68622/01
WyrokETPCz2006-10-17ECLI:CE:ECHR:2006:1017JUD006862201
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rzekome tortury i nieludzkie traktowanie podczas zatrzymania oraz brak skutecznego dochodzenia w tej sprawie, w tym odmowa przeprowadzenia niezależnej ekspertyzy medyczno-sądowej, naruszyły art. 3 i art. 13 Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że choć dowody bezpośrednich tortur nie przekroczyły standardu „ponad wszelką rozsądną wątpliwość”, to władze krajowe nie przeprowadziły skutecznego dochodzenia w sprawie zarzutów skarżącego dotyczących nieludzkiego traktowania. Odmowa dopuszczenia niezależnych ekspertów medycznych, powołując się na brak licencji, była nieuzasadniona, zwłaszcza że w tamtym czasie system licencji w medycynie sądowej dopiero powstawał, a eksperci posiadali odpowiednie kwalifikacje. Brak skutecznego dochodzenia i utrudnianie dostępu do niezależnej ekspertyzy stanowiły naruszenie proceduralnego aspektu art. 3 oraz art. 13 Konwencji.Stan faktyczny
Skarżący, Davit Danelia, był nadzorcą w gruzińskim szpitalu więziennym. Po ucieczce dwunastu więźniów w październiku 2000 r., został zatrzymany i oskarżony o zaniedbanie służbowe. Twierdził, że podczas zatrzymania w dniach 1-3 października 2000 r. był torturowany (bity pałką po piętach, rażony prądem) przez funkcjonariuszy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w celu wymuszenia przyznania się do winy. Jego adwokat złożył wniosek o niezależną ekspertyzę medyczno-sądową, ale prokurator odmówił, powołując się na brak licencji u wskazanych ekspertów, i zlecił ekspertyzę państwową, której skarżący odmówił.Rozstrzygnięcie
Trybunał stwierdza brak naruszenia art. 3 Konwencji w aspekcie materialnym. Trybunał stwierdza naruszenie art. 3 Konwencji w aspekcie proceduralnym. Trybunał stwierdza naruszenie art. 13 Konwencji. Trybunał zasądza skarżącemu 3 000 euro tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową.Pełny tekst orzeczenia
CONSEIL DE L'EUROPE
COUNCIL OF EUROPE
COUR EUROP�ENNE DES DROITS DE L'HOMME
EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS E
adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlo
meore seqcia saqme "danelia saqarTvelos winaaRmdeg"
(saCivari # 68622/01)
gadawyvetileba strasburgi
2006 w. 17 oqtomberi
saboloo gaxda 17/01/2007
winamdebare gadawyvetileba SesaZloa daeqvemdebaros redaqciul gadasinjvas
saqmeze danelia saqarTvelos winaaRmdeg
adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlo Seikriba palatis saxiT (meore seqcia), romelic Semdegi mosamarTleebisagan Sedgeboda:
b-ni J.-p. kosta, prezidenti, b-ni a.b. baka, b-ni i. kabral bareto, b-ni m. ugrexeliZe q-ni a. mularoni q-ni e.fura-sandstromi b-ni d. popoviCi, mosamarTleebi, da q-ni sali dole seqciis ganmwesrigebeli imsjela ra ganmartoebiT 2005 w. 6 seqtembersa da 2006 w. 6 ivliss, sasamarTlom gamoitana winamdebare gadawyvetileba:
procedura
1. saqmes safuZvlad udevs saqarTvelos moqalaqis b-ni daviT danelias (SemdgomSi `momCivani~) mier 2001 w. 28 marts evropuli sasamarTlosadmi adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa evropuli konvenciis (SemdgomSi `konvencia~) 34-e muxlis safuZvelze saqarTvelos winaaRmdeg wardgenili saCivari (#68622/01).
2. momCivans TbilisSi moqmedi advokati q-ni T. Sengelia warmoadgenda. saqarTvelos mTavrobas (SemdgomSi `mTavroba~) warmoadgendnen: b-ni l. WeliZe, SemdgomSi q-nebi T. burjaliani da e. gureSiZe saqarTvelos generaluri warmomadgenlebi adamianis uflebaTa evropul sasamarTloSi, xolo 2005 w. 1 seqtembridan ki b-ni s. papuaSvili _ saxelmwifo warmomadgeneli.
3. momCivani ZiriTadad Cioda winaswari dakavebis dros miyenebul araadamianur, damamcirebel mopyrobasa da sxeulze Zaladobis kvalis arsebobis dadgenis mizniT damoukidebeli sasamarTlo samedicino eqspertizis daniSvnis SeuZleblobis Sesaxeb.
4. saCivari sasamarTlos meore seqcias gadaeca (sasamarTlos reglamentis 52-e muxlis 1-li punqti). palatas, romelsac winamdebare saqme unda ganexila (konvenciis 27-e muxli, $1) reglamentis 26-e $1 muxlis Sesabamisad Seiqmna.
5. 2004 w. 1 noembers, sasamarTlom Secvala seqciebis Semadgenloba (reglamentis 25-e muxli, $1) da winamdebare saCivari ukve ganaxlebul meore seqcias gadaeca (52-e muxli $1).
6. 2005 w. 6 seqtembers, palatam saCivari nawilobriv daSvebulad gamoacxada da mxareebs damatebiTi informaciisa da mtkicebulebebis wardgena sTxova (reglamentis 54-e muxlis, $2, a). 7. 2005 w. 2 noembers, saqarTvelos mTavrobam damatebiT
warmoadgina werilobiTi mimoxilva (reglamentis 59-e muxli, $1). rac Seexeba momCivans, man 2005 w. 30 noembers sasamarTlos amcno, rom xelisuflebis Sesabamisi organoebi mas uars ucxadebdnen sisxlis samarTlis saqmis xelmisawvdomobaze, Sesabamisad, misi mxridan SeuZlebeli xdeboda evropuli sasamarTlos miTiTebis Sesruleba.
8. 2005 w. 21 dekembers, sasamarTlom saqarTvelos mTavrobas sTxova 2006 w. 1 Tebervlamde warmoedgina werilobiTi komentarebi ganmcxadeblis zemoaRniSnul mtkicebebTan dakavSirebiT, razec saqarTvelos mTavrobas pasuxi ar warudgenia.
faqtebi
I. saqmis garemoebebi
9. momCivani daviT danelia saqarTvelos moqalaqea, dabadebuli 1973 wels, mcxovrebi q. TbilisSi.
10. 1999 w. aprilidan 2000 w. 1-l oqtombramde momCivans ekava dakavebulTa da msjavrdebulTa zedamxedvelis Tanamdeboba saqarTvelos iusticiis saministros sasjelaRsrulebiTi departamentis samedicino dawesebulebaSi (cixis centraluri saavadmyofo). Aam dawesebulebis direqtoris mier 2 marts da 2000 w. 1-l ivliss gacemuli brZanebis safuZvelze ganisazRvra ganmcxadeblis ZiriTadi funqciebis ganxorcielebis farglebi. Aam ori damatebiTi brZanebis mixedviT 2000 w. 2 maisidan, usafrTxoebis sistemis gaumjobesebis mizniT, momCivans daevala yovel diliT da saRamos gaekontrolebina patimarTa da msjavrdebulTa palatebi. 2000 w. 1-li oqtombris Rames, ganmcxadeblis mier samsaxureobrivi movaleobis Sesrulebis dros, Tormetma msjavrdebulma, romelTa Sorisac ekonomikisa da finansTa yofili ministri b-ni g. absanZe iyo (ix. 2004 w. 20 ivlisis gadawyvetileba gansaxilvel saqmeTa siidan amoRebis Sesaxeb, saqmeze absanZe saqarTvelos winaaRmdeg saCivari #57861/00) erT-erTi maTganis palataSi gaTxrili 30metriani gvirabis saSualebiT, organizebuli gaqceva ganaxorcieles.
11. 2000 w. 1-l oqtombers aRiZra sisxlis samarTlis saqme. imave dRes momCivani mowmis saxiT daikiTxa. SuaRamisas igi zemoaRniSnuli gaqcevis saqmesTan dakavSirebiT daakaves rogorc eWvmitanili da moaTavses Sinagan saqmeTa saministros droebiTi dakavebis izolatorSi. 2000 w. 3 oqtombers mas brali daedo samsaxureobriv gulgrilobaSi, ramac mZime Sedegi gamoiwvia (sisxlis samarTlis kodeqsis 342 ($2) muxli). saqmis gamoZieba daevala saqarTvelos generaluri prokuraturis winaswari gamoZiebis samsaxurs (`sagamoZiebo nawili~).
