70145/01

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   KALEM - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 70145/01)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Aralık 2006   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   bazı düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ( 70145/01) baꢀvuru no’lu davanın nedeni, bu ülke   vatandaꢀı Bayram Kalem’in (baꢀvuran) 16 Nisan 2001 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları   Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne   (Mahkeme) yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Adli yardımdan yararlanan baꢀvuran, AĐHM önünde Ankara Barosu avukatlarından A. Uluk   tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVA KOꢁULLARI   doğumlu olan baꢀvuran Đstanbul’da ikamet etmektedir.   Haziran 1999 tarihinde baꢀvuranla aynı cezaevinde bulunan bir tutuklu baꢀvuran aleyhinde   bölücü propaganda yaptığı gerekçesiyle suç duyurusunda bulunmuꢀtur. ꢁikayet dilekçesinde   ilgili, baꢀvuranın 2 haziran 1999 tarihinde «PKK bir baꢀkaldırı hareketidir» ; «PKK zalimlere   karꢀı kurulmuꢀ bir partidir» ; «Apo [Abdullah Öcalan] bir Kürt önderidir» ; «Güneydoğu   [Türkiye] Kürdistandır» ; «Tarih boyunca Türkler Kürtleri ezmiꢀlerdir» ꢀeklinde ifadelerde   bulunduğunu ileri sürmüꢀtür. Aynı gün televizyonda yayınlanan haberlerde görevi baꢀında   öldürülen bir astsubayın eꢀiyle yapılan bir röportajı izlediği sırada baꢀvuran «Senaryoya bak,   ne güzel hazırlamıꢀlar. Bu görüntüleri sırf Apo’yu idama mahkum ettirmek için   gösteriyorlar.»   Haziran 1999 tarihinde Keskin Savcılığı tarafından baꢀvuranın ifadesi alınmıꢀtır.   Kendisine isnad edilen suçlamaları reddeden baꢀvuran PKK’nın ne üyesi ne de sempatizanı   olduğunu ifade ederek diğer hükümlülerle anlaꢀamadığını belirtmiꢀtir. Tartıꢀmalı ifadeleri   sarfettiğini inkar eden baꢀvuran, ꢀehit ailelerinden etkilendiğini ve bu yüzden gergin olduğunu   ifade etmiꢀtir. Sürekli yinelenen bir senaryonun sözkonusu olduğunu söylediğini ve kanalın   değiꢀtirilmesini istediğini beyan etmiꢀtir. Senaryoyla sürekli görüntüye getirilen sahneyi   kastettiğini ifade etmiꢀtir. Tanık olarak Osman Akgün’ü göstermiꢀtir. Baꢀvuran bir komplo   kurbanı olduğunu iddia etmiꢀtir.   Savcılık aynı gün Muzaffer Toprak adlı diğer bir mahkumu dinlemiꢀtir. Adıgeçen, baꢀvuranın   «Apo’nun da toprak hakkı vardır.» ꢀeklinde bir ifade sarfettiğini beyan etmiꢀtir. Adıgeçen   ayrıca Apo’nun duruꢀması sırasında televizyonda bir ꢀehit ailesi gösterildiğini ve bunun   üzerine baꢀvuranın istihzayla, bunun Apo’yu astırmak için hazırlanmıꢀ bir senaryo olduğunu   söylediğini beyan etmiꢀtir.   Yine 11 Haziran tarihinde Erhan Veske Savcılığa ifade vermiꢀtir. Adıgeçen baꢀvurn ile aynı   hücrede kaldığını ve baꢀvuranın sürekli PKK propagandası yaptığını beyan etmiꢀtir. Adıgeçen   baꢀvuranın Apo bir Kürt önderidir, Güneydoğu Kürdistandır gibi sözler sarfettiğini ifade   etmiꢀtir. Adıgeçen televizyonda yayınlanan röportajla ilgili olarak baꢀvuranın «ꢁu senaryoya   bak, bununla Apo’yu astırmak istiyorlar» dediğini beyan etmiꢀtir.   Yine 11 Haziran tarihinde Erhan Veske Savcılığa ifade vermiꢀtir. Baꢀvuranla aynı hücreyi   paylaꢀtığını dile getiren adıgeçen, ifadesinde baꢀvuranın devamlı surette PKK propagandası   yaptığını beyan etmiꢀtir. Adıgeçen, baꢀvuranın Apo bir Kürt önderidir ve Güneydoğu   (Türkiye’nin Güneydoğusu) Kürdistandır dediğini ifade etmiꢀtir. Televizyonda yayınlanan   röportajla ilgili olarak baꢀvuranın «ꢁuna bak, Apo’yu astırmak için yapmıꢀlar».   