77113/01
WyrokETPCz2006-06-22ECLI:CE:ECHR:2006:0622JUD007711301
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewlekłość postępowania karnego, trwającego pięć lat i siedem miesięcy w jednej instancji, naruszyła prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, gwarantowane przez art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że postępowanie karne, które trwało pięć lat i siedem miesięcy w jednej instancji, było nadmiernie długie i naruszyło zasadę rozsądnego terminu z art. 6 ust. 1 Konwencji. Mimo pewnej złożoności sprawy (udział pięciu innych oskarżonych), Trybunał stwierdził, że długość postępowania nie mogła być uzasadniona wyłącznie tą złożonością. Trybunał przypisał przewlekłość postępowania brakowi należytej staranności ze strony sądów krajowych, które nie zajęły się sprawą z odpowiednią pilnością.Stan faktyczny
Skarżący, Abbas Sertkaya, obywatel turecki, był oskarżony wraz z czterema innymi osobami o podpalenie lasów w celach terrorystycznych w 1994 roku. Akt oskarżenia został wniesiony 12 lipca 1995 roku do Państwowego Sądu Bezpieczeństwa w Stambule. Skarżący został aresztowany 4 maja 1996 roku i przebywał w areszcie tymczasowym. Po pięciu latach i siedmiu miesiącach postępowania, 13 lutego 2001 roku, skarżący został uniewinniony od wszystkich zarzutów z powodu braku dowodów, a decyzja ta uprawomocniła się 21 lutego 2001 roku.Rozstrzygnięcie
Trybunał orzekł, że: 1. Pozostała część skargi jest dopuszczalna. 2. Nastąpiło naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji. 3. Państwo pozwane ma zapłacić skarżącemu 3 420 EUR z tytułu szkody niemajątkowej oraz 1 500 EUR z tytułu kosztów i wydatków, powiększone o odsetki za zwłokę. 4. Pozostała część żądania słusznego zadośćuczynienia została oddalona.Pełny tekst orzeczenia
ଘ
OF EUROPE
KONSEYİ
h}y|whGĶuzhuGohrshypGthorltlzĶ
âÍâujâGkhĶyl
zly{rhhGTG{âyrĶlG
OiťGUG^^XXZVWXPG
rhyhyG
z{yhi|ynG
YYGo ¡GYWW]
Bu karar AÎH S’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak,
üzerinde şekle ilişkin değişiklik yapılabilir.
______________________________________________________________________________________
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.
r
Dava, Abbas Sertkaya (“başvuran”) isimli Türk vatandaşının, 28 Temmuz 2001
tarihinde, İnsan Haklan ve Temel Hürriyetlerin Korunması Sözleşmesi’nin (“Sözleşme”) 34.
maddesine dayanarak Türkiye Cumhuriyeti aleyhine AÎHM’ye yaptığı başvumdan (no.
77113/01) kaynaklanmaktadır.
vshshy
Abbas Sertkaya isimli başvuran, Türk vatandaşıdır. 1974 doğumludur. Muş’ta ikamet
etmektedir. 12 Temmuz 1995 tarihinde, İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet
Savcısı, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamında başvuran ve diğer dört şüpheliyi yılında Bursa5da terörist amaçlarla yedi orman yakma vakasına karışmış olmakla
suçlayan bir iddianame sunmuştur. 19 Temmuz 1995 tarihinde, İstanbul Devlet Güvenlik
Mahkemesinde başvuran ve diğer dört şüphelinin ilk duruşması yapılmıştır. 6 Şubat 1996
tarihinde İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, başvuranın tutuklu yargılanmasına karar
vermiştir. 4 Mayıs 1996 tarihinde, başvuran tutuklanmıştır. 27 Şubat 1997 ve 1 Temmuz 1997
tarihlerinde İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, Bursa ve Varto’daki ceza
mahkemelerinden tanık ifadelerinin alınmasını talep etmiştir. 22 Eylül 1997 ve 11 Kasım tarihlerinde ifadeler alınmış ve İstanbul Devlet Güvenlik M ahkemesine gönderilmiştir, 6 K asım 1 9 9 9 tarih in d e İstan b u l D ev let G ü v en lik M ah k em esi C u m h u riy et S av cısı d av a
esaslarına ilişkin görüşlerini sunmuştur. Aynı tarihte, başvuranın tutuksuz yargılanmasına
karar verilmiştir. 13 Şubat 2001 tarihinde, başvuran kanıt yetersizliği sebebiyle bütün
suçlardan beraat etmiştir. 21 Şubat 2001 tarihinde, başvurana ilişkin karar kesinleşmiştir.
o|r|rG
pUhĶoz˅uĶuG]G-GXUGthkklzĶuĶuGĶoshsGlkĶskĶĤĶGĶkkĶhzp
Başvuran, yargılama süresinin “makul süre” şartı ile bağdaşmadığını ve bunun
AİHS’nin 6 § 1. maddesini ihlal ettiğini ileri sürerek şikâyetçi olmuştur. Bu maddeye göre:
“Herkes, ... cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, ...
bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, ... görülmesini istemek hakkına
sahiptir.”
