72194/01

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _   f a   f a   _______________   C O N S E I L   ^ ^ AVRUPA   D E L ’E U R O P E * ^ fa   KONSEYİ   AVRUPA İNSANHAKLARI MAHKEMESİ   İKİNCİ DAİRE   NURGÜL DOĞAN -TÜRKİYE DAVASI   (Başvuru no:72194/01)   KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ   STRAZBURG   T e m m u z 2 0 0 8   İşbu karar AÎHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ____________________________________________________________________________________________   © T .C . D ış i ş l e r i B a k a n l ı ğ ı , 2 0 0 8 . Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel   Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak   belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi   ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (72194/01) noTu davanın nedeni T.C. vatandaşı   Nurgiil Doğan’ın (başvuran), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne 10 Mayıs 2001 tarihinde   Temel İnsan Haklan ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa İnsan Haklan   Sözleşmesinin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.   Adli yardımdan yararlanan başvuran, İstanbul Barosu avukatlarından G. Tuncer tarafından   temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN UNSURLARI   Başvuran, 1965 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.   A. Başvuranın yakalanması ve suçlanması   Şubat 1999 tarihinde saat 21.30’a doğru başvuran İstanbul’da, kimlik kontrolü sırasında   yakalanmış ve gözaltına alınmıştır.   Şubat 1999 tarihinde, saat 0.55’e doğru, başvuran, Haydarpaşa Devlet Hastanesi’ne sevk   edilmiş ve muayeneden geçirilmiştir. Düzenlenen rapor, “muayene sonrasında, hiçbir lezyon   tespit edilmediğini” göstermektedir.   23, 24 ve 25 Şubat 1999 tarihlerinde, başvuran, açlık grevi yapmıştır.   Şubat 1999 tarihinde başvuran, Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi’nde görev   yapan polis memurları tarafından sorgulanmıştır. Dosyadan, başvuranın sessiz kalma hakkını   kullandığı anlaşılmaktadır.   Aynı gün kanaması olan başvuran, hastaneye kaldırılmıştır. Doktor, başvuranın kanamasının   hamileliğinden kaynaklandığını belirtmiştir.   Aynı gün, başvuran, Adli Tıp Kurumu mensubu bir doktor tarafından muayene edilmiştir. 25   Şubat 1999 tarihli raporda başvuranın buz kalıpları arasına konulduğunu ifade ettiği   belirtilerek şu tespitler yapılmıştır: sağ el bileğin ön kısmında 3 cm çapında bir ekimoz, sol   üst kol dış yanda 1 cm çapında iki ekimoz, sol üst bacak dış yanda 2 cm çapında bir ekimoz.   Raporda darp ve cebir izinin mevcudiyeti tespit edilmiş ve bir günlük işgöremez raporu   verilmiştir.   Aynı gün, başvuran, İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısına ifade vermiş ve gözaltı   sırasında kötü muameleye maruz kaldığını ileri sürmüştür. Başvuran özellikle, yirmi dört saat   boyunca iki buz kalıbının arasında tutulduğunu ifade etmiştir. Başvuran ayrıca kendisine   tazyikli su verildiğini ve haksız yere tutulduğu kanaatinde olduğundan protesto etmek için   hiçbir şey yiyip içmediği belirtmiştir.   Yine aynı gün, başvuran, nöbetçi hakim karşısına çıkarılmış ve özellikle Emniyet Müdürlüğü   Terörle Mücadele Şubesindeki gözaltı sırasında kendisini sorgulayan polis memurları   tarafından kötü muameleye uğradığım beyan etmiştir. Başvuran ayrıca sözkonusu şiddet   eylemleri nedeniyle hastaneye kaldırıldığını belirtmiştir. Hakim başvuranın tutuklanmasına   karar vermiştir.   Mart 1999 tarihinde, Savcı, EKİM-TKİB’ya üye olmaktan, başvuranı, Devlet Güvenlik   Mahkemesi nezdinde, silahlı örgüt üyeliğinin cezalandırılmasına ilişkin Türk Ceza   Kanunu’nun 168. maddesine atıfta bulunarak suçlamıştır.   