7454/04

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   UYAN - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 7454/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Kasım 2005   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek   olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   * AĐHM’nin 1 Kasım 2004 tarihinden önceki yapısıyla   . ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (7454/04) baꢀvuru no’lu davanın nedeni T.C.   vatandaꢀı Sait Oral Uyan’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 1 Mart 2004   tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) Temel Đnsan Haklarını güvence altına   alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu avukatlarından G.Yolcu tarafından temsil   edilmektedir.   OLAYLAR   Baꢀvuran 1965 doğumlu T.C. vatandaꢀıdır. Baꢀvurunun yapıldığı sırada baꢀvuran firari   bulunmaktaydı.   A. Baꢀvurunun yapılmasına neden olan olaylar   Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) 7 Temmuz 1998 tarihli kararıyla baꢀvuranı   yasadıꢀı terörist örgüt TĐKB’ye bağlı olma, bu örgüt adına terörist eylemler düzenleme, sahte   kimlik kullanma, silah kaçakçılığı yapma, silahlı saldırılarda bulunma, gasp ve adam öldürme   suçlarından müebbet ağır hapis cezasına çarptırmıꢀtır.   Baꢀvuran Kandıra Cezaevi’nde cezasını çektiği sırada uzun süreli açlık grevi baꢀlatmıꢀtır.   Kocaeli Devlet Hastanesi’nde 13 Haziran 2001 tarihinde muayene edilen baꢀvuran hakkında   hazırlanan sağlık raporunda sağlık durumunun «kötü beslenmeye» karꢀın «iyi» olduğu ifade   edilmiꢀtir.   Adli Tıp Kurumu 3 no’lu Dairesi (Adli Tıp) 22 Haziran 2001 tarihinde disimetrik,   uyumsuzluğa, ve nistagmüs semptomlara bağlı olarak baꢀvuranda Wernicke-Korsakoff (WK-   S) Sendromu teꢀhisinde bulunmuꢀtur.   Adli Tıp, hapishanede tutulmasının ölüm riski oluꢀturacağını belirterek baꢀvuranın cezasının   infazının altı ay süreyle ertelenmesi önerisinde bulunmuꢀtur.   Kocaeli Cumhuriyet Savcısı, CMUK’un 399. maddesinin uygulanarak baꢀvuranın ꢀartlı olarak   tahliye edilmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.   Baꢀvuran 28 Haziran 2001 tarihinde tahliye edilmiꢀ ve Đstanbul’a ailesinin yanına   yerleꢀmiꢀtir.   Baꢀvuran 20 Kasım 2001’de tahliye süresinin uzatılmasını talep etmiꢀ, Kocaeli Devlet   Hastanesi’nde 23 Kasım 2001 tarihinde düzenlenen raporda baꢀvuran hakkında konulan WK-   S tanısı doğrulanmıꢀ ve baꢀvuranın cezasının bir yıl süreyle ertelenmesi önerilmiꢀtir.   Baꢀvuran yine de Adli Tıp Kurumu 3 no’lu Dairesince yeniden muayene edilmiꢀtir. Kurum, 7   Aralık 2001 tarihinde, mevcut ꢀekliyle oküler felç, nörolojik rahatsızlıklar ve hafıza kaybı   gösteren baꢀvuranın WK-S rahatsızlığının bulunduğunu teyit ederek, cezasının iyileꢀinceye   dek ertelenmesi tavsiyesinde bulunmuꢀtur.   Bu rapor üzerine Kocaeli Cumhuriyet Savcısı 19 Aralık 2001 tarihinde daha önce verilen   erteleme kararının süresini altı ay uzatmıꢀtır.   Bu süre Adli Tıbbın 5 Haziran 2002 ve 15 Ocak 2003 tarihli raporlarının ardından iki kez   daha uzatılmıꢀ, son raporda Adli Tıp uzmanları baꢀvuranın sağlık durumunun Anayasa’nın   104. maddesinde öngörülen Cumhurbaꢀkanı’nın af kararı kapsamına girdiğini dile   getirmiꢀlerdir.   