72071/01

COUNCIL   A V R U P A   OF E U R O P E   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ÜÇÜNCÜ DAĐRE   AHMET TURAN DEMĐR - TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 72071/01)   KARAR   (Dostane Çözüm)   STRAZBURG   Aralık 2005   Bu karar nihaidir, ancak üzerinde ꢀekle iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.   ____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları   Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam   olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa   Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla   alıntılanabilir.   Ahmet Turan Demir – Türkiye davasında,   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Üçüncü Daire),   Baꢀkan B.M. ZUPANCIC,   Yargıçlar, J. HEDIGAN   L. CAFLISCH,   R. TÜRMEN,   C. BĐRSAN,   M. TSATSA-NIKOLOVSKA,   R. JAEGER ve   Bölüm Sekreteri V. BERGER’in katılımı ile,   Aralık 2005 tarihinde kapalı oturumda toplanmıꢀ, anılan tarihte izleyen kararı   almıꢀtır:   USUL   1.Dava, Ahmet Turan Demir (“baꢀvuran”) isimli Türk vatandaꢀının, 16 Mayıs 2001   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34.   maddesine dayanarak Türkiye Cumhuriyeti aleyhine AĐHM’ye yaptığı baꢀvurudan (no.   72071/01) kaynaklanmaktadır.   2.Baꢀvuran, Ankara Barosu’na bağlı B. Boran ve M. N. Özmen isimli avukatlar   tarafından temsil edilmiꢀtir. Türk Hükümeti (“Hükümet”), AĐHM’deki yargılama için bir   Ajan tayin etmemiꢀtir.   3.Baꢀvuran, diğerlerinin yanı sıra, AĐHS’nin 9. ve 10. maddeleri çerçevesinde, bir   parti toplantısında yaptığı konuꢀmasından dolayı mahkum edilmesinin ifade özgürlüğü   hakkına müdahale oluꢀturduğunu ileri sürerek ꢀikayetçi olmuꢀtur.   4.24 Mart 2005 tarihinde, tarafların görüꢀlerini aldıktan sonra, AĐHM, bu ꢀikayetle   ilgili olduğu sürece baꢀvuruyu kabul edilebilir ilan etmiꢀ ve AĐHS’nin 10. maddesi   çerçevesinde incelemeye karar vermiꢀtir. Baꢀvuranın diğer ꢀikayetleri aynı tarihte kabul   edilmez bulunmuꢀtur.   5.11 Temmuz 2005 tarihinde, yazıꢀmaları takiben, Bölüm Sekreteri, taraflara   AĐHS’nin 38 § 1 (b) maddesi çerçevesinde bir dostane çözüme ulaꢀmalarını önermiꢀtir. 29   Ağustos ve 14 Eylül 2005 tarihlerinde, Hükümet ve baꢀvuran, sırasıyla, davanın dostane   çözümünü kabul ettiklerini beyan eden resmi deklarasyonlar sunmuꢀlardır.   OLAYLAR   6.Baꢀvuran 1949 doğumludur ve Ankara’da ikamet etmektedir.   7.Baꢀvuran, sözkonusu tarihte Halkın Demokrasi Partisi’nin (HADEP) baꢀkanı idi.   Ekim 1999 tarihinde Ankara’da bir parti toplantısında bir konuꢀma yapmıꢀ ve bu konuꢀma   Ankara Emniyet Müdürlüğü’ne bağlı polis memurları tarafından kayıt ve deꢀifre edilmiꢀtir.   8.8 ꢁubat 2000 tarihli bir iddianame ile Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi   Cumhuriyet Savcısı, bu konuꢀma nedeniyle, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 8.   Bölümüne aykırı olarak devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak amacıyla   propaganda yapmaktan dolayı baꢀvuran aleyhinde cezai iꢀlem baꢀlatmıꢀtır.   9.Baꢀvuran, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi önündeki yargılamada suçlu   olmadığını ifade etmiꢀ ve asla ayrımcılığı teꢀvik etmediğini ileri sürmüꢀtür. Bir siyasi partinin   baꢀkanı olarak ülkenin önemli sorunlarına iliꢀkin fikirlerini ifade ettiğini, ki bunun   demokratik bir toplumda elzem olduğunu, mevcut uygulamayı eleꢀtirdiğini ve bu sorunlara   çözüm sunduğunu öne sürmüꢀtür. Ayrıca, konuꢀmasının ifade özgürlüğü temelinde   değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiꢀtir.   10.1 Haziran 2000 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, Cumhuriyet   Savcısı’nın suçladığı üzere, baꢀvuranı suçlu bulmuꢀtur. Konuꢀmanın, Türk Devleti’nin ülkesi   ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne karꢀı ayrımcı propaganda yapmaya vardığına hüküm   getirmiꢀtir. Baꢀvuran, 800.000.000 TL para ve bir yıl hapis cezasına çarptırılmıꢀtır.   11.Baꢀvuran temyize gitmiꢀtir. 15 Ocak 2001 tarihinde, Yargıtay temyizi reddetmiꢀ ve   Terörle Mücadele Kanunu’nun 8. Bölümü çerçevesinde Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin   kararını onamıꢀtır.   