73241/01

WyrokETPCz2006-07-27ECLI:CE:ECHR:2006:0727JUD007324101

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy zarzuty nieludzkiego i poniżającego traktowania skarżącego podczas zatrzymania i odbywania kary pozbawienia wolności, a także nieskuteczność krajowych postępowań wyjaśniających w tych sprawach, naruszyły art. 3 Konwencji? Czy wywieranie presji na skarżącego w celu wycofania skargi do ETPCz naruszyło art. 34 Konwencji?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że brak jest wystarczających i jednoznacznych dowodów, aby stwierdzić naruszenie art. 3 w aspekcie materialnym. Jednakże, w odniesieniu do zarzutów z 1999 r., Trybunał stwierdził naruszenie art. 3 w aspekcie proceduralnym, ponieważ krajowe dochodzenie było niewystarczające (nie przeprowadzono badania lekarskiego, nie przesłuchano kluczowego świadka, nie skonfrontowano stron). W przypadku późniejszych zarzutów (2003-2004), Trybunał nie dopatrzył się naruszenia, wskazując na niekonsekwencję i brak współpracy skarżącego z organami ścigania. Co do art. 34, Trybunał uznał, że skarżący nie przedstawił dowodów na to, że władze więzienne były świadome jego skargi do ETPCz przed datą, od której rzekomo wywierano presję.

Stan faktyczny

Skarżący, Karen Davtian, obywatel Gruzji, został aresztowany w 1999 r. pod zarzutem rozboju. Twierdził, że w nocy z 17 na 18 czerwca 1999 r. był torturowany elektrowstrząsami przez policję. Został skazany na 7 lat więzienia. W latach 2002-2003, podczas odbywania kary, skarżył się na dalsze nieludzkie traktowanie, wymuszenia ze strony funkcjonariuszy więziennych i współwięźniów oraz presję na wycofanie skargi do ETPCz. Skarżący miał historię problemów psychicznych i samookaleczeń. Został warunkowo zwolniony we wrześniu 2005 r.

Rozstrzygnięcie

Trybunał jednogłośnie stwierdza: brak naruszenia art. 3 Konwencji w aspekcie materialnym; naruszenie art. 3 Konwencji w aspekcie proceduralnym w związku ze skargą z 9 listopada 1999 r.; brak naruszenia art. 3 Konwencji w aspekcie proceduralnym w związku z pozostałymi skargami skarżącego; brak naruszenia art. 34 Konwencji. Trybunał zasądza na rzecz skarżącego 3 000 euro tytułem zadośćuczynienia za szkody niemajątkowe.

Pełny tekst orzeczenia

CONSEIL DE L'EUROPE COUNCIL OF EUROPE COUR EUROP�ENNE DES DROITS DE L'HOMME EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS E adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlo meore seqcia saqme "davTiani saqarTvelos winaaRmdeg" (saCivari # 73241/01) gadawyvetileba strasburgi 2006 w. 27 ivlisi saboloo gaxda 27/10/2006 winamdebare gadawyvetileba SesaZloa daeqvemdebaros redaqciul gadasinjvas saqmeze davTiani saqarTvelos winaaRmdeg adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlo Seikriba palatis saxiT (meore seqcia), romelic Semdegi mosamarTleebisagan Sedgeboda: b-ni J.-p. kosta, prezidenti, b-ni a.b. baka, b-ni i. kabral bareto, b-ni r. tiurmeni, ]b-ni m. ugrexeliZe q-ni d. Josiene b-ni d. popoviCi, mosamarTleebi, da q-ni sali dole seqciis ganmwesrigebeli imsjela ra ganmartoebiT 2005 w. 6 seqtembersa da 2006 w. 6 ivliss, sasamarTlom gamoitana winamdebare gadawyvetileba: procedura 1. saqmes safuZvlad udevs saqarTvelos moqalaqis b-n karen davTianis (SemdgomSi `momCivani~) mier 2001 w. 24 maiss evropuli sasamarTlosadmi adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa evropuli konvenciis (SemdgomSi `konvencia~) 34-e muxlis safuZvelze saqarTvelos winaaRmdeg wardgenili saCivari (#73241/01). 2. momCivans deda, q-ni laura davTiani, warmoadgenda, mcxovrebi ruseTis federaciis qalaq piatigorskSi. saqarTvelos mTavrobas (SemdgomSi `mTavroba~) warmoadgendnen: b-ni l. WeliZe, SemdgomSi q-nebi T. burjaliani da e. gureSiZe saqarTvelos generaluri warmomadgenlebi adamianis uflebeTa evropul sasamarTloSi, xolo 2005 w. 1 seqtembridan ki b-ni s. papuaSvili _ saxelmwifo warmomadgeneli. 3. momCivani ZiriTadad Cioda patimrobis dros miyenebul araadamianur, damamcirebel mopyrobasa da cixis administraciis mxridan ganxorcielebul mcdelobebTan dakavSirebiT eiZulebinaT igi gamoetana evropuli sasamarTlos winaSe wardgenili saCivari. 4. saCivari sasamarTlos meore seqcias gadaeca (sasamarTlos reglamentis 52�1 muxlis). palatas, romelsac winamdebare saqme unda ganexila (konvenciis 27$1 muxli) reglamentis 26$1 muxli Sesabamisad Seiqmna. 5. 2004 w. 1 noembers, sasamarTlom Secvala seqciebis Semadgenloba (reglamentis 25$1 muxli) da winamdebare saCivari ukve ganaxlebul meore seqcias gadaeca (52$1 muxli). 6. 2005 w. 6 seqtembers, palatam saCivari nawilobriv daSvebulad gamoacxada da mxareebs damatebiTi mtkicebulebebis wardgena sTxova (reglamentis 54$2 a) muxli. 7. rogorc momCivanma, aseve mTavrobam werilobiT damatebiTi komentarebi warmoadgines (reglamentis 59$1 muxli). faqtebi I. saqmis garemoebebi 8. momCivani, batoni karen davTiani saqarTvelos moqalaqea, dabadebuli 1977 wels. igi 2005 w. 9 seqtembramde sasjels saqarTveloSi, qalaq rusTavSi ixdida. 9. 1992 wels momCivanma dedasTan erTad datova Tbilisi (saqarTvelo) da sacxovreblad erevanSi (somxeTi) gadavida. b-ni karen davTiani masisSi ganlagebul mTiani yarabaRis samxedro batalionSi moxalised Caewera, ris gamoc ganmcxadeblis dedac am qalaqSi dasaxlda. deda-Svili garkveuli aucilebeli formaluri sakiTxebis mosagvareblad drodadro TbilisSi Camodiodnen. 10. 1999 w. 10 marts xelisuflebis Sesabamis organoTa mier yaCaRobis braldebiT (danaSauli gaTvaliswinebuli sisxlis samarTlis kodeqsis 179-e muxliT) sisxlis samarTlis saqme aRiZra. aRniSnul saqmesTan dakavSirebiT 1999 w. 27 aprils momCivani braldebulad iqna cnobili, magram misi dakaveba ver moxerxda. 1999 w. 28 aprils isanisamgoris raionulma sasamarTlom winaswari patimrobis saxiT aRmkveTi RonisZieba Seufarda momCivans `romelic emaleboda gamoZiebas~. imave dRes sagamoZiebo organoTa mier gaica brZaneba ganmcxadeblis Zebnis Sesaxeb. 11. 