7334/13

© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.mfa.gov.pl/en - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Foreign Affairs for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.msz.gov.pl - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr 200 Październik 2016 r. Muršić p. Chorwacji [Wielka Izba] – skarga nr 7334/13 Wyrok z 20.10.2016 r. [Wielka Izba] Art. 3 Poniżające traktowanie Ograniczona przestrzeń przypadająca na więźnia w placówkach więziennych z wieloosobowym zakwaterowaniem: naruszenie i brak naruszeń Fakty – W swojej skardze do Europejskiego Trybunału skarżący skarżył się na brak przestrzeni osobistej w więzieniu, która niekiedy była mniejsza niż 3 m2. W wyroku z 12 marca 2015 r. Izba Trybunału, sześcioma głosami do jednego, orzekła, że nie doszło do naruszenia art. 3 Konwencji. W szczególności stwierdziła, że warunki pozbawienia wolności skarżącego, choć nie zawsze odpowiednie, nie osiągnęły poziomu dolegliwości wymaganego, by stanowiły nieludzkie lub poniżające traktowanie w rozumieniu art. 3 (zobacz Nota informacyjna nr 183). W dniu 7 lipca 2015 r. sprawa została przekazana do Wielkiej Izby na wniosek skarżącego. Prawo – Art. 3: Ocena przez Trybunał, czy doszło do naruszenia art. 3 Konwencji, nie może być ograniczona do wyliczenia liczby metrów kwadratowych przypadających na osadzonego. Takie podejście ignorowałoby fakt, że w praktyce tylko całościowe podejście do konkretnych warunków pozbawienia wolności może zapewnić dokładny obraz rzeczywistej sytuacji więźniów. Jednakże, gdy przestrzeń osobista na osadzonego wynosiła poniżej 3 m2 powierzchni podłogowej w wieloosobowych miejscach zakwaterowania w więzieniach, brak osobistej przestrzeni jest traktowany jako tak dotkliwy, że pojawia się silne domniemane naruszenia art. 3. Ciężar dowodu spoczywa na pozwanym rządzie, który może obalić to domniemanie poprzez wykazanie, że zachodziły czynniki będące w stanie w adekwatny sposób zrekompensować przydzielenie niewielkiej przestrzeni osobistej. Silne domniemanie naruszenia może być obalone co do zasady jedynie, jeśli wystąpiłyby łącznie następujące czynniki: okresy ograniczenia wymaganej minimalnej przestrzeni osobistej 3 m2 były krótkie, okazjonalne i nieznaczne; ograniczeniom takim towarzyszyła wystarczająca swoboda poruszania się i adekwatne zajęcia poza celą; skarżący umieszczony był w placówce penitencjarnej o ogólnym odpowiednim standardzie i nie zachodziły dodatkowe czynniki pogarszające warunki jego pozbawienia wolności. W sprawach, w których w grę wchodziła cela więzienna mierząca od 3 do 4 m2 przestrzeni osobistej na osadzonego, przestrzeń pozostawała istotnym czynnikiem dla oceny przez Trybunał adekwatności warunków pozbawienia wolności. W takich przypadkach naruszenie art. 3 będzie stwierdzone, jeśli na czynnik przestrzeni nakładały się jeszcze innego aspekty niewłaściwych fizycznych warunków pozbawienia wolności dotyczące, w szczególności, dostępu do ćwiczeń na świeżym powietrzu, naturalnego światła i powietrza, dostępności wentylacji, odpowiedniej temperatury pokojowej, możliwości korzystania z toalety w sposób zapewniający prywatność oraz dotyczące zgodności z podstawowymi wymogami sanitarnymi i higienicznymi. W przypadkach, w których osadzony dysponował więcej niż 4 m2 przestrzeni osobistej w placówce więziennej z wieloosobowym zakwaterowaniem, a więc w przypadkach, gdy nie występował problem przestrzeni osobistej, inne aspekty fizycznych warunków pozbawienia wolności pozostają istotne dla Trybunału do oceny, czy warunki pozbawienia skarżącego wolności były odpowiednie. Skarżący bywał niekiedy umieszczony w celach, które liczyły poniżej 3 m2 i z tego względu istniało silne domniemanie naruszenia art. 3. W odniesieniu do jednej sytuacji, trwającej 27 dni, nie można było zakwestionować silnego domniemania naruszenia. Warunki pozbawienia wolności skarżącego w tym okresie naraziły go na znaczną uciążliwość przekraczającą nieunikniony poziom cierpienia nieodłącznie związany z pozbawieniem wolności, stanowiły zatem poniżające traktowanie zakazane przez art. 3. W odniesieniu do innych okresów, w których do dyspozycji skarżącego było mniej niż 3 m2 przestrzeni osobistej, rząd obalił silne domniemanie naruszenia. Skarżący przebywał w ogólnie odpowiednich warunkach, okresy takie nie następowały po sobie i mogły być uznane za krótkie i niewielkie ograniczenia przestrzeni osobistej, w czasie których skarżący miał dostateczną swobodę poruszania się, a do dyspozycji zajęcia poza celą – z tego względu Trybunał uznał, że okresy te nie stanowiły poniżającego traktowania zakazanego przez art. 3 Konwencji. Warunki pozbawienia wolności skarżącego w czasie, gdy dysponował on od 3 do 4 m2 przestrzeni osobistej, nie stanowiły nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Rozstrzygnięcia: –  naruszenie w odniesieniu do okresu 27 dni, w czasie którego do dyspozycji skarżącego było mniej niż 3 m2 przestrzeni osobistej (jednomyślnie); –  brak naruszenia w odniesieniu do pozostałych, nie następujących po sobie, okresów, w których do dyspozycji skarżącego było mniej niż 3 m2 przestrzeni osobistej (dziesięcioma głosami do siedmiu); –  brak naruszenia w odniesieniu do okresów, w których do dyspozycji skarżącego było od 3 do 4 m2 przestrzeni osobistej (trzynastoma głosami do czterech). Art. 41: 1.000 euro z tytułu szkody niemajątkowej. (Zobacz również Ananyev i Inni p. Rosji, skargi nr 42525/07 i 60800/08, 10 stycznia 2012 r., Nota informacyjna nr 148).   © Council of Europe/European Court of Human Rights Niniejsze streszczenie przygotowane przez Kancelarię nie wiąże Trybunału. Link do Not informacyjnych nt. orzecznictwa