12. 2000 w. 3 oqtombers advokatTan Sexvedrisas momCivanma, aRniSna, rom 1-l, 2 da 3 oqtombers Sinagan saqmeTa saministros TanamSromlebma bralis aRiarebis mizniT mis mimarT Zaladoba ganaxorcieles. b-nma
daneliam saCivara, rom eleqtroSokis dros yvelaze dabali sixSiris Zabvac ki mas autanel tkivilebs ayenebda. yvirilis CasaxSobad mas saxeze kauCukis airwinaRs afarebdnen. momCivani gonebas kargavda, magram civi wyliTa da fexis dartymiT afxizlebdnen da mis mimarT eleqtroSokis gamoyenebas agrZelebdnen. amas garda, mas fexis quslebze kondaxs urtyamdnen. wamebisas policielebi misgan patimrebis gaqcevaSi misi monawileobis aRiarebas moiTxovdnen. Ddanelias unda eTqva, rom igi daexmara msjavrdebulebs cixis teritoriis datovebaSi, sanacvlod ki mniSvnelovani Tanxa aiRo.
13. momCivanma sTxova advokats ar gaevrcelebina es informacia, manam sanam winaswari patimrobis sakiTxi ar gadawydeboda da mas winaswari gamoZiebis im sapyrobileSi ar gadaiyvandnen, romelic iusticiis saministros daqvemdebarebaSi imyofeboda. momCivani ganmartavda, rom aRniSnuli informaciis gamJRavnebis SemTxvevaSi igi ufro mZime Zaladobisagan Tavis daRwevas veRar moaxerxebda. aseT zewolas igi ukve veRar gauZlebda.
14. mTawminda-krwanisis (Tbilisi) raionulma sasamarTlom 2000 w. 4 oqtombers gamoitana dadgenileba ganmcxadeblisaTvis aRmkveTi RonisZiebis saxiT sami TviT winaswari patimrobis Sefardebis Sesaxeb. 2000 w. 13 oqtombers Tbilisis saapelacio sasamarTlom daadastura 2000 w. 4 oqtombris raionuli sasamaTlos dadgenileba. magram momCivani Sinagan saqmeTa saministros winaswari dakavebis izolatoridan iusticiis saministros sasjelaRsrulebis dawesebulebis nacvlad ganusazRvreli vadiT gadaiyvanes uSiSroebis saministros droebiTi dakavebis izolatorSi. 2000 w. 8 oqtombers b-ni danelia gasinja izolatoris eqimma, romelmac marjvena mxaris areSi arsebuli Zveli naWrilobebis garda ganmcxadeblis sxeulze dazianebis raime kvali ver aRmoaCina. eqimma aseve saCivara, rom b-n danelias administraciis winaSe raime saCivriT ar miumarTavs da rom mas infeqciuri an sqesobrivi gziT gadamdebi raime sxva daavadeba ar aRmoaCnda.
15. drois im monakveTSi, 2000 w. 7 oqtombers, momCivanma neba darTo advokats kompetenturi instanciisaTvis emcno rom misi klienti 1dan 3 oqtombramde Sinagan saqmeTa saministros TanamSromlebisagan Zaladobas ganicdida.
16. 2000 w. 10 oqtombers winaswari gamoZiebis stadiaze advokatma sagamoZiebo nawilis ufrosis moadgiles gancxadebiT mimarTa da misi klientis eleqtroSokiT wamebis faqtis Sesaxeb acnoba. ganmcxadeblis interesebis damcveli irwmuneboda rom mis klients sxeulze kerZod, xelebisa da fexebis midamoebSi jer kidev aReniSneboda Zaladobis niSnebi (naCxvletebi), rom eleqtroSokis gamoyenebam sagrZnoblad Searyia ganmcxadeblis janmrTelobis mdgomareoba, rom mas gulis daavadeba ganuviTarda da, rom misi fsiqikuri mdgomareoba sagangaSo iyo. daeyrdno ra sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 364-e muxls, advokati saWirod miiCnevda dacvis mxaris iniciativiT damoukidebeli eqspertebis q-nebis m. n.- sa da q.f.-s mier damoukidebeli sasamarTlo
samedicino eqspertizis daniSvnas, romelsac Semdeg kiTxvebze unda gaeca pasuxi:
`1. SeimCneva Tu ara dakavebulis sxeulze Zaladobis simZimis xarisxi da miyenebis dro.
2. ra SeiZleba CaiTvalos am niSnebis warmomSob mizezad. 3. rogoria patimris fsiqikuri mdgomareoba.~
niSnebi.
rogoria
maTi
17. advokati iTxovda, rom administracias ar gaewia winaaRmdegoba patimris sakanSi zemoxsenebuli damoukidebeli eqspertebis SeSvebasTan dakavSirebiT.
18. 2000 w. 11 oqtombers, generaluri prokuraturis sagamoZiebo nawilis gansakuTrebiT mniSvnelovan saqmeTa gamomZiebelma. b-nma i.-m ganixila advokatis Suamdgomloba `dacvis mxaris mier damoukidebeli eqspertizis Catarebis Sesaxeb~, rac nawilobriv daakmayofila, kerZod im motiviT rom damoukidebel eqspertebs q-nebs m.n.-sa da q.f.-s sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 96-e muxlis sapirispirod ar gaaCndaT `Sesabamisi licenzia~ gamomZiebelma uaryo damoukidebeli eqspertebis mowvevis moTxovna. samagierod, man daniSna saxelmwifo sasamarTlosamedicino eqspertiza, romelsac pasuxi unda gaeca advokatis mier dasmuli SekiTxvebisaTvis da romlis Catareba janmrTelobis dacvis saministros sasamarTlo samedicino kvlevis centrs daevala.
19. imave dRes 2000 w. 11 oqtombers, gamomZiebeli b-ni i. da janmrTelobis dacvis saministros eqsperti momCivanTan sakanSi mividnen. am vizitTan dakavSirebiT Semdgari oqmidan irkveva, rom patimarma uari saCivara zemoxsenebuli eqspertizis Catarebaze da moiTxova, rom igi mis mier arCeul or damoukidebel eqsperts gamoekvlia. oqmSi miTiTebuli iyo im pirTa CamonaTvali, romlebic aRniSnul vizits adgilze eswrebodnen: gamomZiebeli, saxelmwifo eqsperti, momCivani, sapatomro dawesebulebis eqimi da amave dawesebulebis xelmZRvaneli.
20. 2000 w. 12 oqtombers, ganmcxadeblis advokatma sagamoZiebo nawilis ufrosTan b-n b.-sTan gaasaCivra 2000 w. 11 oqtombris dadgenileba da daazusta rom qalbatonebs m.n.-s da q.f.-s sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 96-e muxlis Sesabamisad gaaCndaT `Sesabamisi kvalifikacia~.
21. batonma b.-m zemoaRniSnuli gancxadeba gansaxilvelad mis moadgiles b-n T.-s gadasca.
22. ganmcxadeblis wamebas gamoxmaureba mohyva mediaSi. Dtelekompania me-9 arxs xelSi Cauvarda Sinagan saqmeTa saministrodan uSiSroebis saministroSi gadayvanisas ganmcxadeblis mier mSoblebisadmi miwerili werili. Axsenebuli werilis ramdenime nawyveti gamoqveynda gazeT `axali Taobis" 2000 w. 13 oqtombris nomerSi: " (...) Cemze nu idardebT (...).
vfiqrob rac gadasatani iyo ukve gadavitane. meeWveboda sakmarisi gamZleoba meqneboda Tu ara. Aaravis vusurveb gadaitanos is, rac me ganvicade. rac mTavaria, axla aRar meSinia eleqtroSokis, magram Tu mainc ganmeordeba, amas veRar gadavitan. roca aq gadmomiyvanes, xelmeored davibade. (..) marTalia aq yofna fsiqologiuri zewolis qveS miwevs, magram imasTan SedarebiT es namdvili samoTxea. Rame SiSisagan ar mZinavs (...).
am werilis sruli asli saqmis masalebSi moipoveba.