1999 w. 14 ivniss, momCivani imyofeboda ra Tbilisis erTerTi bazrobis mimdebare teritoriaze igi im orma movaWrem amoicno, romlebic zemoxsenebul sisxlis samarTlis saqmeSi dazaralebulad iqnen cnobilni. aRniSnulis Sesaxeb maT policias acnobes. gamyidvelebi amtkicebdnen, rom 1999 w. 9 marts momCivani daxvda maT sakuTari sacxovrebeli binis karTan da uxeSi ZaladobiTa da iaraRis muqariT aiZula isini Sesuliyvnen sacxovrebel binaSi. maTi TqmiT momCivani maT ori saaTis ganmavlobaSi scemda da awamebda, ris Semdegac pirwmindad gaZarcva isini. 12. momCivani dauyovnebliv daakaves da moaTavses samgoris raionis policiis winaswari patimrobis izolatorSi. 13. 1999 w. 16 ivniss Sinagan saqmeTa saministros q. Tbilisis isanisamgoris raionis sagamoZiebo ganyofilebis gamomZiebelma, romelic ganmcxadeblis mimarT aRZrul sisxlis samarTlis saqmes iZiebda pirveli instanciis raionul sasamarTlos mimarTa moTxovniT daedasturebina braldebulis dauswreblad (sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 160-e muxli) 1999 w. 28 aprils mosamarTlis mier gacemuli misi dapatimrebis brZaneba. 1999 w. 17 ivniss raionuli sasamarTlos mosamarTlem daadastura ganmcxadeblis mimarT aRkveTis RonisZiebis saxiT gamoyenebuli winaswari patimroba. braldebulma k. davTianma Rame varkeTilSi mdebare isani-samgoris raionis policiis ganyofilebaSi gaatara. 14. 1999 w. 15 ivliss momCivanma cixis centralur saavadmyofoSi gadayvanis moTxovniT q. Tbilisis isani-samgoris raionis prokurors gancxadebiT mimarTa da acnoba, rom igi nevroziTa da fsiqopaTiiT iyo daavadebuli. 1999 w. 2 agvistos, gamomZiebelma, romelic ganmcxadeblis mimarT aRZrul sisxlis samarTlis saqmis gamoZiebas awarmoebda, fsiqiatriuli eqspertizis daniSvnis dadgenileba miiRo. 1999 w. 4 agvistos miiRebuli sasamarTlo-samedicino eqspertizis daskvnis mixedviT momCivani 1996 w. 12-16 ivliss fsiqiatriul klinikaSi stacionalur gamokvlevaze imyofeboda, igi fsiqiurad ufro aRgznebadi gaxda yarabaRSi SeiaraRebuli Tavdasxmebis dros miRebuli travmebis Semdeg, ris safuZvelzec mas fsiqopaTiis diagnozi daudginda. amasTan, adreul asakSi ganqorwinebis gamo braldebuli alkoholur sasmelebs etaneboda. momCivani eqspertebis winaSe irwmuneboda, rom igi gaRizianebul mdgomareobaSi myofi dasamSvideblad zogjer zians sakuTar Tavs ayenebda _ mWreli sagnebiT xelebs iseravda. marcxena wina mxarze mas autotravmuli warmoSobis mravlobiTi nawiburebi aReniSneboda. Sedegad, momCivans impulsuroba, advilad gamRizianebloba, autotravmebisadmi midrekileba da emociuroba daudginda, Tumca mas aRniSnuli fsiqiatriuli gamokvlevis dros iseve, rogorc danaSaulis Cadenis periodSi SeeZlo angariSi gaewia sakuTari moqmedebebisaTvis an exelmZRvanela maTTvis. 15. 1999 w. 9 noembers braldebulma k. davTianma gancxadebiT mimarTa raionis prokurors da aRniSna, rom 1999 w. 17-18 ivnisis Rames (ix. zemoT $13) policiis TanamSromeli misi saknidan Ramis sam saaTze gamovida da rom man momCivans fizikuri Seuracxyofa miayena. ver moaxerxa ra misgan aRiarebiTi Cvenebis miReba, policiis TanamSromelma braldebuli ramdenjerme eleqtrodenis gamoyenebiT awama. Sedegad momCivanma goneba dakarda. aRniSnuli araadamianuri mopyrobis Semdeg dapatimrebulma dakiTxvis oqms xeli moawera. meore dRes igi advokatma moinaxula, romelsac ganmcaxdebelma, fizikuri angariSsworebis SiSiT ar gaumxila momxdaris Sesaxeb. mis mimarT ganxorcielebuli wamebis faqtTan dakavSirebiT igi mxolod bebias gamoutyda. aRniSnulis Taobaze momCivani iTxovda Tavad dakiTxuliyo da aseve misi bebiac daekiTxaT. amasTan, braldebuli irwmuneboda, rom mas policiis im TanamSromlis amocnobac SeeZlo, romelmac, misi TqmiT, awama igi. 16. ganmcxadeblis 1999 w. 9 noembris saCivarTan dakavSirebiT 1999 w. 18 noembers gamomZiebelma, romelsac ganmcxadeblis saqmis gamoZiebis warmoeba daevala, Sexvda braldebuls, romelmac ganucxada, rom gamoZiebasTan iTanamSromlebda im SemTxvevaSi, Tuki generaluri prokuriri gadawyvetda Sinagan saqmeTa saministros isani-samgoris raionis sagamoZiebo ganyofilebis mTeli Semadgenlobis acilebis sakiTxs. momCivani irwmuneboda, rom winaaRmdeg SemTxvevaSi igi monawileobas ar miiRebda sagamoZiebo moqmedebebaTa warmoebaSi da ar miscemda Cvenebebs. sagulisxmoa, rom mTavrobam zemoaRniSnuli Sexvedris mxolod am ukanasknel aspeqtze gaamaxvila yuradReba. 17. 1999 w. 19 noembers, gamomZiebelma varkeTilSi mdebare Sinagan saqmeTa sammarTvelos is ori inspeqtori dakiTxa, romlebic 1999 w. 17 18 ivnisis Rames sammarTvelos qveganyofilebaSi morigeobdnen. policiis TanamSromlebi irwmunebodnen, rom momCivani mTeli Ramis ganmavlobaSi Tavisi saknidan ar gamosula da rom mis mimarT raime Zaladobas adgili ar hqonia. 18. gamomZiebelma werilobiTi formiT SekiTxviT mimarTa Sinagan saqmeTa mTavari sammarTvelos droebiTi moTavsebis izolatoris im pasuxismgebel pirs, romelic, sadavo periodSi ganmcxadeblis sakans meTvalyureobda, iseve rogorc droebiTi moTavsebis aRniSnuli izolatoris ufross. am sapatimro dawesebulebaSi momCivani 1999 w. 18-dan 22 ivlisamde imyofeboda, vidre igi q. Tbilisis #1 sagamoZiebo izolatorSi ar gadaiyvanes. sapasuxo werilebSi, Sesabamisad, 22 da 24 noembers, dakiTxuli pirebi irwmunebodnen, rom braldebulisagan, misi interesebis damcvelisagan an naTesavebisagan k. davTianis mimarT policiis muSakebis mxridan Zaladobis gamoyenebis faqtTan dakavSirebiT, xsenebuli sapatimro dawesebulebis saxelze saCivari ar yofila registrirebuli da rom Sinagan saqmeTa mTavari sammarTvelos droebiTi moTavsebis izolatorSi Seyvanisas momCivani sxeulis dazianebaze Semowmebuli ar yofila, vinaidan mas amis Sesaxeb ar ganucxadebia. 19. 1999 w. 15 dekembers, winaswari gamoZieba dasrulda da momCivani sasamarTlos winaSe warsdga. 2000 w. 12 ivliss igi damnaSaved cnes mis mimarT wayenebul braldebebTan dakavSirebiT da isanisamgoris pirveli instanciis raionuli sasamarTlos gadawyvetilebiT sasjelis saxiT Svidi wliT Tavisuflebis aRkveTa ganesazRvra mkacri reJimis sasjelaRsrulebis dawesebulebaSi moxdiT. aRniSnuli ganaCeni 2000 w. 26 ivliss uclelad datova jer saapelacio, xolo 2001 w. 13 marts ki sakasacio sasamarTlom. 