74530/01

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYİ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   İKİNCİ DAİRE   MUHARREM ASLAN YILDIZ/TÜRKİYE   (Başvuru no. 74530/01)   KARAR   STRAZBURG   Şubat 2006   Sözkonusu karar AİHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak ,şekle ilişkin   değişiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Muharrem Aslan Yıldız/Türkiye davasında,   Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Daire),   Sn. J.-P. COSTA, Başkan,   Sn. A.B. BAKA,   Sn. R. TÜRMEN,   Sn. K. JUNGWIERT,   Sn. M. UGREKHELIDZE,   Sn. A. MULARONI,   Sn. E. FURA-SANDSTRÖM, yargıçlar,   Ve Bölüm Sekreteri Sn. S. DOLLÉ’nin katılımı ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Heyeti   olarak toplanmış,   Ocak 2006 tarihindeki gizli görüşme sonucunda,   Yukarıda anılan tarihte benimsenmiş olan aşağıdaki karara varmıştır:   OLAYLAR   I. DAVA OLAYLARI   4. Başvuran, 1954 doğumlu olup Mersin’de yaşamaktadır. Otoyol inşası için sorumlu   bir Devlet organı olan Devlet Karayolları Genel Müdürlüğü, bir otoyol inşa etmek için İçel’de   başvurana ait dört parsel toprağı kamulaştırmıştır. Bir bilirkişi komitesi, toprağın değerini   tayin etmiş ve meblağ, kamulaştırma gerçekleştiğinde başvurana ödenmiştir.   5. Başvuranın tazminatın artırılmasına ilişkin talebini müteakiben 22 Şubat 1995   tarihinde Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi başvurana, 204,787,320 Türk Lirası (yaklaşık   3,900 Euro) tutarında ek tazminat ve buna ek olarak, 14 Aralık 1993 tarihinden itibaren   işlemeye başlamak üzere Mahkeme’nin kararını verdiği günde uygulanan yasal oran   üzerinden faiz ödenmesine karar vermiştir.   6. 16 Aralık 1998 tarihinde Yargıtay, 22 Şubat 1995 tarihli kararı onamıştır.   7. 16 Nisan 1998 tarihinde yönetim başvurana, faiz ile birlikte ek tazminat olarak   545,269,000 Türk Lirası (yaklaşık 2,020 Euro) ödemiştir.   8. 21 Ocak 1998 tarihinde Yargıtay’ın kararı, başvurana bildirilmiştir.   HUKUK   I. 1 NO.LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI   10. Başvuran, yetkili makamlardan kamulaştırma için ancak dava işlemlerinden dört   yıl dört ay sonra almış olduğu ek tazminatın, ödenecek gecikme faizi Türkiye’deki yüksek   enflasyon oranı ile orantılı olmadığı için, değerinin düşmüş olduğu hususunda şikayette   bulunmuştur. Şikayetini, 1 No.lu Protokol’ün aşağıda kaydedilen 1. maddesine   dayandırmıştır:   “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.   Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel   ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.   Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek   veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları   uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”   A. Kabuledilebilirlik   11. Hükümet, Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca kendisine tanınan iç hukuk   yolunu uygun şekilde kullanmadığı için başvuranın, AİHS’nin 35. maddesince öngörülen iç   hukuk yollarını tüketmemiş olduğunu belirtmiştir. Sözkonusu madde uyarınca başvuran,   uğramış olduğu kayıpların, gecikme faizinden fazla olduğunu tespit edebilmiş olsaydı, ek   tazminatın ödenmesindeki gecikmenin sonucu olarak maruz kaldığı iddia edilen kayıpların   tazmini için hak iddia edebilirdi.   12. AİHM, Aka/Türkiye davasında benzer bir itirazı reddetmiş olduğunu gözlemler   (§§ 34-37). Sözkonusu davada farklı bir karara varmak için gerekçe görmemektedir ve bu   nedenle, Hükümet’in itirazını reddetmektedir.   13. İçtihadında belirlenen ilkeler (bkz., diğer içtihatlar yanında, Aka/Türkiye kararı) ve   sunulan tüm deliller ışığında AİHM, başvurunun esaslara ilişkin inceleme gerektirdiği ve   başvurunun kabuledilemez olduğu sonucuna varmak için gerekçe olmadığı kanısındadır.   B. Esaslar   14. AİHM, sözkonusu davada günışığına çıkan konulara benzer konuların ortaya   çıktığı birçok davada 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmiş olduğu sonucuna   varmıştır (bkz. Akkuş/Türkiye, 9 Temmuz 1997 tarihli karar, Raporlar 1997-IV, § 31, ve Aka,   §§ 50-51).   15. Hükümet tarafından sunulan delil ve iddiaları inceleyen AİHM, daha önceki   davalarda varmış olduğu sonuçlardan farklı bir sonuca varmak için gerekçe görmemektedir.   Genel olarak tazminatın ödenmesindeki gecikmenin, düşük faiz oranlarının ve dava   işlemlerinin uzunluğu sonucu AİHM başvuranın, umumi menfaat talepleri ve mal ve mülk   dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkının korunması arasında korunması   gereken hassas dengenin bozulmasına yol açan kişisel ve haddinden fazla bir yüke maruz   bırakıldığı kanısındadır.   16. Sonuç olarak, 1 no.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.   II. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI   17. AİHS’nin 41. maddesi aşağıda kaydedilmiştir:   “Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun   bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Maddi ve Manevi Zarar   18. Başvuran, maruz kalmış olduğu maddi zarar için 12,115.92 Amerikan Doları   (9,923 Euro) ve buna ek olarak 16 Nisan 1998 tarihinden bu yana maruz kalmış olduğu   kayıplar için de faiz talep etmiştir.   19. Hükümet, başvuranın sözkonusu başlık altındaki talepleri hususunda görüşlerini   belirtmemiştir.   20. Aka kararında uyguladığı hesaplama metodunu kullanan (§§ 55-56) ve ilgili   ekonomik veriyi gözönüne alan AİHM, başvurana maddi zarar için 16,800 Euro ödenmesine   karar vermiştir.   B. Masraf ve Harcamalar   21. Başvuran ayrıca, AİHM huzurunda maruz bırakıldığı masraf ve harcamalar için   tazminat talep etmiştir ancak miktarın belirlenmesini AİHM’nin takdirine bırakmıştır.   İddialarını destekleyecek bir belge sunmamıştır.   22. Hükümet, başvuranın iddiaları hususunda görüş belirtmemiştir.   23. Mevcut bilgiyi gözönüne alarak değerlendirmede bulunan AİHM, başvurana aynı   başlık altında genel toplam olarak 1,000 Euro ödenmesini makul bulmuştur.   C. Gecikme Faizi   24. AİHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç   puan eklemek suretiyle oluşacak faiz oranına göre belirlenmesini uygun bulmuştur.   YUKARIDAKİ GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM OYBİRLİĞİYLE   1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna,   2. AİHS’nin 1 No.lu Protokol’ünün 1. maddesinin ihlal edilmiş olduğuna,   3. (a) sorumlu Devlet’in, kararın AİHS’nin 44 § 2 Maddesi’ne göre kesinlik kazandığı   tarihten itibaren üç ay içerisinde başvurana, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Türk   Lirası’na çevrilmek üzere aşağıdaki miktarları ve buna ek olarak ödeme gününde   uygulanabilecek her tür vergiyi ödemesine:   (i) maddi zarar için 16,800 Euro (on altı bin sekiz yüz Euro),   (ii) masraf ve harcamalar için 1,000 Euro (bin Euro),   (b) yukarıda kaydedilmiş olan üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar, Avrupa   Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluşacak faiz   oranına göre yukarıda belirtilen miktarlarda ödenecek basit faizi ödemekle yükümlü   olduğuna,   4. Başvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine karar vermiştir.   İşbu karar İngilizce olarak hazırlanmış olup 7 Şubat 2006 tarihinde, İçtüzüğün 77.   Maddesi’nin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiştir.   5