23. am publikaciis gamoqveynebis Semdeg, momCivani inaxules
adamianis uflebaTa saparlamento komitetis Tavmjdomarem da saxalxo
damcvelis warmomadgenelma. MmaT daadastures, rom braldebulis xelis
mtevnebze da TiTebze marTlac SeimCneoda naCxvletebis kvali da muqi
yavisferi laqebi.
24. 2000 w. 12 oqtombers micemul interviuSi, damoukidebeli
eqsperti q-ni m. n. irwmuneboda, rom is faqti, rom igi braldebulTan
gamosakvlevad ar SeuSves, warmoadgenda sisxlis saproceso kodeqsis 359-
e muxlis darRvevas, romlis mixedviTac sasamarTlo-samedicino
eqspertizas atarebs saeqsperto dawesebulebis, gansakuTrebul
SemTxvevebSi ki _ sxva dawesebulebis specialisti an kerZo piri.
25. gazeT "asaval-dasavalis" 2000 w. 16-22 oqtombris nomrebSi
adamianis uflebaTa saparlamento komitetis Tavmjdomarem daadastura,
rom momCivanis uaris miuxedavad misi wamebis faqti eRiarebina, igi
gamoutyda q-n Tavmjdomares, rom aRiarebis SemTxvevaSi mosalodneli
represiebis eSinoda. ganmcxadeblis xelebsa da TiTebis areSi
aRmoCenili Savi wertilebis arsebobis pirobebSi saparlamento
komitetis Tavmjdomare amtkicebda, rom `daviT danelia danaSaulis
aRiarebis mizniT marTlac awames.~
26. 2000 w. 16 oqtombers ganmcxadeblis advokatma uSiSroebis
saministros droebiTi dakavebis izolatoris xelmZRvanels
damoukidebeli eqspertebisaTvis momCivanTan sakanSi Sesvlis nebarTvis
moTxovniT mimarTa da izolatoris ufross amcno, rom aRniSnulis
Taobaze gamomZiebeli informirebuli iyo. Tumca 2000 w. 17 oqtombers,
cixis saavadmyofodan gaqceuli patimrebis dakavebis Semdeg momCivani
iusticiis saministros winaswari gamoZiebis sapatimro dawesebulebaSi
gadaiyvanes. damoukidebel eqspertizis Catarebas arasdros hqonia
adgili.
27. 2000 w. 27 oqtombers mamis gardacvalebis Semdeg, sisxlis
samarTlis saproceso kodeqsis 140-e muxlze ($17) dayrdnobiT (axali
arsebiTi garemoebis safuZvelze braldebulis mimarT gamoyenebuli
aRkveTi
RonisZiebis
gadasinjva),
ganmcxadeblis
advokatma
SuamdgomlobiT mimarTa mTawminda-krwanisis raionul sasamarTlos da
ganmcxadeblisaTvis aRkveTis RonisZiebis saxiT Sefardebuli winaswari
patimrobis sxva ufro msubuqi RonisZiebiT Secvla moiTxova. 2000 w. 15
dekembers Tbilisis saolqo sasamarTlom daakmayofila ganmcxadeblis
moTxovna misTvis aRkveTis RonisZiebis Seecvalis Sesaxeb da ufro
msubuq RonisZiebad Sinapatimroba Seefarda, saxlidan gasvlis,
satelefono zarebis miRebisa da gagzavnis, korespondenciis gagzavnis
uflebis gareSe.
28. 2001 w. 13 oqtombers Tbilisis saolqo sasamarTlos winaSe
wardgenili momCivani cnobil iqna damnaSaved sisxlis samarTlis
kodeqsis 342-e ($2) muxliT gaTvaliswinebuli danaSaulis CadenaSi da
sasjelis saxiT ganesazRvra ori wliT Tavisuflebis aRkveTa saerTo
reJimis sasjelaRsrulebiT dawesebulebaSi moxdiT, rac Seecvala pirobiTi msjavriT da gamosacdeli vadad sami weli daudginda. aRniSnuli ganaCeni ucvlelad iqna datovebuli saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos sisxlis samarTlis saqmeTa palatis 2001 w. 13 dekembris gadawyvetilebiT.
29. ganmcxadeblis mtkicebiT, 2002 w. 18 oqtombers, misi interesebis damcvelma miiRo b-ni T-s (ix. winamdebare gadawyvetilebis zemoxsenebuli paragrafebi 20 da 21) 2000 w. 14 oqtombriT daTariRebuli werili, romliTac mas acnobes rom sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 364-e muxlis safuZvelze misTvis nebadarTuli iyo sakuTari xarjebiT damoukidebeli eqspertizis Catareba, Tuki aRniSnulis Sesaxeb saqmis gamomZiebels Seatyobinebdnen. aseTive pasuxi miiRo evropulma sasamarTlom mTavrobis damatebiTi mimoxilvebis saxiT (ix. �� 6 da 7), sadac mTavroba adasturebda, 2000 w. 14 oqtombrs advokatisaTvis werili gagzavnis faqts. momCivani irwmuneboda, rom mas aRniSnulTan dakavSirebiT evropuli sasamarTlosaTvis saTanado argumentaciis wardgena ar SeeZlo, vinaidan mTavroba momCivans misi sisxlis samarTlis saqmis gacnobis saSualebas ar aZlevda (ix. winamdebare gadawyvetilebis paragrafebi 7 da 8).
II. Sesabamisi Sida kanonmdebloba
30. im dros moqmedi sisxlis samarTlis saproceso kodeqsi
muxli 44. $15 ` 15. gamomZiebeli - prokuraturis, Sinagan saqmeTa saministros, saxelmwifo uSiSroebis saministros Tanamdebobis piri, romelic gamoZiebas awarmoebs sruli moculobiT.~
muxli 61 $1 ` 1. sisxlis samarTlis saqmeTa winaswar gamoZiebas awarmoeben prokuraturis, Sinagan saqmeTa saministrosa da saxelmwifo uSiSroebis saministros gamomZieblebi.~
muxli 96 $2 `2. eqspertad SeiZleba dainiSnos nebismieri piri, romelsac aqvs specialuri codna, muSaobs saeqsperto dawesebulebaSi an aqvs licenzia.~
muxli 230 $$ 2 da 3 `2. Suamdgomloba waredgineba Tanamdebobis pirs an organos, romelic pasuxismgebelia am sisxlis samarTlis saqmis gamoZiebisa Tu gadawyvetisaTvis. 3. Suamdgomloba unda Seicavdes Txovnas saproceso moqmedebis Catarebis an saproceso gadawyvetilebis miRebis Sesaxeb ( ...)~
muxli 235 $$ 1 da 2 `1. saCivari SeaqvT sisxlis samarTlis saqmis warmoebisaTvis pasuxismgebel saxelmwifo organoSi an im Tanamdebobis pirTan, romelic kanoniT uflebamosil ia ganixilos Sesabamisi saCivari da miiRos gadawyvetileba (...) 2. saCivari momkvlevis, mo kvlevis organos, gamomZieblis an gamoZiebis organos ufrosis moqmedebis an gadawyvetilebis gamo unda gadaeces Sesabamis prokurors. saCivari prokuroris moqmedebis an gadawyvetilebis gamo unda gadaeces zemdgom prokurors (...)~
muxli 359. $$ 1 da 2
`1. eqspertizas
atarebs saeqsperto an sxva dawesebulebis, sawarmos,
organizaciis specialisti an sxva mcodne piri, romelsac niSnavs momkvlevi,
gamomZiebeli an prokurori, anda anazRaurebiT iwveven mxareebi.