20. 2002 w. 27 ivlisidan 2003 w. 26 ivlisis CaTvliT da 2003 w. 27 noembridan moyolebuli momCivani q. Tbilisis #1 sapyrobileSi iyo moTavsebuli. 21. 2003 w. 26 Tebervals, ganmcxadeblis dedam iusticiis saministros gancxadebiT mimarTa da aRniSna, rom misi Svili, romelic sasjels q. Tbilisis #1 sapyrobileSi ixdida, `spec-korpusis~ (sakarantino korpusi) #10 e.w. `wnexis~ sakanSi masTan erTad myofma patimrebma awames da rom Sedegad, msjavrdebuls Tavis areSi aT adgilas dazianebebi, xolo sxeulze ki Wrilobebi aReniSneboda. ver moaxerxa ra sakuTari xma cixis administraciisaTvis miewvdina, protestis niSnad momCivanma piri amoikera. 22. msjavrdebulis dedis saCivars Tan mohyva Tavad ganmcxadeblis mier 2003 w. martis TveSi iusticiis ministrisadmi wardgenili axsnaganmartebiTi werili, sadac igi ityobineboda, rom q. Tbilisis #1 sapyrobilis ufrosis moadgile batoni z. u. #18 sakanSi (II korpusi) momCivanTan erTad myofi patimris daxmarebiT misgan fulis gamoZalvas cdilobda. zemoxsenebuli patimari da batoni z. u., ganmcxadeblis TqmiT, megobrebi iyvnen. sapyrobilis ufrosis moadgile am patimarTan modioda da isini gancalkavebul sakanSi didxans saubrobdnen. zemoxsenebuli Tanamesakne urCevda momCivans, rom Tuki mas `kargad yofna~ surda, mis ojaxs, baton z.u.-sTvis 200 aSS dolaris odenobis Tanxa unda mietana. #17 sakanSi (II korpusi) gadayvanil b-n k. davTians sxva patimari, isic sapyrobilis ufrosis moadgilis megobari aiZulebda batoni z.u.-s mobiluri telefoni eyida. igive patimari mis ojaxs cixis ufrosis moadgilisaTvis 200 aSS dolaris gadaxdas sTxovda. msjavrdebulma uari ganucxada, ris gamoc igi kidev ufro idevneboda. paemnis oTaxSi gamarTuli Sexvedris Semdeg, romlis TariRsac momCivani ar azustebs, batonma z.u.-m igi pirdapir `spec korpusSi~ (sakarantino korpusis #4 sakani) gadaiyvana, ise, rom patimarma misi saknidan piradi nivTebis gadmotana ver SeZlo. momCivanma maSin SimSilobas mimarTa. aseT mdgomareobaSi myofi cixis ufrosis moadgilem b-nma z.u.-m moinaxula da uTxra, rom igi gaafrTxiles `kargad yofnisaTvis~ Tu rogor unda moqceuliyo. 2002 w. 29 seqtembers, e.w. #10 `wnexis~ sakanSi gadayvanil momCivans misma Tanamesakneebma umowyalod scemes ise, rom mas didi xnis manZilze gadaadgileba ar SeeZlo. #12 sakanSi moTavsebuli k. davTiani piradad b-ni z. u.-s mier iqna nacemi. momCivani aRniSnul werilSi iusticiis ministrs sTxovda mieRo yvela sWiro zoma, raTa igi moSoreboda batom z. u.-s da im patimrebs vinc masTan TanamSromlobda. 23. mTavrobis mier wardgenili informaciis mixedviT (ix. zemoT �� 6 da 7) irkveva, rom zemoaRniSnuli or saCivarTan dakavSirebiT iusticiis saministros sasjelaRsrurebis departamentis usafrTxoebis samsaxuris mokvlevis jgufma momCivans bundovani da hipoTeturi mosazrebebis garkvevis mizniT damatebiTi axsnaganmartebis micema mosTxova, magram es ukanaskneli uars acxadebda daezustebina wardgenili saCivari. ganmcadeblis bebiam dakiTxvisas aRniSna, rom 2002 w. seqtemberSi paemnis oTaxSi SviliSvilTan Sexvedris dros man sxeulze cemis kvali aRmoaCina. 2003 w. 18 marts momCivans sasamarTlo-samedicino eqspertiza Cautarda. ra drosac msjavrdebulma eqsperts ganucxada, rom 2002 w. noemberSi mas muStebiT, wixlebiTa da skamis gamoyenebiT umowyalod scemes da, rom garda amisa, man sakuTar Tavsac miayena dazianebebi. Catarebulma eqspertizam daaskvna, rom mis sxeulze aRmoCenili nawiburebi warmoadgenda basri sagniT miyenebuli iseTi Wrilobebis kvals, romlebic momCivanis sxeulze misTvis advilad xelmisawvdom adgilas mdebareobda da rom eqspertebs ar SeeZloT maTi xandazmuloba daedginaT. daikiTxnen aseve #1 sapyrobilis ufrosi, mTavari eqimi, inspeqtori, batoni z. u. da momCivanTan erT sakanSi myofi is patimrebi, romlebic, b-ni k. davTianis TqmiT, b-ni z. u.-s megobrebi iyvnen. dakiTxuli pirebi uaryofdnen ganmcxadeblisaTvis savaraudod miyenebuli Zaladobis faqtebs. garda amisa, aRmoCenil iqna, rom 2002 w. seqtembris TvisaTvis ganmcxadeblis saqmeSi arc erTi paemani ar yofila aRniSnuli, da rom bebiam igi mxolod 2002 w. agvistoSi da 2003 w. ianvarSi moinaxula. amasTan 2002 w. 27 seqtemberidan 10 oqtomberamde momCivani V korpusis #59 sakanSi iyo moTavsebuli. 24. am pirobebSi, mokvlevis jgufma `maTi mxridan yvela sagamoZiebo moqmedebaTa warmoebis miuxedavad~ k. davTianis sxeulis ganZrax dazianebis miyenebis SesaZlo faqti da mimyenebel pirTa vinaoba ver daadgina. ufro metic, momCivani hipoTetiuri toniT amtkicebda, rom `mas egona, b-ni z. u. mas fuls sZalavda~. ver moipova ra is utyuari mtkicebulebebi, romlebic daadasturebda gansaxilveli Zaladobis aRniSnul faqts, mokvlevis jgufma 2003 w. 2 aprils miiRo dadgenileba sisxlis samarTlis saqmis ar aRZvris Sesaxeb, rac 2003 w. 9 aprils dadasturebul iqna generaluri prokuraturis mier. 25. aRniSnuli dadgenilebis gasaCivreba prokuraturasa da sasamarTloSi SesaZlebeli iyo 15 dRis vadaSi, rac garkveviT iyo miTiTebuli dadgenilebis sarezolucio nawilSi. 26. momCivani irwmuneba, rom igi cixis TanamSromelTa mxridan ganicdida zewolas imis gamo, rom mas evropul sasamarTloSi Setanili saCivari gamoetana. 27. 2004 w. 15 marts momCivanma iusticiis ministrs gancxadebiT xelaxla mimarTa, sadac aRniSna, rom mas `dascinodnen, scemdnen, amcirebdnen, Seuracxyofas ayenebdnen da yovelgvar intrigebs uwyobdnen~. msjavrdebulma TviTgadarCenis mizniT sapyrobilis materialur-teqnikuri uzrunvelyofis ganyofilebaSi gadayvana moiTxova. 28. aRniSnuli saCivaris pasuxad, iusticiis saministros sasjelaRsrurebis departamentis usafrTxoebis samsaxuris mokvlevis jgufis mier daikiTxa momCivani, romelic irwmuneboda, rom mas #1 sapyrobilis administraciis mimarT raime saxis pretenzia ar hqonda, da rom igi am dawesebulebaSi darCenas moiTxovda. mas ar dausaxelebia im pirTa vinaoba, romelTac mis mimarT zewola ganaxorcieles. amdenad, misi moTxovna cixis materialur-teqnikuri uzrunvelyofis ganyofilebaSi gadayvanis Sesaxeb uaryofil iqna. 29. 2004 w. aprilSi iusticiis saministrom #1 sapyrobilis administracias ganmcxadeblis usafrTxoebis uzrunvelyofis mizniT saWiro zomebis gatareba mosTxova. Sedegad, msjavrdebulis moTxovnis safuZvelze, 2004 w. 16 aprils igi ganmartoebiT sakanSi gadaiyvanes. 2005 w. 12 Tebervlidan momCivani sasjels rusTavis #2 sasjelaRsrulebiT dawesebulebaSi ixdida. 2005 w. 9 seqtembers momCivani pirobiT vadamde gaTavisuflda. II. Sida samarTali 30. im dris moqmedi sisxlis samarTlis saproceso kodeqsi (SemdgomSi `sssk~) muxli 61 $ 1 `(...) winaswar gamoZiebas awarmoeben prokuraturis, Sinagan saqmeTa saministrosa da saxelmwifo uSiSroebis saministros gamomZieblebi.~ muxli 62 $ 1 `sisxlis samarTlis saqme ganekuTvneba Sinagan saqmeTa organoebis gamomZieblis sagamoZiebo qvemdebareobas Tu am kodeqsiT sxva ram ar aris dadgenili.~ muxli 269. (gauqmebulia 2005 w. 25 martidan) `dadgenileba (...) sisxlis samarTlis saqmis aRZvraze uaris Tqmis Sesaxeb SeiZleba gasaCivrdes 15 dRis vadaSi prokurorTan an sasamarTloSi dainteresebuli piris mier.~ samarTali I. konvenciis me-3 muxlis savaraudo darRveva 31. momCivani Civis, rom igi 1999 w. 17 ivniss, winaswari patimrobis sakanSi moTavsebis Semgom, gaxda araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis msxverpli, mis mimarT wameba, araadamianuri da damamcirebeli mopyroba grZeldeboda aseve sasjelis moxdis periodSic. amdenad, ganmcxadeblis TqmiT, adgili hqonda konvenciis me-3 muxlis darRvevas. am muxlis mixedviT: `aravin SeiZleba daeqvemdebaros wamebas, an araadamianur an Rirsebis Semlaxvel mopyrobas an sasjels.~ 1. mxareTa argumentebi 32. miuTiTebs ra me-16-me-18 paragrafebSi formulirebul faqtobriv garemoebebs, mTavroba aRniSnavs, rom 1999 w. 17-18 ivnisis Rames ganmcxadeblis mimarT raime Zaladobas adgili ar hqonia. rac Seexeba sasjelis moxdis periods, momCivani Tavisi gulCaTxrobili xasiaTis gamo Cveulebrivze meti odenobis paemnebis uflebiT sargeblobda. Tavis Tavdapirvel mimoxilvaSi mTavroba irwmuneboda, rom momCivans cixis administraciisaTvis zepiri formiTac ki arasodes ucnobebia miyenebuli Zaladobis faqtebTan dakavSirebiT. 33. rac Seexeba ganmcxadeblis saCivrebze reagirebis sakiTxs, mTavroba miuTiTebs me-16-18, 23-24-e da 27-28-e paragrafebSi formulirebul saqmis garemoebebs da miiCnevs, rom mocemul SemTxvevaSi adgili ar hqonia konvenciis me-3 muxlis darRvevas. 34. mTavrobis mimoxilvebis pasuxad gagzavnil mimoxilvebSi momCivan mxares ar warudgenia raime saxis sapasuxo komentarebi sasamarTlos moTxovnis Sesabamisad xelisuflebis mier wardgenil mtkicebulebebTan dakavSirebiT (ix. zemoT �� 6 da 7). Tavis damatebiT mimoxilvebSi momCivani Semoifargla mxolod sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis im sxva da sxva aspeqtebis kritikiT, ramac misi msjavrdeba ganapiroba. 2. sasamarTlos Sefaseba a) araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis Sesaxeb 35. momCivani Civis, rom 1999 w. 17 ivniss winaswari patimrobis dros igi awames eleqtroSokis gamoyenebiT. amas garda, ganmcxadeblis mimarT araadamianuri, damamcirebeli mopyroba xorcieldeboda sasjelis moxdis periodSic (cixis ufrosis moadgilis mier ganmcxadeblis cemis faqti; masTan erTad patimrobaSi myof pirTa mier miyenebuli dazianebebi; zewola, damcireba, normaluri, adamianuri mopyrobis sanacvlod fulis gamoZalva da sxva.) 36. sasamarTlo aRniSnavs, rom konvenciis me-3 muxliT daculi ufleba warmoadgens demokratiuli sazogadoebis erT-erT fundamentur Rirebulebas. (saqme `Chahal v. United Kingdom~ 1996 w. 15 noemberi, adekvaturad unda iqnas uzrunvelyofili (saqme "Kalashnikov v. Russia", gadawyvetilebaTa da gadawyvetilebaTa krebuli 1996-V, �96). aRniSnuli ki avaldebulebs wevr saxelmwifoebs yvela patimrisaTvis adamianuri Rirsebis pativiscemis Sesaferi pirobebis uzrunvelyofas, raTa Sefardebuli sasjelis zomam ar Caagdos igi imaze met gansacdelSi da ar daTrgunos im intensivobiT, romelic aRemateba patimrobisaTvis damaxasiaTebeli Sinagani tanjvis Cveul dones da, rom praqtikaSi arsebul patimrobis pirobebisaTvis aucilebel moTxovnaTa Sesabamisad, dapatimrebulis janmrTelobis mdgomareoba da misi keTildReoba 47095/99, �95, 2002-VI). 37. amasTan, miTiTebuli savaraudo araadamianuli da damamcirebeli mopyrobis faqti evropuli sasamarTlos winaSe Sesabamisi mtkicebulebebiT ounda iyos dasabuTebuli (saqme "Berktay v. Turkey" 22493/93, �165, 2001 w. 1 marti). imisaTvis, rom daadginos miTiTebuli faqtebi sasamarTlo iyenebs mtkicebulebaTa Sefasebis iseT kriteriums romelic `yovelgvar gonivrul eWvs scildeba~ (saqme "Farbtuhs v. Lithuania", 4672/02, �54, 2004 w. 2 dekemberi). `gonivruli eWvi~ aris eWvi, romlis mizezebi SesaZloa dasabuTebulia, (saqme "Anguelova v. Bulgaria", miTiTebuli faqtebidan gamomdinareobdes. xolo araadamianuri, damamcirebeli mopyrobis damadasturebeli mtkicebuleba, romelic aseT eWvs scildeba unda warmoadgendes im faqtobrivi monacemebis an dadasturebuli varaudebis erTobliobas, rac utyuari, zusti da 38361/97, �111, adamianis uflebaTa evropuli konvencia 2002-IV; saqme `Shamayev and others v. Georgia and Russia", n 36378/02, �338, adamianis uflebaTa evropuli konvencia 2005-...). 38. mocemul SemTxvevaSi, sasamarTlosaTvis SeuZlebelia gadawyvetilebis miRebis safuZveli (saqme `Labita v. Italy~ [GC], xelisuflebis warmomadgenelTa mxridan ganmcxadeblis mimarT ganxorcielebuli araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis faqtis dadgena mxolod da mxolod mis mier erovnuli xelisuflebisa da evropuli sasamarTlosadmi wardgenil sxvadasxva saCivarSi formulirebul pretenziebze dayrdnobiT im pirobebSi, rodesac ar arsebobs sakmarisi, utyuari da zusti mtkicebulebebi, romelic daadasturebda erTi mxriv, xelisuflebis Sesabamis organoTa warmomadgenlebis mier dakisrebul movaleobaTa Seusruleblobas (ix. qvemoT �� 46-47), xolo meore mxriv, ganmcxadeblis araTanmimdevrobas da uars gamoZiebis sawarmoeblad eTanamSromla xelisuflebis Sesabamis organoebTan (ix. zemoT �� 23, 24 da 28 da qvemoT ��50 da 54-56). saqmis masalebi ar Seicavs iseT mtkicebulebaTa erTobliobas, romelic gascdeboda `yovelgvar gonivrul eWvs~ da gaxdeboda amgvari 26772/95, �129, adamianis uflebaTa evropuli konvencia 2000-IV; saqme `Poltoratskiy v. Ukraine~, 38812/97, �� 122-124, adamianis uflebaTa evropuli konvencia 2003-V). 39. yovelive zemoxsenebulidan gamomdinare, sasamarTlo adgens, rom patimrobis periadSi ganmcxadeblis mimarT adgili ar hqonia konvenciis me3 muxlis darRvevas. 40. magram, sasamarTlos TqmiT, rodesac momCivani irwmuneba, rom policiis TanamSromelTa an sxva saxelmwifo organoTa warmomadgenlebis mxridan mis mimarT adgili hqonda mniSvnelovan ukanono da konvenciis me-3 muxlis sawinaaRmdego qmedebebs, xsenebuli debuleba amave konvenciis 1-l muxlTan mimarTebiT, romelic wevr saxelmwifoebs TavianTi iurisdiqciis farglebSi yvela pirisaTvis konvenciis I TavSi gansazRvruli uflebebisa da Tavisuflebebis uzrunvelyofis valdebulebas akisrebs, aseT SemTxvevaSi oficialuri da efeqtiani gamoZiebis warmoebas moiTxovs (saqme "Assenov and others v. Bulgaria", 1998 w. 28 oqtombris gadawyvetileba, krebuli 1998-VIII, gv. 3290, �� 102-103 ; saqme "Martinez Sala and others v. Spain", n 58438/00, � 156, 2004 w. 2 noemberis gadawyvetileba). aRniSnulma gamoZiebam unda uzrunvelyos kontrols eqemdebarebian (saqmeebi "Khachiev and Akayeva v. Russia", pasuxismgebel pirTa gamovlena da dasja. winaaRmdeg SemTxvevaSi, wamebis, araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis kanonieri akrZalva iqneba praqtikulad uSedego da miuxedavad misi fundamenturi Rirebulebisa, zogierT SemTxvevaSi, SesaZleblobas miscems saxelmwifo moxeleebs, sruliad dausjelad fexqveS gaTelon im pirTa uflebebi, romlebic maT os 57942/00 da 57945/00, � 177, 2005 w. 24 Tebervali). 41. konvenciis me-3 muxlis es proceduruli mxare Tavs iCens gansakuTrebiT maSin, rodesac sasamarTlo moklebulia SesaZleblobas miiRos raime gadawyvetileba konvenciis me-3 muxlis darRvevasTan dakavSirebiT xelisuflebis mxridan ganmcxadeblis saCivrebTan mimarTebiT drouli da efeqtiani reagirebis ararsebobis pirobebSi (saqme "Ilhan v. Turkey" [GC], n 22277/93, �� 89-93). 42. mocemul SemTxvevaSi, ganmcxadeblis mier sasamarTlosaTvis miwodebuli im detaluri da zusti informaciis erToblioba, romelic Seicavs monacemebs ganmcxadeblis mimarT sxvadasxva dros ganxorcielebuli araadamianuri mopyrobis adgilis, drois, xangrZlivobis, proceduris Sesaxeb, aseve is mtkicebulebebi, romelic formulirebulia mis 1999 w. 9 noembrisa da 2003 w. martSi wardgenil saCivrebSi, sadac igi Riad ixseniebs policielebisa da #1 sapyrobilis ufrosis moadgilis mier misi wamebis faqtebs, aseve is gareboeba, rom xelisuflebis mxridan gamovlenili umoqmedobis gamo b-nma k. davTianma protestis niSnad piri amoikera evropul sasamarTlos aZlevs SesaZleblobas ivaraudos, rom patimrobis periodSi ganmcxadeblis mimarT xelisuflebis warmomadgenelTa mxridan SesaZloa marTlac hqonoda adgili konvenciis me-3 muxlis sapirispiro mopyrobas (zemoxsenebuli saqme "Poltoratskiy~ �� 60, 70 da 126). 43. TumcaRa, sasamarTlom unda ganixilos sakiTxi imis Sesaxeb ganmcxadeblis sxvadasxva dros wardgenil saCivrebs xelisuflebis Sesabamisi organoTa mxridan Sedegad mohyva Tu ara srulyofili da efeqtiani gamoZieba. b) ganmcxadeblis saCivrebTan dakavSirebiT warmoebuli mokvlevis Sesaxeb i. ganmcxadebli 1999 w. 9 noembris saCivaris Sesaxeb 44. sasamarTlo aRniSnavs, rom 1999 w. 9 noembers, momCivanma varkeTilis (isani-samgoris raioni) raionis policiis ganyofilebaSi 1999 w. 17-18 ivnisis Rames (winaswari patimrobis periodSi) mis mimarT ganxorcielebul araadamianuri mopyrobisa da eleqtroSokiT wamebis faqtTan dakavSirebiT raionul prokurors saCivriT mimarTa da sagamoZiebo moqmedebaTa warmoeba moiTxova. b-n karen davTiani irwmuneboda, rom mis saCivarTan dakavSirebiT warmoebuli mokvlevis dros, unda daekiTxaT bebia, visac man momxdaris Sesaxeb gaando, aseve policiis is TanamSromeli, romelmac ganmcxadeblis mtkicebiT ziani miayena mas da romlis amocnobasac b-ni davTiani SeZlebda. 45. sasamarTlo aRniSnavs, rom gamomZiebeli, romelsac daevala ganmcxadeblis saCivarTan dakavSirebiT mokvleva ewarmoebina, erTis mxriv Sexvda braldebul davTians, xolo meores mxriv dakiTxa gansaxilvel periodSi _ 1999 w. 17-18 ivnisis Rames, policiis ori pasuxismgebeli inspeqtori. policiis TanamSromlebi iwmunebodnen, rom ganmcxadeblis mimarT adgili ar hqonia wamebisa da araadamianuri, damamcirebeli mopyrobis faqts. gamomZieblis mier dakiTxuli winaswari patimrobis Sesabamisi saknis guSagi da izolatoris xelmZRvaneli, romlebmac momCivani 1999 w. 18 ivnisidan miiRes amtkicebdnen, rom momCivans an mis axloblebs savaraudo wamebis faqtebTan dakavSirebiT aranairi saCivari ar warudgenia, da rom 1999 w. 18 ivniss zemoxsenebul izolatorSi misi moTavsebis momentidan, igi sxeulis dazianebaze eqimis mier Semowmebuli ar yofila, vinaidan mas amis Sesaxeb ar ganucxadebia. 46. zemoTmoyvanili faqtebidan gamomdinare sasamarTlo askvnis, rom gamomZiebelma, romelsac mocemul SemTxvevaSi sagamoZiebo moqmedebaTa warmoeba daevala, daiwyo mokvleva da ganmcxadeblis argumentTa dasabuTebulobis Semowmebas Seudga. Tumca man arc sasamarTlo-samedicino eqspertiza daniSna da arc policiis Sesabamisi TanamSromlebi daupirispira momCivans, maSin roca braldebuls im policielis amocnoba SeeZlo, romelmac misi TqmiT awama igi. gamomZiebelma arc b-n karen davTianis bebia _ is eTaderTi mowme dakiTxa visac man, eleqtroSokiT wamebis Semdeg, momxdaris Sesaxeb gaando. sinamdvileSi gamomZiebeli dakmayofilda policiis im TanamSromlebis mosazrebebis SekrebiT, romlebic uaryofdnen ganmcxadeblis Cvenebebs, aseve Tavisuflebis aRkveTis adgilis im pasuxismgebel pirTa pasuxebis miRebiT, romlebic irwmunebodnen, rom maT aranairi informacia ar gaaCndaT ganmcxadeblis wamebis sadavo faqtTan dakavSirebiT. mTavrobis mier warmodgenili masalebidan ar Cans, rom aRniSnulTan dakavSirebiT sxva raime sagamoZiebo moqmedebaTa warmoebas hqonoda SemdgomSi adgili. sruliad ar aris naTeli Tu ra daskvnebi gamoitana gamomZiebelma mis mier ganxorcielebul zemoxsenebul SemowmebaTa warmoebis Sedegad. yovel SemTxvevaSi ganmcxadeblis 1999 w. 9 noebris pretenziebis dasabuTebulobis damadasturebeli an uarmyofeli gadawyvetileba dRemde ar yofila miRebuli. saqmis masalebidan arc is irkveva, rom b-ni karen davTiani uars acxadebda eTanamSromla gamoZiebasTan (ix. qvemoT �50 da Semdegi punqtebi). sasamarTlos azriT, is faqti, rom momCivanma Sinagan saqmeTa saministros isani-samgoris raionuli ganyofilebis im gamomZiebelTa acileba moiTxova, romlebic misi saqmis gamoZiebas awarmoebdnen, mTavrobis argumentis msgavsad ar SeiZleboda Sefasebuliyo _ rogorc 1999 w. 9 noembris saCivarTan dakavSirebiT ganmcxadeblis mxridan sagamoZiebo organoebTan TanamSromlobaze uaris Tqma (ix. zemoT gadawyvetilebis punqti 16). evropuli sasamarTlo Tvlis, rom sagamoZiebo moqmedebaTa mxolod dasawyisi stadia, rac adreul etapzeve Sewyda raime g dawyvetilebis miRebis gareSe, konvenciis me-3 muxlis moTxovnaTa Sesabamisad ar SeiZleba CaiTvalos srulyofil da efeqtian gamoZiebad (ix. mutatis mutandis, `Selmouni v. France~ [GC], no 25803/94, �� 78-81, CEDH 1999-V) xelisuflebis mxridan Sesabamisi reagirebis ararseboba ufro met mniSvnelobas iZens, imis gaTvaliswinebiT, rom momCivani im momentisTvis daavadebuli iyo erTgvari fsiqiuri aSlilobiT da rogorc mTavroba irwmuneboda gulCaTxrobili da sakuTar TavSi Caketili adamiani gaxldaT . 47. yovelive zemoxsenebulis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo adgens, rom ganmcxadeblis 1999 w. 9 noembris saCivarTan dakavSirebiT warmoebuli mokvlevidan gamomdinare adgili hqonda konvenciis me-3 muxlis darRvevas. ii. ganmcxadeblis 2003 w. ^Tebervalsa da martSi wardgenili saCivrebis Sesaxeb 48. sasamarTlo imTaviTve aRniSnavs, rom ganmcxadeblisa da misi dedis aRniSnul saCivrebs safuZvlad daedo msjavrdebul k. davTianisadmi miyenebuli araadamianuri, damamcirebeli mopyrobis is periodi, romelic man #1 sapyrobileSi gaatara. saqmis sxvadasxva garemoebidan irkveva, rom es periodi 2002 w. ivlisidan noembramde arsebul drois monakveTs moicavs. 49. ganmcxadeblisa da misi dedis aRniSnul or saCivarze reagirebis mizniT, iusticiis saministros sasjelaRsrulebis departamentis usafrTxoebis samsaxuris mokvlevis jgufma momCivans damatebiTi axsna-ganmarteba mosTxova, magram es ukanaskneli uars acxadebda wardgenili pretenziebi daezustebina. Semdeg, bundovani da hipoTeturi varaudebis gamoTqmiT msjavrdebuli k. davTiani Tavis daZvrenas ecada, magaliTad, misi TqmiT, mas moeCvena, rom adgili hqonda fulis gamoZalvis mcdelobas. dakiTxvisas ganmcadeblis bebiam daadastura, rom 2002 w. seqtemberSi paemnis oTaxSi SviliSvilTan Sexvedros dros man sxeulze cemis kvali SeniSna. magram ganmcxadeblis saqmeSi arsebuli monacemebis mixedviT, gamoZiebam aCvena, rom 2002 w. seqtembris TveSi msjavrdebul k. davTianTan erTi paemanic ki ar yofila registrirebuli, da rom bebiam igi mxolod 2002 w. agvistosa da 2003 w. ianvarSi moinaxula. gamoZiebis farglebSi dainiSna aseve sasamarTlosamedicino eqspertiza. msjavrdebulma eqsperts ganucxada, rom 2002 w. noemberSi mas muStebiT, wixlebiTa da skamiT umowyalod scemes da rom amas garda man sakuTar Tavs Tavadac miayena dazianebebi. 2003 w. 18 marts sasamarTlo-samedicino eqspertizam daadgina, rom ganmcxadeblis sxeulze aRmoCenili nawiburebi warmoadgenda basri sagniT miyenebuli iseTi Wrilobebis kvals, romlebic sxeulze misTvis advilad xelmisawvdom adgilas SeiniSneboda da rom eqspertebs ar SeeZloT maTi xandazmuloba daedginaT. daikiTxnen aseve #1 sapyrobilis ufrosi, mTavari eqimi, inspeqtori, batoni z. u. da momCivanTan erT sakanSi myofi is patimrebi, romlebic, b-ni k. davTianis TqmiT, b-ni z. u.-s megobrebi iyvnen. dakiTxuli pirebi uaryofdnen ganmcxadeblisaTvis savaraudoT miyenebuli Zaladobis faqtebs. garda amisa, mokvlevam daadgina, rom 2002 w. 27 seqtemberidan da 10 oqtomberamde momCivani V korpusis #59 sakanSi iyo moTavsebuli, maSin, rodesac mjavrdebuli k. davTiani Cioda, rom 2002 w. 29 seqtembers igi #10 e.w. `wnexis~ sakanSi imyofeboda. am pirobebSi mokvlevis jufma daadgina, rom maTi mxridan gamovlenili udidesi Zalisxmevis miuxedavad, yovelmxriv Semowmebuliyo ganmcxadeblis mier micemuli Cvenebebi, maTi damadasturebeli mtkicebulebebis mopoveba ver moxerxda. Sedegad, 2003 w. 2 aprils zemoaRniSnul saCivrebTan dakavSirebiT miiRbul iqna dadgenileba sisxlis samarTlis saqmis araRZvris Sesaxeb, rac 2003 w. 9 aprils generaluri prokuraturis mier dadasturda. 50. sasamarTlos mxedvelobidan ar gamorCenia is faqti, rom fsiqopatiiT daavadebuli momCivani, basri sagnis _ danis _ gamoyenebiT sxeuls iseravda, amdenad, gamoricxuli ar iyo, rom msjavrdebul k. davTianis dedis 2003 w. 26 Tebervalis saCivarSi miTiTebuli ganmcxadeblis `sxeulze aRmoCenili Wrilobebi~ SesaZloa autotravmuli warmoSobis yofiliyo, miT ufro Tu 1999 w. 4 agvistosa da 2003 w. 18 marts warmoebuli sasamarTlo-samedicino eqspertizis dros momCivanma Tavad daadastura am saxis TviTdazianebebis miyenebis faqti (ix. zemoT �� da 23). Tumca, unda aRiniSnos, rom sxva pretenziebi, romelsac zemoaRniSnuli gansaxilveli saCivari Seicavda exeboda ganmcxadeblisaTvis miyenebul Zaladebis faqtebs, Cadenils cixis arministraciis TanamSromlebisa da maTi davalebiT msjavrdebul k. davTianTan erT sakanSi myofi patimrebis mier. magram xelisuflebis mcdelobebs naTeli moefina swored am ukanaskneli faqtebisaTvis, momCivani movlenebisa da TariRebisa araTanmimdevrulobasa (ix. zemoT � 49) da maTTan TanamSromlobaze uars upirispirebda, riTac meryeobis sakmao safuZvels qmnida. sasamarTlos miaCnia, rom aseTi moqmedebebisa da sagamoZiebo jgufisaTvis daxmarebis gawevis survilis ararsebobis pirobebSi momCivanma ar SeiZleba samarTlianad usayveduros xelisuflebas aRniSnul pretenziebTan dakavSirebiT gamoZiebis srulyofilad warmoebis Sesaxeb. sinamdvileSi, mokvlevis organo moklebuli iyo im ZiriTad mtkicebulebebs, romlis miwodebac misTvis mxolod momCivans SeeZlo. garda amisa, sasamarTlo mniSvnelobas aniWebs im faqts, rom momCivanma ar gamoiyana sisxlis samarTlis saproceso kodeqsis 269-e muxliT gaTvaliswinebuli ierarqiuli da sasamarTlo wesiT gasaCivrebis is SesaZlebloba, romelsac mas 2003 w. 2 aprilis dadgenilebasTan mimarTebiT im dros moqmedi Sida kanonmdebloba aniWebda (ix. zemoT in fine �� 25 da 30). Sesabamisad, momCivans hqonda SesaZlebloba gaesaCivrebina sisxlis samarTlis saqmis araRZvris Sesaxeb miRebuli dadgenileba. ufro metic, momCivanma arc erTi argumenti ar daupirispira mTavrobis damatebiT mimoxilvebSi formulirebul werilobiT mtkicebulebebs (ix. zemoT � 6 da �� 33-34). Tavad sasamarTlom saqmis masalebSi veraferi aRmoaCina rac eWvqveS daayenebda mTavrobis mosazrebebis namdvilobas gansaxilveli mokvlevis irgvliv arsebul garemoebebTan dakavSirebiT. 51. yovelive zemoxsenebulis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo adgens, rom ganmcxadeblis mimarT savaraudod ganxorcielebul araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis Sesaxeb 2003 w. Tebervalsa da martSi wardgenili saCivarebis safuZvelze Catarebul mokvlevasTan mimarTebiT adgili ar hqonia konvenciis me-3 muxlis darRvevas. iii. 2004 w. 15^martis saCivari 52. aRniSnul saCivarSi momCivani iusticiis ministris winaSe asaCivrebda #1 sapyrobileSi mis mimarT ganxorcielebuli cemis, dacinvis, damcirebisa da yovelgvari intrigebis mowyobis faqtebs. 53. iusticiis saministros sasjelaRsrulebis departamentis usafrTxoebis samsaxuris mokvlevis jgufis mier dakiTxuli momCivani irwmuneboda, rom #1 sapyrobilis administraciis mimarT mas aranairi pretenzia ar gaaCnda. man aseve ar daasaxela cixis is TanamSromlebi da masTan erTad patimrobaSi myofi is pirebi, romlebmac garkveuli saxis zewola ganaxorcieles mis mimarT. 54. sasamarTlo aseve aRniSnavs, rom 2003 w. Tebervlisa da martis saCivrebis msgavsad (ix. zemoT � 50) momCivani 2004 w. 15 martis gancxadebis safuZvelze dawyebuli mokvlevis jerovani warmoebis mizniT ar daexmara xelisuflebas. piriqiT, man Secvala aRniSnul saCivarSi formulirebuli mosazrebebi, uaryo wardgenili pretenziebi da danaSaulis Camden pirTa gamovlenis mizniT gamoZiebasaTvis raime saxis informacia ar miuwodebia. amasTan unda aRiniSnos, rom momCivanma arc erTi argumenti ar daupirispira mTavrobis damatebiT mimoxilvebSi formulirebul werilobiT mtkicebulebebs (ix. zemoT � 6 da �� 33-34), man arc ki ganmarta aseTi ukandaxevis mizezi. magaliTad, evropul sasamarTloSi saqmis warmoebis arc erT stadiaze momCivans ar aRuniSnavs rom igi amgvarad zewolis an daSinebis mizeziT moqmedebda (cf. a contrario, ix. zemoT 1999 w. 9 noembris saCivarTan dakavSirebiT, � 15). 55. amasTan, sasamarTlo mxedvelobaSi iRebs im faqts, rom ganmcxadeblis meryevi poziciis miuxedavad 2004 w. aprilSi iusticiis ministrma #1 sapyrobilis administracias sTxova, Tavisi kompetenciis farglebSi momCivanis mimarT usafrTxoebis zomebi gaemkacrebina (ix. zemoT � 29). 56. zemoT moyvanil garemoebaTa gaTvaliswinebiT, sasamarTlo miiCnevs, rom momCivanis mxridan xelisuflebis dadanaSauleba 2004 w. 15 martis iusticiis ministrisadmi wardgenili saCivris safuZvelze srulyofili da efeqtiani gamoZiebis warmoebasTan dakavSirebiT yovelgvar safuZvels moklebulia, vinaidan mogvianebiT man yovelgvari dasabuTebuli motivis gareSe Tavad uaryo zemoxsenebuli saCivari. 57. Sedegad yovelive zemoxsenebulidan gamomdinare sasamarTlo adgens, rom ganmcxadeblis mimarT savaraudoT ganxorcielebul araadamianuri da damamcirebeli mopyrobis Sesaxeb 2004 w. 15 martis saCivarTan dakavSirebiT adgili ar hqonda konvenciis me-3 muxlis darRvevas. II. konvenciis me-34 muxlis savaraudo darRveva 58. 2003 w. 27 dekembrisa da 2004 w. 13 ianvris werilebis meSveobiT ganmcxadeblis warmomadgenelma evropuli sasamarTlos winaSe arsebiTad gansaxilvelad waradgina konvenciis 34-e muxlidan gamomdinare pretenziebi. igi irwmuneboda rom `cixis TanamSromlebi~ da `kanonieri qurdebi~ (qurdebi, romlebic kriminalur wreebSi didi avtoritetiT sargeblobdnen) regularulad Sediodnen mis sakanSi da msjavrdebuls evropul sasamarTloSi wardgenili saCivaris gamotanas aiZulebdnen. 59. konvenciis 34-e muxlis mixedviT: `sasamarTlos SeuZlia miiRos saCivarebi nebismieri fizikuri piris(gan), arasamTavrobo organizaciis an calkeul pirTa jgufisagan, romlebic amtkiceben, rom isini arian erT-erTi maRali xelSemkvreli mxaris mier konvenciiT an misi oqmebiT gaTvaliswinebuli uflebebis darRvevis msxverplni. maRali xelSemkvreli mxareebi kisruloben valdebulebas, arafriT SeuSalon xeli am uflebis efeqtian ganxorcielebas.~ 60. mTavrobam #1 sapyrobilis ufrosis sapasuxo werili waradgina, sadac igi irwmuneboda, rom cixis administraciam evropul sasamarTloSi msjavrdebul k. davTianis mier Setanil saCivarTan dakavSirebiT mxolod 2004 w. 18 maiss Seityo, mas Semdeg, rac evropul sasamarTloSi saqarTvelos saxelmwifo warmomadgenelma mas ganmcxadeblis saCivaris Sesaxeb Sesabamisi weriliT mimarTa. msjavrdebul k. davTians cixis administraciis daxmarebiT evropuli sasamarTlosaTvis raime saxis korespodencia ar gaugzavnia. amdenad, aRniSnuli sasjelaRsrulebiTi dawesebulebis administracia ar SeiZleboda informirebuli yofiliyo winamdebare saCivarTan dakavSirebiT da Sesabamisad igi momCivans saCivaris gamotanas ver mosTxovda. mTavrobam warmoadgina im sami saCivris CamonaTvali, rac msjavrdebulma aRniSnul sasjelaRsrulebiT dawesebulebaSi moTavsebis momentidan, #1 cixis administraciis meSveobiT sxvadasxva Sida uwyebebSi waradgina. 61. samTavrobo mimoxilvebSi miTiTebul am argumentTan dakavSirebiT momCivans sapasuxo mosazreba arasodes warudgenia. 62. sasamarTo gvaxsenebs rom 34-e muxliT dadgenili individualuri sarCelis wardgenis meqanizmis efeqtianobis mizniT, udides mniSvnelobas iZens is, rom realuri Tu potenciuri momCivani sasamarTlosTan komunikaciis warmoebis procesSi iyos Tavisufali, ise, rom igi aranairi formiT ar aRmoCndes xelisuflebis wnexis qveS, rac mas saCivaris gamotanas an masSi arsebuli pretenziebis Secvlas aiZulebs. sityva `wnexi~ ar SeiZleba gagebul iqnas rogorc mxolod pirdapiri Zaldataneba an aSkara daSineba, ganxorcielebuli realuri Tu potenciuri ganmcxadeblis, misi ojaxis an sasamarTloSi misi warmomadgenlis mimarT, aseT zewolaSi moiazreba aseve is arapirdapiri da arakeTilsindisieri moqmedebebi Tu urTierTobebi, rac mimarTuli iqneba imisken, rom man (momCivanma) gadaifiqros an survili dakargos isargeblos konvenciiT miniWebuli gasaCivrebis aRniSnuli saSualebiT (ix. sxva saqmeebs Soris, mutatis mutandis, saqme `Kurt v. Turkey~, 1998 w. 25 maisis gadawyvetileba, krebuli 1998-III, gv. 1192, �159; saqme `Sarli v. Turkey ~, n 24490/94, �� 85-86, 22 maisi 2001). 63. mocemul SemTxvevaSi momCivani Civis im pirdapiri da arapirdapiri mcdelobebis Sesaxeb, romelsac #1 sapyrobilis administracia mis mimarT axorcielebda im mizniT, rom msjavrdebuls uari eTqva evropul sasamarTloSi Setanil saCivarTan dakavSirebiT. aRniSnuls cixis administracia upirispirebs am sasjelaRsrulebiTi dawesebulebis ufrosis sapasuxo werils, sadac igi irwmuneba, rom administracia winamderare saCivaris arsebobis Sesaxeb arc ki yofila saqmis kursSi, vinaidan momCivans cixis administraciis meSveobiT evropul sasamarTloSi raime saxis korespodencia arasodes gaugzavnia. 64. miiCnia ra, rom aRniSnuli pretenziis dasabuTebulobis Sesaxeb mis xelT arsebuli saqmis masalebis mixedviT SeuZlebeli iyo raime gadawyvetilebis miReba, sasamarTlom momCivan mxares damatebiTi informaciis wardgena sTxova (ix. zemoT � 6). magram momCivans 34-e muxlidan gamomdinare pretenziebis arsebiT ganxilvasTan dakavSirebiT raime saxis mtkicebuleba an dazustebuli informacia ar warudgenia, igi ar Sexebia aseve saqmis raime sxva garemoebas. 65. mis xelT arsebuli saqmis masalebis mixedviT, sasamarTlo Tavis mxriv aRniSnavs mxolod imas, rom ganmcxadeblis saxeliT evropuli sasamarTlosaTvis wardgenili yvela komunikacia gaigzavna misi warmomadgenlis mier, romelic piatigorskSi, ruseTis federaciaSi cxovrobs (ix. zemoT �2). momCivans evropuli sasamarTlosaTvis ar warudgenia mtkicebulebaTa raime sawyisi nawilic ki, ris safuZvelze igi daasabuTebda rom cixis administracia mis saCivarTan dakavSirebiT informirebuli iyo mTavrobis warmomadgenelis im werils miiRebamde, romelic msjavrdebulis konvenciis 34-e muxlidan gamomdinare pretenziebs exeboda. Sedegad ki SesaZlebeli gaxdeboda imis mticeba, rom ganmcxadeblis mimarT cixis administraciis mxridan marTlac adgili hqonda saCivaris gamotanis moTxovnis mcdelobas. mocemul SemTxvevaSi sasamarTlo miiCnevs, rom ganmcxadeblis es pretenzia faqtobriv safuZvels moklebulia. 66. yovelive zemoxsenebulidan gamomdinare evropuli sasamaTlo adgens, rom ganmcxadeblis mimarT adgili ar hqonia konvenciis 34-e muxlis darRvevas. III. konvenciis me-41 muxlis gamoyeneba 67. konvenciis 41-e muxlis Tanaxmad: \ `Tu sasamarTlo daadgens, rom dairRva konvencia da misi oqmebi, xolo Sesabamisi maRali xelSemkvreli mxaris Sidasaxelmwifoebrivi samarTali darRvevis mxolod nawilobrivi gamosworebis SesaZleblobas iZleva, saWiroebis SemTxvevaSi, sasamarTlo dazaralebul mxares samarTlian dakmayofilebas miakuTvnebs.~ a. ziani 68. momCivani evropuli sasamarTlos winaSe wardgenili saCivaris formularSi Semoifargla mxolod imis mtkicebiT, rom miyenebul zians igi erT milion amerikul dolarad afasebda. Tumca, saCivaris daSvebadobis Sesaxeb gadawyvetilebis miRebis Semdeg sasamarTlos moTxovnis Sesabamisad, mas miyenebuli zianis, gaweuli xarjebisa da danaxarjebis anazRaurebis moTxovniT raime pretenzia ar warudgenia. 69. sasamarTlo gavaxsenebs, rom igi samarTliani dakmayofilebis saxiT garkveuli odenobis Tanxas ar gascems manam sanam sasamarTlos reglamentis me-60 muxlis ($1) Sesabamisad, konkretulad gaangariSebuli pretenziebi damadasturebel saWiro dokumentebTan erTad, miTiTebul vadaSi ar iqneba warmodgenili, im SemTxvevaSi Tuki momCivan mxares (saqme `Fadi l Yilmaz v. Turkey~, aRniSnul sakiTxTan dakavSirebuli werilobiTi komentarebi sasamarTlosaTvis samarTalwarmoebis Sesabamis stadiaze ar miuwodebia 28171/02, �26, 2005 w. 21 ivlisi). 70. miuxedavad amisa, sasamarTlo konvenciis me-3 muxlTan dakavSirebiT gamotanili daskvnis (ix. zemoT � 47). safuZvelze Tvlis rom momCivanma garkveuli moraluri ziani miiRo. 71. Sedegad, saqmis specifikur garemoebebaTa gaTvaliswinebiT, sasamarTlo momCivans samarTliani dakmayofilebis saxiT moraluri zianis asanazRaurebasTan dakavSirebiT 3.000 evros aniWebs. b) sauravi 72. sasamarTlos miaCnia, rom sauravis odenoba unda dadgindes evropis centraluri bankis zRvruli sasesxo ganakveTis mixedviT, rasac daemateba sami procenti zemoxsenebulidan gamomdinare sasamarTlo erTxmad adgens, rom: 1. patimrobis periodSi ganmcxadeblis mimarT adgili ar hqonia konvenciis me-3 muxlis darRvevas; 2. adgili hqonda konvenciis m-3 muxlis darRvevas ganmcxadeblis 1999 w. 9 noembris saCivarTan dakavSirebiT srulyofili da efeqtiani gamoZiebis ararsebobis gamo; 3. ganmcxadeblis sxva saCivrebTan mimarTebiT adgili ar hqonia konvenciis me-3 muxlis darRvevas; 4. adgili ar hqonia konvenciis 34-e muxlis darRvevas; 5. sasamarTlo aseve adgens, rom: a) mopasuxe saxelmwifom 3 Tvis vadaSi im dRidan, rodesac winamdebare gadawyvetileba adamianis uflebaTa evropuli konvenciis 44-e muxlis me-2 punqtis Sesabamisad gaxdeba saboloo, gadaxdis dRes dadgenili kursis Sesabamisad, momCivans erovnul valutaSi gadauxados 3.000 evro (sami aTasi evro) miyenebuli moraluri zianisaTvis, romelsac daemateba nebismieri saSemosavlo gadasaxadi, rac SeiZleba gadasaxdeli gaxdes; b) zemoxsenebuli samTviani vadis gasvlis Semdeg, Tanxis gadaxdamde, aRniSnul Tanxas, gadauxdelobis periodSi, daericxeba procenti, romelic Tanabari iqneba evropis centraluri bankis minimalur sasesxo ganakveTisa, rasac daemateba sami procenti. Sesrulebulia frangul enaze da 2006 w. 27 ivliss gacxadebulia werilobiT, sasamarTlos reglamentis 77-e ($$ 2 da 3) muxlis Sesabamisad. s. dole ganmwesrigebeli J.-p. kosta prezidenti 19