Sądu Ad-   ministracyjnego z 1993 r. oraz decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej   i Budownictwa. Uznał, że oparli się oni na zgodności decyzji z 1967 r. z za-   sadami „publicznej gospodarki” lokalami, podczas gdy ustawa przewidują-   ca taką gospodarkę została przyjęta po dacie złożenia wniosku o wieczystą   dzierżawę i dlatego też nie miała zastosowania do okoliczności sprawy. Sąd   zauważył, że dekret z 1945 r. zobowiązywał gminę do uwzględnienia wniosku   o wieczystą dzierżawę, chyba że korzystania z nieruchomości przez dawnych   właścicieli nie dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu za-   gospodarowania przestrzennego. Sąd Najwyższy wskazał, że organy rozpa-   trujące wniosek skarżącego nie zbadały kwestii tej zgodności. Sąd odniósł się   do konstytucyjnie gwarantowanej ochrony własności, wskazując, że własność   skarżącego została wywłaszczona na nieokreślonych podstawach prawnych   i nie zostało przyznane żadne odszkodowanie.   15. 24 sierpnia 1995 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa,   mając na względzie wyrok Sądu Najwyższego, uznał, że decyzja z 4 grudnia   r. została w części wydana z naruszeniem prawa w zakresie, w jakim   dotyczyła tych mieszkań w spornym budynku, które zostały sprzedane przez   gminę najemcom. Niemożliwe było uznanie decyzji za nieważną, ponieważ   na mocy obowiązujących przepisów, jeżeli od momentu wydania takiej decy-   zji niezgodnej z prawem upłynęło ponad dziesięć lat, Minister mógł jedynie   uznać, że została ona wydana niegodnie z prawem. Minister uchylił pozosta-   łą część decyzji. W konsekwencji postępowanie odwoławcze w odniesieniu   do części decyzji z lipca 1967 r. zostało otwarte.   16. 23 listopada Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie   uchyliło orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 5 lipca   r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.   17. W 1996 r. skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoław-   czego skargę na bezczynność Prezydenta Warszawy, w którego kompeten-   cjach leżało załatwienie sprawy.   18. 16 września 1996 r. Urząd Gminy Warszawa Centrum wezwał skar-   żącego do złożenia odpisu postanowienia sądu wskazującego spadkobierców   po jego rodzicach. 3 i 23 października 1996 r. skarżący przedstawił żądane     informacje. 23 października 1996 r. trzech spadkobierców dawnej współwła-   ścicielki pani J. K. zadeklarowało wolę przyłączenia się do postępowania.   października 1996 r. dawna współwłaścicielka pani D. K., która zmieniła   nazwisko na D. Sz., także wyraziła wolę przyłączenia się do postępowania.   19. 21 listopada 1996 r. Urząd Gminy Warszawa Centrum zwrócił się   do Wydziału Geodezji Urzędu Dzielnicy Praga Południe o przedstawienie   wypisu z aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego   przedmiotowej nieruchomości.   20. Także 21 listopada 1996 r. Urząd Gminy Warszawa Centrum poinfor-   mował skarżącego o problemach uniemożliwiających wydanie żądanej decy-   zji. Pierwszy problem polegał na tym, że matka skarżącego złożyła wniosek   o przyznanie jej prawa wieczystej dzierżawy, zanim Skarb Państwa stał się ofi-   cjalnie właścicielem nieruchomości. Inna trudność wynikała z faktu, że spad-   kobiercy pani J. K. – byłej współwłaścicielki nieruchomości – nie przedsta-   wili urzędowi tytułów prawnych do nieruchomości. Ostatecznie urząd musiał   uzyskać wypis z planu zagospodarowania dotyczący nieruchomości. W celu   wyjaśnienia prawnych konsekwencji wynikających z pierwszego problemu   urząd przedłożył pytanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwracając   się z zapytaniem, czy wymogi z dekretu z 1945 r. zostały wypełnione, jeżeli   wniosek został złożony zanim nieruchomość, której dotyczy postępowanie,   przeszła oficjalnie na własność Skarbu Państwa. Skarżący został poinformo-   wany, że jak tylko odpowiedź zostanie przedstawiona, urząd będzie dalej roz-   patrywał wniosek.   