Belirtilmeyen bir tarihte S. Ertan Tümen’in ifadesi Savcılık tarafından alınmıꢀtır. Adıgeçen   daha önceleri baꢀvuranla aynı hücreyi paylaꢀtığını ve baꢀvuranın Apo’yu övücü sözler   sarfettiğini beyan etmiꢀtir. ꢁikayetinde dile getirdiği hususları yinelemiꢀtir. Televizyonda   yayınlanan röportajla ilgili olarak baꢀvuranın «ꢁuna bak, Apo’yu idama mahkum ettirmek   için ne güzel senaryo hazırlamıꢀlar.»   Haziran 1999 tarihli bir kararla Keskin Savcılığı ratione materiae yetersizlik kararı alarak   dosyayı Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi (bundan sonra Devlet Güvenlik Mahkemesi)   Savcılığı’na göndermiꢀtir.   Ankara Cumhuriyet Savcılığı, Abdullah Öcalan davası ile ilgili televizyon röportajının   yayınlandığı sırada «Apo bir Kürt önderidir»; «Güneydoğu Kürdistandır»; «Tarih boyunca   Türkler Kürtleri ezmiꢀlerdir» gibi ifadeler sarfetmek suretiyle bölücülük propagandası yaptığı   gerekçesiyle 25 haziran 1999 tarihinde hazırlanan bir iddianameyle 3713 sayılı Terörle   Mücadele Kanunu’nun 8 § 1. maddesi uyarınca baꢀvuran hakkında bir soruꢀturma açmıꢀtır.   DGM istinabesi üzerine Keskin Ceza Mahkemesi 6 Eylül 1999 tarihinde Osman Akgün’ün   ifadesine baꢀvurmuꢀtur. Adıgeçen baꢀvuranla 1998 yılının Mart ayına kadar üç ay boyunca   aynı hücreyi paylaꢀtığını ve bu süre içinde baꢀvuranın kendisine isnad edilen «Apo bir Kürt   önderidir», yahut «Güneydoğu Kürdistandır» gibi herhangi bir ifade sarfetmediğini beyan   etmiꢀtir.   Ceza Mahkemesi aynı duruꢀmada baꢀvuranla 1998 yılı Mart ayına kadar iki buçuk ay   boyunca aynı hücreyi paylaꢀtığını beyan etmiꢀ olan Hüseyin Karacalı’nın da ifadesine   baꢀvurmuꢀtur. Adıgeçen, bu süre içinde baꢀvuranın kendisine isnad edilen «Apo bir Kürt   önderidir», yahut «Güneydoğu (Türkiye) Kürdistandır» gibi herhangi bir ifadede   bulunmadığını beyan etmiꢀtir. Adıgeçen ayrıca baꢀvuranın PKK’yı övücü herhangi bir   beyanda bulunmadığını belirtmiꢀtir.   DGM’nin 28 Haziran 1999 tarihli istinabesi üzerine Ceza Mahkemesi 13 Temmuz 1999   tarihli duruꢀmaya baꢀvuran, müꢀteki S. Ertan Tümen ve tanıklar Muzaffer Aktoprak ve Erhan   Veske’yi çağırmıꢀtır.   Ceza Mahkemesi 13 Temmuz 1999 tarihinde kendi savunmasını kendisi yapmak isteyen   baꢀvuranı dinlemiꢀtir. Kendisine karꢀı yöneltilen suçlamalara itiraz ederek terörün her türüne   ve bölücülüğe karꢀı olduğunu öne süren baꢀvuran kendisine karꢀı hazırlanmıꢀ bir komplo   olduğunu belirtmiꢀtir. Sözkonusu ifadeleri sarf etmediğini beyan eden baꢀvuran Osman   Akgün ve Hüseyin Karacalı’yı tanık olarak göstermiꢀtir. Baꢀvuran 11 Haziran 1999 tarihli   ifadesini tekrar etmiꢀtir.   Ceza Mahkemesi aynı gün S. Ertan Sümen’i dinlemiꢀtir. Adıgeçen Abdullah Öcalan davası   görüldüğü dönemde hayatını kaybeden bir astsubayın eꢀiyle yapılan röportajla ilgili olarak   baꢀvuranın «Nasıl da senaryo hazırlamıꢀlar Öcalan’ı astırmak için! Bu kadın da bu iꢀin bir   parçası olmalı. Ama ne yaparlarsa yapsınlar amaçlarına ulaꢀamayacaklar» ꢀeklinde beyanda   bulunduğunu ifade etmiꢀtir. Adıgeçen bunun üzerine baꢀvurana düꢀüncesini kendisine   saklamasını ve bunu ifade etmesine gerek olmadığını söyleyerek karꢀı çıktığını beyan   etmiꢀtir. Ayrıca adıgeçen baꢀvuranın daha önce «Güneydoğu toprakları Kürdistandır» ve   «Apo bir Kürt önderidir» gibi ifadelerde bulunduğunu beyan etmiꢀtir.   Yine aynı gün Ceza Mahkemesi Muzaffer Aktoprak’ı dinlemiꢀtir. Adıgeçen sözkonusu   televizyon röportajının yayınlandığı esnada baꢀvuranın bunun Apo’yu mahkum ederek   astırmak için hazırlanmıꢀ bir senaryo olduğunu ve bu amaçla bir komplo düzenlendiğini   söylediğini beyan etmiꢀtir. Adıgeçen 11 Haziran 1999 tarihli ifadesini olduğu gibi tekrar   etmiꢀtir.   Ceza Mahkemesi son olarak Erhan Veske’yi dinlemiꢀtir. Adıgeçen tartıꢀmalı olayın yaꢀandığı   tarihten bu yana çok zaman geçtiğini söyleyerek Savcılık önünde verdiği ifadeyi tekrar   etmiꢀtir.   DGM 16 Eylül 1999 tarihinde 3713 sayılı kanunun 8 § 1. maddesi uyarınca verdiği bir kararla   baꢀvuranı sözlü olarak bölücülük propagandası yapmak suçundan bir yıl hapis ve   600 000 000 TL (16 013 Euro (EUR) ) para cezasına çarptırmıꢀtır. Mahkeme, savcılığın   inandırıcı delil yetersizliğinden baꢀvuranın beraatini talep ettiğini belirtmiꢀtir. Mahkeme lehte   tanıkların ifadelerininin dava konusu olayların gerçekleꢀtiği esnada olay yerinde   bulunmadıkları ve bu nedenle baꢀvuranın dava konusu sözleri sarfettiğini duymadıkları   gerekçesiyle sözkonusu ifadelerin dikkate alınmamasına karar vermiꢀtir.   Yargıçlardan biri, istinabe yoluyla alınan ifadelerde, lehte tanıkların baꢀvuranın anılan türde   sözler sarfettiğini duymadıklarını beyan ettikleri gerekçesiyle bu karara iliꢀkin olarak ayrık   oygörüꢀü bildirmiꢀtir. Aleyhte tanık olan Muzaffer Aktoprak da aynı beyanda bulunmuꢀtu.   Yargıç ayrıca, bu türden sözlerin baꢀvuran tarafından sarfedilmesi halinde bile bu sözlerin ses   ya da görüntü kaydının olmaması ve çağırılan tanıkların ifadesi gözönüne alındığında   baꢀvuranın dava konusu eylemi iꢀlediği noktasında ꢀüphenin devam ettiğini belirtmiꢀtir.   Yargıç, bu sözlerin baꢀvuran tarafından bir öfke anında söylendiği kabul edilse dahi suç kastı   unsurunun oluꢀmadığını kaydetmiꢀtir. Yargıç baꢀvuranın beraat etmesi gerektiği sonucuna   varmıꢀtır.   Temyiz baꢀvurusunda bulunan baꢀvuran 20 Ekim 1999 tarihinde Yargıtay’a görünürde avukat   yardımı almadan bir mütemmim layiha iletmiꢀtir. Baꢀvuran layihasında ifade ettiği sözlerden   baꢀka sözler kendisine isnad edilerek iftira edilecek biçimde sözlerinin çarpıtıldığını   belirtmiꢀtir. Baꢀvuran bölücülük propagandası yapmadığını savunmuꢀtur. Baꢀvuran   televizyonun Abdullah Öcalan davası konusunda gösterdiği duygusal yaklaꢀımdan ve ꢀehit   ailelerinin yaꢀadıklarından dolayı büyük üzüntü duyduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuran kendi   ailesini düꢀündüğünü ve duyduğu üzüntüyü hafifletmek amacıyla arkadaꢀlarından kanal   değiꢀtirmelerini istediğini ifade etmiꢀtir. Baꢀvuran ayrıca, tutukluluk koꢀulları nedneiyle bazı   tutukluların diğerleri üzerinde otoritelerini kurmak istediklerini belirterek kendisinin bir   komplo kurbanı olduğunu ifade etmiꢀtir. Baꢀvuran etkin bir ön soruꢀturma yokluğundan   bahisle bazı tanıkların ifade vermekten korktuklarını dile getirmiꢀtir.   Yargıtay 13 Aralık 1999 tarihinde aldığı bir kararla tüm tanıkların dinlenmediği gerekçesiyle   itiraz edilen kararı bozmuꢀtur.   Bozma kararı uyarınca DGM 7 ꢁubat 2000 tarihinde istinabe yoluyla Keskin Savcılığından   baꢀvuranla aynı cezaevinde kalan tutukluların ifadelerine baꢀvurulması isteminde   bulunmuꢀtur.   Ceza Mahkemesi 8 ꢁubat 2000 tarihinde baꢀvuranı dinlemiꢀtir. Baꢀvuran kendisine yöneltilen   suçlamaları reddetmiꢀtir. Daha önceki beyanlarını tekrar ederek beraatini talep etmiꢀtir.   Ceza Mahkemesi yine istinabe yoluyla 4 Nisan 2000 tarihinde tanık Sinan ꢁahin’i dinlemiꢀtir.   Adıgeçen baꢀvuranla aynı cezaevinde tutuklu olarak kaldığını ancak baꢀvuranın tarafında   durduğundan birinci elden tanık olmadığını ve dava konusu olayları diğer tutuklulardan   duyduğunu beyan etmiꢀtir.   Aynı duruꢀmada Ceza Mahkemesi televizyonda yayınlanan sözkonusu röportaj sırasında   baꢀvuranın, bu Apo’yu astırmak için hazırlanmıꢀ bir senaryodur, Güneydoğu toprakları   Kürdistandır gibi sözler sarfettiğini beyan etmiꢀ olan Taner Celayir’i dinlemiꢀitir. Adıgeçen   bu sözleri duymadığını zira baꢀvurandan uzakta olduğunu söylemiꢀtir.   Ceza Mahkemesi aynı duruꢀmada Bayram Ezel’i dinlemiꢀtir. Adıgeçen dava konusu olayların   yaꢀandığı gün baꢀvuranın yanında oturduğunu beyan etmiꢀtir. Adıgeçen baꢀvurana isnad   edilen fiileri teyit ederek sözkonusu ifadeleri açıkça duyduğunu ve bu sözlerin ardından   baꢀvuranla diğer mahkumlar arasında bir tartıꢀma yaꢀandığını beyan etmiꢀtir.   Ceza Mahkemesi ayrıca baꢀvuranla aynı hücrede kaldığını beyan eden Mucip Türkyılmaz’ı   dinlemiꢀtir. Adıgeçen baꢀvuranın televizyon röportajının yayınlandığı sırada ayağa kalkarak   «ꢁu senaryoya bak, Apo’yu astırmak için nasıl senaryo hazırlamıꢀlar» ꢀeklinde bir ifadede   bulunduğunu bildirmiꢀtir.   Tanıklar arasında yer alan Metin Bekar, Hüseyin Tuncer, Hasan Özdoğan ve Rasim Çalıꢀkan   dava konusu sözleri duymadıklarını beyan etmiꢀlerdir.   Yine aynı duruꢀmada tanık Cevdet Lezgi röportajın yayınlandığı sırada baꢀvuranın ayağa   kalakarak bu Apo’yu astırmak için hazırlanmıꢀ bir senaryodur, Türkiye’nin Güneydoğusu   Kürdistandır, PKK ve Apo her açıdan haklıdır diye bağırdığını beyan etmiꢀtir. Bunun üzerine   diğer tutukluların Apo ve PKK’nın hangi konuda haklı olduğunu sorduğunu ve baꢀvuranınsa   onların bunu anlayamayacağını söylediğini beyan etmiꢀtir. Baꢀvurana isnad edilen diğer   sözleri ise duymadığını beyan etmiꢀtir.   Aynı duruꢀmada Ceza Mahkemesi yine DGM’nin istinabesi yoluyla baꢀvuranla aynı hücrede   kalan Celal Ezel’i dinlemiꢀtir. Adıgeçen sözkonusu olayların yaꢀandığı dönemde mutfakta   bulunduğunu ve bu nedenle baꢀvuranın ne dediğini duymadığını belirtmiꢀtir. Ancak adıgeçen   bu sözlerle ilgili yaꢀanan tartıꢀmayı duymuꢀtu.   Ceza Mahkemesi ayrıca Doğan Atakul’un 17 ꢁubat 2000 tarihinde cezaevinden salıverildiğini   ve Mehmet Aktoprak’ın Ayaꢀ Cezaevi’ne nakledildiğini kaydetmiꢀtir.   DGM’nin istinabesi üzerine Ayaꢀ Ceza Mahkemesi Mehmet Aktoprak’ı dinlemiꢀtir. Adıgeçen   dava konusu olayların gerçekleꢀmesi esnasında hücresinde olmadığını beyan etmiꢀtir.   Baꢀvurana isnad edilen sözleri daha sonra duymuꢀ olduğundan; doğruluğunu bilmediğini   beyan etmiꢀtir.   DGM’nin istinabesi üzerine Ceza Mahkemesi 4 Temmuz 2000 tarihinde Doğan Atakul’u   dinlemiꢀtir. Adıgeçen baꢀvuranla aynı cezaevinde kaldığını ancak baꢀvuran tarafından   sarfedilen sözleri duymadığını beyan etmiꢀtir. Adıgeçen dava konusu olaydan idareye   bildirildikten sonra haberdar olduğunu beyan etmiꢀtir.   Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi 25 Temmuz 2000 tarihinde 3713 sayılı kanunun 8 § 1.   maddesi uyarınca baꢀvuranı bölücülük propagandası yapmak suçundan bir yıl hapse ve   000 000 para cezasına çarptırmıꢀtır. DGM kararın gerekçesinde Yargıtay kararından   sonra dinlenilen tanıklar aksi beyanda bulunduklarından Osman Akgün ve Hüseyin   Kırcalı’nın tanıklıklarını, baꢀvuranın bölücülük propagandası teꢀkil edici sözler sarfetmediğini   beyan etmiꢀ olsalardı dahi dikkate almayacağını bildirmiꢀtir.   Baꢀvuran verilen bu kararın temyiz edilmesi için baꢀvuruda bulunarak 11 Ağustos 2000   tarihinde bir mütemmim layiha sunmuꢀtur.   Yargıtay 16 Ekim 2000 tarihinde itiraz edilen kararı onamıꢀtır. Yargıtay Baꢀsavcısı 13 Kasım   tarihinde baꢀvuran tarafından yapılan karar düzeltme talebini geri çevirmiꢀtir.   Baꢀvuran 22 Nisan 2002 tarihinde cezasını çekmeye baꢀlamıꢀtır.   ꢁubat 2003 tarihinde Edirne Ağır Ceza Mahkemesi cezasının infazının dokuzuncu ayında   baꢀvuranın aynı günden itibaren ꢀartlı salıverilmesi kararı vermiꢀtir.   Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi 10 Eylül 2003 tarihinde baꢀvuranın cezasının ve bu   cezayla ilgili tüm hukuki sonuçların kaldırılmasına karar vermiꢀtir.   HUKUK AÇISINDAN   I. Kabuledilebilirliğe dair   Hükümet AĐHS’nin 35. maddesince öngörülen altı ay süresi kuralına uyulmadığı için   AĐHM’yi baꢀvuruyu reddetmeye davet etmektedir. Hükümet 23 Nisan 2001 tarihinde   AĐHM’ye gönderilen baꢀvuru dilekçesinin sonuç olarak kesin içhukuk kararının alındığı tarih   olan 16 Ekim 2000 tarihinden itibaren altı ay içinde sunulmadığını savunmaktadır.   Baꢀvuran baꢀvurusunu 16 Nisan 2001 tarihinde, kesin içhukuk kararından itibaren altı ay   içinde sunduğunu ifade etmektedir.   AĐHM baꢀvuru tarihi konusunda taraflar arasında bir ihtilaf olduğunu gözlemlemektedir.   AĐHM baꢀvuranın baꢀvurusunu 16 ve 20 Nisan tarihlerinde olmak üzere faks yoluyla iki defa   gönderdiğini kaydetmektedir. Orjinal baꢀvuru dilekçesi 16 Nisan 2001 tarihinde postayla   gönderilmiꢀti. Postahanenin damgası bu tarihi göstermekteydi. Dilekçe AĐHM’ye 23 Nisan   tarihinde ulaꢀmıꢀtır. AĐHM ilk mektubunda 20 Nisan 2001 tarihini baꢀvurunun yapıldığı   tarih olarak belirtmiꢀtir. Baꢀvuranın 14 Temmuz 2001 tarihli mektubunu müteakip AĐHM   faksların ve postayla gönderilen belgelerin tarihlerini kontrol ederek davanın baꢀlangıç   tarihini 16 Nisan 2001 olarak düzeltmiꢀtir. Bu nedenle AĐHM baꢀvurunun kesin içhukuk   kararından itibaren altı ay içinde yapıldığını tespit etmektedir.   Bu nedenle Hükümet’in itirazının reddedilmesi gerekmektedir.   Elinde bulunan unsurların tamamını dikkate alan AĐHM baꢀvurunun bir esas incelemesine   tabi tutulmasının lazım geldiğini takdir etmektedir. Ayrıca AĐHM mevcut baꢀvurunun   herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesiyle karꢀılaꢀmadığını tespit etmektedir.   II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   AĐHS’nin 6. maddenin 1. fıkrası ile 6. maddenin 3. fıkrasının b), c), ve d) bentlerine atıfta   bulunan baꢀvuran Ankara Devlet Güvenlik Mahekemesi’nde kendisi ile ilgili olarak yapılan   görüꢀmelere katılamamaktan ve tanıkları sorgulama imkanına sahip olamamaktan ꢀikayetçi   olmaktadır. AĐHM ꢀikayeti AĐHS’nin 6 §§ 1. maddesinin 3 c) ve d) fıkraları bakımından   incelemeye karar vermiꢀtir.   Hükümet, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 223. maddesi uyarınca mahkemeye   gelmemiꢀ olan sanık hakkında duruꢀma yapılamayacağını ifade etmektedir. Hükümet   adıgeçen kanunun 226 § 4. maddesi uyarınca baꢀvuranın istinabe yoluyla Keskin Ceza   Mahkemesi’nde iki defa duruꢀmaya çıktığını savunmaktadır. Aynı kanunun 138. maddesinde   bir sanığın müdafi seçebilecek durumda olmadığında kendisine bir müdafi tayin edileceği   belirtilmiꢀ ancak baꢀvuran bir müdafi olmadan kendini savunacağını beyan etmiꢀtir.   Kendisine isnad edilen olayları inkar etmekle yetinmiꢀ ve bir komplo kurbanı olduğunu iddia   etmiꢀtir.   Öte taraftan Hükümet baꢀvuranın Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde yapılan altı   duruꢀmadan hiçbirine katılmadığını ve bu amaçla bir müdafi tayin etmediğini ifade   etmektedir. Hükümet’e göre DGM’de yapılan duruꢀmalara katılmama konusunda tek sorumlu   duruꢀmalara katılmak için cezaevi yönetimine herhangi bir baꢀvuruda bulunmayarak aleyhte   tanıkları sorgulama imkanınını ortadan kaldıran baꢀvurandır. Üstelik baꢀvuran aleyhte   tanıkları sorgulama talebinde bulunmamıꢀtır.   Baꢀvuran DGM’de kendisi hakkında yapılan duruꢀmalara katılmadığını iddia etmektedir.   Zaten Ceza Mahkemesi DGM’nin istinabesi suretiyle kendisinin ifadesini almakla   görevlendirilmiꢀtir. Baꢀvuran savunma layihasını sunamadan DGM’nin hükme vardığını iddia   etmektedir. Baꢀvuran cezaevinde bulunması sebebiyle duruꢀmalara serbestçe katılamadığını   dile getirmektedir. Öte taraftan baꢀvuran aleyhte tanıkların dinlendiği duruꢀmalara   katılamaması sebebiyle aleyhte tanıkları sorgulayamadığının altını çizmektedir.   AĐHS’nin 6. maddesinin 3. fıkrasıyla sağlanan güvenceler 1. fıkrada zikredilen adil dava   hakkının özel unsurlarını teꢀkil ettiğinden, AĐHM baꢀvuranın ꢀikayetlerinin iki fıkrası   açısından da incelenmesinin uygun olacağı hükmüne varmaktadır (bkz. diğerleri arasında,   Van Geyseghem – Belçika, no: 26103/95, § 27).   AĐHM sanığa tanınan duruꢀmaya katılma yetkisinin AĐHS’nin 6. maddesinin tamamının konu   ve amacından neꢀet ettiğini hatırlatmaktadır. Öte yandan 3. fıkranın c) ve d) bentleri «her   sanığa» «kendi kendini savunma» ve «tanıkları sorguya çekme veya çektirme» hakkını verir   ki bu sanığın duruꢀmada hazır bulunmaması halinde tasavvur edilemez (Colozza - Đtalya, 12   ꢁubat 1985 tarihli karar, Monnell ve Morris – Birleꢀik Krallık, 2 Mart 1987 tarihli karar, ve   Zana – Türkiye, 25 Kasım 1997 tarihli karar, § 68).   AĐHS’nin 6. maddesinin 3. fıkrasının d) bendine iliꢀkin olarak AĐHM delillerin   kabuledilebilirliğinin ilk elde içhukuk kuralları ile ilgili olduğunu ve ilke olarak ulusal   mahkemelerce elde edilen unsurların yine ulusal mahkemeler tarafından değerlendirilmesi   gerektiğini anımsatır. AĐHS tarafından AĐHM’ye yüklenen görev yalnızca tanıkların   ifadelerinin hukuka uygun bir biçimde delil olarak kabul edilip edilmediği noktasında görüꢀ   belirtmek olmayıp yargılamayı, kanıt imkanlarının sunuluꢀ biçimi de dahil olmak üzere   bütünlüğü içerisinde değerlendirerek yapılan yargılamanın adil nitelikte olup olmadığını da   araꢀtırmaktır (bkz. diğerleri arasında Doorson – Hollanda, 26 Mart 1996 tarihli karar, § 67,   Van Mechelen ve diğerleri – Hollanda, 23 Nisan 1997 tarihli karar, ve Sadak ve diğerleri –   Türkiye, no: 29900/96, 29901/96, 29902/96 ve 29903/96, § 63). Oysa kanıt unsurları ilke   olarak, vicahi duruꢀma yapılabilmesi amacıyla sanığın hazır bulunduğu bir açık oturumda   sunulmalıdır. Bununla birlikte bu ilke bazı isnisnalar da içermektedir. Ancak bu istisnalar   yalnızca savunma hakları korunarak Kabul edilebilirler. Genel olarak 6. maddenin 1. fıkrası   ile 6. maddenin 3. fıkrasının d) bendi sanığa, aleyhte bir tanıklığa itiraz ederek bu tanıklığın   sahibini ifade verdiği sırada yahut daha sonra sorgulayabilmesi edebilmesi için uygun ve   yeterli bir fırsat tanınmasını emreder (Lüdi – Đsviçre, 15 Haziran 1992 tarihli karar, no:238, §   49, Van Mechelen ve diğerleri, adıgeçen, § 51, Sadak ve diğerleri, adıgeçen, § 64, ve Lucà –   Đtalya, no: 33354/96, §§ 38-39)   Sonuç olarak AĐHM’nin daha evvel bir çok kez belirttiği üzre (bkz. diğerleri arasında, Isgrò –   Đtalya, 19 ꢁubat 1991 tarihli karar, ve Lüdi, adıgeçen, § 47) bazı durumlarda hazırlık   soruꢀturması aꢀamasında elde edilmiꢀ ifadelere baꢀvurmak adli makamlar için elzem hale   gelebilir. ꢁayet sanık bu türden ifadelere, ifadelerin verildiği dönemde yahut daha sonrasında   itiraz etmek için yeterli ve uygun bir fırsat elde etmiꢀse bu ifadelere baꢀvurulması özünde 6.   maddenin 1. fıkrası ile 6. maddenin 3. fıkrasının d) bendine aykırı bir durum teꢀkil etmez.   Bununla beraber, yalnızca veya sonucu belirleyici surette, sanığın ne soruꢀturma safhasında   ne de duruꢀmalar esnasında sorgulayamadığı ya da sorgulattıramadığı bir kimsenin ifadelerine   dayanılarak sanık hakkında mahkumiyete hükmedilmiꢀse savunma hakkı 6. maddeyle tanınan   güvencelere aykırı bir ꢀekilde kısıtlanmıꢀ olur (Unterpertinger - Avusturya, 24 Kasım 1986   tarihli karar, Saïdi – Fransa, 20 Eylül 1993 tarihli karar, Van Mechelen ve diğerleri, adıgeçen,   § 55, Sadak ve diğerleri, adıgeçen, § 65 ve Lucà – Đtalya, adıgeçen, § 40).   AĐHM mevcut davada baꢀvuranın, aynı cezaevinde kalan diğer tutukluların ifadelerine   dayanarak kendisini bir yıl hapse ve 800.000.000 TL para cezasına mahkum eden Ankara   Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından yapılan duruꢀmaya davet edilmediğini tespit   etmektedir. Keskin Ceza Mahkemesi DGM’nin istinabesi yoluyla Ceza Muhakamemeleri   Usulü Kanunu’nun 226 § 4. maddesi uyarınca baꢀvuranın savunma ifadesiyle birlikte   tanıkların da ifadesini almıꢀtır.   Hükümet’in, DGM’de yapılan duruꢀmalara katılmama konusunda tek sorumlu duruꢀmalara   katılmak için cezaevi yönetimine herhangi bir baꢀvuruda bulunmayarak aleyhte tanıkları   sorgulama imkanınını ortadan kaldıran baꢀvuran olduğu yönündeki savının aksine baꢀvuranın   istinabe komisyonu tarafından görevlendirilen ceza mahkemesi önünde savunmasını avukat   yardımı almadan kendisinin yapmak istemesi olgusu ya da DGM önünde duruꢀmaya çıkmak   amacıyla cezaevi yönetimine açık talepte bulunmamıꢀ olması hiç bir biçimde baꢀvuranın   kendini savunmaktan ya da DGM önündeki duruꢀmaya katılmaktan zımnen vazgeçtiği   anlamına gelmez. Neticede AĐHM tarafından güvence altına alınmıꢀ bir hakkın kullanımından   vazgeçiꢀ hiç bir karıꢀıklığa meydan vermeyecek surette ortaya konulmuꢀ olmalıdır (bkz.,   diğerleri arasında, Colloza, adıgeçen, § 28, Zana, adıgeçen, § 70, ve Sejdovic – Đtalya, no:   56581/00, § 86).   Diğer tutukluların ifadelerine dayanılarak bir yıl hapse ve 800.000.000 TL para cezasına   mahkum edilen baꢀvuran açısından davanın önemi dikkate alındığında DGM davanın adil   niteliğine halel getirmeden baꢀvuranın tanıklığını doğrudan bir değerlendirmeye tabi   tutmaksızın hükme varması mümkün değildi (bkz. Zana, adıgeçen, § 71, ve Lüdi, adıgeçen, §   47). Öte yandan 6. maddenin 1. ve 3. fıkraları Sözleꢀmeci Devletleri her hal ü karda özellikle   sanığın aleyhte tanıkları sorgulaması ya da sorgulattırmasına müsade etmekten ibaret olan   pozitif önlemleri almaya icbar eder (Barberà, Mesegué ve Jabardo – Đspanya, 6 Aralık 1988   tarihli karar, § 78). Bu türden önlemler aslında, Sözleꢀmeci Devletlerin 6. maddeyle güvence   altına alınan haklardan etkili bir biçimde yararlanılmasını sağlamak amacıyla göstermeleri   gereken «özenle» ilintilidir (Colozza, adıgeçen, § 28, Sadak ve diğerleri, adıgeçen, § 67 ve   Balšàn – Çek Cumhuriyeti, no: 1993/02, § 34, 18 Temmuz 2006). Oysa baꢀvuran istinabe   yoluyla görev yapan Ceza Mahkemesi’nde yapılan duruꢀmalara katılamamıꢀtır.   ꢁayet baꢀvuran DGM önünde yapılan duruꢀmaya katılmıꢀ olsaydı ve tanıkları sorgulayabilse   ya da sorgulattırabilseydi hem olayların meydana geliꢀi ile ilgili olarak görüꢀlerini beyan etme   hem de mahkumiyetine dayanak teꢀkil eden aleyhte tanıklıkların güvenilirliğine itiraz etme   imkanına kavuꢀmuꢀ olacaktı (bkz. Sadak ve diğerleri, adıgeçen, § 67).   AĐHS açısından demokratik bir toplumda adil dava hakkının tuttuğu önemli yeri göz önüne   alan AĐHM savunma hakkına yönelik böylesi bir ihlalin meꢀru addedilemeyeceğini takdir   etmektedir.   Bu nedenle AĐHS’nin 6. maddenin 1. fıkrası ile 6. maddenin 3. fıkrasının c) ve d) bentleri   ihlal edilmiꢀtir.   AĐHS’NĐN 10. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran mahkum edilmek suretiyle düꢀünce ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiğinden   yakınmaktadır. Baꢀvuran kendisine isnad edilen ifadeleri sarfetmiꢀ olsa dahi bununla ancak   AĐHS ile güvence altına alınmıꢀ hakkını kullanmıꢀ olacağını iddia etmektedir. Bu cihetle   baꢀvuran AĐHS’nin 9 ve 10. maddelerine atıfta bulunmaktadır. AĐHM bu ꢀikayetlerin   AĐHS’nin 10. maddesi bakımından incelenmesi gerektiği kanaatindedir.   Hükümet ulusal mahkemelerin baꢀvuranı bölücülük propagandası yapmak suçundan mahkum   ettiklerini hatırlatmaktadır. Hükümet’e göre bu mahkumiyet kararı ulusal güvenliğin, toprak   bütünlüğünün veya kamu emniyetinin korunması konularında bu türden önlemleri almaya   müsade eden AĐHS’nin 10. maddesine uygundu.   AĐHM mevcut baꢀvuruda ortaya konulan temel sorunun, baꢀvurana yöneltilen suçlamaların   haklılığının AĐHS’nin 6. maddesi anlamında adil bir dava sonucunda kanıtlanıp   kanıtlanmadığı hususu olduğunu takdir etmektedir. Yukarıda adıgeçen maddenin ihlal edildiği   sonucuna varılmıꢀ olduğundan AĐHM bu ꢀikayeti ayrıca incelemeye yer olmadığını takdir   etmektedir (bkz., mutatis mutandis, Sadak ve diğerleri, adıgeçen, § 73).   AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuran 26.712 Euro tutarında maddi zarara uğradığını iddia etmektedir. Bu meblağ   baꢀvuranın hapiste kaldığı dokuz aylık dönemde eline geçmesi gereken maaꢀa ve hakkında   verilen mahkumiyet kararı neticesinde iꢀsiz kalmıꢀ olması sebebiyle uğradığı maddi kayba   denk düꢀmektedir. Baꢀvuran ayrıca 80.000 Euro tutarında manevi tazminat talep etmektedir.   Hükümet bu taleplere itiraz etmektedir.   AĐHM mevcut davada adil tatmin yoluna gidilmesi için göz önünde tutulacak yegane unsurun   baꢀvuranın 6. maddenin 1. fıkrası ile 6. maddenin 3. fıkrasının c) ve d) bentleriyle tanınan   güvencelerden yararlanamamıꢀ olması olduğunu takdir etmektedir. AĐHM aksi bir durumda   davanın ne ꢀekilde sonlanacağı hususunda varsayımda bulunmayacaktır. Buna karꢀın AĐHM   baꢀvuranın manevi bir zarara uğramıꢀ olduğunu ve mevcut kararda yapılan ihlal tespitinin bu   zararı bertaraf etmeye yetmeyeceğini takdir etmektedir. 41. madde uyarınca AĐHM baꢀvurana   6.000 Euro ödenmesinin hakkaniyete uygun olacağını takdir etmektedir.   B. Masraf ve harcamalar   Baꢀvuran ayrıca AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamaları için 4.000 Euro talep   etmektedir. Belge olarak baꢀvuran avukatlık ücretlerini gösterir bir tarife sunmaktadır.   Hükümet bu taleplere itiraz etmektedir. Elindeki mevcut unsurlar temelinde AĐHM   hakkaniyete uygun olarak ilgiliye tüm masrafları için 2.000 Euro ödenmesine   hükmetmektedir. Bu meblağın 701 Euro tutarındaki kısmı Avrupa Konseyi tarafından   sağlanan adli yardım için düꢀülecektir.   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   faiz oranına üç puan eklenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6. maddenin 1. fıkrası ile 6. maddenin 3. fıkrasının c) ve d) bentlerinin ihlal   edildiğine;   3.AĐHS’nin 10. maddesi yönünden yapılan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;   4. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana,   i. manevi tazminat olarak 6.000 Euro (altı bin) ödenmesine;   ii. masraf ve harcamalar için 2.000 Euro’dan (iki bin) Avrupa Konseyi tarafından   sağlanan 701 Euro tutarındaki adli yardım düꢀülerek kalan miktarın ödenmesine;   iii. bu miktarın yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmasına;   b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin oybirliğiyle reddine;   karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.   fıkralarına uygun olarak 5 Aralık 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.