CMUK’un 399. maddesinin pratikte uygulanmasında ihtilafların mevcut olması nedeniyle   Adalet Bakanlığı 7 Mart 2003 tarihinde 3.3.9/44 sayılı bir genelge yayımlayarak Adli Tıp   Kurumu’nun sağlık raporlarında, cezanın ne kadar süreyle ertelenmesi gerektiğini somut   olarak dile getirmesi gerektiğini ifade etmiꢀtir.   Ekim 2003 tarihinde, Kocaeli Cumhuriyet Savcısı 27 Ağustos 2003 tarihli raporda   erteleme süresinin belirtilmediği, bu raporun sözü edilen genelge uyarınca hazırlanmadığı   gerekçesiyle baꢀvuranın cezasının ertelenme süresini reddetmiꢀ, uygun bir sağlık raporu   hazırlanmasını istemiꢀtir.   Bununla birlikte, baꢀvuran ilgili yetkili merciler karꢀısına çıkmamıꢀtır.   Baꢀvuran bu karara 12 Kasım 2003 tarihinde Đstanbul DGM önünde bu karara itirazda   bulunmuꢀtur.   Đstanbul DGM Cumhuriyet Savcısı 19 Ocak 2004 tarihli iddianamesi ile, Kocaeli Cumhuriyet   Savcısı’nın talebinin reddedilip, 27 Ağustos 2003 tarihli rapora dayalı olarak, baꢀvuranın   cezasının altı ay süreyle daha ertelenmesini talep etmiꢀtir.   Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi 26 Ocak 2004 tarihli kararıyla ratione loci bakımından   yetkisizlik kararı vererek dava dosyasını Kocaeli Ağır Ceza Mahkemesi’ne göndermiꢀtir.   Kocaeli 2 no’lu Ağır Ceza Mahkemesi 9 ꢁubat 2004 tarihinde baꢀvuranın talebini   reddetmiꢀtir.   Bu sırada, baꢀvuranın babası 6 ꢁubat 2004 tarihinde oğlunun cezasının kalan kısmının   affedilmesini Cumhurbaꢀkanı’ndan istemiꢀtir.   Bağcılar Cumhuriyet Savcısı 26 ꢁubat 2004 tarihinde baꢀvuran hakkında mahkumlara mahsus   yakalama müzekkeresi çıkarılması kararını vermiꢀtir.   AĐHM tarafından alınan ihtiyati tedbir kararının Cumhuriyet Savcısı tarafından dikkate   alınması ıꢀığında Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi CMUK’un 399. ve 402. maddelerinin   uygulanmasını istinaden baꢀvuranın cezasının infazının 13 Eylül 2004 tarihine kadar   ertelenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.   Mahkeme daha sonra bu kararı ikinci bir emre dek uzatmıꢀtır. Hükümet, bu karara uygun   olarak ihzar müzekkeresinin askıya alındığını ifade etmiꢀtir.   Mahkeme iç hukuk yetkilileri önünde nihai olarak verilmiꢀ olabilecek karar hakkında kesin   bilgilere sahip değildir.   B. AĐHM’nin soruꢀturma ziyareti   1. Ceza infaz kurumlarına yapılan ziyaretler   AĐHM Heyeti, Türkiye’de farklı tiplerdeki Ceza infaz kurumlarında hüküm süren fiziksel   koꢀullar hakkında fikir edinmek için beraberinde baꢀvuranların temsilcileri ve Hükümet   yetkilileri ile birlikte iki F tipi Cezaevi’ni (Tekirdağ ve Kocaeli), iki H tipi cezaevini   (Tekirdağ ve Đstanbul) ve bir H tipi tutukevini (Bayrampaꢀa-Đstanbul) ziyaret etmiꢀ ve bu son   kurumun sağlık merkezini incelemiꢀtir. Bu ziyaretler sırasında, Heyet Cezaevi personeli,   Savcılar ve bu kurumlarda görevli doktorlar ile görüꢀmüꢀtür.   Heyet bu vesile ile aynı zamanda, bahsekonu elli üç mahkumdan on yedisi ile ve 7 Eylül 2004   tarihinde baꢀvuran ile görüꢀmüꢀtür.   2. Bilirkiꢀi kurulu tarafından yürütülen sağlık muayeneleri   AĐHM, baꢀvuranda nörolojik veya psikiyatrik sorunlar bulunup bulunmadığını, ꢀayet   bulunuyorsa bunların ne ölçüde cezaevi yaꢀamı ile uyumlu olduğunu belirlemek bakımından   bilirkiꢀi kurulunu görevlendirmiꢀtir. Sözkonusu kurul ayrıca, gerektiğinde, Türk Adli Tıp   organları tarafından oluꢀturulduğu haliyle baꢀvuranın sağlık dosyasını incelemekle   görevlendirilmiꢀtir.   Bu bağlamda Bilirkiꢀi Kurulu öncelikle, bu gruptaki tüm vakalarda, ilgililerin nöropsikiyatrik   rahatsızlıklarını açlık grevleri ile açıkladıklarını ve Adli Tıp Kurumu’nun tanısına uygun   olarak bunların Wernicke Korsakoff Sendromu’nda görülenlerle aynı olduğunu belirttiklerini   ortaya koymaktadır.   Buradan hareketle Bilirkiꢀi Kurulu, mahkumlarda olası aꢀırı yükleme öğelerini ve Wernicke   Korsakoff Sendromu’nun gerçek özelliklerini ortaya çıkarmak amacı ile standart sağlık   muayenelerine baꢀvurmaya karar vermiꢀtir.   Đncelemeler Hükümetçe belirlenen Đstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi Hastanesi’nde 8   ve 11 Eylül 2004 tarihleri arasında tıbbi mahremiyet ilkesi doğrultusunda yapılmıꢀtır.   Baꢀvuran 11 Eylül 2004 tarihinde muayene edilmiꢀtir.   (Kararda Bilirkiꢀi Kurulu’nun sağlık raporundan ilgili bölümlere yer verilmiꢀtir.)   HUKUK AÇISINDAN   I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK ÜZERĐNE   Tarafların mahkemeye sunduğu kanıtlar ıꢀığında, AĐHM, bu ꢀikayetin baꢀvurunun mevcut   haliyle hukuka ve olaylara yönelik ciddi sorunları ortaya çıkardığını, bunun çözümü için   baꢀvurunun esastan incelenmesi gerektiğine itibar etmiꢀ ve yapılan ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3.   maddesi uyarınca temelden yoksun olmadığına karar vermiꢀtir. Baꢀvurunun kabuledilemez   olması için baꢀka hiçbir gerekçe tespit edilmemiꢀ, baꢀvuru kabuledilebilir bulunmuꢀtur.   II. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran, yakalandığı Wernicke-Korsakoff sendromu nedeniyle mahkumiyet cezasını   çekmeye devam edemeyeceğini ileri sürmektedir. Günlük ihtiyaçlarının üstesinden tek baꢀına   gelememesi ve diğer mahkum arkadaꢀlarına bağımlı olmak zorunda olması doğrultusunda tek   baꢀına, diğer mahkumlardan ikisi veya üçü ile aynı hücrede mahkumiyetinin fiziksel ve ruhsal   bütünlüğüne bir saldırı olduğunu iddia etmektedir. Baꢀvuran, bu koꢀullar altında, gerekli tıbbi   tedaviyi sürdüremediğini, hakkında verilen tevkif müzekkeresinin AĐHS’nin 3. maddesinin   ihlaline yol açtığını öne sürmektedir.   A. Tarafların görüꢀleri   1. Hükümet   Hükümet, cezaevi kurumlarındaki koꢀulların elveriꢀli olduğunu ifade etmekte ve   hükümlülerin ilk olarak sözü edilen kurumlarda, gerektiğinde hastanede tıbbi hizmetlerden   yararlandıklarının altını çizmektedir.   Hükümet, baꢀvuranın adli tıbba ve etkili bir hukuka dayalı bir sistemden yararlandığını,   iyileꢀinceye dek serbest bırakıldığını savunmaktadır.   Hükümet son olarak, baꢀvuranın durumunun üzücü olmakla birlikte, yetkililere   yüklenebilecek hiçbir fiil veya ihmal sonucunun çıkarılmayacağını ve baꢀvuranın çekeceği   cezasından muaf tutulmasına neden olamayacağını gözlemlemektedir.   Hükümet, görüꢀlerinde uzman kurul raporu ile ilgili olarak, bu rapor sonucunun adli tıp   kurumu raporu ile benzer olduğunu savunmaktadır.   2. Baꢀvuran   Baꢀvuran, Hükümetin savına karꢀı çıkmakta ve ꢀikayetlerini sürdürmektedir. Hakkında   düzenlenen bütün sağlık raporlarının kendisinde mahkumiyetini sürdürmeye engel geri   dönüꢀü olmayan bir hastalığın varlığını gösterdiğini iddia etmektedir.   B. AĐHM’nin değerlendirmesi   AĐHS’nin özgürlüklerinden yoksun bırakılan kiꢀilerin ve dolayısıyla bu durumdaki hasta   kiꢀilerin durumuna iliꢀkin özel bir hükmü içermediği doğrudur. Bununla birlikte, Devletlere   idare tarafından hükümlü bulunan kiꢀilerin fiziksel bütünlüğünün korunması için gerekli tıbbi   önlemlerin alınması yükümlülüğünden bağımsız olarak, ister fiziksel ister ruhsal olsun doğal   yolla meydana gelen bir hastalıktan çekilen sıkıntı 3. madde çerçevesinde değerlendirilebilir.   Rahatsızlık tutukevi koꢀullarında daha da artıyor ve risk oluꢀturuyorsa bu durumdan yetkililer   sorumlu tutulabilir (Bkz. Mouisel-Fransa kararı, no: 67263/01, §§ 37, 38 ve 40, AĐHM 2002-   IX, ve Pretty-Đngiltere kararı, no: 2346/02, § 52, AĐHM 2002-III ve bu kararlarda yer alan   referanslar).   Mahkumun sağlığı dıꢀında, selametinin de hapsedilme koꢀullarının pratik gerekliliklerini   dikkate alarak uygun ꢀekilde sağlanması gerekir. Her mahkumun, insan onuruna uygun   tutukluluk koꢀullarına sahip olma hakkı bulunmaktadır. Alınan tedbirlerin uygulanma   koꢀulları, kendisini sıkıntıya ya da tutukluluğa bağlı kaçınılmaz üzüntü seviyesini aꢀacak   yoğunlukta bir ümitsizliğe sokmamalıdır (Kudla-Polonya, no: 30210/96, § 94, AĐHM 2000-   XI).   AĐHS, sağlık gerekçeleriyle bir tutuklunun serbest bırakılması yönünde «genel bir   yükümlülüğü» içermese de, bir hükümlünün klinik tedavi gerektiren hali yine de Avrupa   Konseyi’ne üye Devletler bünyesinde AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca hükümlülüğe uygunluğu   belirleyen hallerden birini teꢀkil etmektedir (Bkz. sözü edilen Mouisel ve Price-Đngiltere   kararları, no: 33394/96, § 30, AĐHM 2001-VII).   Özetle, hayati tehlike içeren ya da hapisane yaꢀamı ile kalıcı biçimde uyumsuzluk arzeden bir   hastalığı olan kiꢀinin hapsedilmesi; AĐHS’nin 3. maddesi kapsamına girebilir.   Mevcut davada baꢀvuranın yeniden hapsedilmesinde böyle bir sorunun olup olmadığının   incelenmesi gerekir.   AĐHM, hükümlülerin ağır hastalıklarının bulunduğu durumlarda cezaların uygulanması   konusunda yürürlükte olan Türk mevzuatını incelemiꢀtir. AĐHM, mevzuatın ulusal mercilere   tutukluların ciddi hastalıklarının bulunduğu durumlarda müdahale etme olanağını sunduğunu   not etmektedir. Sağlık durumu, geçici olarak serbest bırakılma ya da cezanın ertelenmesi   kararını gerekçelendirebilecek unsurlardan biridir. Bu tedbirlere ek olarak sağlık nedeniyle   Cumhurbaꢀkanı affına baꢀvurma imkanı bulunmamaktadır.   AĐHM, sözkonusu usullerin ilk bakıꢀta, Devletlerin özgürlükten yoksun bırakan cezalarla   bağdaꢀtırması gereken, mahkumların fiziksel bütünlüğü ve esenliğinin korunmasını sağlamak   için uygun güvenceleri oluꢀturduğu kanaatindedir.   Mevcut baꢀvurunun özel bağlamında, geçmiꢀte Türkiye’de 1996-2000 tarihleri arasında koğuꢀ   sisteminden tek ve üçer kiꢀilik hücre yapısındaki F tipi cezaevlerine geçiꢀi protesto etmek   amacıyla baꢀlatılan açlık grevi eylemlerini müteakip, kötü beslenme ve açlık sonucu fiziksel   ve zihinsel bozuklukların meydana geldiğini ve bazı hükümlülerde kaydedilen WK-S tanısı   nedeniyle bu kiꢀilerin hükümlülük halinin devamında kimi güçlüklerle karꢀılaꢀıldığını   belirtmek yerinde olacaktır. Yetkili merciler hiç kuꢀkusuz böylesi bir durumun toplum   düzeninin korunması açısından gerekli görülemeyeceğine itibar etmiꢀ ve hasta birçok   mahkumun sağlık gerekçeleriyle ꢀartlı salıverilme hakkından yararlanmasını sağlamıꢀlardır.   Bu baꢀvuruda, baꢀvuran sözü edilen olaylara katılmıꢀ görünmektedir. Türk hukukunca   sunulan olanaklardan hakkında ihzar müzekkeresinin çıkarıldığı 26 Nisan 2004 tarihine dek   yararlanmıꢀtır.   Bu doğrultuda, AĐHM, Gebze Cumhuriyet Savcısı’nın Adli Tıp Kurumu’nun hazırladığı   rapora dayalı olarak baꢀvuranın yakalandığı WK-S rahatsızlığının cezaevi yaꢀamı ile   örtüꢀmediği tespitiyle baꢀvuranın cezasının tecil edilmesine karar verdiğini not etmektedir.   Böylelikle baꢀvuran gerekli tedaviyi almak üzere CMUK’un 399 § 2. maddesi uyarınca ꢀartlı   salıverilme hakkından yararlanmıꢀtır.   Gerçekleꢀtirilen bütün tıbbi kontroller daha önce teꢀhis edilen WK-S tanısını teyit eder   mahiyette olmuꢀtur. Ruhsal bozukluk, disimetrik semptomlar, uyumsuzluk, nistagmüs, oküler   felç, nörolojik rahatsızlıklar ve amnezik kaygılar gösteren baꢀvuranın sağlık durumunun   hapsedilmeye elveriꢀsiz olduğuna karar verilmiꢀtir.   AĐHM, bu tespitler üzerinde yeniden duracak hiçbir unsurun olmadığı görüꢀündedir (Bkz.   Klass-Almanya kararı, 22 Eylül 1993, seri:A no:269, s. 17, §§ 29-30) ve takip eden   gerekçeler nedeniyle bu saptamaların sonradan geliꢀtiğine ikna edici hiçbir geliꢀme   olmadığını kaydetmektedir.   Nitekim 11 Eylül 2004 tarihinde, yani Adli Tıp Kurumu’nun baꢀvuranın durumunun   hapsedilmeye elveriꢀsiz olduğunu belirten 27 Ağustos 2003 tarihli son raporundan bir yıl   sonra baꢀvuran AĐHM Bilirkiꢀi Kurulu tarafından muayene edilmiꢀtir. Kurul, Uyan’da statik   beyincik sendromu (denge kaybı, yürüme güçlüğü) ve az ölçüde nistagmüs teꢀhisinde   bulunmuꢀtur.   AĐHM Bilirkiꢀi Kurulu oybirliğiyle, Uyan’ın WK-Sendromuna bağlı olarak günlük yaꢀamını   idame ettirmede ve hareket etmede güçlük çektiği, hastalığının hapsedilmeye elveriꢀsiz   olduğu sonucuna varmıꢀtır.   Bu son hususla ilgili olarak, baꢀvuranın yeninden hapsedilmesi durumunda tıbbi bakımın   eksikliğinden açıkça ꢀikayetçi olmamasına karꢀın, Hükümet’in, baꢀvuranın yeniden   hapsedilmesi halinde sağlanacak günlük tedavi veya desteğin niteliğini ve uygunluğunu   destekleyemediğinin vurgulamak gerekir. Baꢀvurana sağlanan dikkate değer tıbbi bakıma   rağmen, böylesi bir argüman yanlıꢀ anlaꢀılacaktır, zira bu, baꢀvuranın cezaevi dıꢀında tedavi   ve bakım görmesi amacıyla tanınan geçici serbestliğin uygunluğu hususunu tartıꢀma konusu   haline getirecektir.   Bu koꢀullar altında AĐHM, baꢀvuran Uyan’ın değiꢀmeyen sağlık durumuna rağmen olası   yeniden hapsedilmesinin 3. maddenin kapsamına girecek kadar ciddi bir düzeye ulaꢀacağına   itibar etmektedir.   Esasen bu durum, Türkiye’de mevcut olan koruyucu sistemin olayların bu aꢀamasında iyi   iꢀlememiꢀ olmasından kaynaklanmıꢀtır.   Öte yandan, bu alanda tek yetkili mercii olan Adli Tıp Kurumu’nun baꢀvuranın cezasını   çekmeye elveriꢀli olduğuna dair vermiꢀ olduğu hiçbir rapor bulunmamasına karꢀın 26 ꢁubat   tarihinde verilen yakalama müzekkeresini anlamak güçtür. Hükümetin görüꢀlerinde bu   konuda sessiz kalınmıꢀtır; bununla birlikte dava dosyasından yetkililerin, Cumhurbaꢀkanı affı   için hazırlanan dosyayı tamamlamaya çalıꢀtıkları görülmektedir. Bu iꢀlemin yapıldığı farz   edilse idahi, Adli Tıp Kurumu’nun 27 Ağustos 2003 tarihli raporu çerçevesinde yakalama   müzekkeresinin gerekçesi bulunmamaktadır.   Mevcut koꢀullarda, ihzar müzekkeresi son sağlık raporundan beꢀ ay sonra verilmiꢀ olsa bile   bu durum baꢀvuranı baskıya itmiꢀ ve firar etmeye zorlamıꢀtır. Yetkili mercilerin af talebine   iliꢀkin dosyayı tamamlamaları gerekiyor idiyse baꢀvuranın Savcılığa ve Adli Tıp Kurumu’na   gelmesi çağrısında bulunmaları veya yetkililer huzuruna çıkması için ihzar müzekkeresi   hazırlamaları gerekirdi. Bunun yokluğunda, yetkililer aꢀırı bir biçimsellikten kaçınarak, ilk   aꢀamada Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı’nın da ifade ettiği üzere,   Ağustos 2003 tarihli Adli Tıp Kurumu raporu ıꢀığında tecil kararını uzatabilirler   müteakiben Adalet Bakanlığı’nın genelgesine ya da Cumhurbaꢀkanı affına uygun bir rapor   hazırlanmasını sağlayabilirlerdi.   Bu durum, AĐHS’nin 3. maddesi bakımından, Devletin makamlarının sorumluluğunu   gündeme getirmektedir. Sözkonusu makamlar, baꢀvuranın hastalığının kökeninde hiçbir   hataları olmadığını öne süremezler. Baꢀvuranın uzun süreli açlık grevine baꢀlama kararı   verirken kendisine vermiꢀ olabileceği zarar her ne olursa olsun, bu hiçbir ꢀekilde, AĐHS’nin 3.   maddesi bakımından Devletin bu kiꢀi karꢀısındaki yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz   (konuya iliꢀkin diğer tartıꢀmalar için, Bkz., Nevmerjitsky-Ukrayna, no: 54825/00, §§ 82-106,   Nisan 2005).   Kısaca AĐHM, baꢀvuranın değiꢀmeyen sağlık durumunu göz ardı ederek 26 ꢁubat 2004   tarihinde adı geçeni yeniden hapsetmeye karar veren ulusal mercilerin, AĐHS’nin 3.   maddesinin gerektirdikleri ile uyum içinde hareket etmiꢀ olarak kabul edilemeyecekleri ve   baꢀvuran hakkında çıkartılan aynı tarihli yakalama müzekkeresinin yürütülmesi halinde,   Savunmacı Devlet’in 3. maddeyi ihlal etmiꢀ olacağı görüꢀündedir.   Yakalama müzekkeresinden bu yana baꢀvuranın yeniden hapsedilmemiꢀ olması ile hiçbir   netice çıkmamaktadır. Baꢀvuran yeniden hapsedilmiꢀ olsaydı yalnızca olayların ciddiyet   derecesi artmıꢀ olacaktı.   AĐHM, Türk yetkililerince baꢀvuranın sağlık durumunda kesin bir değiꢀiklik olmadan ileride   yeniden hapsedilme kararının alınması halinde değerlendirmesinin aynı olacağının altını   çizmektedir.   III. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   AĐHS’nin 5 § 1 a) maddesine atıfta bulunan baꢀvuran, Cumhuriyet Savcılığı’nın hakkında   verilen doktor raporlarını tanımayarak cezanın ertelenmesini reddetmesi ile özgürlük ve   emniyet hakkını ihlal ettiğini ileri sürmektedir.   Hükümet bu konuda görüꢀ bildirmemiꢀtir.   AĐHM, baꢀvuranın ꢀartlı salıverildiği 28 Haziran 2001 tarihinden sonra hiçbir surette   tutuklanmadığını ve yeniden hapsedilmediğini hatırlatmaktadır. Fakat, AĐHS’nin 5. maddesi,   1. paragrafında yer alan zorunluluklar dıꢀında herkesin özgürlüğünden yoksun «bırakılmama»   ve özgürlüğünden yoksun «kalmama» hakkını öngörür (Bkz. Weeks-Đngiltere kararı, 2 Mart   1987, seri:A no: 39, s. 33, § 92).   AĐHM, yukarıda ifade edilen ꢀikayetin içerdiği unsurların benzerlerinin veya aynılarının   AĐHS’nin 3. maddesine iliꢀkin inceleme sırasında da ele alındığını gözlemlemektedir.   O halde AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 5. maddesi çerçevesinde ayrıca incelenmesine gerek   olmadığı hükmüne varmaktadır.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuran maddi zarar için hiçbir miktar dile getirmemekte, buna karꢀın, maruz kaldığı   manevi zarar için 50.000 Euro talep etmektedir.   Hükümet bu talebi reddetmekte ve bu miktarın aꢀırı ve dayanaktan yoksun olduğunu   savunmaktadır.   AĐHM, baꢀvuranın yakalama müzekkeresi nedeniyle ciddi sıkıntılar çektiğine, maruz kaldığı   manevi zararın bu kararın sonucu ile telafi edilemeyeceğine itibar etmektedir (Bkz. Mokrani-   Fransa, no: 52206/99, §§ 36 ve 43, 15 Temmuz 2003).   AĐHM, hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana bu doğrultuda 3.000 Euro ödenmesini   kararlaꢀtırmıꢀtır.   B. Masraf ve harcamalar   Baꢀvuran yapmıꢀ olduğu temsil, çeviri ve iletiꢀim giderleri için 4.730 Euro talep etmektedir.   Hükümet, kanıtlayıcı belgelerin olmadığını kaydederek bu talebin reddedilmesi gerektiğini   ileri sürmektedir.   Mahkemenin bu yöndeki yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran yapmıꢀ olduğu masraf ve   harcamaların gerçekliğini ve gerekliğini makul oranlarda ortaya koyduğu ölçüde bu yönde bir   tazminat elde edebilir (Bkz. diğerleri arasında Nikolova-Bulgaristan kararı, no: 31195/96, §   79, AĐHM 1999-II).   AĐHM, sunulan ayrıntıları gözönünde bulundurarak, her türlü vergiden muaf tutulmak   suretiyle baꢀvurana, 2.000 (ikibin) Euro’dan, Avrupa Konseyi tarafından sağlanan 715   (yediyüz onbeꢀ) Euro tutarındaki adli yardım düꢀülerek, kalan meblağın ödenmesinin makul   olduğuna kanaat getirmiꢀtir.   Bu miktar Yeni Türk Lirasına (YTL) çevrilmek suretiyle baꢀvuran veya temsilcisi tarafından   belirtilecek bir banka hesabına yatırılacaktır.   C. Temerrüt Faizi   Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   faiz oranına 3 puan eklenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME,   1. Oybirliğiyle, baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna ;   2. Oybirliğiyle, baꢀvuranın tıbbi ehliyetinde net bir değiꢀiklik olmaksızın yeniden   hapsedilmesi ile AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiğine;   3. Oybirliğiyle, baꢀvurunun AĐHS’nin 5 § 1. maddesi altında incelenmesine gerek   olmadığına;   4. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin   baꢀvurana;   i.   ii.   Üçe karꢀı beꢀ oyla, manevi tazminat olarak 3.000 (üç bin) Euro;   Oybirliğiyle, masraf ve harcamalar için 2.000 (iki bin) Euro’dan Avrupa Konseyi   tarafından verilen adli yardım tutarı 715 (yedi yüz on beꢀ) Euro düꢀülerek kalan   kısmı ödemesine;   iii.   Anılan miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;   b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez   Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin   uygulanmasına;   5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.   maddelerine uygun olarak 10 Kasım 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   Kararın ekinde AĐHS’nin 45 § 2. maddesi ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 74 § 2. maddesine uygun   olarak Yargıçlar Caflish ve Türmen’in kısmi muhalefet ꢀerhleri yer almaktadır.   10