21. 29 listopada 1996 r. jedna ze spadkobierców dawnego współwłaści-   ciela przedłożyła urzędowi decyzję stwierdzającą, że część nieruchomości   należąca do zmarłej pani J. K. została odziedziczona przez sześć osób (panią   Z. W., pana H. K., pana M. K., panią T. P., panią K. F oraz panią R. K.). Do-   datkowo poinformowała urząd, że nadal toczyło się inne postępowanie spad-   kowe dotyczące spadku po zmarłym spadkobiercy pani J. K.   22. 9 grudnia 1996 r. Urząd Gminy Warszawa Centrum otrzymał wypis   z planu zagospodarowania przestrzennego dotyczący nieruchomości.   23. Ponieważ w sprawie nie podejmowano żadnych czynności przez prze-   szło rok, skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaża-   lenie na bezczynność Prezydenta Warszawy. 21 lutego 1997 r. Samorządowe   Kolegium Odwoławcze uznało zażalenie skarżącego za uzasadnione i wyzna-   czyło Prezydentowi termin do załatwienia sprawy do 31 marca 1997 r.   24. 22 lutego 1997 r. jeden ze spadkobierców dawnej współwłaścicielki   pani J. K. poinformował urząd, że postępowanie spadkowe dotyczące nieru-   chomości toczy się nadal.   25. 30 kwietnia 1997 r. skarżący zwrócił się do urzędu o wydanie w jego   sprawie nie jednej, ale dwóch decyzji przyznających mu prawo użytkowania   wieczystego nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Twierdził,   że zanim nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa stanowiła dwie     odrębne nieruchomości. W konsekwencji urząd powinien przywrócić wyjścio-   wą sytuację prawną nieruchomości i wydać dwie odrębne decyzje przyznające   skarżącemu prawo użytkowania wieczystego odrębnych nieruchomości.   26. 30 kwietnia 1997 r. na wniosek urzędu biegły przedstawił operat sza-   cunkowy dotyczący wartości nieruchomości.   27. 28 lipca 1997 r. jedna ze spadkobierczyń dawnego współwłaściciela   poinformowała urząd, że postępowanie spadkowe zostało zakończone. Przed-   łożyła odpis postanowienia sądu z 18 czerwca 1997 r. Postanowienie to wska-   zywało jako spadkobierców pana M. K., pana H. K. oraz pana Mr R. A. K.   28. 15 września 1997 r. skarżący przedłożył do Urzędu Gminy kopię wnio-   sku złożonego do sądu przez niejaką panią H. K. Domagała się ona uchylenia   postanowienia sądu z 18 czerwca 1997 r. w części dotyczącej majątku pana   M. K. Twierdziła, że już 2 marca 1978 r. nabyła po nim spadek.   29. 30 września 1997 r. skarżący zwrócił się do urzędu o przyznanie mu   prawa użytkowania wieczystego, ale jedynie do części obecnej nieruchomo-   ści. Ta część nieruchomości stanowiła niegdyś odrębną nieruchomość.   30. 16 grudnia 1997 r. Urząd Gminy Warszawa Centrum zwrócił się   do Zastępcy Dyrektora Urzędu Dzielnicy Praga Południe o dokonanie podzia-   łu działek ewidencyjnych.   31. 29 stycznia 1998 r. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie z 18 czerw-   ca 1997 r. dotyczące majątku pana M. K. W konsekwencji pani H. K. odzie-   dziczyła cały majątek zmarłego pana M. K.   maja 1998 r. Urząd Dzielnicy Praga Południe poinformował Urząd   Gminy Warszawa Centrum, że podział prawny budynku był niemożliwy   z uwagi na brak obowiązkowej ściany zabezpieczenia przeciwpożarowego.   W świetle tej informacji urząd podjął decyzję, że powinna zostać przygotowa-   na opinia biegłego. 22 czerwca 1998 r. biegły przedłożył swoją opinię. Uznał,   że podział prawny budynku był możliwy.   32. 16 lipca 1999 r. Urząd Gminy zwrócił się do Urzędu Dzielnicy Praga   Południe o wydanie postanowienia o możliwości podziału oraz decyzji za-   twierdzającej podział nieruchomości.   33. 