2. sasamarTlo-samedicino da kriminal istikur eqspertizas atarebs saeqsperto
dawesebulebis, gansakuTrebul SemTxvevebSi ki - sxva dawesebulebis specialisti
an kerZo piri .~
muxli 361$2 `2. ganmeorebiTi eqspertiza tardeba maSin, roca eqspertis daskvna dausabuTe belia, misi siswore saeWvoa, an arasarwmunoa mtkicebuleba, romelsac igi emyareba, anda moxda eqspertizis Catarebis saproceso wesis arsebiTi darRveva. ganmeorebiTi eqspertiza evaleba sxva eqsperts. ganmeorebiTi eqspertizis daniSvnis dadgenilebaSi unda aRiniSnos motivi, ratom aris saeWvo wina eqspertizis daskvna. wina eqspertizis Camtarebeli eqsperti SeiZleba daeswros ganmeorebiT eqspertizas da misces ganmarteba, magram gamokvlevasa da daskvnis SedgenaSi is ar monawileobs ~
muxli 364 `mxares uflfba aqvs sakuTari iniciativiTa da Tavis xarjze Caataros eqspertiza im garemoebis dasadgenad, romelsac, misi azriT, SeuZlia xeli Seuwyos mis ive interesebis dacvas. eqspertizis Catarebisa da eqspertis winaSe dasmuli sakiTxis Sesaxeb mxarem dauyovnebliv unda acnobos momkvlevs, gamomZiebels an prokurors, romlis warmoebaSicaa sisxlis samarTlis saqme. saeqsperto dawesebuleba valdebulia Caataros mxaris mier daniSnuli da anazRaurebuli eqspertiza. mxaris moTxovniT, eqspertis daskvna savaldebulo wesiT daerTvis sisxlis samarTlis saqmes da Sefasdeba sxva mtkicebulebebTan erTad.~
muxli 366$1 1. eqspertizis daniSvnisa da Catarebis dros eWvmitanil s, braldebuls an dazaralebuls an mis warmomadge nelsufleba aqvs: (...) b) acileba misces eqsperts; g) moiTxovos, rom eqsperti daniSnon mis mier miTiTebul pirTagan; d) Caataros alternatiuli eqspertiza Tavisi iniciativiTa da sakuTari xarjebiT. moiTxovos daurTon daskvna sisxlis samarTlis saqmes (..)~
samarTali
I. konvenciis me-3 muxlis savaraudo darRveva
31. momCivani Civis, rom is winaswari dakavebis dros wamebis msxverpli gaxda. Tumca, xelisuflebis Sesabamisi organos warmomadgenlebma mas WeSmaritebis dadgenis mizniT damoukidebeli eqspertizis Catarebis neba ar darTes. momCivani irwmuneboda, rom mis mimarT adgili hqonda konvenciis me-3 muxlis darRvevas. am muxlis mixedviT:
`aravin SeiZleba daeqvemdebaros wamebas, an araadamianur an Rirsebis Semlaxvel mopyrobas an sasjels.~
1. mxareTa argumentebi
32. mTavroba imTaviTve uaryofs wamebis faqts da yuradRebas
amaxvilebs im garemoebaze, rom momCivanma xelisuflebis Sesabamisi
organoebis winaSe ar daasaxela im pirTa saxelebi, romlebmac igi
eleqtroSokiT awames, rom mas aRniSnulis dasamtkicemlad ar
warudgenia raime saxis utyuari mtkicebuleba. ufro metic, man
janmrTelobis dacvis saministros eqsperts uari ganucxada gamokvlevis
CatarebasTan dakavSirebiT, riTac xelisuflebas xels uSlida
SeemowmebinaT misi pozicia. amas garda, momCivanma adamianis uflebaTa
dacvis saparlamento komitetis TavmjdomaresTan Sexvedrisas misi
wamebis faqti uaryo (ix. � 25). amasTan, mTavroba aRniSnavs, rom 2000 w. 8
oqtombers gacemuli samedicino cnobis mixedviT, romelsac xels awerda
droebiTi dakavebis izolatoris saknis eqimi, momCivans sxeulze raime
dazianeba ar aReniSneboda (ix. � 14).
33. rac Seexeba damoukidebeli eqspertizis sakiTxs, mTavroba
Tavdapirvel mimoxilvaSi irwmuneboda, rom q-nebis m.n da q.f. mier aseTi
eqspertizis Catarebis `moTxovnis~ daukmayofilebloba Seesabameboda
sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 96-e muxlis moTxovnebs,
vinaidan, aRniSnuli pirebi muSaobdnen S.p.s. `akademikos egnate fifias
saxelobis Tbilisis samedicino institutSi~, romelic saeqsperto
dawesebulebas ar warmoadgenda. institutis saqmianoba moicavda
kvalificiuri eqimebis, saSualo medpersonalis momzadebas, samecniero
muSaobas, samedicino dawesebulebis gaxsnasa da eqspluatacias. amas
garda saqarTvelos Sromis janmrTelobisa da socialuri dacvis
saministros standartizaciis, normirebisa da licenzirebis
departamentidan miRebuli informaciis safuZvelze irkveoda, rom S.p.s.
`akademikos egnate fifias saxelobis Tbilisis samedicino instituts~
sasamarTlo-samedicino
eqspertizis
warmoebaze
kanoniT
gaTvaliswinebuli Sesabamisi licenzia ar gaaCnda. am pirobebSi
gamomZieblis 2000 w. 11 oqtombris dadgenileba, mTavrobis azriT,
ganmcxadeblis moTxovnaze adekvatur pasuxs warmoadgenda. aRniSnuli
dadgenilebis safuZvelze WeSmaritebis dadgenis mizniT dainiSna
saxelmwifo sasamarTlo-samedicino eqspertiza, magram momCivanma xeli
SeuSala xsenebuli dadagenilebis Sesrulebas, ris gamoc raime saxis
efeqturi gamoZiebis warmoebas adgili ar hqonia. Sesabamisad, danaSaulis
Camden pirTa pasuxismgeblobis sakiTxic ar dasmula. mTavrobis azriT,
adamianis uflebaTa saparlamento komitetis Tavmjdomarisa da saxalxo
damcvelis warmomadgenlis sityvebi, iseve, rogorc gamomZieblis uari
damoukidebeli eqspertizis Catarebis Sesaxeb ar `scdeboda yovelgvari
gonivrul eWvs~, raTa dadasturebuliyo ganmcxadeblis mimarT
ganxorcielebuli wamebis faqti.
34. licenzirebis departamentis zemoxsenebuli informacia saqmis
masalebSi ar moipoveboda. evropulma sasamarTlom mTavrobas sTxova
aRniSnuli dokumentis warmodgena da miuTiTa ganemarta is mizezebi, ris
gamoc momCivans damoukidebeli eqspertizis Catarebis nebarTva mxolod
ori w. Semdeg miewoda (ix. �� 6, 7, 29)
35. mTavrobam aRniSnulTan dakavSirebiT upasuxa, rom
ganmcxadeblis sisxlis samarTlis saqme ar Seicavda 2000-2002 wliT
daTariRebul raime informacias q-nebis m.n-sa da q.f.-s Sesabamisi
licenziebis ararsebobis Sesaxeb. Tumca, mTavrobam 2005 w. 2 noembers
licenzirebis departamentisagan miiRo werili, ris safuZvelzec
dasturdeboda, rom `akademikos egnate fifias saxelobis Tbilisis
samedicino instituti~ saqmis faqtobriv garemoebaTa arsebobisas ar iyo
tegistrirebuli rogorc sasamarTlo-samedicino eqspertizis Catarebaze
Sesabamisi licenziis mqone dawesebuleba. amave werilidan irkvevoda
isic, rom q-n q.f.-s arc arasodes gaaCnda da arc exla flobs
saxelmwifo serTifikats specialobaSi sasamarTlo medicina. maSin,
rodesac q-nma m.n.-m aRniSnuli serTifikati 2003 w. 28 noembers miiRo.
igive werili azustebda imasac, rom sertificireba specialobaSi
`sasamarTlo medicina~ mxolod 2002 w. ianvridan daiwyo.
36. Tavis damatebiT mimoxilvebSi (ix. �� 6 da 7) mTavroba
eyrdnoboda ganmcxadeblis advokatis 2000 w. 10 oqtombris
Suamdgomlobasa da 2000 w. 11 oqtombris dadgenilebas, magram b-n T-s 2000
w. 14 oqtombris sapasuxo werilze apelirebiT igi ZiriTadad amtkicebda,
rom sssk-is 364-e muxlis Sesabamisad, momCivans Tavisuflad SeeZlo
ewarmoebina
damoukidebeli
sasamarTlo-samedicino
eqspertiza
xelisuflebisagan yovelgvari Tanxmobis miRebis gareSe. Tumca, mas es
ufleba ar gamouyenebia. 37. momCivani ar iziarebs mTavrobis mosazrebas
da irwmuneba, rom 2002 w. 18 oqtombers, rodesac misi interesebis
damcvelma b-ni T.-s pasuxi Seityo damoukidebeli eqspertizis Catarebis
saWiroeba ukve aRar arsebobda, vinaidan ori w. win miyenebuli
dazianebebis kvali sxeulze ukve SesamCnevi aRar iyo. amas garda, igi
ganmartavs, rom 2000 w. 11 oqtombers saxelmwifo eqspertis mier
gamokvevis CatarebasTan dakavSirebiT naTqvami uari motivirebuli iyo
misi advokatis adgilze aryofniT, romelic aRniSnuli saproceso moqmedebis Catarebis Sesaxeb informirebuli ar iyo.