HUKUK   12.29 Ağustos 2005 tarihinde, AĐHM Hükümet’ten izleyen deklarasyonu almıꢀtır.   “Hükümet öncelikle, Türk hukuk ve uygulamasının, AĐHM’nin Türkiye’ye iliꢀkin hükmünün   rehberliğinde AĐHS’nin 10. maddesi kapsamında yer alan ꢀartlarla uyumlaꢀtırıldığını not eder.   Türk Hükümeti’nin baꢀvurana, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’nde görülmekte olan yukarıda anılan   baꢀvurunun dostane çözümünü teminen ex gratia her ꢀey dahil 5.500 (beꢀ bin beꢀ yüz Euro) tutarındaki   meblağı ödemeye hazır olduğunu beyan ederim.   Davayla ilgili her türlü tazminat ve mahkeme masraflarını kapsayacak olan bu tutar, uygulanabilecek her   türlü vergiden muaf olacak, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek   üzere Euro olarak baꢀvuran ve/veya yetkili temsilcisi tarafından belirlenen bir banka hesabına   ödenecektir. Bu meblağ, AĐHM’nin Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 39. maddesi uyarınca verdiği   kararın tebliğ tarihini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Bu ödemenin sözkonusu üç aylık süre   içerisinde yapılmaması durumunda, bu sürenin sona ermesinden ödeme gününe kadar, Hükümet, gecikme   dönemi için Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle   elde edilecek oran üzerinden faiz ödemeyi taahhüt eder. Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teꢀkil   edecektir.   Hükümet, ayrıca, davanın AĐHS’nin 43 § 1. maddesi çerçevesinde, Büyük Daire’ye götürülmesini talep   etmemeyi taahhüt eder.”   13.14 Eylül 2005 tarihinde, AĐHM, baꢀvuranın temsilcisinin imzaladığı izleyen deklarasyonu   almıꢀtır:   “Türk Hükümeti’nin baꢀvurana, yukarıda anılan ve Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’nde görülmekte   olan baꢀvurunun dostane çözümü için 5.500 Euro (beꢀ bin beꢀ yüz Euro) tutarındaki meblağı ex gratia   ödemeye hazır olduğunu bildiririm.   Davayla ilgili her türlü tazminat ve mahkeme masraflarını kapsayacak olan bu tutar, uygulanabilecek her   türlü vergiden muaf olacak, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek   üzere, Euro olarak, tarafımızdan belirlenen bir banka hesabına ödenecektir. Bu tutar, AĐHM tarafından   Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 39. maddesi uyarınca verilen kararın tebliğ tarihinden itibaren üç ay   içinde ödenecektir.   Teklifi kabul eder ve sözkonusu baꢀvuruya yol açan olaylar hususunda Türkiye aleyhindeki iddialardan   vazgeçerim. Bu ꢀekilde, davanın nihai olarak karara bağlandığını beyan ederim.   Bu deklarasyon, Hükümet ve baꢀvuran arasında varılan dostane çözüm kapsamında yapılmıꢀtır.   Ayrıca, AĐHM kararının verilmesinden sonra, AĐHS’nin 43 § 1. maddesi çerçevesinde Büyük Daire’ye   gönderilmesini talep etmemeyi taahhüt ederim.”   14.AĐHM, taraflar arasında varılan dostane çözümü göz önünde bulundurmaktadır (AĐHS’nin   39. maddesi). Çözümün, AĐHS ve Protokollerinde öngörülen insan haklarına saygı temeline   dayandığı hususunda tatmin olmuꢀtur (AĐHS’nin 37 § 1. maddesi ve Mahkeme Đç   Tüzüğü’nün 62 § 3. maddesi).   15.Dolayısıyla, dava kayıttan düꢀürülmelidir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1.Davanın kayıttan düꢀürülmesine karar vermiꢀ;   2.Tarafların Büyük Daire önünde tekrar duruꢀma yapılmasını talep etmeme taahhütlerini not   etmiꢀtir.   Đngilizce hazırlanmıꢀ, Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 22   Aralık 2005 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   Vincent BERGER   Sekreter   Bostjan ZUPANCIC   Baꢀkan   4