15 lipca 1999 r. urząd zwrócił się do pani H. K. o przedstawienie odpi-   su postanowienia sądu, na mocy którego nabyła ona spadek po zmarłym panu   M. K. Uczyniła to 30 lipca 1999 r.   34. 29 lipca 1999 r. Urząd Gminy Warszawa Centrum poinformował   skarżącego i innych spadkobierców dawnych współwłaścicieli, że wszczął   z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące podziału nieruchomości.   Wyjaśniono, że decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości umożliwi   określenie udziałów stron we współwłasności, co z kolei umożliwi wydanie   decyzji przyznającej prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Listem   z dnia 30 lipca 1999 r. strony postępowania zostały wezwane do przybycia   w terminie 14 dni w celu wyrażenia zgody dotyczącej planowanego podziału   nieruchomości.     35. 18 sierpnia 1999 r. pani H. K. oraz 23 sierpnia 1999 r. pani Z. W. wy-   raziły zgodę na podział.   36. Z powodu tego, że nie wszystkie osoby wezwane, włączając skarżące-   go, wyraziły zgodę na planowany podział nieruchomości, 2 września 1999 r.   urząd umorzył postępowanie w zakresie podziału nieruchomości. 15 września   r. skarżący odwołał się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium   Odwoławczego.   37. 27 września 1999 r. skarżący złożył do Naczelnego Sądu Administra-   cyjnego skargę na bezczynność ze strony Prezydenta oraz urzędu.   38. 2 marca 2000 r. sąd wezwał Prezydenta do załatwienia sprawy w ter-   minie trzech miesięcy. Sąd uznał, że sposób, w jaki prowadzone było po-   stępowanie świadczył o nieprawidłowym funkcjonowaniu właściwych władz   administracyjnych i stanowił naruszenie przepisów kodeksu postępowania   administracyjnego odnoszących się do terminów, w jakich sprawy admini-   stracyjne powinny być załatwiane.   39. 10 lipca 2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze oddaliło odwo-   łanie skarżącego od decyzji z dnia 2 września 1999 r., którą umorzono postę-   powanie dotyczące podziału nieruchomości. Dnia 8 sierpnia 2000 r. skarżący   złożył skargę na tę decyzję. Dnia 7 stycznia 2002 r. Naczelny Sąd Administra-   cyjny oddalił skargę.   40. 25 lipca 2000 r. Prezydent Warszawy zawiesił postępowanie w przed-   miocie rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie użytkowania wieczy-   stego nieruchomości z powodu tego, że użytkownicy wieczyści nieruchomości   nie wyrazili zgody na podział nieruchomości i zobowiązał wszystkich następ-   ców prawnych do wystąpienia do sądu powszechnego z pozwem o określenie   udziałów w nieruchomości. Skarżący odwołał się. Dnia 22 sierpnia 2001 r. Sa-   morządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło zażalenie skarżącego i umo-   rzyło postępowanie w odniesieniu do decyzji z 25 lipca 2000 r. zawieszającej   postępowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że decyzja   sądu powszechnego co do podziału nieruchomości dawnych współwłaścicieli   była niepotrzebna dla celów dalszego prowadzenia rzeczonego postępowa-   nia administracyjnego, a decyzja co do określenia udziałów spadkobierców   w nieruchomości została już podjęta w postępowaniu spadkowym.   41. Skarżący złożył skargę na to postanowienie. 30 września 2003 r. Na-   czelny Sąd Administracyjny oddalił jego skargę, stwierdzając, że decyzja or-   ganu drugiej instancji z 22 sierpnia 2001 r. była w rzeczywistości dla niego   korzystna.   42. Postępowanie dotyczące wniosku skarżącego o przyznanie prawa   użytkowania wieczystego rzeczonej nieruchomości trwa.     II. PRAWO KRAJOWE   A. Bezczynność organu administracji   43. Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego sprawy powin-   ny być rozpatrywane bez nieuzasadnionej zwłoki, a okres ich rozpatrywania,   nawet jeżeli należą do skomplikowanych, nie powinien przekraczać dwóch   miesięcy (art. 35 § 3). Jeżeli organ administracyjny nie dotrzyma terminu wy-   znaczonego przez kodeks, musi on, zgodnie a art. 36 kodeksu, poinformować   strony o tym fakcie, wyjaśnić przyczyny opóźnienia oraz wyznaczyć nowy   termin.   Art. 37 kodeksu przewiduje:   „§ 1. Na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub usta-   lonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej   wyższego stopnia.   § 2. Organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza   dodatkowy termin załatwienia sprawy ...”.   44. Dalsze środki przeciwko bezczynności organu administracji prze-   widziane są w ustawie o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zgodnie   z art. 17 ustawy strona postępowania administracyjnego może wnieść do Na-   czelnego Sądu Administracyjnego skargę na taką bezczynność organu.   45. Art. 26 ustawy przewiduje, że Sąd, o ile uzna taką skargę za uzasad-   nioną, powinien zobowiązać właściwy organ administracji do wydania decy-   zji lub do dokonania czynności.   46. Art. 34 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym stanowi wy-   móg wyczerpania dostępnych środków przed złożeniem takiej skargi do sądu.   W konsekwencji skargę zarzucającą bezczynność powinno poprzedzać zło-   żenie zażalenia do organu wyższej instancji, zgodnie z powyżej wskazanym   art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego.   B. Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze   m.st. Warszawy   47. W oparciu o Dekret z 26 października 1945 r. o własności i użyt-   kowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, własność gruntów przeszła   na własność gminy. Dekret przewidywał w tym zakresie:   „Art. 5. Budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przecho-   dzących na własność gminy m.st. Warszawy, pozostają własnością dotychczaso-   wych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.   Art. 7. (1) Dotychczasowy właściciel gruntu ... mogą w ciągu 6 miesięcy   od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie   na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierża-   wy z czynszem symbolicznym ...     (2) Gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychcza-   sowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu za-   budowania ...   (4) W przypadku nieuwzględnienia wniosku, gmina zaofiaruje uprawnione-   mu, w miarę posiadania zapasu gruntów - na tych samych warunkach dzierżawę   wieczystą gruntu równej wartości użytkowej, bądź prawo zabudowy na takim   gruncie.   (5) W razie niezgłoszenia wniosku, przewidzianego w ust. (1), lub nieprzy-   znania z jakichkolwiek innych przyczyn dotychczasowemu właścicielowi wie-   czystej dzierżawy albo prawa zabudowy, gmina obowiązana jest uiścić odszko-   dowanie w myśl art. 9.   Art. 8. W razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wie-   czystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie,   przechodzą na własność gminy, która obowiązana jest wypłacić właścicielowi   ustalone w myśl art. 9 odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania   lub naprawy.   Art. 9. (2) Prawo do żądania odszkodowania powstaje po upływie 6 miesię-   cy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy i wygasa   po upływie lat 3 od tego terminu”.   48. Na podstawie art. XXXIX Dekretu z 11 października 1946 r. przepisy   wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych, prawo bu-   dowania oraz prawo wieczystej dzierżawy mogły być przekształcone we wła-   sność czasową.   Ar. 40 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osie-   dlach zastąpił własność czasową użytkowaniem wieczystym.   49. Zgodnie z art. 33(2) ustawy o terenowych organach jednolitej władzy   państwowej z 20 marca 1950 r. nieruchomości położone w Warszawie prze-   szły na własność Skarbu Państwa.   50. Ustawa z 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o sa-   morządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych – przy-   wróciła samorząd terytorialny. Zgodnie z art 5(1) własność nieruchomości,   które uprzednio należały do Skarbu Państwa i które znajdowały się w terenie   administracyjnym gmin w owym czasie została przeniesiona na gminy.   C. Wieczyste użytkowanie   51. Prawo użytkowania wieczystego jest uregulowane w Kodeksie cywil-   nym. Osobie fizycznej lub prawnej może być przyznane takie prawo do nieru-   chomości należącej do Skarbu Państwa lub władz lokalnych. Na prawo to skła-   da się prawo korzystania z nieruchomości z wyłączeniem praw innych na 99 lat,   za coroczną opłatą. Osoba, do której należy to prawo może nim rozporządzać.     PRAWO   I. DOMNIEMANE NARUSZENIE ARTYKUŁU 6 § 1 KONWENCJI   52. Skarżący zarzucał naruszenie art. 6 § 1 Konwencji, twierdząc, że po-   stępowanie, w którym dochodził on swojego prawa do odszkodowania w dro-   dze przyznania mu prawa użytkowania wieczystego przewidzianego w de-   krecie o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, było   nadmiernie długie.   53. Art. 6 § 1 w omawianym zakresie brzmi następująco:   „Przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym   ..., każdy ma prawo do ... rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez   ... sąd...”.   A. Okres podlegający rozpatrzeniu   54. Trybunał zauważa, że postępowanie rozpoczęło się 17 czerwca 1991 r.   i trwa nadal. Trwa więc już ponad trzynaście lat, z czego okres ponad jede-   nastu lat i dziesięciu miesięcy podlega temporalnej kompetencji Trybunału   od 1 maja 1993 r., tj. od momentu, kiedy Polska uznała prawo do składania   skarg indywidualnych. Uwzględniając swoją jurysdykcję ratione temporis,   Trybunał może jedynie rozpatrzyć okres, który minął od 1 maja 1993 r., mimo   że będzie miał wzgląd na stan, jaki postępowanie osiągnęło w tej dacie (zob.   m.in. wyrok Zwierzyński p. Polsce, nr 30210/96, § 123, ECHR 2000-XI).   B. Rozsądna długość trwania postępowania   55. Trybunał oceni rozsądną długość trwania postępowania w świetle   szczególnych okoliczności sprawy i z uwzględnieniem kryteriów ustalonych   w orzecznictwie Trybunału, w szczególności stopnia skomplikowania spra-   wy, postępowania skarżącego i właściwych władz oraz wagi postępowania   dla skarżącego (patrz, m.in. wyrok Biskupska p. Polsce, nr 39597/98, § 43,   lipca 2003 r.).   56. Rząd twierdził, że sprawa była bardzo skomplikowana, głównie   z powodu niejasnego stanu prawnego rzeczonej nieruchomości. To, w oce-   nie Rządu, wynikało w szczególności z faktu, że nie było jasne, czy nieru-   chomość składała się z jednej, czy dwóch nieruchomości. Ten brak jasności   wynikał ponadto z tego, że w latach 70. i 80. siedem mieszkań w budynku   zostało sprzedanych najemcom, którzy w ten sposób nabyli udziały w pra-   wie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Na podsta-   wie przepisów krajowych stali się oni upoważnieni do wyrażenia zgody   na podział administracyjny nieruchomości, którego domagał się skarżący.   Ponieważ niektórzy z nich odmówili wydania takiej zgody, sprawa mu-   siała być przekazana do sądu powszechnego, który był właściwy do roz-     strzygnięcia kwestii w postępowaniu procesowym. Ponadto postępowanie   spadkowe dotyczące majątku jednego z poprzedników prawnych jednego   z posiadaczy prawa użytkowania wieczystego czyniło postępowanie jesz-   cze bardziej skomplikowanym. Rząd był zdania, że sprawa prowadzona   była bez nieuzasadnionych opóźnień.   57. Skarżący twierdził, że aspekty cywilne sprawy, do których odnosił się   Rząd, nie mogą same wytłumaczyć ogólnej długości trwania postępowania.   