38. evropuli sasamarTlos miTiTebis safuZvelze warmoedgina damatebiTi informacia, momCivanma baton T.-s sapasuxo werillis wardgenis garda xazgasmiT aRniSna, rom xelisuflebam mas neba ar darTo gascnoboda misi sisxlis samarTlis saqmis masalebs da, rom, aqedan gamomdinare, man sasamarTlos miTiTebis Sesruleba ver SeZlo (ix. �� 6-7). kerZod, is korespodencia romelic momCivanma aRniSnul miTiTebasTan dakavSirebiT waradgina, warmoaCenda im garemoebas, rom generaluri prokuratura, saolqo da uzenaesi sasamarTloebi SeTanxmebulad erTmaneTs gadascemdnen ganmcxadeblis moTxovnas, imisaTvis, rom mas misi sisxlis samarTlis saqmis kvalisaTvis vercerT aRniSnul uwyebebSi ver miegno.
39. momCivanma sasamarTlos winaSe SeZlo waredgina mxolod adamianis uflebaTa saparlamento komitetis Tavmjdomaris 2005 w. 1 dekembriT daTariRebuli werili, romelic adasturebda, rom saqmis faqtobriv garemoebaTa arsebobisas momCivans sxeulze marTlac aReniSneboda dazianebebi, romelic ganmcxadeblisaTvis SeeZloT mieyenebinaT winaswari dakavebis izolatorSi `misi eleqtroSokiT wamebis dros~.
2. sasamarTlos Sefaseba
a) araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis Sesaxeb
40. sasamarTlo aRniSnavs, rom konvenciis me-3 muxliT daculi ufleba warmoadgens demokratiuli sazogadoebis erT-erT fundamentur Rirebulebas. (saqme `Chahal v. United Kingdom~ 1996 w. 15 noemberi, gadawyvetilebaTa da gadawyvetilebaTa krebuli 1996-V, �96). aRniSnuli ki avaldebulebs wevr saxelmwifoebs yvela patimrisaTvis adamianuri Rirsebis pativiscemis Sesaferisi pirobebis uzrunvelyofas, raTa Sefardebuli sasjelis zomam ar Caagdos igi imaze met gansacdelSi da ar daTrgunos im intensivobiT, romelic aRemateba patimrobisaTvis damaxasiaTebeli Sinagani tanjvis Cveul dones da, rom praqtikaSi arsebul patimrobis pirobebisaTvis aucilebel moTxovnaTa Sesabamisad, dapatimrebulis janmrTelobis mdgomareoba da misi keTildReoba adekvaturad unda iqnas uzrunvelyofili (saqme `Kalashnikov v. Russia~, no 47095/99, � 95, 2002-VI).
41. amasTan, miTiTebuli savaraudo araadamianuli da damamcirebeli mopyrobis faqti evropuli sasamarTlos winaSe Sesabamisi mtkicebulebebiT ounda iyos dasabuTebuli (saqme `Berktay v. Turkey~ 22493/93, �165, 2001 w. 1 marti). imisaTvis, rom daadginos miTiTebuli faqtebi sasamarTlo iyenebs mtkicebulebaTa Sefasebis iseT kriteriums romelic `yovelgvar gonivrul eWvs scildeba~ (saqme `Farbtuhs v. Lithuania~,
4672/02, �54, 2004 w. 2 dekemberi). `gonivruli eWvi~ aris eWvi, romlis mizezebi SesaZloa dasabuTebulia (saqme `Anguelova v. Bulgaria~, nmiTiTebuli faqtebidan gamomdinareobdes. xolo araadamianuri, damamcirebeli mopyrobis damadasturebeli mtkicebuleba, romelic aseT eWvs scildeba, unda warmoadgendes im faqtobrivi monacemebis an dadasturebuli varaudebis erTobliobas, rac utyuari, zusti da oo 38361/97, �111, adamianis uflebaTa evropuli konvencia 2002-IV; saqme `Shamayev and others v. Georgia and Russia", N 36378/02, �338, adamianis uflebaTa evropuli konvencia 2005-...).
42. mocemul SemTxvevaSi, momCivani irwmuneba, rom igi 2000 w. pirvelidan 3 oqtombramde Sinagan saqmeTa saministros winaswari dakavebis izolatorSi araerTgzis iqna nacemi kondaxis gamoyenebiT, romelsac fexis terfebze urtyamdnen. mis mimar aseve gamoyenebul iqna eleqtroSoki, riTac misi wameba ganxorcielda. magram am mxriv yvela Sesabamisi samedicino dokumentaciisa da sxva utyuari mtkicebulebebis ararsebobis pirobebSi, rac Sedegad mohyva xelisuflebis mxridan ganxorcielebul araTanmimdevrul qmedebebs (� 48), mxolod, adamianis uflebaTa dacvis saparlamento komitetis Tavjdomaris piradi Sexedulebebisa (�� 25 da 39) da saxalxo damcvelis warmomadgenlis mtkicebebis (� 23) gaTvaliswinebiT evropuli sasamarTlos azriT SeuZlebeli iyo xelisuflebis mxridan xelketisa da eleqtroSokis gamoyenebiT ganmcxadeblis wamebis faqtebis dadgena. gadawyvetilebis miRebis safuZveli (saqme `Labita v. Italy~ [GC], saqmis masalebi ar Seicavs iseT mtkicebulebaTa erTobliobas, romelic gascdeboda `yovelgvar gonivrul eWvs~ da gaxdeboda amgvari 26772/95, �129, adamianis uflebaTa evropuli konvencia 2000-IV ; saqme `Poltoratskiy v. Ukraine~, n 38812/97, �� 122124, adamianis uflebaTa evropuli konvencia 2003-V).
43. yovelive zemoxsenebulidan gamomdinare, sasamarTlo adgens, rom patimrobis periadSi ganmcxadeblis mimarT adgili ar hqonia konvenciis me3 muxlis darRvevas.
44. magram, sasamarTlos azriT, rodesac momCivani irwmuneba, rom policiis TanamSromelTa an sxva saxelmwifo organoTa warmomadgenlebis mxridan mis mimarT adgili hqonda mniSvnelovan ukanono da konvenciis me-3 muxlis sawinaaRmdego qmedebebs, xsenebuli debuleba amave konvenciis 1-l muxlTan mimarTebiT, romelic wevr saxelmwifoebs TavianTi iurisdiqciis farglebSi yvela pirisaTvis konvenciis I TavSi gansazRvruli uflebebisa da Tavisuflebebis uzrunvelyofis valdebulebas akisrebs, aseT SemTxvevaSi oficialuri da efeqtiani ogamoZiebis warmoebas moiTxovs (saqme `Assenov and others v. Bulgaria~, 1998 w. 28 oqtombris gadawyvetileba, krebuli 1998-VIII, gv. 3290, �� 102-103; saqme `Martinez Sala and others v. Spain~, 58438/00, �156, 2004 w. 2 noemberis gadawyvetileba). aRniSnulma gamoZiebam unda uzrunvelyos pasuxismgebel pirTa gamovlena da dasja. winaaRmdeg SemTxvevaSi, wamebis, araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis kanonieri akrZalva iqneba praqtikulad uSedego da miuxedavad misi fundamenturi Rirebulebisa,
zogierT SemTxvevaSi, SesaZleblobas miscems saxelmwifo moxeleebs,
sruliad dausjelad fexqveS gaTelon im pirTa uflebebi, romlebic maT
kontrols eqemdebarebian (saqmeebi `Khachiev and Akayeva v. Russia, 57942/00
da 57945/00, � 177, 2005 w. 24 Tebervali).
45. konvenciis me-3 muxlis es proceduruli mxare Tavs iCens
gansakuTrebiT maSin, rodesac sasamarTlo moklebulia SesaZleblobas
miiRos raime gadawyvetileba konvenciis me-3 muxlis darRvevasTan
dakavSirebiT xelisuflebis mxridan ganmcxadeblis saCivrebTan
mimarTebiT drouli da efeqtiani reagirebis ararsebobis pirobebSi
(saqme `Ilhan v. Turkey~ [GC], 22277/93, �� 89-93, adamianis uflebaTa
evropuli konvencia 2000-VII).
