74532/01

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYİ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   İKİNCİ DAİRE   YATIR – TÜRKİYE   (Başvuru no. 74532/01)   KARAR   STRAZBURG   Şubat 2006   Bu karar AİHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, şekle   ilişkin değişiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   OLAYLAR   I. DAVA OLAYLARI   4. Başvuran 1958 doğumludur ve Mersin’de ikamet etmektedir.   5. Karayolları inşaatından sorumlu Devlet kuruluşu olan Karayolları Genel   Müdürlüğü, karayolu inşa etmek için İçel’de başvurana ait olan dört arsayı kamulaştırmıştır.   Bir uzmanlar kurulu arsanın değerini takdir etmiş ve böylece tespit edilen miktar   kamulaştırma gerçekleştiğinde başvurana ödenmiştir.   6. Başvuranın artan kamulaştırma tazminatı talebini müteakiben, 31 Aralık 1993   tarihinde, Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi, başvurana, 22 Haziran 1993 tarihinden itibaren   geçerli olmak üzere, 238.172.000 Türk Lirası (TL) (yaklaşık 14.341 Euro) ek kamulaştırma   tazminatı artı mahkemenin karar tarihinde uygulanan yasal oranda faizin ödenmesine karar   vermiştir.   7. 15 Aralık 1997 tarihinde, Yargıtay, 31 Aralık 1993 tarihli kararı onamıştır.   8. 21 Nisan 1998 tarihinde, Devlet, başvurana, faizle birlikte 651.598.000 TL   (yaklaşık 2.391 Euro) ek kamulaştırma tazminatı ödemiştir.   II. İLGİLİ İÇ HUKUK VE UYGULAMA   9. İlgili iç hukuk ve uygulama, 23 Eylül 1998 tarihli Aka – Türkiye kararında (Reports   of Judgments and Decisions 1998-VI, §§ 17-25) ortaya konmaktadır.   HUKUK   1. 1 NO.’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI   10. Başvuran, yetkililerden ancak dört yıl ve dokuz ay süren mahkeme işlemlerinden   sonra almış olduğu ek kamulaştırma tazminatının, ödenebilir gecikme faizinin Türkiye’deki   çok yüksek enflasyon oranına ayak uydurmamış olması dolayısıyla, değer kaybetmiş   olduğundan şikayetçi olmuştur. Başvuran, 1 No. ’lu Protokol’ün 1. maddesine istinat etmiştir,   sözkonusu madde şöyledir:   “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.   Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun   genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.   Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek   veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli   gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”   A. Kabuledilebilirlik   11. Hükümet, başvuranın, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 35 § 1. maddesinin   gerektirdiği gibi, iç hukuk yollarını tüketmemiş olduğunu ileri sürmüştür, zira Borçlar   Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca mevcut olan haktan uygun şekilde yararlanmamıştır. Bu   hüküm uyarınca, kayıpların gecikme faizi miktarını aşmış olduğunu göstermiş olsaydı, ek   kamulaştırma tazminatı ödemesindeki gecikmeler sonucu maruz kalındığı iddia edilen   kayıplar için tazminat hakkı olabilirdi.   12. AİHM, Aka – Türkiye davasında (yukarıda anılan, §§ 34-37) benzer bir ön itirazı   reddettiğini gözlemler. Şimdiki davada bundan farklı bir karar vermek için bir neden   görmemektedir ve dolayısıyla Hükümet’in itirazını reddeder.   13. İçtihadında yer alan ilkelerin (bkz., diğer içtihatların yanı sıra, yukarıda belirtilen   Aka - Türkiye kararı) ve elindeki bütün delillerin ışığında, başvurunun, esaslara ilişkin   inceleme gerektirdiği ve başvuruyu kabuledilmez saymak için bir gerekçe olmadığı kararını   verir.   B. Esaslar   14. AİHM, bu davadaki konularla benzer konular ortaya koyan bazı davalarda, 1   No.’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir (bkz. Akkuş – Türkiye, 9   Temmuz 1997 tarihli karar, Reports 1997-IV, § 31 ve, yukarıda anılan, Aka, §§ 50-51).   15. Hükümet ve başvuran tarafından sunulan delilleri ve iddiaları incelemesi üzerine,   AİHM, önceki davalardaki kararlarından sapmasını sağlayacak hiçbir şey olmadığını   değerlendirir. Tazminatın ödenmesindeki gecikmenin, düşük faiz oranlarının ve işlemlerin   süresinin bütün olarak sonucunda, AİHM, başvuranın, kamu yararı gerekleri ve mal, mülk   dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkının korunması arasında muhafaza   edilmesi gereken adil dengeyi bozan, kişisel ve haddinden fazla sıkıntı yaşamak zorunda   kalmış olduğuna karar verir.   16. Sonuç olarak, 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.   II. AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI   17. AİHS’nin 41. maddesi şöyledir:   “Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek   Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği   takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Maddi ve manevi tazminat   18. Başvuran, 21 Nisan 1998 tarihinden itibaren uğradığı kayba karşılık faizle birlikte,   maddi zarar karşılığında 19.684,36 Amerikan Doları (16.123 Euro) tazminat talep etmiştir.   19. Hükümet bu talebe itiraz etmiştir.   20. AİHM, Aka kararında (yukarıda anılan, §§ 55-56) olduğu gibi aynı hesaplama   yöntemini kullanarak ve ilgili ekonomik verileri ve başvuranın talebini göz önünde tutarak,   başvurana, 26.000 Euro maddi tazminat ödenmesine karar verir.   B. Mahkeme masrafları   21. Başvuran, ayrıca, Komisyon ve AİHM’de yapılan mahkeme masraflarının   ödenmesini talep etmiş, ancak, miktarı, AİHM’nin takdirine bırakmıştır. Başvuran, kanıtlayıcı   herhangi bir belge sunmamıştır.   22. Hükümet, başvuranın talebi üzerine herhangi bir görüş bildirmemiştir.   23. AİHM, mevcut bilgilere istinaden kendi kararını vererek, başvurana, bu başlık   altında, toplam 1.000 Euro tazminat ödenmesini haklı değerlendirir.   C. Gecikme faizi   24. AİHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere   uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun   olduğuna karar verir.   BU SEBEPLERLE, AİHM OYBİRLİĞİ İLE   1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AİHS’nin 1 No.’lu Protokol’ünün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) Sorumlu Devlet’in, başvurana, ödeme gününde tabi olabilecek her türlü vergi ile   birlikte aşağıdaki miktarları, AİHS’nin 44 § 2. maddesine göre kararın kesinleştiği   tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme günündeki kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na   dönüştürerek ödemesine:   (i) 26.000 Euro (yirmi altı bin Euro) maddi tazminat;   (ii) 1.000 Euro (bin Euro) mahkeme masrafları;   b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin aşılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için   yukarıdaki miktarlara Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli faizinin üç puan   fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Başvuranın adil tazmin talebinin kalanının reddine   KARAR VERİR.   İngilizce olarak hazırlanmış ve Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi   uyarınca 7 Şubat 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.   S. DOLLÉ   J.-P. COSTA   Yazı İşleri Müdürü   Başkan   4