72520/01

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ÜÇÜNCÜ DAĐRE   ꢀĐMꢀEK/TÜRKĐYE   (B a ꢀvuru no. 72520/01)   KARAR   STRAZBURG   Aralık 2005   Sözkonusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle iliꢀkin   değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   ꢀimꢁek/Türkiye davasında,   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Üçüncü Daire),   Sn. B.M. ZUPANČIČ, Baꢀkan,   Sn. J. HEDIGAN,   Sn. R. TÜRMEN,   Sn. M. TSATSA-NIKOLOVSKA,   Sn. E. MYJER,   Sn. DAVID THÓR BJÖRGVINSSON,   Sn. I. ZIEMELE, yargıçlar,   Ve Bölüm Sekreteri Sn. V. BERGER’in katılımı ile Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi Heyeti   olarak toplanmıꢀ,   Aralık 2005 tarihindeki gizli görüꢀme sonucunda,   Yukarıda anılan tarihte benimsenmiꢀ olan aꢀağıdaki karara varmıꢀtır:   USULĐ ĐꢀLEMLER   1.Davanın nedeni, Türk vatandaꢀı Piryan ꢁimꢀek’in (“baꢀvuran”), 7 Ocak 2000   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”)   34. maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne   yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru no. 72520/01).   2.Baꢀvuranı, görevini Afyon’da ifa etmekte olan avukat A. Akdağ temsil etmiꢀtir.   Türk Hükümeti (“Hükümet”), bu dava için bir Ajan tayin etmemiꢀtir.   3. 24 Eylül 2004 tarihinde AĐHM, baꢀvuruyu Hükümet’e bildirmeye karar vermiꢀtir.   AĐHS’nin 29 § 3. maddesinin hükümleri uyarınca, baꢀvurunun esasları ile kabuledilebilirliğini   birlikte incelemeye karar vermiꢀtir.   OLAYLAR   I. DAVA OLAYLARI   4. Baꢀvuran, 1941 doğumludur ve Almanya’da Freising’de yaꢀamaktadır.   5. 8 ꢁubat 1996 tarihinde Bayındırlık ve Đskan Bakanlığı, 1 Ekim 1995 tarihinde   gerçekleꢀen deprem ardından Afyon’a bağlı bir kaza olan Dinar’da baꢀvurana ait bir parsel   taꢀınmaz alan için kamulaꢀtırma emri çıkarmıꢀtır. Bilirkiꢀi komitesi, taꢀınmazın değerini   belirlemiꢀ ve belirlenen miktar, baꢀvurana ödenmiꢀtir.   6. 2 Nisan 1997 tarihinde baꢀvuran, Dinar Asliye Hukuk Mahkemesi huzurunda ek   tazminat almak için dava açmıꢀtır.   7. 14 Ağustos 1997 tarihinde Asliye Mahkemesi, baꢀvurana 2 Nisan 1997 tarihinden   itibaren hesaplanmak üzere Mahkeme’nin sonuca vardığı tarihte uygulanabilir oran üzerinden   iꢀleyecek yasal faiz ile birlikte 3,330,990,000 Türk Lirası (TRL) ek tazminat ödenmesine   karar vermiꢀtir.   8. 22 Ekim 1997 tarihinde Yargıtay, Dinar Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararını   onamıꢀtır.   9. Belirsiz bir tarihte, baꢀvuran Yargıtay kararının düzeltilmesini talep etmiꢀtir.   10. 8 Aralık 1997 tarihinde Yargıtay, baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir.   11. 20 Nisan ve 19 Temmuz 1999 tarihlerinde Bakanlık, faizi ile birlikte ek tazminat   olarak baꢀvurana 6,242,830,425 TRL ödemiꢀtir.   II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMASI   12. Đlgili iç hukuk ve uygulaması, 23 Eylül 1998 tarihli Aka/Türkiye kararında   açıklanmaktadır (Hüküm ve Karar Raporları 1998-VI, sayfa 2674-76, §§ 17-25).   HUKUK   I. 1 NO.LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI,   13. Baꢀvuran, kamulaꢀtırmaya karꢀılık olarak yetkili makamlardan davanın   görülmesinden sekiz ay sonra aldığı ek tazminatın, ödenebilir gecikme faizinin Türkiye’deki   yüksek enflasyon oranı ile orantılı olmaması nedeniyle değer kaybettiği hususunda ꢀikayette   bulunmuꢀtur. ꢁikayeti, 1 No.lu Protokol’ün aꢀağıda kaydedilmiꢀ olan 1. maddesine   dayanmaktadır:   “ Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.   Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun   genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.   Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek   veya vergilerin ya da baꢀka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli   gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”   A. Kabuledilebilirlik   14. Hükümet, öncelikle, AĐHS’nin 35. maddesi bağlamındaki altı aylık süre limiti   kuralına uymaması nedeniyle AĐHM’den, baꢀvuruyu reddetmesini istemiꢀtir. Sözkonusu   madde hususunda süre, 20 Nisan 1999 tarihinden itibaren iꢀlemeye baꢀlamıꢀtır. Ancak   baꢀvuran, Dinar Asliye Hukuk Mahkemesi’nin ödenmesine karar verdiği ek tazminatın   ödenmesinden sekiz ay on yedi gün sonra, 7 Ocak 2000 tarihine kadar baꢀvurusunu AĐHM’ye   sunmamıꢀtır.   15. AĐHM, Asliye Mahkemesi tarafından ödenmesine karar verilen tazminatın   baꢀvuran tarafından 20 Nisan 1999 tarihinde kabul edilmesine rağmen, faiz ödemesinin yetkili   makamlarca 19 Temmuz 1999 tarihinde yapıldığını gözlemlemektedir. Baꢀvurusunu   AĐHM’ye 7 Ocak 2000 tarihinde sunan baꢀvuran, AĐHS’nin 35. maddesince öngörülen   gereklere uymuꢀtur. Bu nedenle, sözkonusu ilk itiraz reddedilmelidir.   16. Đçtihadında tesis ettiği ilkeler (bkz., diğer içtihatlar yanında, Akkus/Türkiye, 9   Temmuz 1997 tarihli karar, Raporlar 1997-IV) ve huzurunda sunulan tüm deliller ıꢀığında   AĐHM baꢀvurunun esasının incelenmesi gerektiğine ve kabuledilemez olduğu yönünde bir   sonuca varılması için hiçbir gerekçe olmadığına karar vermiꢀtir.   B. Esas   17. AĐHM, sözkonusu davada ortaya konan meselelere benzer meselelerin gün ıꢀığına   çıktığı birçok davada 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğunu tespit etmiꢀtir   (bkz. Akkus, sayfa 1317, § 31, ve Aka, sayfa 2682, §§ 50-51).   18. Hükümet tarafından sunulan delilleri ve iddiaları değerlendiren AĐHM, daha   önceki davalarda vardığı sonuçlardan farklı bir sonuca varmasına neden olacak bir gerekçe   bulunmadığı kanısındadır. AĐHM, yerel mahkemelerce ödenmesine karar verilen ek   tazminatın ödenmesindeki gecikmenin kamulaꢀtırmadan sorumlu makama atfedilebilir olduğu   ve mülk sahibinin kamulaꢀtırılan toprağa ek bir zarara maruz kalmasına neden olunduğu   kanısındadır. Bir bütün olarak sözkonusu gecikme ve dava iꢀlemlerinin aldığı sürenin bir   sonucu olarak AĐHM, baꢀvuranın, genel yararın gerekleri ve mal ve mülk dokunulmazlığına   saygı gösterilmesini isteme hakkının korunması arasında gözetilmesi gereken hassas dengenin   bozulmasına yol açan kiꢀisel ve haddinden fazla bir yüke maruz bırakıldığı kanısındadır.   19. Sonuç olarak, 1 no.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   20. AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun   bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Maddi ve Manevi Zarar   21. Baꢀvuran, maddi zarar için toplam 12,181 Alman Markı tazminat talep etmiꢀtir.   Manevi zarar için de 1,500 Alman Markı tazminat talep etmiꢀtir.   22. Hükümet, baꢀvuranın taleplerine itiraz etmiꢀtir.   23. Akkuꢀ kararındaki hesaplama yöntemini kullanan (sayfa 2683-84, §§ 55-56) ve   ilgili ekonomik veriyi gözönüne alan AĐHM, baꢀvurana maddi zarar için 4,850 Euro tazminat   ödenmesine karar vermiꢀtir.   24. AĐHM, ihlal kararının tek baꢀına, baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için   tazminat talep ettiği sonucuna varmıꢀtır.   B. Mahkeme Masrafları   25. Baꢀvuran, AĐHM huzurunda maruz bırakıldığı masraflar için 2,000 yeni Türk   Lirası (YTL) tazminat talep etmiꢀtir.   26. Hükümet, bu hususta görüꢀ bildirmemiꢀtir.   27. Mevcut bilgilere dayanarak değerlendirmede bulunan AĐHM, baꢀvurana   sözkonusu baꢀlık altında toplam 500 Euro tazminat ödenmesini adil görmektedir.   B. Gecikme Faizi   28. AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç   puan eklemek suretiyle oluꢀacak faiz oranına göre belirlenmesini uygun bulmuꢀtur.   YUKARIDAKĐ NEDENLERDEN DOLAYI, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna,   2. 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğuna,   3. Đhlal bulgusunun, kendi baꢀına, manevi zarar için yeterli tazminat teꢀkil ettiğine,   4. (a) Sorumlu Devlet’in, AĐHS’nin 44/2. maddesi uyarınca, kararın kesinleꢀtiği tarihten   itibaren üç ay içinde baꢀvuranlara, ödeme gününde uygulanabilecek her tür vergi ile   birlikte, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Türk Lirası’na çevrilerek aꢀağıda   belirtilen miktarları ödemesi gerektiğine:   a. Maddi zarar için 4,850 EURO (dört bin sekiz yüz elli Euro);   b. Masraf ve harcamalar için 500 EURO (beꢀ yüz Euro);   (b) Yukarıda bahsedilen üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar basit faizin,   gecikme süresince, Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç puan   eklemek suretiyle oluꢀacak faiz oranı temel alınarak yukarıdaki miktarlara   uygulanması gerektiğine karar vermiꢀ,   5. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmını reddetmiꢀtir.   Đꢀbu karar, AĐHM Đç Tüzüğünün 77§§ 2. maddesi uyarınca, 22 Aralık 2005 tarihinde   Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   Vincent BERGER   Sekreter   Boštjan M. ZUPANČIČ   Baꢀkan   6