Hükümet bu argümana itiraz etmiştir.
Ele alınacak olan süre, 12 Temmuz 1995’te başlamış, 21 Şubat 2001 tarihinde sona
ermiştir. Dolayısıyla, bir karar kademesinde, beş yıl yedi ay sürmüştür.
hUr
AİHM, başvurunun kalan kısmının AİHS’nin 35 § 3. maddesi bağlamında temelsiz
olmadığını not eder. Başka bir gerekçeden dolayı kabuledilmez olmadığını da not eder.
Dolayısıyla kabuledilebilir olduğu ilan edilmesi gereklidir.
iUl
AİHM, yargılamanın uzunluğunun, dava olayları ışığında ve izleyen ölçütler
değerlendirmeye alınarak ele alınması gerektiğini hatırlatır: davanın karmaşıklığı, başvuran ve
I
ilgili makamların tutumu (bkz. diğerlerinin yanı sıra Pelissier ve Sassi - Fransa [BD], no.
25444/94, § 67, AİHM 1999-11).
AİHM, beş yıl yedi ay süren yargılama süresince temel gecikmeler olduğu
kanısındadır. Başvuran ve diğer beş sanığa yönelik davanın karmaşık olduğunu kabul edebilir.
Bununla birlikte, yargılamanın süresinin yalnızca karmaşıklığa dair mütalaalar ile haklı
gösterilemeyeceğini not eder. AİHM’ye göre, bu, yalnızca ulusal mahkemelerin davayla
özenle ilgilenmemesi ile açıklanabilir. Sunulan tüm belgeleri inceleyerek ve konuyla ilgili
içtihadını dikkate alarak, AİHM bu davada yargılama süresinin, haddinden fazla olduğu ve
“makul süre” şartını karşılamadığı kanısındadır.
Dolayısıyla, 6 § 1. madde ihlal edilmiştir.
ppUhĶoz˅uĶuG[XUGthkklzĶuĶuG|n|shthzp
AÎHS’nin 41. maddesine göre:
“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek
Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği
takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”
hU{¡
Başvuran, 200.000 Dolar maddi, 50.000 Dolar manevi tazminat talep etmiştir.
Hükümet bu taleplere itiraz etmiş ve maddi tazminat talebinin şikâyetiyle bağlantısı
olmadığını ileri sürmüştür.
AİHM, yalnızca uzun yargılamaya ilişkin olarak bir AİHS ihlali tespiti olduğunda
tazminata hükmedebileceğim hatırlatır. 6. madde bağlamındaki ihlalle, iddia edilen maddi
kayıp arasında hiçbir sebep sonuç bağlantısı ortaya konmamıştır. Dolayısıyla, başvuranın
talebini reddeder. Ancak, yargılamanın haddinden uzun olmasının yarattığı belirsizlik
nedeniyle sıkıntı ve endişe yaşamış olabileceğinden, başvurana, manevi zarar için bir ödeme
yapılması gerektiği kanısındadır. Eşitlik temelinde yaptığı değerlendirmeyi ve içtihadını
dikkate alarak, AİHM başvurana 3.420 Euro manevi tazminat ödenmesine karar vermiştir.
iUtGķ
Başvuran, mahkeme masrafları ile ilgili olarak ayrı bir meblağ talep etmemiştir. Yerel
yargılamalar ve AİHM’deki yargılama sırasında yapılan harcamaların maddi tazminat
talebiyle birlikte değerlendirilmesini istemiştir.
Hükümet, yalnızca gerçekten yapılmış olan harcamaların geri ödeneceğini belirtmiştir.
Bu bağlamda, tüm masrafların başvuran ya da temsilcisi tarafından belgelenmesi gerektiğini
öne sürmüştür.
Elindeki belgeler temelinde ve eşitlik temelinde yaptığı değerlendirme ile AİHM
başvurana mahkeme masrafları için 1.500 Euro ödenmesine karar vermiştir.
jUnG ¡
V
AÎHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankasimn kısa vadeli kredilere
uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar
vermiştir.
|rhypkhrĶGnlylrÍlslylGkhhuhyhrGhĶotGviĶysĶĤĶslS
1.Başvurunun kalan kısmının kabuedilebilir olduğuna;
2.AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3.(a)sorumlu Devlet’in başvurana, kararın kesinleştiği tarihten itibaren tiç ay içinde, ödeme
tarihinde geçerli olan kur üzerinden yeni Türk Lirasina çevrilerek, uygulanabilecek her türlü
vergiyi ve izleyen meblağları ödemesine:
(i)
3.420 Euro (üç bin dört yüz yirmi Euro) manevi tazminat;
mahkeme masrafları için 1.500 Euro (bin beş yüz Euro);
(ii)
(
(b) yukarıda anılan üç aylık sürenin aşılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için Avrupa
Merkez Bankasimn kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle
elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;
4. Başvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine
KARAR VERMİŞTİR.
İngilizce hazırlanmış, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 22
Haziran 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
VINCENT BERGER
Yazı İşleri Müdürü
BOSTJAN M. ZUPANCIC
Başkan
4
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło