6982/04

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   KONSEY Đ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   AKDÜZ VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 6982/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Eylül 2009   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek   olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   ____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları   Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam   olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa   Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla   alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (6982/04) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu   ülke vatandaꢀları Zeliha Akdüz, Sultan Kale ve Murat Hızarcı’nın (baꢀvuranlar) 13 ꢁubat   tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 34.   maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu   avukatlarından H. B. Iꢀın tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuranlar sırasıyla 1938, 1930 ve 1937 doğumludur.   Devlet Su Đꢀleri (Đdare) 2001 yılında baꢀvuranların müꢀterek oldukları (diğer iki kiꢀi ile   birlikte) taꢀınmazı baraj inꢀası nedeniyle kamulaꢀtırmıꢀtır.   Baꢀvuranlar kamulaꢀtırma bedeli artıꢀı talebiyle 5 Nisan 2001 tarihinde Durağan Asliye   Hukuk Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır.   Ağustos 2002 tarihinde mahkeme bilirkiꢀi raporlarına dayalı olarak baꢀvuranların sözü   edilen taꢀınmaza iliꢀkin bu talebini yerinde bulmuꢀ ve Đdareyi 57.449.212.570 TL. (yaklaꢀık   35.985 Euro) ek kamulaꢀtırma bedelini ödemeye mahkum etmiꢀtir. Bu miktara 27 Mart 2001   tarihinden itibaren yasal faiz iꢀletilmiꢀtir.   Đdare bu karara karꢀı temyize gitmiꢀtir.   Yargıtay 24 ꢁubat 2003 tarihli bir karar ile ilk derece mahkemesinin kararını tüm hükümleri   ile birlikte onamıꢀtır.   Đdare 14 Ağustos 2003 tarihinde baꢀvuranlara 137.597.650.000 TL. yani yaklaꢀık 87.230 Euro   kamulaꢀtırma bedeli ödemiꢀtir.   Uygulanan yasal faiz oranını yetersiz bulan baꢀvuranlar ve iki ortakları 16 Aralık 2003   tarihinde tüm alacaklarının tahsili amacıyla Vezirköprü icra müdürlüğüne baꢀvurmuꢀtur.   Aralık 2003 tarihinde Đcra müdürlüğünden Đdareye bir ödeme emri tebliğ edilmiꢀtir. Đcra   dairesinin hesaplama yöntemine göre Đdarenin baꢀvuranlara olan borcu 42.761.265.350 TL   yaklaꢀık 24.335 Euro’dur (diğer beꢀ hissedara ödenecek toplam borç tutarı 74.367.418.000 TL   bu ise yaklaꢀık 42.320 Euro’dur).   Đdare 12 Ocak 2004 tarihinde icra dairesine cevaben yaptığı açıklamada mahkeme kararı ile   kesinleꢀen borcun tamamını ödediğini ve ek bir ödeme yapmasının olanaksız olduğunu   savunmuꢀtur. Đdare ayrıca icra dairesinin ödeme emrine itirazda bulunmadığını ifade etmiꢀtir.   HUKUK   AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunan baꢀvuranlar alacaklı oldukları   meblağa uygulanan yasal faiz oranının yetersiz olduğundan yakınmaktadır. Baꢀvuranlar bu   bağlamda Đdarenin kesin hükme bağlanmıꢀ yargı kararının icrasını sağlamadığını, Đdarenin   kamu alacaklarına karꢀı azami oranda gecikme faizi uygulanmasını öngören Anayasa’nın 46.   maddesine riayet etmediğini ileri sürmektedir.   Hükümet iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazında bulunarak baꢀvuranların Anayasa’nın 46.   