Eylül 1999 tarihinde, başvuran, Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne çıkarılmış ve polis   memurları tarafından hakkında düzenlenen ifadenin kötü muamele ile zorla alındığım ileri   sürerek tüm suçlamalara itiraz etmiştir. Devlet Güvenlik Mahkemesi, başvuranın serbest   bırakılmasına karar vermiştir.   Kasım 2002 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi, 23 Nisan 1999 tarihinden önce   işlenen bazı suçların hükme bağlanmasının teciline ilişkin 22 Aralık 2000 tarihli 4616 sayılı   yasa uyarınca kararın ertelenmesine karar vermiştir.   Savcı, temyiz başvurusunda bulunmuştur.   Ağustos 2003 tarihli bir karar ile Yargıtay, yargılamanın kusurlu olması nedeniyle, itiraz   edilen kararı bozmuş ve davayı ilk derece mahkemesine havale etmiştir.   Nisan 2004 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi, zamanaşımı nedeniyle kamu davasının   sonlandığım ilan etmiştir.   Savcı, sözkonusu karara karşı bir kez daha temyiz başvurusunda bulunmuştur.   Mart 2006 tarihinde, Yargıtay, suçun hukuki tanımlamasının hatalı olması nedeniyle,   alınan kararı yeniden bozmuş ve davayı ilk derece mahkemesine havale etmiştir.   Dosya unsurlarına göre, işbu başvurunun kabul edildiği tarihte, dava halen İstanbul Ağır Ceza   Mahkemesi’nde derdest bulunmaktadır.   Buna paralel olarak , başvuran hakkında 1995 tarihinde başka bir cezai kovuşturma daha   başlatılmıştır. Bu davanın sonunda özgürlüğünden mahrum bırakıldığı bir ceza almıştır. 4   Ekim 1999 tarihinde, Yargıtay, alman karan onamıştır. Bu mahkumiyet kararı nedeniyle   başvuran hakkında tevkif müzekkeresi çıkarılmıştır.   B. Polis memurları aleyhindeki şikayet   Eylül 1999 tarihinde, başvuran avukatı aracılığıyla, kendisini sorgulayan Terörle Mücadele   Şubesine bağlı polis memurları hakkında Fatih Cumhuriyet Savcılığına şikayette   bulunmuştur. Başvuran, Terörle Mücadele Şubesindeki gözaltı esnasında kendisini sorgulayan   polis memurları tarafından kötü muameleye maruz kaldığım ileri sürmüştür. İddialarını   desteklemek için başvuran, Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen 25 Şubat 1999 tarihli   sağlık raporuna atıfta bulunmuştur.   Ocak 2000 tarihinde, Savcı, İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nde gözaltından sorumlu iki   polis memuru hakkında cürümü söyletmek amacıyla devlet görevlilerinin kötü muamele   uygulamalarını cezalandıran Türk Ceza Kanunu’nun 243/1 maddesi uyarınca dava açmıştır.   Ocak ve 14 Mart 2000 tarihlerinde, İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi, mahkemede ifade   vermesi için başvurana iki kere celp göndermiştir. Bu karşın dosyandan sözkonusu celplerin   sonuçsuz kaldığı sonucuna ulaşılmaktadır.   Mart 2000 tarihli duruşmada, ne başvuranın ne de avukatının hazır bulunması üzerine Ağır   Ceza Mahkemesi, Savcılıktan başvuranın adresinin teyit edilmesini talep etmiştir.   Ağır Ceza Mahkemesi 20 Kasım 2000 tarihinde aleyhlerinde yeterli delil olmadığı   gerekçesiyle polisler hakkında beraat kararı vermiştir. Mahkeme, her ne kadar 25 Şubat 1999   tarihli doktor raporu başvurana şiddet uygulandığını göstermekteyse de tespit edilen bu izlere   sanıkların sebep olduğu hükmüne varılmayacağını değerlendirmiştir. Mahkeme ayrıca,   kendisine gönderilen celplere rağmen başvuranın davaya katılmasının ya da ifadesinin   alınmasının mümkün olamadığı tespitinde bulunmuştur. Mahkeme ilgilinin gözaltında   bulunduğu sırada ifade vermeyi reddettiğine dikkat çekmiştir.   Her ne kadar bu karara itiraz yolu açık olsa da başvuran davaya müdahil olmadığından temyiz   etmesi mümkün değildi. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin kararı temyize gidilmemesi   nedeniyle CMUK’un 310. maddesi uyarınca açıklanmasından bir hafta sonra 28 Kasım 2000   tarihinde kesinleşmiştir.   