Legal AI72317/01;72322/01;72327/01;72330/01;72332/01;72335/01;72340/01;72342/01;72347/01;72348/01;72349/01;72351/01;72357/01;72358/01;72362/01;72366/01;72372/01
WyrokETPCz2006-12-05ECLI:CE:ECHR:2006:1205JUD007231701
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opóźnienia w wypłacie dodatkowego odszkodowania za wywłaszczenie, w kontekście wysokiej inflacji, naruszyły prawo skarżących do poszanowania mienia zgodnie z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że opóźnienia w wypłacie dodatkowego odszkodowania za wywłaszczenie, ustalone przez sądy krajowe, spowodowały, że skarżący ponieśli nadmierne i nieproporcjonalne obciążenie, naruszając tym samym „sprawiedliwą równowagę” między interesem publicznym a ochroną prawa własności. ETPCz odwołał się do swojego wcześniejszego orzecznictwa w podobnych sprawach (Aka, Akkuş), w których stwierdzono, że deprecjacja wartości odszkodowania z powodu inflacji i opóźnień w płatnościach stanowi naruszenie art. 1 Protokołu nr 1.Stan faktyczny
W 1995 roku, po trzęsieniu ziemi w Dinar, Ministerstwo Robót Publicznych i Osiedli wywłaszczyło nieruchomości należące do skarżących w celu odbudowy regionu. Skarżący złożyli pozwy do sądu cywilnego w Dinar, domagając się dodatkowego odszkodowania, twierdząc, że kwota wypłacona przez Administrację była niewystarczająca. Sądy krajowe przyznały skarżącym dodatkowe odszkodowanie wraz z odsetkami ustawowymi, ale wypłata tych kwot nastąpiła z opóźnieniem, co w warunkach wysokiej inflacji w Turcji doprowadziło do znacznej deprecjacji ich wartości.Rozstrzygnięcie
Trybunał, jednomyślnie:
1. Postanowił połączyć skargi.
2. Uznał skargi za dopuszczalne.
3. Stwierdził naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji.
4. Stwierdził, że niniejszy wyrok stanowi sprawiedliwe zadośćuczynienie w odniesieniu do szkody niemajątkowej.
5. Zasądził od Rządu pozwanego, w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku, następujące kwoty, przeliczone na liry tureckie według kursu wymiany obowiązującego w dniu płatności: odszkodowanie materialne dla każdego ze skarżących (szczegółowe kwoty w Euro), łącznie 1 000 Euro na pokrycie kosztów i wydatków. Kwoty te mają być wolne od wszelkich podatków. Odsetki za zwłokę mają być naliczane według stopy równej stopie oprocentowania podstawowej operacji refinansującej Europejskiego Banku Centralnego powiększonej o trzy punkty procentowe.
6. Oddalił pozostałe żądania dotyczące słusznego zadośćuczynienia.Pełny tekst orzeczenia
C O N S E I L D E
L ' E U R O P E
AVRUPA
KONSEYĐ
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ
TOPKAYA ve DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI
(Baꢀvuru no:72317/01, 72322/01, 72327/01, 72330/01, 72332/01, 72335/01, 72340/01,
72342/01, 72347/01, 72348/01, 72349/01, 72351/01, 72357/01, 72358/01, 72362/01,
72366/01 ve 72372/01 )
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ
STRAZBURG Aralık 2006
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı
ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.
______________________________________________________________________________________
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan baꢀvurunun nedeni bu ülkenin on sekiz vatandaꢀının on
yedi baꢀvuru ile (baꢀvuru no: 72317/01, 72322/01, 72327/01, 72330/01, 72332/01, 72335/01,
72340/01, 72342/01, 72347/01, 72348/01, 72349/01, 72351/01, 72357/01, 72358/01,
72362/01, 72366/01 ve 72372/01) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) Avrupa
Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin Temel Đnsan Haklarını (AĐHS) güvence altına alan 34. maddesi
uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.
Đsimleri ve baꢀvuru bilgileri ekte yer alan baꢀvuranlar, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi
önünde Afyon barosu avukatlarından E. Erkan tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
Bayındırlık ve Đskân Bakanlığı (Đdare) 1995 yılında meydana gelen Dinar depreminin
ardından bölgenin yeniden yapılandırılması amacıyla baꢀvuranlara ait taꢀınmazları istimlak
etmiꢀtir.
Baꢀvuranlar Đdare tarafından ödenen miktarın yetersiz olduğu gerekçesiyle ek bedel artırımı
talebiyle Dinar Asliye hukuk mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur.
Asliye hukuk mahkemesi 1997 yılında yasal faiz oranı ile birlikte baꢀvuranlara ek
kamulaꢀtırma bedeli ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır. Bu kararlar Yargıtay tarafından onanarak
nihai hale gelmiꢀtir.
Ayrıntılar tabloda yer almaktadır:
YARGITAY
KARARININ
TARĐHĐ
BAꢀVURU
LAR VE
BAꢀVURA
N
YARGI
EK KAMULAꢀTIRMA
ÖDEME
TARĐHLERĐ
YASAL FAĐZ ORANI ĐLE
BĐRLĐKTE EK
KAMULAꢀTIRMA
BEDELLERĐ
KARARINI BEDELĐ MĐKTARLARI
N TARĐHĐ
Türk Lirası
(TRL)
LARIN
ADLARI
(Faizler ve avukatlık
ücretleri dahil değildir)
(TRL)
no
16.06.1997 200 000 832 000 000 447 226
15.09.1997
22.10.1997
27.10.1997
19.04.1999
ve
15.07.1999 200 000
ve
+ 422 352 000 552 000 (toplam)
72317/01, Ocak
Yusuf
Topkaya
tarafından
no
72322/01, Ocak
14.08.1997
19.04.1999
ve
15.07.1999 832 000 000
ve
+ 4 159 546 667 991 546 667 (toplam)
Abdullah
Yıldız
tarafından
no
24.07.1997
19.04.1999
ve
15.07.1999 447 226
ve
+ 376 808 951 256 177 (toplam)
72327/01, Ocak
Arif Tat
tarafından
YARGITAY
KARARININ
TARĐHĐ
BAꢀVURU
LAR VE
BAꢀVURA
N
YARGI
EK KAMULAꢀTIRMA
ÖDEME
TARĐHLERĐ
YASAL FAĐZ ORANI ĐLE
BĐRLĐKTE EK
KAMULAꢀTIRMA
BEDELLERĐ
KARARINI BEDELĐ MĐKTARLARI
N TARĐHĐ
Türk Lirası
(TRL)
LARIN
ADLARI
(Faizler ve avukatlık
ücretleri dahil değildir)
(TRL)
no 723
30/01, Ocak
12.06.1997 000 000
15.09.1997
27.10.1997
23.06.1997
15.09.1997
15.09.1997
23.06.1997
23.06.1997
23.06.1997
19.04.1999
ve
15.07.1999 000 000
ve
+ 393 982 500 982 500 (toplam)
Zehra
Veziroğlu
tarafından
no
24.07.1997
28.04.1997
12.06.1997
23.06.1997
28.04.1997
28.04.1997
28.04.1997 262 500
(1 501 750 000 TL’nin
3/20’sine karꢀılık gelen)
19.04.1999
ve
15.07.1999 262 500
ve
+ 168 383 718 646 218 (toplam)
(2 624 308 125 TL’nin
3/20’si)
72332/011
, 6 Ocak
Himmet
Tuncel
tarafından
no
72335/01, Ocak
Osman
Karagöz
tarafından
no
72340/01, Ocak
Hamza
Fidanoğlu
tarafından
no
72342/01, Ocak 000 000 164 403 703 417 876 500 000 880 000 404 600 000
19.04.1999
ve
15.07.1999 000 000
ve
+ 200 080 000 080 000 (toplam)
19.04.1999
ve
15.07.1999 164 403
ve
+ 374 107 419 271 822 (toplam)
19.04.1999
ve
15.07.1999 703 417 876
ve
+ 1 811 301 008 514 718 884 (toplam)
M. Ali
Özata
tarafından
no
19.04.1999
ve
15.07.1999 500 000
ve
+ 610 470 000 145 970 000 (toplam)
72347/01, Ocak
Rasim
Durak
tarafından
no
19.04.1999
ve
15.07.1999 880 000
ve
+ 230 254 267 134 267 (toplam)
72348/01, Ocak
Hafize
Acar
tarafından
no
19.04.1999
ve
15.07.1999 404 600 000
ve
+ 1 601 244 000 005 844 000 (toplam)
72349/01, Ocak
1. Baꢀvuran sözkonusu taꢀınmazın beꢀ ortaklı hissedarlarından biridir ve Mahkeme tarafından öngörülen
miktarın 3/20’sine sahiptir.
YARGITAY
KARARININ
TARĐHĐ
BAꢀVURU
LAR VE
BAꢀVURA
N
YARGI
EK KAMULAꢀTIRMA
ÖDEME
TARĐHLERĐ
YASAL FAĐZ ORANI ĐLE
BĐRLĐKTE EK
KAMULAꢀTIRMA
BEDELLERĐ
KARARINI BEDELĐ MĐKTARLARI
N TARĐHĐ
Türk Lirası
(TRL)
LARIN
ADLARI
(Faizler ve avukatlık
ücretleri dahil değildir)
(TRL)
Enver
Kapukaya
ve
Hüseyin
Kapukaya
tarafından
no
72351/01, Ocak
23.06.1997
02.06.1997
23.06.1997 133 500 000
15.09.1997
08.07.1997
15.09.1997
19.04.1999
ve
15.07.1999 133 500 000
ve
+ 6 624 180 000 757 680 000 (toplam)
ꢁeh Ali
Acar
tarafından
no 345 000
19.04.1999
ve
15.07.1999 345 000
ve
+ 411 231 275 576 275 (toplam)
72357/01, Ocak
Tuncay
Ongun
tarafından
no 482 690
(1 259 861 524 TL’nin
3/24’üne karꢀılık gelen
miktar)
19.04.1999
ve
15.07.1999
72358/012
, 7 Ocak 482 690
ve
+ 171 787 368 270 058(toplam)
(2 634 160 470 TL.’nin
3/24’üne karꢀılık
gelen miktar)
Đbrahim
Elmas
tarafından
no
05.05.1997 549 624
23.06. 1997
19.04.1999
ve 549 624
ve
72362/01, Ocak
15.07.1999
+ 1 083 292 449 039 842 073 (toplam)
Mustafa
Karaduma
n
tarafından
no
05. 05. 1997
05.05.1997 412 061 397
23.06.1997
23.06.1997
19.04.1999
ve
15.07.1999 412 061 397
ve
+ 1 605 043 121 017 104 518 (toplam)
72366/01, Ocak
Mesut Bal
tarafından
no
72372/01, Ocak 065 245 145
19.04.1999
ve
15.07.1999 085 245 145
ve
+ 1 204 614 718 289 859 863 (toplam)
Yaꢀar
Özkurt
tarafından
2. Baꢀvuran sözkonusu taꢀınmazın dokuz ortaklı hissedarlarından biridir ve Mahkeme tarafından öngörülen
miktarın 3/24’üne sahiptir.
HUKUK AÇISINDAN
AĐHM, Đçtüzüğün 42 § 1. maddesi uyarınca baꢀvuruların birleꢀtirilmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.
I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK HAKKINDA
Baꢀvuranlar Đdare tarafından gecikmeli olarak ödenen ek kamulaꢀtırma bedellerinin
Türkiye’deki yüksek enflasyon karꢀısında yetersiz kaldığından değer kaybettiklerinden
ꢀikayetçi olmakta, bu yönde AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine atıfta
bulunmaktadır.
Hükümet, baꢀvuranların Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi ile tanınan baꢀvuru yolunu
kullanmadıklarından AĐHS’nin 35. maddesinde öngörüldüğü gibi iç hukuk yollarını
tüketmediklerini savunmaktadır.
Baꢀvuranlar bu sava karꢀı çıkmaktadır.
AĐHM, Aka kararında buna benzer bir itirazın reddedildiğini hatırlatmakta (sözü edilen karar,
s.2678-2679, §§ 34-37) bu sonucu farklı kılacak hiçbir gerekçenin yer almadığını ifade
etmektedir.
AĐHM, mahkemenin bu yöndeki içtihadından doğan kıstasları (Bkz. özellikle Akkuꢀ-Türkiye
kararı,) ve sunulan delillerin bütünü ıꢀığında baꢀvurunun esastan incelenmesi gerektiği
kanısındadır. Mahkeme hiçbir kabuledilememezlik gerekçesi tespit etmemiꢀtir.
II. ESAS HAKKINDA
AĐHM, daha önceki kararlarda benzer ꢀikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no’lu
Protokol’ün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ
kararı, s. 1310, § 30-31 ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50-51).
AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir
tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre
kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından baꢀvuranlara verilmesi gereken ek tazminatın
ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranları, mülklerinin kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara
daha sokmuꢀtur. Bu gecikme, AĐHM’yi, baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile
mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan
alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk
etmektedir.
Bu nedenle Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA
A. Tazminat
Baꢀvuranlar her bir baꢀvuru için 5.500 Euro maddi, manevi tazminat talep etmekte ve iç
hukukta yapmıꢀ oldukları yargı giderlerinin karꢀılanmasını istemektedir. Baꢀvuranlar ayrıca
2.500 Euro (5.000 YTL) avukatlık ücreti talep etmektedir.
Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.
AĐHM, Aka kararında benimsenen hesaplama yöntemi ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında
baꢀvuranlara ve/veya hak sahiplerine maddi ve manevi tazminat olarak takip eden miktarların
ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır:
- 960 Euro Yusuf Topkaya’ya (baꢀvuru no 72317/01) ;
- 5 500 Euro Abdullah Yıldız’a (baꢀvuru no 72322/01) ;
- 750 Euro Arif Tat (baꢀvuru no 72327/01) ;
- 920 Euro Zehra Veziroğlu’a (baꢀvuru no 72330/01) ;
- 690 Euro Himmet Tuncel’e (baꢀvuru no 72332/01) ;
- 730 Euro Osman Karagöz’e (baꢀvuru no 72335/01) ;
- 900 Euro Hamza Fidanoğlu’na (baꢀvuru no 72340/01) ;
- 4 250 Euro Mehmet Ali Özata’ya (baꢀvuru no 72342/01) ;
- 2 290 Euro Rasim Durak’a (baꢀvuru no 72347/01) ;
- 840 Euro Hafize Acar’a (baꢀvuru no 72348/01) ;
- 5 500 Euro Enver ve Hüseyin Kapukaya’ya, birlikte (baꢀvuru no 72349/01) ;
- 5 500 Euro ꢁeh Ali Acar’a (baꢀvuru no 72351/01) ;
- 1 230 Euro Tuncay Ongun’a (baꢀvuru no 72357/01) ;
- 410 Euro Đbrahim Elmas’a (baꢀvuru no 72358/01) ;
- 4 110 Euro Mustafa Karaduman’a (baꢀvuru no 72362/01) ;
- 5 500 Euro Mesut Bal’a (baꢀvuru no 72366/01) ; ve
- 4 520 Euro Yaꢀar Özkurt’a (baꢀvuru no 72372/01).
Manevi tazminata gelince, AĐHM olayların mevcut koꢀullarında ihlal kararının tespitinin
manevi tazmin bakımından yeterli olacağına itibar etmektedir.
B. Masraf ve harcamalar
Sunulan deliller ve mahkemenin bu yöndeki yerleꢀik içtihadı doğrultusunda AĐHM, yargı
giderleri için baꢀvuranlara birlikte 1.000 Euro ödenmesini uygun görmektedir.
C. Gecikme faizi
Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı
faiz oranına 3 puanlık bir artıꢀ eklenecektir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,
1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;
2. Baꢀvuruların kabuledilmesine;
3. AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğine;
4. Baꢀvuranların uğradıkları manevi zarara iliꢀkin mevcut kararın adil bir tazmini
oluꢀturduğuna;
5. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin
baꢀvuranlara ve/veya hak sahiplerine;
i. maddi zarar için
- Yusuf Topkaya’ya 960 (dokuz yüz altmıꢀ) Euro (baꢀvuru no 72317/01) ;
- Abdullah Yıldız’a 5 500 (beꢀ bin beꢀ yüz) Euro (baꢀvuru no 72322/01) ;
- Arif Tat’a 750 (yedi yüz elli) Euro (baꢀvuru no 72327/01) ;
- Zehra Veziroğlu’na 920 (dokuz yüz yirmi) Euro (baꢀvuru no 72330/01) ;
- Himmet Tuncel’e 690 (altı yüz doksan) Euro (baꢀvuru no 72332/01) ;
- Osman Karagöz’e 730 (yedi yüz otuz) Euro (baꢀvuru no 72335/01) ;
- Hamza Fidanoğlu’na 900 (dokuz yüz) Euro (baꢀvuru no 72340/01) ;
- Mehmet Ali Özata’ya 4 250 (dört bin iki yüz elli) Euro (baꢀvuru no 72342/01) ;
- Rasim Durak’a 2 290 (iki bin iki yüz doksan) Euro (baꢀvuru no 72347/01) ;
- Hafize Acar’a 840 (sekiz yüz kırk) Euro (baꢀvuru no 72348/01) ;
- Enver ve Hüseyin Kapukaya’ya birlikte 5 500 (beꢀ bin beꢀ yüz) Euro (baꢀvuru no
72349/01) ;
- ꢁeh Ali Acar’a 5 500 (beꢀ bin beꢀ yüz) Euro (baꢀvuru no 72351/01) ;
- Tuncay Ongun’a 1 230 EUR (bin iki yüz otuz) Euro (baꢀvuru no 72357/01) ;
- Đbrahim Elmas’a 410 EUR (dört yüz on) Euro (baꢀvuru no 72358/01) ;
- Mustafa Karaduman’a 4 110 (dört bin yüz on) Euro (baꢀvuru no72362/01) ;
- Mesut Bal’a 5 500 EUR (beꢀ bin beꢀ yüz) Euro (baꢀvuru no 72366/01) ; ve
- Yaꢀar Özkurt’a 4 520 (dört bin beꢀ yüz yirmi) Euro (baꢀvuru no
72372/01) ödenmesine;
ii. baꢀvuranlara yargı giderleri için birlikte 1 000 (bin) Euro ödenmesine;
iii.yukarıda belirtilen miktarların yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf
tutulmasına ;
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Avrupa Merkez
Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz
uygulanmasına;
6.Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;
KARAR VERMĐꢀTĐR.
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.
maddelerine uygun olarak 5 Aralık 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.
EK
Baꢁvuranların adları
1. Baꢀvuru no 72317/01 : Yusuf Topkaya
2. Baꢀvuru no 72322/01 : Abdullah Yıldız
3. Baꢀvuru no 72327/01 : Arif Tat
4. Baꢀvuru no 72330/01 : Zehra Veziroğlu
5. Baꢀvuru no 72332/01 : Himmet Tuncel
6. Baꢀvuru no 72335/01 : Osman Karagöz
7. Baꢀvuru no 72340/01 : Hamza Fidanoğlu
8. Baꢀvuru no 72342/01 : Mehmet Ali Özata
9. Baꢀvuru no 72347/01 : Rasim Durak
10. Baꢀvuru no 72348/01 : Hafize Acar
11. Baꢀvuru no 72349/01 : Enver Kapukaya ve Hüseyin Kapukaya
12. Baꢀvuru no 72351/01 : ꢁeh Ali Acar
13. Baꢀvuru no 72357/01 : Tuncay Ongun
14. Baꢀvuru no 72358/01 : Đbrahim Elmas
15. Baꢀvuru no 72362/01 : Mustafa Karaduman
16. Baꢀvuru no 72366/01 : Mesut Bal
17. Baꢀvuru no 72372/01 : Yaꢀar Özkurt
8
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 29.07.2026. · Źródło