maddesine istinaden iç hukuktaki mahkemelere baꢀvurmadıklarını savunmaktadır. Hükümet   icra müdürlüğü tarafından saptanan ve kalan borcun ödenmesine yönelik baꢀlatılan iꢀlemin   Đdare tarafından reddedilmesi karꢀısında baꢀvuranların idari mahkemeler önünde 2577 sayılı   Kanun’un 2. maddesinin uygulanmasına dayalı olarak tam yetki davası açmaları gerektiği   görüꢀündedir.   Baꢀvuranlar Hükümetin bu savına itiraz etmektedir.   AĐHM, Vezirköprü icra müdürlüğü tarafından 29 Aralık 2003 tarihinde Đdare’ye bir ödeme   emri gönderildiğini, zira Đdare’nin baꢀvuranlara olan borcunun tamamını ödemediğini   gözlemlemektedir. Bu ödeme emri karꢀısında Đcra Mahkemesi (ki bu mahkemenin hükmü   Yargıtay’ın denetimindedir) önünde itiraz etmek yerine Đdare yalnızca 12 Ocak 2004 tarihli   yazısı ile olumsuz bir yanıt vermiꢀtir. Bu durumda, itirazın yapılmadığı mevcut bu koꢀullarda,   baꢀvuran taraf Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi gereğince bir «mülkü» oluꢀturmayı haiz   yeterli bir «alacağa» sahip bulunmaktadır (Bkz. Stran ve Stratis Andreadis Yunan   Rafinerileri-Yunanistan kararı 9 Aralık 1994 ve Bourdov-Rusya kararı no: 59498/00). Sonuç   itibarıyla, baꢀvuranlar kalan alacakları için idari mahkemeler nezdinde tam yetki davası   açmamıꢀlardır (Bkz. mutatis mutandis Ak-Türkiye kararı, no: 27150/02, 31 Temmuz 2007,   Metaxas-Yunanistan no: 8415/02, 27 Mayıs 2004 ve Karahalios-Yunanistan no: 62503/00, 11   Aralık 2003). Bu nedenle Hükümetin itirazları reddedilmektedir. AĐHS’nin 35. maddesinin 3.   paragrafı çerçevesinde baꢀvuranlar tarafından yapılan bu ꢀikayetin dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   Hükümet davanın esası hakkında görüꢀ bildirmemiꢀtir.   Baꢀvuranlar iddialarını yinelemektedir.   AĐHM, Đdarenin yargı kararı ile kesinleꢀmiꢀ borcunu baꢀvuranlara ödemediği saptamasını   yapmaktadır. AĐHM bu nedenle Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna   varmaktadır.   Sonuç itibarıyla bu hüküm ihlal edilmiꢀtir.   Geriye AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması kalmaktadır. Baꢀvuranlar 83.070 Euro maddi   ve 45.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir. Yargılama masraf ve giderleri için   baꢀvuranlar 15.000 Euro talep etmekte, kanıtlayıcı belge niteliğinde avukatlık sözleꢀmelerini   sunmaktadır.   Hükümet bu meblağlara karꢀı çıkmaktadır.   Daha evvel benimsenen hesaplama yöntemi ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında AĐHM   baꢀvuranlara ortaklaꢀa 31.500 Euro ödenmesini uygun görmektedir.   AĐHM bu tutarın baꢀvuranların iç hukukta ve bu baꢀvuruyla öne sürmüꢀ oldukları tüm   taleplerin nihai olarak çözüme kavuꢀturulmasının bir karꢀılığı olduğunu kaydeder (Bkz. Tok   vd.-Türkiye no: 37054/03, 37082/03, 37231/03 ve 37238/03, 20 Kasım 2007 ve Dildar-   Türkiye kararı no: 77361/01, 12 Aralık 2006).   AĐHM manevi tazminat baꢀlığı altında hakkaniyete uygun baꢀvuranların her birine 1.000 Euro   ödenmesini kararlaꢀtırmakta, yargılama masraf ve harcamaları için ise baꢀvuranlara ortaklaꢀa   2.000 Euro ödenmesini uygun görmektedir.   AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini kaydetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru   üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından:   i.baꢀvuranlara ortaklaꢀa 31.500 (otuz bir bin beꢀ yüz) Euro maddi tazminat   ödenmesine;   ii. baꢀvuranların her birine 1.000 (bin) Euro manevi tazminat ödenmesine;   iii. yargılama masraf ve harcamaları için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 2.000 (iki bin) Euro   ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 22 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4