HUKUK   I. AİHS’NİN 3. VE 13. MADDELERİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA   Başvuran, Terörle Mücadele Şubesindeki gözaltı sırasında kötü muameleye maruz   kalmasından ve sözkonusu muameleleri dile getirme olanağı sağlayan etkili iç hukuk yolunun   bulunmayışından şikayetçidir. Başvuran, müstakilen ve AİHS’nin 13. maddesi ile birlikte   AİHS’nin 3. maddesine atıfta bulunmaktadır.   A. Kabuledilebilirliğe ilişkin   Hükümet, Öncelikle ne başvuranın ne de avukatının polis memurları hakkında yürütülen   yargılamaya katılmamaları nedeniyle başvuru yollarının tüketilmediğini ileri sürmektedir;   başvuranlar, müdahil tarafı oluşturmak için çaba göstermemişler böylece ilgili kararın   kendilerine tebliğ edilmesi ve temyiz başvurusunda bulunma imkanlarının tamamını da   oıtadan kaldırmışlardır. Hükümet, başvuranın, tevkif müzekkeresinin infazı korkusu ile   duruşmalara katılmamış ve müdahil tarafı oluşturamamış olsa dahi iki kere yasal hükümlere   uygun olarak duruşmalara çağrılan başvuranın avukatının pekâlâ İstanbul Ağır Ceza   Mahkemesindeki davaya katılma imkanın bulunduğu kanaatindedir. Sonuç olarak, İddialarını   ileri sürmek ve son aşamada temyiz başvurunda bulunabilmek için sahip olduğu hukuki   yolları kullanmayarak başvuran iç hukuk yollarını tüketmemiştir.   Hükümet ayrıca, tazminat elde edebilmek için başvuranın iç hukuk tarafından öngörülen   hukuki ve idari başvuru yollarını kullanmadığını belirtmektedir.   Son olarak Hükümet, başvurunun gecikmeli yapıldığını savunmaktadır. Hükümet’e göre, altı   ay süresi, başvuran hakkında 1995 tarihinde başlatılan başka bir cezai soruşturma vesilesiyle   alınan Yargıtay kararının tarihi olan 4 Ekim 1999 tarihinden itibaren işlemeye başlamıştır.   Bu nedenle Hükümet, iç hukuk yollan tüketilmediğinden ve altı ay süresine riayet   edilmediğinden AİHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları uyarınca AİHM’ye sözkonusu   başvumnun kabuiedilemez ilan edilmesi çağrısında bulunmaktadır.   Başvuran, AİHS’nin 35. maddesinin gereklerine riayet ettiği kanaatindedir. Başvuran   özellikle hakkında çıkarılan tevkif müzekkeresini ileri sürmektedir, şayet duruşmalara   katılmış olsaydı, başvuranın yakalanma ve cezaevine nakledilme riski bulunmaktaydı.   Duruşmalara katılmayan başvuran avukatının duruşmalarda hazır bulunmasının bir faydasının   olmayacağını da ileri sürmektedir.   İç hukuk yollarının tüketilmediğine dair itirazın birinci kısmına ilişkin olarak, AİHM,   AÎHS’nin 35/1 maddesinin amacının, Sözleşmeye taraf olan devletlere, haklarındaki iddialar   AİHS organlarına sunulmadan önce ileri sürülen ihlalleri önleme ya da telafi etme imkanı   sağlamak olduğunu hatırlatmaktadır (Bkz, örneğin, Hentrich-Fransa, 22 Eylül 1994 tarihli   karar; Remli-Fransa, 23 Nisan 1996 tarihli karar, Derleme Kararlar ve Hükümler). Ayrıca   AİHM’ye sunulan şikayetin, önce, iç hukuk tarafından belirlenen yöntem ve sürelerde, en   azından esas bakımından, ilgili ulusal mahkemelere sunulması gerekmektedir (Cardot-   Fransa, 19 Mart 1991 tarihi).   Mevcut davada, AİHM, başvuranın yetkili Savcılığa şikayetini sunmuş olsa da şiddet   olaylarından sorumlu oldukları ileri sürülen kişiler hakkında başlatılan cezai yargılamaya   bizzat katılmadığını ve müdahil tarafı oluşturmadığını, şayet müdahil olsaydı, ilk derece   mahkemesinin kararma karşı temyiz başvunısunda bulunabileceğini belirtmektedir.   Bununla birlikte AİHM, AİHS’nin 35. maddesinin 1. paragrafının yalnızca işlenen ihlallere   ilişkin müsait ve uygun başvuru yollarının tüketilmesini öngördüğünü hatırlatmaktadır. Bu   başvuru yolları sadece teoride değil uygulamada da yeterli düzeyde emniyeti hasıl olmalıdır,   aksi takdirde arzu edilen etkililik ve ulaşılabilirlikten uzak kalırlar; bütün bu şartların bir arada   bulunduğunu gösterme yükümlülüğü Savunmacı Devlet’e düşmektedir (VerniUo-Fransa, 20   Şubat 1991 tarihli karar; Akdivar ve diğerleri-Türkiye, 16 Eylül 1996 tarihli karar; Dalida-   Frarışa> 19 Şubat 1998 tarihli karar) Ayrıca “genel olarak tanınan uluslararası hukuk   ilkelerine göre” istisnai bazı koşullar, başvuranı, kendisine sunulan iç hukuk yollarını tüketme   yükümlülüğünden muaf tutabilir (Henaf-Fransa> başvuru no: 65436/01).   Bu bağlamda AİHM, başvuranın gözaltı sona erdiği andan itibaren yani 25 Şubat 1999   tarihinde, ileri sürülen şiddet eylemlerinin tam tasvirini yapmasını ve maruz kaldığı kötü   muameleden sorumlu kişiler olarak sorgusu ile görevli polis memurlarını belirtmesini önemli   bulmaktadır. Ayrıca bir doktor raporuyla da desteklenen bu İddialar en azından re’sen bir ceza   soııışturması açılması için yeterince açık emareler teşkil etmekteydi (bkz., bu anlamda, Batı   ve diğerleri, adıgeçen, prg. 133). Ancak yetkili makamlar, olaylardan 11 ay sonra 5 Ocak   2000’de başvuranın Savcılığa şikayette bulunmasından sonra polisler aleyhinde kovuşturma   başlatmışlardır. Oysa ki başvuranın gözaltına alındığı 25 Şubat 1999’dan serbest bırakıldığı 1   Eylül 1999 tarihleri arasında başvuranın ifadesini almak ve dosyayı tamamlamak imkanları   bulunmaktaydı.   AİHM, AİHS’nin 3. maddesinde konulan yasaklar sözkonusu olduğunda, yetkili savcılığa   yapılan resmi suç duyurusunun ya da takipsizlik kararma karşı yapılan itirazın Türk Hukuku   bağlamında ilke olarak AİHS’nin 35/1 maddesi bakımından uygun ve yeterli olduğunu daima   vurgulamıştır (Bkz, diğerleri arasından, Acar-Türkiye, başvuru no: 24940/94, 3 Mayıs 2001;   karşılaştırınız, Kaygmz-Türkiye, başvuru no: 44032/98, 29 Ağustos 2006).   Yukarıdaki veriler ışığında, AİHM, mevcut davada başvuranın ceza davasının seyrinde   kusuru bulunsa da, yetkili makamların şiddet eylemlerinden sorumlu oldukları iddia edilen   sanıklar aleyhinde açılan ceza davasının bir sonuca ulaşması için şartların gerektirdiği pozitif   önlemleri almadıkları kanaatine varmaktadır. Bu çerçevede AİHM’ye göre şayet yetkili   makamlar başvuranın kendisine şiddet uygulandığı yolunda şikayette bulunduğu 25 Şubat   tarihinden sonra derhal harekete geçmiş olsalardı ilgilinin soruşturma sürecine katılımını   temin etmeleri mümkün olabilirdi.   Bu itibarla Hükümetin iç hukuktaki başvuru yollarının tüketilmediği yolundaki itirazı kabul   edilemeyecektir.   Hükümetin, başvuranların iç hukuktaki medeni ve idari başvuru yollarını tüketmediği   yolundaki itirazına ilişkin olarak AİHM geçmişte bu itiraza ilişkin olarak müteaddit defalar   görüş bildirerek reddettiğini anımsatır (bkz., diğerleri arasında, Karayiğit - Türkiye, no:   63181/00, 5 Ekim 2004). AİHM, mevcut davada evvelce verdiği kararlardan ayrılmasını   gerektirecek herhangi bir durum tespit etmemiştir.   Altı ay süresi kuralına riayet edilmediği yolundaki itiraza ilişkin olarak ise AİHM, AİHS’nin   35/1 maddesinde öngörülen sürenin kesin iç hukuk kararından itibaren işlemeye başladığını   ve İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 20 Kasım 2000 tarihinde verilen kararın kesin iç   hukuk kararı teşkil ettiğini tespit etmektedir. Dolayısıyla 10 Mayıs 2001 tarihinde sunulan bu   başvuru AİHS’nin 35/1 maddesi anlamında geç sunulmamıştır. Bu itibarla Hükümet   tarafından konuyla ilgili olarak yapılan itiraz kabul edilmeyecektir.   AİHM, AİHS’nin 3. ve 13. maddelerine dayandırılan şikayetlerin AİHS’nin 35/3 maddesi   anlamında açıkça dayanaktan yoksunluk sebebiyle reddedilemeyeceği kanaatine varmaktadır.   