Nawet jeżeli by tak było, pozwany Rząd i tak byłby odpowiedzialny   za opóźnienia w postępowaniu cywilnym. Ponadto prowadzenie postępowania   przez włądze administracyjne było wielokrotnie surowo krytykowane przez   Naczelny Sąd Administracyjny, ostatni raz 2 marca 2000 r. W konsekwencji   długość postępowania naruszała wymóg „rozsądnego terminu” zawarty   w art. 6 § 1 Konwencji.   58. Trybunałzauważa, żesprawabyładopewnegostopniaskomplikowana,   biorąc pod uwagę w szczególności fakt, że podłoże prawne spraw dotyczących   nieruchomości w Warszawie jest rzeczywiście skomlikowane (zob. §§ 53-   -56 powyżej, Beller p. Polsce, wyrok z 1 lutego 2005 r., no. 51837/9, § 70).   Jednakże ten stopień skomplikowania sprawy nie jest wystarczający dla uspra-   wiedliwienia ogólnej długości rzeczonego postępowania.   59. Odnosząc się do postępowania skarżącego Trybunał zauważa, że przy-   czynił się on do przedłużenia postępowania poprzez to, że złożył skargę   na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22 sierpnia   r. Trybunał zauważa, że Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził póź-   niej w swoim wyroku z 30 września 2003 r. wydanym w konsekwencji skargi,   że skarżący mylnie uznał, iż to postanowienie było dla niego niekorzystne,   podczas gdy było ono z korzyścią dla niego. Trybunał jest zdania, że poza   tym brak jest wskazówek, iż skarżący przyczynił się do przedłużenia postę-   powania.   60. Trybunał zauważa w związku z postępowaniem władz krajowych,   że sposób w jaki postępowały one w sprawie skarżącego był dwukrotnie   przedmiotem krytyki władz, które rozpatrywały skargi skarżącego na nie-   uzasadnioną długość postępowania. Prezydentowi dwukrotnie zlecono   wydanie decyzji w sprawie skarżącego i wyznaczono na to limity czaso-   we (§§ 23 oraz 38 powyżej). Trybunał zauważa, że żadne z tych poleceń   nie zostało wykonane. Ponadto doszło do prawie dziesięciomiesięcznego   okresu całkowitej bezczynności pomiędzy listopadem 1995 r., kiedy spra-   wa została przekazana do Urzędu Gminy Warszawa Centrum i wrześniem   r., kiedy podjęto kolejne działania w sprawie (§§ 16-18 powyżej).   Trybunał zauważa ponadto, że upłynął rok od listopada 1995 r., kiedy   to urząd wystąpił do organu zajmującego się planem zagospodarowania   przestrzennego o przedstawienie wypisu z planu zagospodarowania prze-   strzennego właściwego dla sprawy. Podobnie, podstawowa analiza prawna   kwestii związanych ze sprawą została dokonana rok później (§ 20 powy-     żej). Następnie urzędowi zajęło rok zażądanie od właściwych władz tzw.   podziału ewidencyjnego nieruchomości (§ 30 powyżej). Urząd potrzebo-   wał dalszych dwóch lat i sześciu miesięcy na dostrzeżenie, że brak było   obowiązkowej „ściany zabezpieczeń przeciwpożarowych” i zażądanie,   by zlecone zostało przygotowanie opinii biegłego na temat tego, czy taka   ściana rzeczywiście była obowiązkowa. Skarga złożona przez skarżącego   na postanowienie z 10 lipca 2000 r. do Naczelnego Sądu Administracyjne-   go czekała z kolei na rozpatrzenie przez sąd przez rok i sześć miesięcy (§§   39-41 powyżej). Postępowanie trwa.   61. W konsekwnecji, uwzględniając okoliczności sprawy, Trybunał   uznaje, że ogólna długość zaskarżonego postępowania przekroczyła rozsądny   termin. Doszło więc do naruszenia artykułu 6 § 1 Konwencji.   II. DOMNIEMANE NARUSZENIE ARTYKUŁU   PROTOKOŁU NR 1   62. Skarżący zarzucał naruszenie jego prawa do swobodnego korzystania   z mienia w rozumieniu art. 1 Protokołu nr 1. Rząd podważył ten zarzut.   Art. 1 Protokołu nr 1 brzmi następująco:   „Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia.   Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicz-   nym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasa-   dami prawa międzynarodowego.   Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa pań-   stwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu   korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym lub w celu zabezpiecze-   nia uiszczania podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych”.   63. Trybunał zauważa, że postępowanie krajowe mające na celu rozstrzy-   gnięcie roszczeń skarżącego obecnie trwa. Dlatego też w zakresie, w jakim   skarżący opiera się o art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji, Trybunał uważa,   że byłoby przedwczesne zajmowanie stanowiska co do meritum tego zarzutu.   W zakresie, w jakim skarżący skarży się na przewlekłość tego postępowa-   nia, Trybunał stwierdza, że skarga z art. 1 Protokołu nr 1 nie stanowi odręb-   nej kwestii (zob., np. Zanghì p. Włochom, wyrok z 19 lutego 1991 r., Seria   A nr 194-C, § 23, Di Pede p. Włochom, wyrok z 26 września 1996 r., Reports   of Judgments and Decisions 1996-IV, s. 17, § 35).   III. ZASTOSOWANIE ARTYKUŁU 41 KONWENCJI   64. Zgodnie z art. 41 Konwencji:   „Jeśli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej protoko-   łów, oraz jeśli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Stro-     ny pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał   orzeka, gdy zachodzi potrzeba, słuszne zadośćuczynienie pokrzywdzonej stronie”.   A. Szkoda   65. Skarżący domagał się odszkodowania za szkody materialne i niema-   terialne w wysokości 3 276 000 USD.   66. Rząd twierdził, że w odniesieniu do roszczeń skarżącego odnośnie   domniemanej szkody materialnej, skarżący nie przedstawił jakichkolwiek   dowodów na potwierdzenie, że doznał jakichkolwiek rzeczywistych strat   z powodu przedłużającego się postępowania. Odnośnie szkód niematerial-   nych Rząd twierdził, że kwota, której domagał się skarżący, była wygó-   rowana.   67. Trybunał nie dostrzega żadnego związku przyczynowego pomiędzy   stwierdzonym naruszeniem a rzekomą szkodą materialną. Dlatego też odrzuca   to roszczenie. Z drugiej jednak strony Trybunał jest zdania, że skarżący musiał   doznać szkody niematerialnej, która nie może być należycie zrekompensowa-   na przez samo stwierdzenie naruszenia. Trybunał decyduje więc o przyznaniu   na zasadzie słuszności 5000 euro z tego tytułu.   B. Koszty i wydatki   68. Skarżący nie domagał się przyznania zwrotu kosztów prawnych i wy-   datków w związku z postępowaniem przed Trybunałem.   C. Odsetki z tytułu niewypłacenia zadośćuczynienia   69. Trybunał uważa, że odsetki z tytułu niewypłacenia zasądzonych kwot   powinny być ustalone zgodnie z marginalną stopą procentową Europejskiego   Banku Centralnego plus trzy punkty procentowe.   Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE   1. Uznaje, że doszło do naruszenia art. 6 § 1 Konwencji;   2. Uznaje, że nie ma potrzeby rozpatrywania skargi na podstawie art. 1 Pro-   tokołu nr 1;   3. Uznaje, że   (a) pozwane Państwo ma wypłacić skarżącemu, w ciągu trzech mie-   sięcy od dnia, kiedy wyrok stanie się prawomocny zgodnie z art.   § 2 Konwencji, z tytułu szkód niematerialnych 5000 euro (pięć   tysięcy euro), które będą przeliczone na walutę polską według kur-   su z dnia realizacji wyroku, plus jakikolwiek podatek, jaki może   być pobrany;     (b) od wygaśnięcia powyższego trzymiesięcznego terminu do momentu   zapłaty płatne od tej sumy będą zwykłe odsetki według marginalnej   stopy procentowej Europejskiego Banku Centralnego plus trzy punkty   procentowe;   4. Oddala pozostałą część roszczenia skarżącego o zadośćuczynienie.   Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie 26 paździer-   nika 2004 r., zgodnie z art. 77 § 2 i 3 Regulaminu Trybunału.   Michael O’BOYLE   Nicolas BRATZA   Kanclerz   Przewodniczący   136

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło