8147/02

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   SAKÇI - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:8147/02)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   OCAK 2007   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde   kesinleꢀecek olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 8147/02 baꢀvuru no’lu davanın nedeni, Türk   vatandaꢀı Orhan Sakçı’nın (Baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 3 Ocak   tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34.   maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, AĐHM önünde Diyarbakır Barosu   avukatlarından F. Gümüꢀ tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   doğumlu baꢀvuran, Diyarbakır’da ikamet etmektedir.   Baꢀvuran, 6 Ocak 1994 tarihinde yasadıꢀı örgüt PKK’ya mensup olduğu gerekçesiyle   yakalanarak, Bursa Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’nde gözaltına alınmıꢀtır.   Ocak 1994 tarihinde baꢀvuranın ifade tutanağı düzenlenmiꢀtir. Sözkonusu tutanağa   göre, baꢀvuran suç örgütü üyesi olduğunu ve örgüt bünyesinde faaliyetler yürüttüğünü kabul   etmiꢀtir. Ancak baꢀvuran örgütten ayrıldığını ve faaliyetlerinden piꢀman olduğunu   belirtmiꢀtir.   Ocak 1994 tarihinde baꢀvuranın tutuklu yargılanmasına karar verilmiꢀtir.   Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Baꢀsavcılığı, 31 Ocak   tarihinde, baꢀvuran ve diğer iki kiꢀiyi, ülkeyi bölücü faaliyetlerde bulunmak ve PKK’ya   mensup olmakla suçlamıꢀtır. Cumhuriyet Savcısı, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 125.   maddesi uyarınca baꢀvuranın mahkum edilmesini istemiꢀtir.   DGM 30 Eylül 2003 tarihinde duruꢀma yapmıꢀ ve baꢀvurana verilecek cezanın en az   yedi yıldan fazla olacağını belirterek, baꢀvuranın tutuklu yargılanmasına karar vermiꢀtir.   DGM, AĐHM önünde ileri sürmek amacıyla, sanıkların bile bile yargılama süresini uzatmaya   çalıꢀtıklarını vurgulayarak, sanıkların tutuklu bulunduğu cezaevlerinin müdürlerinden,   sanıkların duruꢀmalara katılmaları için gerekli bütün özeni göstermelerini istemiꢀtir.   DGM 16 Nisan 2004 tarihinde, baꢀvuranı kendisine atılı olaylardan suçlu bulmuꢀ ve   TCK’nın 125. maddesi uyarınca müebbet ağır hapis cezasına çarptırmıꢀtır.   Baꢀvuran temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.   Yargıtay 6 Haziran 2005 tarihind,e ilk derece mahkemesi kararını bozmuꢀ ve davayı   Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi’ne geri göndermiꢀtir.   Dava hala devam etmektedir.   HUKUK AÇISINDAN   I. AĐHS’NĐN 6§1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran, yargılama süresinde, AĐHS’nin 6§1 maddesinde öngörüldüğü gibi “makul   süre” ilkesinin tanınmadığını iddia etmektedir.   Hükümet bu sava itiraz etmektedir.   Değerlendirilemeye alınacak dönem 6 Ocak 1994 tarihinde baꢀlamıꢀ ve hala sona   ermemiꢀtir. Dolayısıyla bu dönem iki mahkeme için ꢀimdiden yaklaꢀık on üç yıl on iki ay   sürmüꢀtür.   A. Kabuledilebilirlik Hakkında   Hükümet AĐHM’yi, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle baꢀvuruyu   reddetmeye davet etmektedir. Hükümet baꢀvuranın ꢀikayetini ulusal mahkemeler önünde dile   getirmediğini savunmaktadır.   Bu bakımdan AĐHM, Türk hukuk düzenin, AĐHS’nin 13. maddesi uyarınca   yargılananların yargılama süresinden ꢀikayetçi olmalarını sağlayacak etkili baꢀvuru yolunu   sunmadığını daha önce tespit etme olanağını bulduğunu vurgulamaktadır (Tendik ve diğerleri-   Türkiye, no: 23188/02). Ancak baꢀvuranın ꢀikayetine cevap verecek nitelikte bir baꢀvuru   yoluna sahip olduğu ortaya konulmamıꢀtır. Buradan Hükümet’in itirazının bu noktada dikkate   alınamayacağı ortaya çıkmaktadır.   AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35§3 maddesi uyarınca dayanaktan yoksun olmadığını   tespit etmektedir. Ayrıca AĐHM, bu ꢀikayetin hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile   çeliꢀmediğini belirtmektedir. Dolayısıyla ꢀikayeti kabuledilebilir ilan etmek yerinde olacaktır.   B. Esasa Dair   AĐHM, yargılama süresinin makul yönünün, dava koꢀullarına göre ve özellikle   davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili makamların tutumu ile baꢀvuranlar için davanın   önemi gibi içtihadının yer verdiği kriterler gözönüne alınarak değerlendirildiğini   hatırlatmaktadır (Bkz. diğerleri arasında Frydlender-Fransa, no: 30979/96).   AĐHM, bu durumda ortaya çıkan sorunlara benzer sorunları birçok kez irdelemiꢀ ve   AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (sözüedilen Frydlender).   AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in, sözkonusu durumda farklı bir   sonuca ulaꢀtırabilecek ne bir olay ne de bir argüman sunduğunu gözlemlemektedir. AĐHM,   konuya iliꢀkin içtihadını gözönüne alarak bu davada yargılama süresinin uzun olduğuna ve   “makul süre” zorunluluğuna cevap vermediğine kanaat getirmektedir.   Dolayısıyla 6§1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   Baꢀvuran Đçtüzüğün 60. maddesi uyarınca hiçbir adil tazmin talebinde bulunmamıꢀtır.   Dolayısıyla AĐHM, bu bakımdan baꢀvurana herhangi bir ödeme yapılmasının gerekli   olmadığına kanaat getirmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE   1. Baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve 16 Ocak 2007 tarihinde, Đçtüzüğün 77.   maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   4