46. mocemul SemTxvevaSi, ganmcxadeblis mier wardgenili
zedmiwevniT zusti informaciis gaTvaliswinebiT ganxorcielebuli
wamebis adgilis, drois, procesis Sesaxeb, aseve dakavebulis advokatis w. 10 oqtombris (paragrafi 16) gancxadebaSi miTiTebuli detalebis
mxedvelobaSi miRebiT, amasTan mSoblebisadmi miwerili im werilis
mixedviT, romelic sajarod 2000 w. 13 oqtombers (paragrafi 22)
gamoqveynda, evropul sasamarTlos SesaZlebloba mieca evarauda, rom
patimrobis
periodSi
ganmcxadeblis
mimarT
xelisuflebis
warmomadgenelTa mxridan SesaZloa marTlac hqonoda adgili konvenciis
me-3 muxlis sapirispiro mopyrobas (zemoxsenebuli saqme `Poltoratskiy~ ��
60-70 da 126).
47. TumcaRa, sasamarTlom unda ganixilos sakiTxi imasTan
dakavSirebiT ganmcxadeblis mier moyvanil braldebaTa Sesaxeb ecnoba
Tu ara Sesabamis saxelmwifo organoebs da xelisuflebis mxridan
Sedegad mohyva Tu ara aRniSnuls srulyofili da efeqtiani gamoZieba.
b) ganmcxadeblis saCiavrebTan dakavSirebiT warmoebuli mokvlevis Sesaxeb
48. evropuli sasamarTlo aRniSnavs, rom sagamoZiebo nawilSi wardgenili ganmcxadeblis 2000 w. 10 oqtombris saCivarTan dakavSirebiT misi interesebis damcvelma xazgasmiT aRniSna, rom misi klienti winaswari dakavebis dros awames. man xelisuflebis kompetentur organoebs Seatyobina (ix. � 11 in fine da � 30; sssk-is muxlebi 44 ($15), 230 da 235) danaSaulis Semadgenlobis Sesaxeb da acnoba, rom imisaTvis raTa daedginaT miyenebuli dazianebebis xarisxi, unda Catarebuliyo damoukidebeli sasamarTlosamedicino eqspertiza. gamomZiebelma 2000 w. 11 oqtombers gamosca dadgenileba, miiCnia ra, rom ganmcxadeblis mier dasaxelebul eqspertebs q-nebs m-n-sa da q.f-s ar gaaCndaT `Sesabamisi licenzia~, ris gamoc gamomZiebelma saxelmwifo sasamarTlo-samedicino eqspertiza daniSna, romelsac momCivani mxare ar endoboda. es undobloba gamyarda advokatis daswrebis gareSe (ix. � 37) daniSnuli
eqspertizis Catarebis mcdelobis Sedegad. momCivanma uari saCivara aseTi gamokvlevis Catarebaze.
49. evropuli sasamarTlo ar uaryofs, rom am uars SeeZlo Tavad ganmxcadebelze uaryofiTad emoqmeda da mis saCivarTan dakavSirebiT oficialuri gamoZiebis warmoebis ararseboba gamoewvia. mTavrobam swored aRniSnuli garemoeba miuTiTa (ix. �� 32 da 33) irwmuneboda ra, rom momCivanma xeli SeuSala saxelmwifo sasamarTlo-samedicino eqspertizis Catarebas da neba ar darTo mokvlevis Sesabamis organoebs gansaxorcielebeli eqspertizis daskvnis safuZvelze srulyofili da efeqtiani gamoZieba ewarmoebina.
50. Tumca, evropuli sasamarTlo aRniSnavs, rom Sida samarTali fizikur pirs SesaZleblobas aZlevs saCivaros eqspertis acilebis Sesaxeb (sssk-is 366-e $1 b) ix. � 30). ganmcxadeblis mier am uflebiT sargeblobis faqti, sasamarTlos azriT, mas sabolood ar unda arTmevdes misi saCivrebis srulyofili da efeqtiani gamoZiebis upirobo SesaZleblobas. miT ufro Tu mocemul SemTxvevaSi ar Cans, rom es sadavo uari aragonivruli an ganmcxadeblis mxridan gamovlenili raime rTuli xasiaTis gamomxatveli iyo. sinamdvileSi, sasamarTlosTvis ar aris gaugebari, is rom momCivani, romelic irwmuneboda rom xelisuflebis warmomadgenlebma mas sxeulis mZime dazianebebi miayenes da mudmivad moiTxovda damoukidebeli eqspertizis daniSvnas, SeeZlo winaaRmdegoba gaewia misi survilis sawinaaRmdegod saxelmwifo eqspertis mier gansaxorcielebeli gamokvlevis CatarebisTvis. im pirobebSi, rodesac aRniSnul eqspertizas mxolod xelisuflebis warmomadgenlebi eswrebodnen da iq ar imyofeboda ganmcxadeblis advokati (� 19). ufro metic, warmomadgenlis dauswreblobis SemTxvevaSi momCivans gauCndeboda samarTliani SiSi imisa, rom Semdeg igi ver miaRwevda meore eqspertizis daniSvnas, romlis Catarebac Sida kanonmdeblobis mixedviT damokidebuli iyo misi ganxorcielebis aucileblobis garkveul winapirobebze (ix. sssk.is 361-e muxlis $2; winamdebare gadawyvetilebis �30).
51. am viTarebaSi evropuli sasamarTlo ver gaiziarebs mTavrobis arguments imis Sesaxeb, rom fizikuri zianis mimyenebel pirTa sisxlis samarTlebrivi pasuxismgeblobis dadgena gamowveuli iyo ganmcxadeblis uariT misTvis saxelmwifo sasamarTlo-samedicino eqspertizis Catarebaze, raSic xelisufleba momCivans adanaSaulebs.
52. rac Seexeba 2000 w. 11 oqtombris dadgenilebas, riTac dakavebuls uari eTqva arCeuli eqspertebis mier misTvis gamokvlevis Catarebaze, evropulma sasamarTlom imTaviTve SeniSna, rom sssk 359-e ($1) in fine 364 da 366 $1 b) d) muxlebi (� 30) procesSi monawile mxareebs uflebas aZlevda saWiroebis SemTxvevaSi eqspertizis sakuTari xarjebiT Catarebaze. es ufleba ar warmoadgenda xelisuflebis mxridan raime nebarTvis gacemasTan dakavSirebul gansjis sagans. procesis mwarmoebelTaTvis mxolod unda ecnobebinaT eqspertizis daniSvnisa da masSi dasmuli sakiTxebis Sesaxeb. ufro metic, aseTi eqspertizis daskvna
savaldebulo wesiT unda darTvoda sisxlis samarTlis saqmes da sxva mtkicebulebebTan erTad unda Sefasebuliyo. 2000 w. 14 oqtombriT daTariRebuli b-ni m.T.-s pasuxi, iseve rogorc mTavrobis damatebiTi mimoxilva, adastureben aRniSnuli debulebebis amgvar interpretacias. (�� 29 da 36).
53. Semdgom, evropuli sasamarTlo aRniSnavs, rom mTavrobis mtkicebaTa sawinaaRmdegod (winamdebare ganaCenis 33 da 36 punqtebi), ganmcxadeblis advokatma 2000 w. 10 oqtombris gancxadebaSi miuTiTa ra misi klientis mimarT ganxorcielebuli wamebis Sesaxeb damoukidebeli eqspertizis daniSvnis nebarTva ar mouTxovia. advokati pirdapir daeyrdno ra sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 364-e muxls, Sesabamis sagamoZiebo organoebs ubralod acnoba aseTi eqspertizis saWiroebis Sesaxeb da miuTiTa im pirTa saxelebi, romlebsac dacvis mxaris xarjebiT aRniSnuli gamokvleva unda CaetarebinaT (� 16), magram es gancxadeba gamomZiebelma ganixila rogorc `nebarTvis gacemis moTxovna~ da uaryo im motiviT, rom advokatis gancxadebaSi CamoTvlil pirebs ar hqondaT Sesabamisi licenzia.
54. evropuli sasamarTlo miiCnevs, rom amgvari dadgenilebiT, risi uflebac, sssk-is mixedviT, gamomZiebels aSkarad ar gaaCnda, man WeSmaritebis dadgenas mniSvnelovnad xeli SeuSala. ufro metic, aseTi gadawyvetilebis samotivaciod moyvanili mizezebi moklebuli iyo yovelgvar samarTlebriv safuZvlebs da arc Sesabamisi faqtobrivi argumentacia gaaCnda.
55. kerZod, moqmedi sssk-is (� 30) mixedviT, eqsperts unda hqondes specialuri codna, muSaobdes saeqsperto dawesebulebaSi an gaaCndes Sesabamisi licenzia (muxli 96). sasamarTlo samedicino eqspertiza SeiZleba ganxorcieldes saeqsperto dawesebulebis specialist-eqspertis mier an gansakuTrebul SemTxvevaSi sxva dawesebulebis specialistis an kerZo piris mier (muxli 359$2).
56. Tavdapirvel samTavrobo mimoxilvaSi moyvanil mtkicebaTa sapirispirod (ix. �33), gamomZiebeli daupirispirda ara e. fifias saxelobis im kvleviTi institutis licenziis ararsebobas, sadac ganmcxadeblis mier dasaxelebuli specialistebi muSaobdnen, aramed _ uSualod am pirebis sertificirebis sakiTxs. Tumca, 2000 w. 11 oqtombris dadgenilebisa da saqmeSi arsebuli sxva masalebis gaTvaliswinebiT, naTeli ar aris mosTxova Tu ara gamomZiebelma q-nebs m.n.sa da q.f-s waredginaT `Sesabamisi licenziis~ damadasturebeli cnoba. amasTanave, mTavroba aRniSnavs, rom ganmcxadeblis sisxlis samarTlis saqme ar Seicavs Sesabamisi ricxviT daTariRebul raime saxis dokumentalur mtkicebulebas, romelic daadasturebda Sesabamisi sertifikatis ararsebobas, rasac q-nebs m.n.-s da q.f.-s sayvedurobdnen. samagierod, saqmis masalebSi arsebobs 2005 w. 2 noembriT daTariRebuli licenzirebis samsaxuris mier gacemuli werili, saidanac irkveva, rom sasamarTlo medicinis dargSi licenziebis gacema ganxorcieldeboda mxolod 2002 w. ianvridan. am pirobebSi mkafiod ar aris naTeli
gamomZiebeli 2000 w. 11 oqtombris dadgenilebaSi ris safuZvelze sayvedurobda q-nebs m.n.-sa da q.f-s `Sesabamisi licenziis arqonas~. ufro metic, Tuki sssk 96-e ($2) muxli eyrdnoboda aRniSnul licenzias, igi ar adgenda aseTis arsebobis aucileblobis winapirobas dainteresebuli piris moTxovniT daniSnuli absoluturad nebismieri eqspertizis Casatareblad. piriqiT debulebaSi miTiTebuli iyo, rom `yvela pirs~, romelsac gaaCnda specialuri codna SeeZlo ganexorcielebina eqspertis funqcia. amasTanave 359-e ($2) muxli uSvebda eqspertizis ganxorcielebis SesaZleblobas sxva dawesebulebis specialistis an kerZo piris mier.
57. saqmis masalebidan ar Cans, gaarkvia Tu ara gamomZiebelma 2000 w. 11 oqtombris dadgenilebis miRebisas q-nebis m.n.-sa da q.f.-s specialuri samedicino codnis sakiTxi, romelic zemoxsenebuli debulebebis saerTo mimoxilvis Sedegad warmoadgenda praqtikulad erTaderT kanoniT gaTvaliswinebul moTxovnas, rasac unda dapirispireboda procesis mwarmoebeli. Tavis mxriv, evropuli sasamarTlo aRniSnavs mxolod imas, rom dasaxelebuli pirebi muSaobdnen specializirebul samedicinokvleviT institutSi da, rom q-nma m.n.-m 2004 w. 9 ivliss warmoadgina profesiuli saqmianobis damadasturebeli cnoba, romlis mixedviTac igi 18 w. ganmavlobaSi axorcielebda sasamarTlo-samedicino eqspertis funqciebs ( molaSvili saqarTvelos winaaRmdeg saCivari #39726/04).
58. zemoTmoyvanil msjelobaTa gaTvaliswinebiT, evropuli sasamarTlo mTavrobis poziciis sapirispirod ar Tvlis, rom 2000 w. 11 oqtombris dadgenileba warmoadgenda adekvatur reagirebas ganmcxadeblis moTxovnebTan dakavSirebiT (�33).
59. rac Seexeba 2000 w. 14 oqtombriT daTariRebul b-ni T-s pasuxs, evropuli sasamarTlo aRniSnavs, rom xsenebuli werilis ganmcxadeblis advokatisaTvis gadacema mxareTa Soris kamaTs iwvevs.
60. winamdebare saCivaris Setanis momentidan momCivani irwmuneboda, rom mas 2000 w. 14 oqtombris werilis Sesaxeb acnobes mxolod ori w. Semdeg _ 2002 w. 18 oqtombers. ar uaryofda ra Tavis winaswar mimoxilvebSi mowinaaRmdege mxaris am arguments mTavrobam 2005 w. 2 noembers (�7) pirvelad aRniSna, rom sadavo sapasuxo werilTan dakavSirebiT advokats imave dRes ecnoba. Tumca, mTavrobas ar warmoudgenia am mosazrebis damadasturebeli raime mtkicebuleba. rac Seexeba momCivans, igi irwmuneboda, rom mas aRniSnulTan dakavSirebiT ar SeeZlo saTanadod dapirispireboda mTavrobas, vinaidan xelisuflebis Sesabamisi organoebis warmomadgenlebisagan man saqmis masalebis gacnobis moTxovnaze uari miiRo. miuxedavad sasamarTlos Txovnisa, mTavrobas am argumentTan dakavSirebiT sakuTari pozicia ar gamouxatavs (�68).
61. evropuli sasamarTlo Tavis mxriv gamoTqvams garkveul gakvirvebas imis Sesaxeb, rom momCivanma ver SeZlo moepovebina is dokumenti, romelic xelisuflebis Sesabamisi organoebis mier uSualod misi advokatisaTvis iyo mimarTuli. nebismier SemTxvevaSi, wina paragrafSi moyvanil faqtobriv garemoebaTa gaTvaliswinebiT, evropul
sasamarTlos ar miaCnia, rom ganmcxadeblis pretenzias sadavo pasuxis 2002 w. 18 oqtombers miRebis Sesaxeb mTavrobis mxridan ar mohyolia saTanadod dasabuTubuli sawinaaRmdego argumenti.
62. nebismier SemTxvevaSi, evropuli sasamarTlo aRniSnavs, rom 2000 w. 16 oqtombers ganmcxadeblis advokatma eqspertebis q-nebis m.n.-sa da q.f.-s dakavebulis sakanSi SeSvebis moTxovniT mimarTa uSiSroebis saministros droebiTi dakavebis izolatoris ufross. amasTan, man miuTiTa, rom gamomZiebels ecnoba aRniSnulTan dakavSirebiT (� 26). advokatma ganaxorciela is moqmedebebi, romelic mTavrobis mosazrebis Sesabamisad, mas unda ganexorcielebina 2000 w. 14 oqtombris werils dauyovnebliv miiRebis SemTxvevaSi (�29). magram is faqti, rom es eqspertiza ar ganxorcielda mxareTa Soris raime davas ar waroSobs. ganmcxadeblis mtkicebiT, aRniSnuli eqspertizis ararseboba aixsneboda xelisuflebis mxridan xelovnuri dabrkolebebis SeqmniT. mis mier warmodgenil argumentebis mixedviT, mTavrobam ver moaxerxa am mosazrebis uarmyofeli saTanadod dasabuTebuli poziciis wardggena.
63. amrigad, xelisuflebis Sesabamisi organoebis mxridan gamovlenili sxvadasxva araTanmimdevruli qmedebebis gamo, ganmcxadeblis advokatis 2000 w. 10 oqtombris gancxadebas Sedegad dainteresebuli pirisaTvis moTxovnili sasamarTlo-samedicino eqspertizis Catareba ar mohyolia.
64. amasTanave, xelisuflebis warmomadgenelTa mxridan ganmcxadeblis mimarT miyenebuli araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis Sesaxeb gacxadebuli pretenziis miuxedavad, Sesabamisma organoebma ar ganaxorcieles raime sxva saproceso moqmedeba (winaswari dakavebis izolatoris pasuxismgebel pirTa dakiTxva; ganmcxadeblis dakiTxva, dapirispireba da sxva) wardgenili saCivris pasuxad gamoZiebis warmoebis Sesaxeb.