AİHM ayrıca bu şikayetlerin başka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını   tespit etmektedir. Dolayısıyla bu şikayetleri kabuledilebilir ilan etmek yerinde olacaktır.   B. Esasa ilişkin   1. Polisin elinde kötü muameleye maruz kalındığı yönündeki iddia hakkında   AİHM, bir kimsenin tamamıyla polis memurlarının denetimi altında gözaltında tutulduğu   sırada meydana gelen her türlü yaralanmanın ciddi kuşkulara yol açtığını hatırlatır {Salman -   Türkiye, no: 21986/93, prg. 100). Dolayısıyla bu yaraların nedeni hakkında makul bir izahatta   bulunarak başvuranın iddialarına, hele ki bu iddialar tıbbi belgelerle desteklenmiş ise, şüphe   düşüren delilleri sunma görevi Hükümete ait olmaktadır (bkz., diğerleri arasında, Selmouni -   Fransa, no: 25803/94, prg. 87 ; Ayşe Tepe - Türkiye, no: 29422/95, prg. 35, 22 Temmuz   2003).   Mevcut davada AİHM başvuran tarafından yapılan suç duyurusunun sanık polisler aleyhinde   olduğunu ve sözkonusu sanıkların suçluluğu hakkında karar verme yetkisinin başta ceza   mahkemeleri olmak üzere Türk mahkemelerine ait olduğunu gözlemlemektedir. İç hukuk   düzeyinde başlatılan sürecin sonucu ne olursa olsun, polislerin suçlu ya da suçsuz bulunmuş   olması Savunmacı Devletin AİHS’den doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz {Selmouni,   adıgeçen, prg. 87). Bu itibarla AİHM başvuranın yaralarının nedeni hakkında mantıklı bir   açıklama yapma görevinin Devlete ait olduğu hükmüne varmaktadır.   Bu çerçevede AİHM kötü muamelelere ilişkin olarak başvuranın gözaltı koşullarının ilgiliyle   Hükümet arasında bir ihtilafa yol açtığını tespit etmektedir. Esasen başvuran bu meyanda   gözetim altında tutulduğu sırada, kendisine vurulduğunu, üzerine tazyikli su sıkıldığını ve   saatlerce buz kalıpları arasında çıplak halde bırakıldığım iddia etmektedir.   Hükümet ise, vücudundaki ekimozların başvuranın fenalaşmasına ve muhtemel bir düşmeye   bağlı olabileceğine dikkat çekmektedir. Hükümet, başvuranın sağ el bileğinin ön kısmında   bulunan izlerin ellerin arkadan kelepçelenmesinden kaynaklanan ize benzediğini ve devlet   hastanesinden emniyet müdürlüğüne sevk edildiği sırada meydana gelmiş olabileceğini ileri   sürmektedir. Hükümet başvuranın hastaneye sevk edildiği sırada içinde bulunduğu duruma   dikkat çekmektedir. Başvuran hamile olduğu halde açlık grevi yapmış, rahatsızlanması   üzerine de devlet hastanesine sevk edilerek burada kendisine gerekli tedavi uygulanmıştır.   Ayrıca Hükümete göre, başvuran gerçekten saatlerce iki buz kalıbı arasında tutulmuş olsaydı   vücudunda donmalar tespit edilmesi gerektiği cihetle maruz kaldığını iddia ettiği kötü   muamele ile adli tabip tarafından düzenlenen sağlık raporu arasında illiyet bağı   bulunmamaktadır.   AİHM, adli tabip tarafından tam bir bağımsızlık içinde tanzim edilmiş olan sağlık raporunun   başvuranın vücudunda darp ve cebir izleri bulunduğunu gösterdiğini tespit etmektedir. Bu   yönde başka bir inandırıcı tıbbi delil olamaması nedeniyle AİHM dava konusu olayda   devletin sorumluluğu olup olmadığını incelemelidir.   Bu maksatla AİHM, dosyanın tamamı ışığında Hükümetin izahatlarını incelemelidir. Bu   doğrultuda AİHM, Ağır Ceza Mahkemesinin 20 Kasım 2000 tarihli kararında sözkonusu   yaraların nedenine değinmeden delil yetersizliği gerekçesiyle sanıklar hakkında beraat kararı   vermiştir. Hükümet ise sadece, sağlık raporunda belirtilen ekimozlardan bir tanesinin   nedenine ilişkin bir varsayımını sunmaktadır. Hükümete göre, sağ el bileğindeki iz   kelepçelerin arkadan bağlanması nedeniyle başvuranın bileğini sıkmasından dolayı meydana   gelmiş olabilir. Diğer izlere ilişkin olarak ise Hükümet bu izlerin ilgilinin açlık grevi yapmış   olmasından ya da düşmesinden kaynaklanmış olabileceği varsayımında bulunmakla   yetinmektedir. Buna karşın Hükümet, başvuranın davaya katılmamasından bağımsız olarak bu   varsayımlarını destekleyen ve başvuranın iddiasına şüphe düşürecek nitelikte herhangi bir   delil başlangıcı sunmamıştır.   AİHM, başvuranın tüm iddialarının kanıtlanmış olarak mütalaa edilemeyeceğini ve iddiasının   yukarıda anılan tıbbi raporda varılan sonuçlarla tam anlamıyla örtüşmediğini kabul eder.   İlgilinin davaya katılmamasının mahkemenin dava konusu olayları ortaya koyma kapasitesini   azalttığı da doğrudur. Bununla birlikte AİHM bu unsurlara belirleyici önem atfedemez. Zİra   adli tabip raporunda tespit edilen bereleri belirttikten sonra, başvuranın vücudunda darp ve   cebir izlerini teyid etmiş ve bir gün işgöremezliğine karar vermiştir. Öte taraftan AİHM   başvuranın bir suç duymuşunda bulunduğunu ve müteaddit defalar maruz kaldığını iddia   ettiği kötü muameleleri ayrıntılarıyla anlattığını tespit etmektedir.   Yukarıda ifade olunanları göz önünde bulunduran AİHM Hükümetin ne başvuranın gözaltı   süresinin bitiminde düzenlenen tıbbi rapor hakkında ne de tespit edilen yaraların nedeni   hakkında makul bir izahat verdiğini değerlendirmektedir. Bu itibarla AİHM, Savunmacı   Devletin belirtilen yaraların sorumluluğunu taşıdığı kanaatine varmaktadır.   Dolayısıyla AİHM, AİHS’nin 3. maddesinin bu gerekçeyle esası bakımından ihlal edildiğine   hükmeder.   2. Yürütülen soruşturmaların etkili olup olmadığı hakkında   Başvuran yetkililer tarafından sürdürülen soruşturmanın etkili olmadığını öne sürmekte,   AİHS’nin 3. ve 13. maddelerine göndermede bulunmaktadır.   Kendisine yapılan başvurudaki olayların hukuki tanımlamasını yapmakta müstakil yetkisi   olduğunu hatırlatan (Bkz. diğerleri arasında Guerra vd.-İtalya karan, 19 Şubat 1998) AİHM, bu   şikayetin AİHS’nin 3. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğine itibar etmektedir   (Bkz. son olarak Fazıl Ahmet Tamer vd.-Tiirkiye kararı, no: 19028/02, 24 Temmuz 2007).   Hükümet başvuranın yetkililerin kötü muamele iddiaları karşısında etkisiz kaldığı yönündeki   iddiasına karşı çıkmakta, başvuranın 14 Eylül 1999 tarihli şikayetinin akabinde polisler   hakkında ceza kovuşturması başlatıldığını belirtmektedir. İfadelerinin alınmasının ardından   savcılık İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi’nde ilgili polisler hakkında TCK’nm 243/1 maddesine   muhalefetten dava açmıştır. Hükümet başvuranın ve avukatının duruşmalara katılmamaları   nedeniyle ne sanık polislerin ifadelerine itiraz ettiğini ne kendi iddiaları ile rapor arasındaki   tutarsızlıkları açıkladığını söylemektedir. Ağır Ceza Mahkemesi elindeki unsurlar ışığında delil   yetersizliğinden polislerin serbest bırakılmasına karar vermiştir. Hükümet iç hukuk   mercilerinin dikkatlerine sunulan kötü muamele iddiaları karşısında etkisiz kalmadıklarını,   başvuranın işbirliği yapmamasına rağmen etkili ve derinlemesine bir soruşturma   gerçekleştirdiklerini savunmaktadır.   AİHM, başvuranın resmi adli bir işlem başlatmakla yetindiğini, polisler hakkında açılan ceza   davası sürecine katılmadığını ve davaya müdahil olma talebinde bulunmadığını   gözlemlemektedir. Buna karşılık, AİHM’nin yukarıda da tespit ettiği üzere, yetkili merciler 25   Şubat 1999 itibariyle, maruz kalınan kötü muamelenin ayrıntılı tasviri, polis memurlarının   teşhisi ve sağlık raporu olmak üzere bir kötü muamele olayı ile karşı karşıya olunduğunu   düşündürecek yeterince açık verileri ellerinde bulundurdukları halde, 11 ay sonra 5 Ocak   2000’de, o da başvuranın şikayeti üzerine kovuşturma başlatmışlardır.   AİHM, belirli bir durumda soruşturmanın ilerlemesi önünde kimi engel ve güçlüklerin   oluşabileceğini, ancak, , yetkililer tarafından ivedilikle soruşturma başlatılmasının   kamuoyunun güvenini sürdürmek, hukuk devletine olan inancı korumak ve yasadışı eylemler   ve suçların işlenmesine müsamaha gösterildiği kanısının oluşmasını önlemek bakımından çok   önemli olduğunu hatırlatır (Bkz. sözü edilen Batı vd. kararı).   Bu nedenle AİHM, AİHS’nin 3. maddesinin usul bakımından ihlal edildiği sonucuna   varmaktadır.   II. BAŞVURAN TARAFINDAN ÖNE SÜRÜLEN DİĞER İDDİALAR HAKKINDA   A. AİHS’nin 5. maddesiyle birlikte ve ayrı olarak 14. maddesinin ihlal edildiği iddiası   hakkında   Başvuran AİHS’nin 5. maddesiyle birlikte ve ayrı olarak 14. maddesine göndermede   bulunarak tutukluluk süresinin aşırı uzunluğundan şikayetçi olmaktadır.   AİHM, başvuranın 1 Eylül 1999 tarihinde serbest bırakıldığını-dosyada daha sonrasında   yeniden tutuklandığını gösterir bir ibareye rastlanmadığından- altı ay kuralının dışına çıkarak   AİHM’ye 10 Mayıs 2001 tarihinde başvuruda bulunduğunu gözlemlemektedir.   Başvurunun bu kısmı gecikmeli olarak yapılmıştır ve AİHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4.   paragraflarının uygulanmasına istinaden reddedilmelidir.   B. AİHS’nin 5. maddesiyle birlikte 13. ve 14. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında   AİHS’nin 5. maddesiyle birlikte 13. ve 14, maddelerine göndermede bulunan başvuran 22   Aralık 2000 tarih ve 4616 sayılı Kanun’a karşı etkili başvuru yollarının mevcut olmadığını   öne sürmektedir. Başvuran mezkur Kanun’un kendisine uygulanmadığını, bu bağlamda   ayrımcılığa manız kaldığından şikayetçi olmaktadır. Af kanunu olarak da adlandırılan bu   Kanun kesinleşmiş mahkumiyet kararlarının ertelenmesine imkan tanıdığı gibi bazı hükümlü   kategorilerinin şartlı salıverilmelerini öngörmektedir.   AİHM öncelikli olarak AİHS’nin 5. maddesinin, salt bu haliyle, bir mahkumun af   kanunundan yararlanmasını, şartlı salıverilmesini veya kesin tahliyesini güvence altına   almadığını hatırlatır (Bkz. kalan-Türkiye kararı, no; 73561/01, 2 Ekim 2001). Kaldı ki   AİHM’nin daha önce pek çok kez dile getirdiği üzere başvuranın şikayetçi olduğu ayrımcılık   kişi veya kişi gruplarına karşı değil kanun koyucunun ağırlığını takdir ettiği çeşitli suç   tiplerine uygulanmaktadır. AİHM, bu başvuruda AİHS’ye aykırı olarak bir «ayrımcılığın»   mevcut olduğunu gösterir herhangi bir unsurun yer almadığını kaydetmektedir (Bkz. Gerger-   Tüıkiye kararı, no: 24919/94, 8 Temmuz 1999, mutatis mutandis Yılmaz-Tüıkiye kararı, iıo:   48992/99,17 Mayıs 2001).   Başvurunun bu kısmı AİHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı uyarınca dayanaktan yoksun   bulunmaktadır ve 35. maddesinin 4. paragrafının uygulanması doğrultusunda reddedilmelidir.   C. AİHS’nin 5. ve 6. maddelerinin münferiden ve 13. veya 14. maddeyle bağlantılı ihlal   edildiği iddiası hakkında   Başvuran ilk olarak yakalanma gerekçelerinden ve hakkında yapılan suçlamalardan hemen   haberdar   edilmediğinden,   gözaltı   sırasında   avukat   bulundurma   hakkından   yararlanamadığından şikayetçi olmakta, AİHS’nin 5. maddesiyle birlikte 14. maddesine atıfta   bulunmaktadır.   Başvuran kendisini kısmen yargılayan bir yandan davanın bir bölümünde mahkeme heyetinde   askeri hakim bulunması, öte yandan sivil hakimlerin Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’na   bağımlılığı nedeniyle Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme   olarak nitelendirilemeyeceğini savunmaktadır. Başvuran kendisine yapılan İthamlarla ilgili   yürütülen ön soruşturmanın pek çok kuralsızlığı içerdiğinden ve davanın hakkaniyete uygun   gerçekleşmediğinden şikayetçi olmakta, AİHS’nin 6. maddesini münferiden ve 13. veya 14.   madde ile birlikte ileri sürmektedir.   AİHM, gözaltı koşullarına değin (bilgi edinememe, avukat yardımı) şikayetlerin AİHS’nin   35/1 maddesine uygun yapıldığı farz edilse dahi, bu şikayetlerin AİHS’nin 6/3 a) ve c)   fıkraları ile sağlanan güvencelerle karıştığını gözlemlemektedir. AİHM bu bağlamda, elindeki   veriler ışığında başvuran hakkında açılan davanın işbu kararın kabul edildiği tarihte İstanbul   Ağır Ceza Mahkemesinde halen sürdüğünü hatırlatmaktadır. Bu şikayetler erken yapılmıştır   ve iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle AİHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4.   paragraflarına uygun olarak reddedilmelidir.   III. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASI   AİHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme işbu Sözleşme ve Protokollerinin ihlal edildiğine   karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi   edebiliyorsa, AİHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil   tatminine hükmeder.”   A. Maddi ve manevi tazminat   Başvuran 25.000 Euro manevi tazminat talep etmekte, uğradığı maddi zarar konusunda takdiri   AİHM’ye bırakmaktadır.   Hükümet bu miktarlara karşı çıkmaktadır.   AİHM iddia edilen maddi zararın dayanağının olmadığını hatırlatarak bu talebi   reddetmektedir. Buna karşın, başvurana uğradığı manevi zarar için 5.000 Euro tazminat   ödenmesini kararlaştırmıştır.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Başvuran iç hukukta ve AİHM önünde yapmış olduğu yargı giderleri için 18.600 YTL   (yaklaşık 9.300 Euro) talep etmektedir bu miktarın dağılımı şu şekildedir: avukatlık ücreti için   17.800 YTL ve AİHM’deki süreçte yapılan posta ve tercüme masrafları için 800 YTL.   Başvuran bu amaca yönelik İstanbul barosunun avukatlık ücret tarifesini ve avukatının   ücretini gösterir belgeyi sunmaktadır.   Hükümet bu meblağlara karşı çıkmaktadır.   AİHM’nin yerleşik içtihadına göre bir başvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul   miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. Mahkemeye sunulan deliller ve sözü edilen   kıstaslar ışığında AİHM yargı gider ve masrafları için başvurana 2,000 Euro’dan Avrupa   Konseyi tarafından adli yardım başlığı altında verilen 850 Euro düşülerek kalan kısmın   ödenmesine karar vermiştir.   C. Gecikme Faizi   Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı orana üç   puanlık bir artış eklenerek belirlenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM,   1. Oyçoklıığuyla, AİHS’nin 3. ve 13. maddesine yönelik şikayetlerin kabuledilebilir, bunun   dışında kalanların kabuledilemez olduğuna;   2. Altıya karşı bir oyla, polis tarafından uygulanan kötü muamele sonucunda AİHS’nin 3.   maddesinin esas bakımından ihlal edildiğine;     3. Altıya karşı bir oyla, 3. maddenin ıısulü bakımından etkili resmi bir soruşturmaya ilişkin   şikayetin incelenmesi gerektiğine ve bu hükmün ihlal edildiğine;   4. Altıya karşı bir oyla,   a) AİHS’nin 44/ 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme   tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf tutulmak   üzere Savunmacı Hükümet tarafından:   i.   ii.   başvurana 5.000 (beş bin) Euro manevi tazminat ödenmesine;   yargılama gider ve masrafları için Avrupa Konseyi tarafından verilen 850 Euro’luk   adli yardım miktarı 2.500 (iki bin beş yüz) Euro’dan düşülerek kalan meblağın   ödenmesine’,   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankasinın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;   5. Oybirliğiyle, adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMİŞTİR.   İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   fıkralarına uygun olarak 8 Temmuz 2008 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.   Mevcut karar ekinde, AİHS’nin 45/2 ve İçtüzüğün 74/2 maddesi uyarınca Yargıç Popovic’in   kısmı ayrı oy görüşü yer almaktadır.   11