II URN 41/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska. Sędziowie SN: W. Myga, S. Szymańska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Maksymiliana K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o emeryturę nauczycielską na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 17 kwietnia 1985 r.:uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneOrzeczeniem z dnia 19 lutego 1985 r. Rada Nadzorcza Oddziału ZUS w W. zatwierdziła decyzję organu rentowego z dnia 25 stycznia 1985 r., mocą której ustalono, że Maksymilian K., urodz. 1 marca 1931 r., nie nabył prawa do emerytury nauczycielskiej, ponieważ nie wykonywał pracy nauczycielskiej bezpośrednio przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę.Orzeczenie to, jak również decyzję Oddziału ZUS zmienił zaskarżonym wyrokiem Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie. Sąd ustalił, że Maksymilian K. nabył prawo do nauczycielskiej emerytury od dnia ustania zatrudnienia. Zdaniem Sądu, skarżący posiada 30-letni okres pracy nauczycielskiej, w tym 20 lat zatrudnienia w I kategorii. Wprawdzie od dnia 1 maja 1975 r. aż do dnia ustania zatrudnienia, tj. do dnia 31 stycznia 1985 r., pracował on na stanowisku naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia w Głównym Inspektoracie Państwowej Inspekcji Handlowej w Warszawie, ale stanowisko to wymagało kwalifikacji pedagogicznych, o czym świadczy zaświadczenie Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i Usług. Skarżący więc nabył prawo do emerytury na podstawie art. 88 i 95 Karty Nauczyciela, ponieważ z przepisów tych nie wynika, ażeby praca nauczyciela miała być wykonywana bezpośrednio przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę.Od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych. Zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 3 pkt 1, art. 88 i art. 95 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.), a nadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Minister wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania Maksymiliana K. od orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w W. z dnia 19 lutego 1985 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie jest niesporne, że Maksymilian K. ma okres zatrudnienia wynoszący 34 lata, 7 miesięcy i 10 dni, w tym 20 lat i 2 miesiące pracy nauczycielskiej, tj. pracy o szczególnym charakterze (określonej do dnia 31 grudnia 1982 r. jako zatrudnienie I kategorii) - w okresie od dnia 1 marca 1955 r. do dnia 30 kwietnia 1975 r.Spór zatem sprowadza się tylko do kwestii, czy wykonywanie przez wnioskodawcę po dniu 1 maja 1975 r. pracy na stanowisku naczelnika Wydziału Kadr w Głównym Inspektoracie Państwowej Inspekcji Handlowej uprawnia go do dochodzenia emerytury na podstawie art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela.Z uzasadnienia rewizji nadzwyczajnej wynika, że rewidujący uważa, iż wnioskodawca nie spełnia warunków przewidzianych w art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, ponieważ praca ta - wykonywana aż do ustania zatrudnienia w 1985 r. - nie jest pracą nauczycielską w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela, jak również w rozumieniu art. 1 Karty Nauczyciela z 1982 r., o czym świadczy wyjaśnienie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 16 listopada 1985 r. dołączone do rewizji nadzwyczajnej. Zdaniem rewidującego, ocena, czy dane stanowisko wymaga kwalifikacji pedagogicznych, należy do Ministerstwa Oświaty i Wychowania, a nie do Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i Usług.W związku z powyższym należy podkreślić, że takie stanowisko nie znajduje uzasadnienia w przepisach Karty Nauczyciela, a w szczególności w art. 1 pkt 6 i 7 i art. 95.Zgodnie z art. 1 pkt 6 i 7, ustawie Karta Nauczyciela podlegają także nauczyciele zatrudnieni: w organach administracji państwowej, w organizacjach politycznych i społecznych oraz związkach zawodowych na stanowiskach wymagających kwalifikacji pedagogicznych - w zakresie ustalonym ustawą. Z przepisem tym pozostaje w związku art. 95 Karty Nauczyciela, który stanowi, że nauczycielom mianowanym przechodzącym do pracy w organach administracji państwowej lub w organizacjach politycznych i społecznych oraz w związkach zawodowych na stanowiska wymagające kwalifikacji pedagogicznych przysługują uprawnienia wynikające z art. 30, 31, 33, 46-52, 55, 57-60, 62, 72, 73, 88-91 oraz 100. Uprawnienia te przysługują także nauczycielom, którzy przeszli do pracy w tych organach lub organizacjach politycznych i społecznych oraz w związkach zawodowych na stanowiska wymagające kwalifikacji pedagogicznych przed dniem wejścia w życie ustawy. Przepis art. 95 zatem stanowi konkretyzację art. 1 pkt 6 i 7 określa, w jakim zakresie nauczyciele w nim wymienieni podlegają ustawie Karta Nauczyciela.Brzmienie art. 95, jak również jego ratio legis dają podstawę do stwierdzenia, że nauczyciele objęci dyspozycją tego przepisu korzystają nadal z wymienionych w nim uprawnień, jakie przysługują innym nauczycielom, ponieważ praca, którą wykonują po przejściu do wyszczególnionych w tym przepisie organów lub organizacji, jest pracą nadal traktowaną tak jak praca nauczycielska. Do jej wykonywania bowiem niezbędne jest posiadanie kwalifikacji pedagogicznych. Osoby te zatem traktuje się tak, jakby nadal wykonywały pracę nauczycielską.Dlatego nauczyciel mianowany, który przeszedł do pracy w organach administracji państwowej na stanowisko wymagające kwalifikacji pedagogicznych, ma prawo do emerytury na warunkach określonych w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.). Przepis ten bowiem jest wymieniony w art. 95 Karty.W odniesieniu do niniejszej sprawy oznacza to, że uprawnienie wnioskodawcy do emerytury na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela uzależnione jest od ustalenia, czy stanowisko naczelnika kadr i szkolenia zawodowego w Głównym Inspektoracie Państwowej Inspekcji Handlowej wymaga kwalifikacji pedagogicznych. Oceniając sprawę w tym aspekcie należy stwierdzić, że Sąd nie dysponował wystarczającym materiałem dowodowym do dokonania pozytywnego ustalenia odnośnie do tej kwestii.Z powołanego przez Sąd zaświadczenia Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i Usług - Główny Inspektorat Państwowej Inspekcji Handlowej z dnia 7 lutego 1985 r. wprawdzie wynika, że wnioskodawca realizując przydzielone mu zadanie wykorzystywał posiadaną wiedzę pedagogiczną i nabyte w resorcie oświaty doświadczenie, niemniej jednak z zaświadczenia tego nie można wyprowadzić jednoznacznego wniosku, że stanowisko naczelnika wydziału kadr i szkolenia zawodowego wymaga kwalifikacji pedagogicznych. Dlatego wyjaśnienie tej kwestii wymaga przeprowadzenia uzupełniającego stosownego postępowania dowodowego, którego wyniki następnie należy poddać wnikliwej ocenie.Wbrew stanowisku rewidującego, dołączone do rewizji nadzwyczajnej zaświadczenie Ministerstwa Oświaty i Wychowania z dnia 16 listopada 1985 r. nie ma dla niniejszej sprawy istotnego znaczenia. W sprawie bowiem - jak wykazano wyżej - chodzi o ustalenie, czy stanowisko naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia Zawodowego w Państwowej Inspekcji Handlowej MHWiU wymaga kwalifikacji pedagogicznych, a to z uwagi na wymaganie art. 95 Karty Nauczyciela. W przypadku sporu dokonanie takiej oceny należy - w toku postępowania rentowego - do organu rentowego, a w toku postępowania sądowego - do sądu.Kierując się powyższymi przesłankami Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 422 § 1 k.p.c.Zaskarżony wyrok podlega uchyleniu mimo wpływu terminu określonego w art. 421 § 2 k.p.c. Na skutek bowiem przyznania wnioskodawcy emerytury nauczycielskiej w kwocie 21.830 zł miesięcznie - bez należytego wyjaśnienia sprawy - mogło dojść do nieuzasadnionego obciążenia funduszy społecznych, co godzi w interes PRL.