65. sagamoZiebo moqmedebaTa ararsebobis pirobebSi evropuli sasamarTlo adgens, rom adgili hqonda evropuli konvenciis me-3 muxlis darRvevas mis procedurul nawilTan mimarTebiT.
II. konvenciis me-13 muxlis savaraudo darRveva
66. asaCivrebs ra damoukidebeli sasamarTlo-samedicino eqspertizis ararsebobas, momCivani miuTiTebs evropuli konvenciis me-13 muxls, romlis mixedviT:
"yvelas, visac daerRva am konvenciiT gaTvaliswinebuli uflebebi da Tavisuflebebi, unda hqondes samarTlebrivi dacvis efeqtiani saSualeba erovnuli xelisuflebisagan, Tundac es darRveva Caidinos pirma, romelic samsaxurebriv uflebamosilebas axorcielebda."
67. sasamarTlo gvaxsenebs, rom me-13 muxli warmoadgens iseTi Sida samarTlebrivi mimarTvis saSualebebis arsebobis garants, romelmac unda uzrunvelyos evropuli konvenciiT gaTvaliswinebuli uflebebis da Tavisuflebebis dacva. amdenad aRniSnuli debuleba miznad isaxavs samarTlebrivi dacvis iseTi saSualebebis moTxovnas, romelic kompetentur Sida instanciebs mianiWebs uflebamosilebas aRiaros konvenciis safuZvelze wardgenili saCivris Sinaarsi da moaxdinos saTanado reagireba, im garkveuli Sefasebis zRvris miuxedavad, romelic xelSemkvrel saxelmwifoebs gaaCniaT, am debulebiT nakisri valdebulebebTan Sesabamisobis TvalsazrisiT. me-13 muxlidan gamomdinare valdebulebebis farglebi icvleba im pretenziebis Sesabamisad, rasac dainteresebuli mxare konvenciis debulebebidan gamomdinare ayenebs. Tumca, me-13 muxliT moTxovnili samarTlebrivi mimarTvis saSualeba unda iyos `efeqtiani~ rogorc praqtikuli ise samarTlebrivi gagebiT. rodesac individi waradgens me-3 muxlidan gamomdinare pretenziebs araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis Sesaxeb, efeqtiani gasaCivrebis cneba moicavs im srulyofili da Sedegiani gamoZiebis warmoebas, romelsac me-3 muxli aseve iTvaliswinebs. efeqtiani gamoZiebis warmoebis xelmisawvdomoba, romelmac unda ganapirobos danaSaulis Camden xelisuflebis warmomadgenelTa gamovlena da maTi sisxlis samarTlebrivi pasuxismgeblobis dadgena mocemul SemTxvevaSi warmoadgens am debulebis ZiriTad mizans (zemoxsenebuli angelova, $161; assenovi $117).
68. mocemul SemTxvevaSi momCivanma xelisuflebis Sesabamis organoebis winaSe waradgina me-3 muxlidan gamomdinare saCivari (�46).
69. Tumca, zemoTmoyvanil garemoebaTa gaTvaliswinebiT, saidanac mkafiod Canda, rom rom momCivans uari ganucxades damoukidebeli sasamarTlo-samedicino eqspertizis Catarebaze da imis gaTvaliswinebiT, rom xelisuflebam ar ganaxorciela raime saxis sagamoZiebo moqmedeba Sinagan saqmeTa saministros TanamSromelTa sisxlis samarTlebrivi pasuxismgeblobis dadgenis mizniT miTiTebul araadamianur da damamcirebel mopyrobasTan mimarTebiT. sasamarTlo miiCnevs, rom saxelmwifos ver SeZlo evropuli konvenciis me-13 muxliT nakisri valdebulebebis Sesruleba.
70. amdenad, adgili hqonda aRniSnuli debulebis darRvevas.
III. konvenciis me-41 muxlis gamoyeneba
71. konvenciis 41-e muxlis Tanaxmad:
`Tu sasamarTlo daadgens, rom dairRva konvencia da misi oqmebi, xolo Sesabamisi maRali xelSemkvreli mxaris Sidasaxelmwifoebrivi samarTali darRvevis mxolod nawilobrivi gamosworebis SesaZleblobas iZleva, saWiroebis SemTxvevaSi, sasamarTlo dazaralebul mxares samarTlian dakmayofilebas miakuTvnebs.~
a. ziani
72. momCivani evropuli sasamarTlos winaSe wardgenili saCivaris formularis mixedviT irwmuneboda, rom miyenebul materialur zians 100.000 aSS dolarad afasebda, xolo moraluri zianis anazRaurebis mizniT ki milion aSS dolars iTxovda. amasTanave, saCivara ra gaweuli xarjebisa da danaxarjebis Sesaxeb, irwmuneboda, rom man waradgina saWiro dokumenti am moTxovnis dasasabuTeblad. Tumca saCivaris daSvebadobis Sesaxeb gadawyvetilebis miRebis Semdeg momCivans sasamarTlos moTxovnis Sesabamisad, mas gaweuli xarjebisa da danaxarjebis anazRaurebis moTxovniT raime pretenzia ar warudgenia. (saqme `Fadi l Yilmaz v. Turkey ~, �73. sasamarTlo imeorebs, rom igi samarTliani dakmayofilebis saxiT garkveuli odenobis Tanxas ar gascems manamde, sanam sasamarTlos reglamentis me-60 muxlis ($1) Sesabamisad, konkretulad gaangariSebuli pretenziebi damadasturebel saWiro dokumentebTan erTad, miTiTebul vadaSi ar iqneba warmodgenili, im SemTxvevaSi, Tuki momCivan mxares aRniSnul sakiTxTan dakavSirebuli werilobiTi komentarebi sasamarTlosaTvis samarTalwarmoebis Sesabamis stadiaze ar miuwodebia o 28171/02, � 26, 2005 w. 21 ivlisi).
74. miuxedavad amisa, sasamarTlo konvenciis me-3 muxlTan dakavSirebiT gamotanili daskvnis (ix. zemoT winamdebare gadawyvetilebis paragrafebi 65 da 70) safuZvelze Tvlis, rom momCivans garkveuli moraluri ziani miadga.
71. Sedegad, saqmis specifikur garemoebebaTa gaTvaliswinebiT, sasamarTlo momCivans samarTliani dakmayofilebis saxiT moraluri zianis asanazRaurebasTan dakavSirebiT 3.000 evros aniWebs.
b. sauravi
72. sasamarTlos miaCnia, rom sauravis odenoba unda dadgindes evropis centraluri bankis zRvruli sasesxo ganakveTis mixedviT, rasac daemateba sami procenti
zemoxsenebulidan gamomdinare evropuli sasamarTlo erTxmad adgens, rom:
1. ganmcxadeblis mimarT adgili ar hqonia konvenciis me-3 muxlis darRvevas, mis materialur nawilTan mimarTebiT;
2. adgili hqonda konvenciis me-3 muxlis darRvevas, aRniSnuli debulebis procedurul nawilTan mimarTebiT;
3. adgili hqonda evropuli konvenciis me-13 muxlis darRvevas;
4. sasamarTlo aseve adgens, rom:
a) mopasuxe saxelmwifom 3 Tvis vadaSi im dRidan, rodesac winamdebare gadawyvetileba adamianis uflebaTa evropuli konvenciis 44-e muxlis me-2 punqtis Sesabamisad gaxdeba saboloo, gadaxdis dRes dadgenili kursis Sesabamisad, momCivans erovnul valutaSi gadauxados 3.000 evro (sami aTasi evro) miyenebuli moraluri zianisaTvis, romelsac daemateba nebismieri saSemosavlo gadasaxadi, romelic SeiZleba gadasaxdeli gaxdes;
b) zemoxsenebuli samTviani vadis gasvlis Semdeg, Tanxis gadaxdamde, aRniSnul Tanxas, gadauxdelobis periodSi, daericxeba procenti, romelic Tanabari iqneba evropis centraluri bankis minimalur sasesxo ganakveTisa, rasac daemateba sami procenti.
Sesrulebulia frangul enaze da 2006 w. 27 ivliss gacxadebulia werilobiT, sasamarTlos reglamentis 77-e ($$ 2 da 3) muxlis Sesabamisad.
s. dole ganmwesrigebeli
J.-p. kosta prezidenti
20
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło