7076/05

COUNCIL   A V R U P A   OF E U R O P E   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   AKBULUT – TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 7076/05)   KARAR   STRAZBURG   Aralık 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları   Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam   olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa   Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla   alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 7076/05 no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı   ꢁennur ꢁensoy Akbulut’un (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 23 ꢁubat 2005   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”)   34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Đzmir Barosu   avukatlarından S. Cengiz tarafından temsil edilmiꢀtir.   OLAYLAR   Baꢀvuran 1969 doğumludur ve Đzmir’de ikamet etmektedir.   Mart 2004 tarihinde, Đzmir Cumhuriyet Savcısı, çeꢀitli idari kararlara uymadığı   gerekçesiyle Đzmir Sulh Ceza Mahkemesi’ne baꢀvuran hakkında iddianame sunmuꢀtur.   Cumhuriyet Savcısı, Ceza Kanunu’nun 526. Maddesi uyarınca baꢀvuranın cezalandırılmasını   talep etmiꢀtir. Söz konusu iddianame baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir. 9 Nisan 2004 tarihinde,   Đzmir Sulh Ceza Mahkemesi duruꢀma yapmaksızın düzenlediği ceza kararnamesi ile   baꢀvuranı itham edildiği suçlardan mahkum etmiꢀtir. Mahkeme, baꢀvuranı üç ay hapis cezası   ile 54,525,000 TL para cezasına çarptırmıꢀtır. Mahkeme, aynı kararda, hapis cezasını para   cezasına çevirmiꢀtir. Dolayısıyla, baꢀvuran, toplam 381,495,000 TL para cezasına   çarptırılmıꢀtır. 20 Mayıs 2004 tarihinde, Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi, duruꢀma yapmaksızın   baꢀvuranın itirazını reddetmiꢀtir. Söz konusu karar 7 Eylül 2004 tarihinde baꢀvurana tebliğ   edilmiꢀtir. Baꢀvuran para cezasını 5 Aralık 2004 tarihinde ödemiꢀtir1.   HUKUK   Baꢀvuran, davası süresince duruꢀma yapılmaması nedeniyle kendisini bizzat veya   avukat aracılığıyla savunma hakkından mahrum bırakıldığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.   Baꢀvuran, ayrıca, Cumhuriyet Savcısı’nın hazırladığı iddianamenin kendisine tebliğ   edilmediğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, savunma hazırlaması, karꢀıt argüman sunması ve   tanıkları dinlemesi için kendisine yeterli zaman ve imkan tanınmadığı iddiasıyla AĐHS’nin 6/3   (a), (b) ve (c) maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüꢀtür.   Baꢀvuran, ayrıca, kusurlarının Ceza Kanunu’nun 526. maddesi kapsamına girmemesi   nedeniyle, Cumhuriyet Savcısı ile yerel mahkemelerin iç hukuk yanlıꢀ yorumladıkları   konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetini AĐHS’nin 7. maddesine dayandırmıꢀtır.   Baꢀvuran, adil olmayan kararların mesleki ve özel hayatını etkilediği, özellikle avukat olarak   itibarını zedelediği iddiasıyla AĐHS’nin 8. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüꢀtür.   Baꢀvuran, ayrıca, Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki itiraz mekanizmasının etkili olmadığı   iddiasıyla AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, son olarak, adil   olmayan bir karar sonucu verilen para cezası nedeniyle mülkiyetinden mahrum bırakıldığı   konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetini AĐHS’nin 1 No.lu Protokolü’nün 1. maddesine   dayandırmıꢀtır.   381,495,000 TL söz konusu zamanda yaklaꢀık 200 Euro’ya tekabül etmektedir.   AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca yargılamanın adilliğiyle ilgili olarak AĐHS’nin 6.   maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetlerin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM,   ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu   nedenle ꢀikayet kabuledilebilir niteliktedir.   Ancak, AĐHS’nin 7., 8. ve 13. maddeleri ile 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca   yapılan diğer ꢀikayetlerle ilgili olarak, AĐHM, elindeki belgeleri inceledikten sonra bu   hükümlerin ihlal edildiğine dair herhangi bir delile rastlamamıꢀtır. AĐHM, AĐHS’nin 35.   maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca baꢀvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun   olduğunu kaydeder. Bu nedenle, baꢀvurunun bu kısmı kabuledilemez niteliktedir.   AĐHM, esasa iliꢀkin olarak, öncelikle konuların birbirleriyle örtüꢀmesi ve AĐHS’nin   6/3 maddesinin alt paragraflarının 6/1 maddesinin genel hakkaniyete uygunluk teminatının   belirli yönlerini yansıtması nedeniyle, baꢀvuranın ꢀikayetlerinin tamamının AĐHS’nin 6/1   maddesi uyarınca incelenmesinin daha uygun olacağı kanaatindedir.   AĐHM, söz konusu davada, olayların yaꢀandığı sırada geçerli olan ilgili iç hukuk   uyarınca, baꢀvuranın yargılanması sırasında duruꢀma yapılmadığını gözlemlemektedir. Hem   ceza kararnamesi düzenleyerek baꢀvuranı para cezasına çarptıran Đzmir Sulh Hukuk   Mahkemesi hem de baꢀvuranın itirazını inceleyen Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi, dava   dosyasındaki belgelere dayanarak kararlarını vermiꢀlerdir. Baꢀvurana, davasına iliꢀkin karar   veren mahkemeler önünde kendisini bizzat veya avukat aracılığıyla savunma imkanı   tanınmamıꢀtır.   AĐHM, benzer birçok davada aynı ꢀikayeti incelediğini ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin   ihlalini tespit ettiğini hatırlatır (Piroğlu ve Karakaya / Türkiye, no. 36370/02; Dağlı / Türkiye,   no. 28888/02; Karahanoğlu / Türkiye, no. 74341/01; Mevlüt Kaya / Türkiye, no. 1383/02;   Taner / Türkiye, no. 38414/02). Baꢀvuran söz konusu davayı da incelemiꢀ ve bu davada   yukarıda adı geçen kararlarda yapmıꢀ olduğu tespitlerden ayrılmasını gerektirecek herhangi   bir özel koꢀul bulunmadığı sonucuna varmıꢀtır.   AĐHM, yukarıdaki bilgiler ıꢀığında, adli makamların izlediği usulün, baꢀvuranın   savunma hakkından uygun bir ꢀekilde yararlanmasını engellediğine ve cezai yargılamanın   hakkaniyete uygun olarak yapılmamasına sebep olduğuna karar vermiꢀtir.   Sonuç olarak, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   Baꢀvuran, adil tatminle ilgili olarak, 381,495,000 TL maddi tazminat talebinde   bulunmuꢀtur. Baꢀvuran, ayrıca, 5,000 Euro manevi tazminat talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, son   olarak, AĐHM önündeki söz konusu davanın hazırlanması ve sunulması için 26 saatlik çalıꢀma   karꢀılığında avukata ödenen ücret için 4,735.75 Euro, yargılama masraf ve giderleri için 36   Euro talep etmiꢀtir.   AĐHM, maddi tazminatla ilgili olarak, AĐHS’nin 6. maddesinin gerekleri   doğrultusunda yapılacak yargılama sonucunun ne olacağı konusunda tahminde   bulunamayacağını kaydeder. Dolayısıyla, AĐHM, bu baꢀlık altında herhangi bir ödeme   yapılmamasına karar verir (Piroğlu ve Karakaya, yukarıda kaydedilen).   AĐHM, ayrıca, tespit edilen ihlalin baꢀvuranın görmüꢀ olduğu manevi zarar için tek   baꢀına yeterli adil tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir.   Son olarak, AĐHM, elindeki belgeler ıꢀığında, avukatlık ücreti ile yargılama masraf ve   giderleri için baꢀvurana 1,000 Euro ödenmesinin uygun olacağı kanaatindedir.   AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetlerin kabuledilebilir, baꢀvurunun geri   kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. Tespit edilen ihlalin baꢀvuranın görmüꢀ olduğu manevi zarar için yeterli adil tatmin   oluꢀturduğuna;   4. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten   itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na   çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet   tarafından baꢀvurana yargılama masraf ve giderleri için 1,000 Euro (bin Euro)   ödenmesine;   (b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin   yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal   kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragrafları gereğince 1 Aralık 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   5